The Great Depression ( 1929-1933 ) , which affected virtually all countries in the world , led to a rapid slump in Germany 's economy and radicalisation of the public mood .
pl
Wielki kryzys gospodarczy ( 1929-1933 ) , który dotknął praktycznie wszystkie państwa świata , spowodował gwałtowne załamanie się gospodarki Niemiec i radykalizację nastrojów społecznych .
en
The NSDAP , Adolf Hitler 's political party which advanced the idea of opposing the Versailles Diktat and the Weimar system , was becoming increasingly stronger .
pl
Rosła w siłę NSDAP , partia Adolfa Hitlera , głosząca hasła walki z „ dyktatem wersalskim ” i „ systemem weimarskim ” .
en
In the elections to the Reichstag of July 1932 , the Nazis won the majority of votes , and on 30 January 1933 president Paul von Hindenburg appointed a coalition cabinet with Hitler as the chancellor .
pl
W wyborach do Reichstagu w lipcu 1932 r. hitlerowcy zdobyli najwięcej głosów , a 30 stycznia 1933 r. prezydent Hindenburg powołał rząd koalicyjny , w którym Hitler objął stanowisko kanclerza .
en
After the Reichstag building burnt down on 27 February 1933 , the blame for setting it on fire was put on the communists , and the following day the president issued a decree “ on the protection of the nation and state . ”
pl
Gdy 27 lutego 1933 r. spłonął gmach Reichstagu , winą za jego podpalenie próbowano obarczyć komunistów , a dzień później prezydent wydał dekret „ o ochronie narodu i państwa ” , który otworzył drogę dyktaturze partii hitlerowskiej .
en
It opened the way to dictatorship for the Nazi party .
pl
Gdy 27 lutego 1933 r. spłonął gmach Reichstagu , winą za jego podpalenie próbowano obarczyć komunistów , a dzień później prezydent wydał dekret „ o ochronie narodu i państwa ” , który otworzył drogę dyktaturze partii hitlerowskiej .
en
After president Hindenburg 's death in 1934 , Hitler seized unlimited power as “ the Reich 's leader and chancellor . ”
pl
Po śmierci prezydenta Paula von Hindenburga w 1934 r .
Hitler jako „ naczelnik i kanclerz Rzeszy ” zdobył nieograniczoną władzę .
en
Those who opposed the NSDAP would be ruthlessly persecuted and taken en masse into “ protective custody ” ( Schutzhaft ) , which actually meant deportations to camps , later to be called concentration camps ( Konzentrationslager ) .
pl
Przeciwników NSDAP bezwzględnie prześladowano , powszechnie stosując wobec nich „ areszt ochronny ” ( Schutzhaft ) , co faktycznie oznaczało deportację do obozów , które wkrótce zaczęto nazywać koncentracyjnymi ( Konzentrationslager ) .
en
The first concentration camp for those in protective custody was set up on Heinrich Himmler 's order as early as 21 March 1933 in Dachau near Munich .
pl
Już 21 marca 1933 r. na rozkaz Heinricha Himmlera w Dachau koło Monachium utworzono pierwszy obóz koncentracyjny dla osób , wobec których zastosowano areszt ochronny .
en
It became a model for other concentration camps across the whole of Germany , including Sachsenhausen on the outskirts of Oranienburg near Berlin ( July 1936 ) , Buchenwald near Weimar ( July 1937 ) , Flossenbu ̈ rg in Bayern ( May 1938 ) , Mauthausen in annexed Austria ( August 1938 ) , and Neuengamme near Hamburg ( December 1938 ) .
pl
Stał się on wzorem dla obozów koncentracyjnych w całych Niemczech. obozy powstały w Sachsenhausen na przedmieściach Oranienburga pod Berlinem ( lipiec 1936 ) , Buchenwaldzie koło Weimaru ( lipiec 1937 ) , Flossenbu ̈ rgu w Bawarii ( maj 1938 ) , Mauthausen we włączonej do Rzeszy Austrii ( sierpień 1938 ) , Neuengamme koło Hamburga ( grudzień 1938 ) .
en
Originally , concentration camps were controlled by the police ; the deportees posed a “ threat to the nation and state . ”
pl
Początkowo obozy koncentracyjne podlegały policji , zsyłano tam „ osoby zagrażające narodowi i państwu ” .