# pl/ted2020-1592.xml.gz
# srp/ted2020-1592.xml.gz
(src)="1"> Pięć lat temu doświadczyłam czegoś , co musiała czuć Alicja w Krainie Czarów .
(trg)="1"> Prije 5 godina , doživjela sam nešto što bi bilo najsličnije Alisi u zemlji čuda .
(src)="2"> Uniwersytet Penn State poprosił mnie , bym uczyła komunikacji studentów inżynierii .
(trg)="2"> Pen Stejt je pitao mene , nastavnika komunikologije , da li želim da držim časove komunikacije studentima inženjerstva .
(src)="3.1"> Byłam przerażona .
(src)="3.2"> ( Śmiech ) Przerażona studentami o wielkich umysłach , ich grubymi książkami i trudnym słownictwem .
(trg)="3.1"> Bila sam preplašena .
(trg)="3.2"> ( Smijeh ) Zaista preplašena .
(trg)="3.3"> Preplašena od tih studenata i njihovih velikih mozgova i njihovih obimnih knjiga i njihovih nepoznatih riječi .
(src)="4"> Im więcej rozmawialiśmy , tym bardziej czułam się jak Alicja , schodząca w głąb króliczej nory i odnajdująca drzwi do innego świata .
(trg)="4"> Ali , kako su se ovi razgovori odvijali , doživjela sam isto što i Alisa kada je upala u zečiju rupu i otvorila vrata potpuno novog svijeta .
(src)="5.1"> schodząca w głąb króliczej nory i odnajdująca drzwi do innego świata .
(src)="5.2"> Zadziwiały mnie ich pomysły .
(src)="5.3"> Chciałam , by inni też mogli poznać tą krainę .
(trg)="5.1"> Tako sam se osjećala kada sam vodila te razgovore sa studentima .
(trg)="5.2"> Bila sam oduševljena idejama koje su imali i željela sam da i drugi mogu da dožive taj čudesni svijet .
(src)="6"> Wydaje mi się , że kluczem do jej drzwi jest komunikacja .
(trg)="6"> Vjerujem da je ključ za otvaranje tih vrata odlična komunikacija .
(src)="7"> Bardzo jej potrzebujemy , jeśli nasi naukowcy i inżynierowie mają zmieniać świat .
(trg)="7"> Nama je očajnički potrebna dobra komunikacija sa našim naučnicima i inžinjerima da bismo promijenili svijet .
(src)="8.1"> To oni stawiają czoła największym wyzwaniom , od energii , i środowiska , po opiekę zdrowotną .
(src)="8.2"> Jeśli tego nie rozumiemy , marny trud .
(src)="8.3"> Wierzę , że naszym obowiązkiem jako nie-naukowców , jest interakcja .
(trg)="8"> Naši naučnici i inžinjeri su ti koji su se uhvatili u koštac sa najvećim izazovima , od energije preko sredine do zdrastvene zaštite , između ostalog , i ako ne znamo ništa o tome i ne razumijemo to , onda taj posao nije urađen i vjerujem da je naša odgovornost kao ne-naučnika da imamo ove interakcije .
(src)="9"> Nie nastąpi to jednak , dopóki naukowcy i inżynierowie nie zaproszą nas do swojego świata .
(trg)="9"> Ali ovi divni razgovori se ne mogu desiti , ako nas naši naučnici i inžinjeri ne pozovu da vidimo njihovu zemlju čuda .
(src)="10"> Zatem , naukowcy i inżynierowie , rozmawiajcie z nami !
(trg)="10"> Zato , naučnici i inženjeri , molim vas , pričajte štreberski sa nama .
(src)="11"> Podpowiem , jak możecie sprawić , że nauka wyda nam się bardziej seksowna , a inżynieria zajmująca .
(trg)="11"> Željela bih da podijelim sa vama nekoliko načina kako to možete uraditi da budete sigurni da mi možemo da vidimo kako je vaša nauka seksi i da je vaš inžinjering privlačan .
(src)="12"> Pierwsze pytanie : co z tego ?
(trg)="12"> Prvo pitanje na koje bi trebalo da nam odgovorite je : Pa šta ?
(src)="13"> Wytłumaczcie nam , dlaczego wasza dziedzina jest istotna .
(trg)="13"> Recite nam zašto je vaša nauka bitna za nas .
(src)="14"> Nie mówicie , że badacie beleczki kostne , mówicie , że badacie siatkowatą strukturę kości , istotną w zrozumieniu i leczeniu osteoporozy .
(trg)="14"> Nemojte mi samo reći kako vi proučavate trabekule recite mi da proučavate trabekule , koje su poput mreže koja čini strukturu naših kostiju jer je to bitno za shvatanje i lečenje osteoporoze .
(src)="15"> Opisując swoją dziedzinę , uważajcie na żargon .
(trg)="15"> I kada objašnjavate svoju nauku , izbjegavajte žargon .
(src)="16"> Przeszkadza w zrozumieniu waszych pomysłów .
(trg)="16"> Žargon je barijera u našem razumijevanju vaših ideja .
(src)="17"> Można powiedzieć " przestrzenna i czasowa " , ale czyż lepiej użyć prostszego " miejsca i czasu " ?
(trg)="17"> Naravno , možete reći " temporalno i spacijalno " , ali zašto ne biste jednostavno rekli " prostorno i vremenski " , onako kako je mnogo razumljivije za nas ?
(src)="18"> Zrozumiałe nie oznacza uproszczone .
(trg)="18"> Učiniti te ideje dostupnim , nije isto što i zaglupjeti ih .
(src)="19"> Jak powiedział Einstein : " Wszystko powinno się robić najprościej jak się da , ale nie prościej " .
(trg)="19"> Umjesto toga , kao što je Ajnštajn rekao , učinite sve jednostavnim koliko je to moguće , ali ne jednostavnijim .
(src)="20"> Możecie jasno mówić o nauce bez szwanku dla idei .
(trg)="20"> Možete jasno izraziti svoju nauku bez toga da kompromitujete ideje .
(src)="21.1"> Dobrze jest dawać przykłady , anegdoty , analogie .
(src)="21.2"> Pomagają zainteresować słuchaczy .
(src)="21.3"> Pomagają zainteresować słuchaczy .
(trg)="21.1"> Treba uzeti u obzir da imamo primjere , priče i analogije .
(trg)="21.2"> To su stvari preko kojih ćete nas uključiti i zainteresovati za svoj sadržaj .
(src)="22"> Prezentując swoje prace przestańcie używać czarnych kropek .
(trg)="22"> I kada predstavljate svoj rad , izbacite numerisanje .
(src)="23.1"> Zastanawialiście się dlaczego tak się nazywają ?
(src)="23.2"> ( Śmiech ) Bo można kogoś kropnąć .
(src)="23.3"> Kropną również waszą prezentację .
(trg)="23.1"> Da li ste se ikada zapitali zašto se to zove bullet ( metak ) ?
(trg)="23.2"> ( Smijeh ) Šta rade meci ?
(trg)="23.3"> Meci ubijaju i oni ce ubiti vašu prezentaciju .
(src)="24.1"> Taki slajd jest nudny .
(src)="24.2"> Co gorsza angażuje tylko jeden , językowy obszar w mózgu .
(src)="24.3"> A to nas przytłacza .
(trg)="24"> Slajd kao ovaj , nije samo dosadan , već se i previše oslanja na jezički dio našeg mozga i uzrokuje da postanemo preplavljeni .
(src)="25.1"> Slajd Genevieve Brown jest znacznie lepszy .
(src)="25.2"> Pokazuje specyficzną strukturę beleczek , które stały się inspiracją unikalnego projektu wieży Eiffla .
(trg)="25.1"> Umjesto toga , ovaj primjer slajda od Ženeviv Braun je mnogo efektniji .
(trg)="25.2"> Pokazuje da je specijalna struktura trabekule tako jaka , da je zapravo inspirisala unikatni dizajn Ajfelovog tornja .
(src)="26"> Trik polega na użyciu jednego zrozumiałego zdania , które naprowadzi zdezorientowaną publiczność oraz dodaniu wizualizacji , która przemówi do zmysłów i pozwoli na zrozumienie tego , co opisuje .
(trg)="26"> Trik je u tome da se koristi jedna , čitka rečenica u koju se publika može unijeti ako se pomalo izgubi i onda obezbijedite slike koje djeluju na naša ostala čula i stvaraju dublje razumijevanje o tome šta se opisuje .
(src)="27"> To tylko kilka pomocnych wskazówek , by otworzyć drzwi do krainy nauki i inżynierii .
(trg)="27"> Mislim da je ovo par ključnih stvari koje mogu pomoći da se nama ostalima otvore vrata i da vidimo zemlju čuda nauke i inžinjeringa .
(src)="28.1"> A ponieważ inżynierowie , z którymi pracowałam nauczyli mnie jak odkryć w sobie kujona ...
(src)="28.2"> Podsumuję wszystko równaniem .
(src)="28.3"> ( Śmiech ) Nauka minus punkty-kropki i żargon , podzielona przez znaczenie , czyli : mówcie o tym , co istotne dla słuchaczy , przemnóżcie przez pasję do wykonywanej pracy , otrzymacie niesamowite interakcje i całkowite zrozumienie .
(trg)="28.1"> Zato što su me inžinjeri sa kojima sam radila naučili da budem u dodiru sa svojim unutrašnjim štreberom , želim da sumiram sve ovo jednačinom .
(trg)="28.2"> ( Smijeh ) Uzmite nauku , oduzmite numerisanje i vaš žargon , podijelite relevantnošću , znači , podijelite sa publikom ono sto je važno i pomnožite to sa strašću koju imate za taj izvanredni posao koji radite i to je jednako izvanrednoj interakciji koja je puna razumijevanja .
(src)="29.1"> Naukowcy i inżynierowie , po rozwiązaniu tego równania proszę bardzo , mówcie do mnie !
(src)="29.2"> ( Śmiech ) Dziękuję .
(src)="29.3"> ( Śmiech )
(trg)="29.1"> I tako , naučnici i inženjeri , kada riješite ovu jednačinu , svakako pričajte štreberski sa mnom .
(trg)="29.2"> ( Smijeh ) Hvala vam .
(trg)="29.3"> ( Aplauz )
# pl/ted2020-1608.xml.gz
# srp/ted2020-1608.xml.gz
(src)="1.1"> Dwa lata temu , po 4 latach służby w Korpusie Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych w Iraku i Afganistanie , znalazłem się w Port-au-Prince .
(src)="1.2"> Kierowałem zespołem lekarzy i weteranów w najbardziej zniszczonych częściach miasta trzy dni po trzęsieniu ziemi .
(trg)="1"> Prije dvije godine , nakon služenja 4 godine u Marincima SAD , i rasporeda u Iraku i Avganistanu , našao sam se u Port-o-Prensu , gdje sam vodio tim veterana i medicinskih profesionalaca u nekim od najpogođenijih djelova tog grada , tri dana nakon zemljotresa .
(src)="2.1"> Docieraliśmy do miejsc , do których nikt inny nie chciał iść .
(src)="2.2"> Do których nikt inny nie mógł pójść .
(src)="2.3"> Po trzech tygodniach , zrozumieliśmy jedną rzecz .
(src)="2.4"> Weterani dobrze działają w akcjach ratowniczych .
(trg)="2.1"> Išli smo na mjesta na koja niko drugi nije htio da ide , gdje niko drugi nije mogao da ide , i nakon tri nedelje , shvatili smo nešto .
(trg)="2.2"> Vojni veterani su veoma , veoma dobri u reagovanju u vanrednim situacijama .
(src)="3"> Gdy ze współzałożycielem wróciliśmy do domu , spojrzeliśmy wstecz i zobaczyliśmy dwa problemy .
(trg)="3"> Kada smo stigli kući , moj partner i ja , pogledali smo to i rekli , postoje dva problema .
(src)="4"> Po pierwsze , odpowiedź ratownicza jest nieodpowiednia ,
(trg)="4"> Prvi je to što je reagovanje u vanrednim situacijama neadekvatno .
(src)="5"> wolne , przestarzałe i nie wykorzystują najlepszych technologii , ani najlepszych ludzi .
(trg)="5.1"> Sporo je , zastarjelo .
(trg)="5.2"> Ne koristi najbolje tehnologije i ne koristi najbolje ljude .
(src)="6.1"> Po drugie , spostrzegliśmy , przywracanie weteranów społeczeństwu zawodzi To temat z pierwszych stron gazet .
(src)="6.2"> Weterani po powrocie z misji w Iraku i Afganistanie mają trudności z powrotem do nomalnego życia
(trg)="6"> Drugi problem kojeg smo postali svjesni je veoma neadekvatna reintegracija veterana i ovo je trenutno veoma aktuelna tema dok se veterani vraćaju iz Iraka i Avganistana i muče se sa reintegrisanjem u život civila .
(src)="7"> Kiedy spojrzeliśmy na te dwa problemy zrozumieliśmy , że to nie problemy ale
(trg)="7.1"> Sjeli smo i pogledali ova dva problema i nešto smo shvatili .
(trg)="7.2"> To nisu problemi .
(src)="8.1"> rozwiązania .
(src)="8.2"> Co mam na myśli ?
(trg)="8.1"> To su zapravo rješenja .
(trg)="8.2"> Šta mislim ovim ?
(src)="9"> Akcje ratownicze stanowią okazję , dla weteranów by mogli powrócić do normalności .
(trg)="9"> Možemo iskoristiti reagovanje u vanrednim situacijama kao priliku da se u službu stave veterani povratnici .
(src)="10"> Najnowsze badania wskazują , że 92 % weteranów chce kontynuować służbę po ściągnięciu munduru .
(trg)="10"> Skorašnje ankete pokazuju da 92 % veterana želi da nastavi sa svojom službom nakon skidanja uniforme .
(src)="11"> Możemy korzystać z ich pomocy dla poprawy reagowania na katastrofy .
(trg)="11"> I možemo iskoristiti veterane da poboljšamo reagovanje u vanrednim situacijama .
(src)="12.1"> Na pierwszy rzut oka wydaje się to całkiem sensowne .
(src)="12.2"> W 2010 roku odpowiedzieliśmy na tsunami w Chile , powodzie w Pakistanie , oraz wysłaliśmy szkoleniowców na granicę tajsko-birmanską .
(trg)="12"> Površno gledano , ovo ima dosta smisla , i 2010 . reagovali smo na cunami u Čileu , poplave u Pakistanu , poslali smo timove za obuku na granicu Tajlanda i Burme .
(src)="13"> Jednak wcześniej tego roku , jeden z członków naszej organizacji sprawił , że skupiliśmy się na czymś innym .
(trg)="13"> Ali početkom ove godine , jedan od naših prvobitnih članova natjerao nas je da promijenimo fokus organizacije .
(src)="14"> Mowa o Clayu Hunt , który służył ze mną w piechocie morskiej .
(trg)="14.1"> Ovo je Klej Hant .
(trg)="14.2"> On je bio u Marincima sa mnom .
(src)="15"> Razem służyliśmy w Iraku i Afganistanie .
(trg)="15"> Zajedno smo služili u Iraku i Avganistanu .
(src)="16"> Clay był z nami w Port-au-Prince i Chile .
(trg)="16"> Klej je bio sa nama u Port-o-Prensu , kao i u Čileu .
(src)="17"> W marcu tego roku Clay odebrał sobie życie .
(trg)="17"> Početkom ove godine , u martu , Klej je oduzeo sebi život .
(src)="18"> Ta straszna tragedia zmusiła nas do zastanowienia się nad tym , co robiliśmy .
(trg)="18"> Ovo je bila tragedija , ali nas je stvarno natjeralo da prebacimo fokus onoga što smo radili .
(src)="19"> Clay nie zabił się z powodu przeżyć w Iraku i Afanistanie , lecz zabił się bo wiele stracił , gdy wrócił do domu .
(trg)="19.1"> Znate , Klej se nije ubio zbog onoga što se desilo u Iraku i Avganistanu .
(trg)="19.2"> Ubio se zbog onog što je izgubio po povratku .
(src)="20"> Stracił cel i poczucie wspólnoty .
(trg)="20.1"> Izgubio je smisao .
(trg)="20.2"> Svoju zajednicu .
(src)="21"> Stracił poczucie własnej wartości .
(trg)="21"> I možda najtragičnije , izgubio je samopoštovanje .
(src)="22.1"> Zatem gdy emocje po tragedii opadły , zdaliśmy sobie sprawę z dwóch problemów .
(src)="22.2"> Nasza organizacja reagowała na katastrofy korzystając z usług weteranów .
(src)="22.3"> Odnieśliśmy wiele sukcesów i uwierzyliśmy , że zmieniamy podejście do reagowania na katastrofy naturalne .
(trg)="22.1"> Kako smo procjenjivali sve i kako se slijegala prašina ove tragedije , shvatili smo da , od ta dva problema - iz prvobitnog plana naše organizacije , bili smo organizacija za reagovanje u vanrednim situacijama koja je koristila službu veterana .
(trg)="22.2"> Imali smo dosta uspjeha i osjećali smo se kao da mijenjamo paradigmu reagovanja u vanrednim situacijama .
(src)="23"> Po śmierci Claya nagle zaczęliśmy postrzegać siebie jako pomagającej weteranom organizacji , która wykorzystuje dla tego celu akcje po kataklizmach .
(trg)="23"> Ali nakon Kleja smo prebacili fokus , i odjednom krećući se napred , vidimo sebe kao organizaciju veterana koja koristi reagovanje u vanrednim situacijama .
(src)="24"> Wierzymy , że możemy nadać weteranom nowy cel , oraz wiarę w siebie .
(trg)="24"> Jer smatramo da možemo veteranima vratiti tu svrhu i tu zajednicu i samopoštovanje .
(src)="25"> Tornada w Tuscaloosa i Joplin , a później huragan Irene , pozwoliły nam to dostrzec .
(trg)="25"> Tornada u Taskalausi i Džoplinu i kasnije uragan Irena , dali su nam priliku da to i vidimo .
(src)="26"> Wyobraźcie sobie 18-letniego chłopaka , który kończy liceum w Kansas , w stanie Missouri .
(trg)="26"> Na trenutak želim da zamislite dječaka od 18 godina koji maturira u srednjoj školi u Kanzasu , u Misuriju .
(src)="27.1"> Zaciąga się do armii .
(src)="27.2"> Armia daje mu karabin
(trg)="27.1"> Stupi u vojsku .
(trg)="27.2"> Vojska mu daje pušku .
(src)="28"> i wysyła go do Iraku .
(trg)="28"> Pošalju ga u Irak .
(src)="29"> Każdego dnia opuszcza jednostkę z poczuciem misji .
(trg)="29"> Svakog dana napušta bazu sa misijom .
(src)="30"> Misji obrony rodziny , którą zostawił w kraju .
(trg)="30"> Misija je da brani slobodu porodice koju je ostavio kod kuće -
(src)="31"> Misji ochrony życia ludzi wokół niego ,
(trg)="31"> da održi živim ljude oko sebe .
(src)="32"> oraz zaprowadzania pokoju w osadach , w której pracuje .
(trg)="32"> Da smiri selo u kome radi .
(src)="33.1"> Ma cel .
(src)="33.2"> Ale gdy wraca do domu , do Kansas w stanie Missouri , idzie na studia czy dostaje pracę , jednak nie ma takiego samego poczucia celu .
(trg)="33.1"> Ima svrhu .
(trg)="33.2"> Ali kada se vrati u Kanzas u Misuriju , možda ode na koledž ili se zaposli , ali nema taj isti osjećaj svrhe .
(src)="34"> Dajecie mu piłę łańcuchową i wysyłacie do dotkniętego tornadem Joplin w Missouri , a on odzyskuje poczucie sensu .
(trg)="34.1"> Date mu motornu testeru .
(trg)="34.2"> Pošaljete ga u Džoplin , Misuri nakon tornada i taj osjećaj se vraća .
(src)="35.1"> Albo tak : ten sam 18-latek kończy liceum w Kansas , w stanie Missouri , zaciąga się do armii .
(src)="35.2"> Armia daje mu karabin , wysyłą go do Iraku .
(trg)="35"> Da se vratimo , taj isti osamnaestogodišnjak maturira u srednjoj školi u Kanzasu u Misuriju , stupi u vojsku , vojska mu daje pušku i šalje ga u Irak .
(src)="36"> Codziennie patrzy w oczy tym samym ludziom .
(trg)="36"> Svakog dana gleda u iste oči oko njega .
(src)="37.1"> Wychodzi w teren .
(src)="37.2"> Wspiera tych ludzi .
(trg)="37.1"> Napušta bazu .
(trg)="37.2"> Zna da može da računa na te ljude .
(src)="38"> Śpią na tej samej ziemi i razem żyją .
(trg)="38.1"> Spavali su u istom pijesku .
(trg)="38.2"> Živjeli su zajedno .
(src)="39"> Razem śpią i odnoszą rany .
(trg)="39.1"> Zajedno su jeli .
(trg)="39.2"> Zajedno su krvarili .
(src)="40"> Wraca do Kansas w stanie Missouri .
(trg)="40"> Vraća se u Kanzas u Misuriju .
(src)="41.1"> Odchodzi z armii .
(src)="41.2"> Ściąga mundur
(trg)="41"> Napušta vojsku i skida uniformu .
(src)="42"> i traci swoją wspólnotę .
(trg)="42"> Više nema tu zajednicu .
(src)="43"> Ale gdy wysyłacie 25 weteranów do Joplin w Missouri , odzyskują swoje poczucie wspólnoty .
(trg)="43"> Ali kada 25 takvih veterana ostavite u Džoplinu , Misuri , vraća im se osjećaj te zajednice .
(src)="44"> A może inaczej : 18-letni chłopak kończy liceum w Kansas .
(trg)="44"> Još jednom , imate osamnaestogodišnjaka koji maturira u srednjoj školi u Kanzasu .
(src)="45.1"> Zaciąga się do armii .
(src)="45.2"> Armia daje mu karabin ,
(trg)="45.1"> Stupa u vojsku .
(trg)="45.2"> Vojska mu daje pušku .
(src)="46"> wysyłą go do Iraku .
(trg)="46"> Šalju ga u Irak .
(src)="47.1"> Dają mu medal .
(src)="47.2"> Wraca do domu i idzie na paradę .
(trg)="47.1"> Na grudi mu stavljaju orden .
(trg)="47.2"> Vraća se kući za paradu .
(src)="48.1"> Ściąga mundur i nie jest już więcej sierżantem Jonesem pośród swoich .
(src)="48.2"> Jest teraz zwykłym Davem z Kansas .
(trg)="48.1"> Skida uniformu .
(trg)="48.2"> Više nije narednik Džouns u svojoj zajednici .
(trg)="48.3"> Sada je Dejv iz Kanzasa .
(src)="49"> Nie ma takiego poczucia własnej wartości .
(trg)="49"> Više nema to samopoštovanje .
(src)="50"> Ale jeśli wyślecie go do zniszczonego tornadem Joplin ktoś znów podejdzie do niego i ściskając jego dłoń będzie dziękował za ich służbę , wówczas znów będą mieć poczucie własnej wartości .
(trg)="50"> Ali kada ga pošaljete u Džoplin nakon tornada i opet mu neko prilazi i rukuje se s njim zahvaljujući mu za njegovu službu , opet ima to samopoštovanje .
(src)="51"> Wydaje mi się to bardzo ważne , gdyż ktoś musi siętym zająć i to pokolenie weteranów ma okazję zrobić to , pod warunkiem że dostaną szansę .
(trg)="51"> Mislim da je to veoma bitno , jer trenutno neko mora da istupi i ova generacija veterana ima priliku da uradi to ako im se pruži šansa .
(src)="52.1"> Dziękuję .
(src)="52.2"> ( Oklaski )
(trg)="52.1"> Hvala vam puno .
(trg)="52.2"> ( Aplauz )
# pl/ted2020-1626.xml.gz
# srp/ted2020-1626.xml.gz
(src)="1"> Chciałabym pokazać wam wideo paru modeli , z którymi pracuję .
(trg)="1"> Pokazaću vam video snimak pojedinih modela na kojima radim .
(src)="2"> Wszystkie mają idealne wymiary i ani grama tłuszczu .
(trg)="2"> Savršene su veličine i nemaju ni trunke sala .
(src)="3"> Wspomniałam już , że są cudowne ?
(trg)="3"> Da li sam već spomenula da su savršeni ?
(src)="4.1"> I że są modelami naukowymi ?
(src)="4.2"> Jak może już zgadliście , zajmuję się inżynierią tkankową , a to wideo przedstawia jedno z bijących serc , które wytworzyłam w laboratorium .
(trg)="4.1"> I da su to naučni modeli ?
(trg)="4.2"> ( Smijeh ) Vjerovatno ste već shvatili da se bavim inžinjeringom tkiva , a ovo je video snimak srca koje kuca , proizvela sam ga u laboratoriji .
(src)="5"> I mamy nadzieję , że pewnego dnia te tkanki posłużą jako części zamienne dla ludzkiego ciała .
(trg)="5"> Nadamo se da ćemo jednog dana ova tkiva koristiti za zamjenu organa u ljudskom tijelu .
(src)="6"> Ale dziś opowiem wam o tym , jak świetnymi modelami są te tkanki .
(trg)="6"> Danas ću vam objasniti zašto su ova tkiva odlični laboratorijski modeli .
(src)="7"> Pomyślmy o procesie wytwarzania leków .
(trg)="7"> Hajde da porazmislimo o testiranju ljekova .
(src)="8"> Po opracowaniu formuły leku testuje się go laboratoryjnie , później na zwierzętach , a później robi się esperyment kliniczny , można to nazwać testami na ludziach , zanim lek trafi na rynek .
(trg)="8"> Neophodno je da smislite lijek , odradite testiranja u laboratoriji , testiranja na životinjama i potom kliničke studije , tj. testiranja na ljudima , prije nego što lijek izađe na tržište .
(src)="9"> Zabiera to dużo czasu i pieniędzy , a i tak , nawet jeśli lek trafi już na rynek , zdarza się , że działa on w nieprzewidywalny sposób i ostatecznie szkodzi ludziom .
(trg)="9"> To zahtjeva mnogo novca i vremena i ponekad , tek kada lijek izađe na tržište uočimo mehanizam djelovanja koji nije očekivan i šteti ljudima .
(src)="10"> I im później się to okazuje , tym gorsze są konsekwencje .
(trg)="10"> Što kasnije ustanovimo loše strane , posljedice su gore .
(src)="11.1"> Wszystko to sprowadza się do dwóch problemów .
(src)="11.2"> Po pierwsze , ludzie nie są szczurami , po drugie , mimo tego , że jesteśmy bardzo do siebie nawzajem podobni , te małe różnice między mną i tobą mają ogromny wpływ na to jak metabolizujemy leki i w jaki sposób te leki na nas działają .
(trg)="11.1"> Sve se svodi na dva problema .
(trg)="11.2"> Prvo , ljudi nijesu pacovi i drugo , bez obzira na sve sličnosti među nama , baš te male razlike između vas i mene značajno utiču na način obrade lijeka i na to kako ti ljekovi utiču na nas .
(src)="12"> Więc co by było gdybyśmy mieli lepsze modele w laboratoriach , nie tylko lepsze w udawaniu nas od szczurów , ale także odzwierciedlające naszą różnorodność ?
(trg)="12"> A šta ako bismo imali bolje modele u samoj laboratoriji koji bi nas predstavili bolje nego pacovi , kao i našu raznolikost ?
(src)="13"> Zobaczmy jak można to osiągnąć za pomocą inżynierii tkankowej .
(trg)="13"> Hajde da vidimo kako se to može postići uz pomoć inžinjeringa tkiva .
(src)="14"> Jedną z najważniejszych technologii jest coś , co nazywa się indukowane pluripotencjalne komórki macierzyste .
(trg)="14"> Jedna od ključnih tehnologija za to su takozvane indukovane pluripotentne matične ćelije .
(src)="15"> Zostały one opracowane dość niedawno w Japonii .
(trg)="15"> Nedavno su razvijene u Japanu .
(src)="16"> Dobra , indukowane pluripotencjalne komórki macierzyste .
(trg)="16"> Znači , indukovane pluripotentne matične ćelije .
(src)="17"> Pod wieloma względami przypominają embrionalne komórki macierzyste , z wyjątkiem ich kontrowersji .
(trg)="17"> U mnogome podsjećaju na embrionalne matične ćelije , ali ih ne prate kontroverze .
(src)="18"> Indukujemy komórki , powiedzmy , komórki skóry , dodając do nich trochę genów , hodując je , a później je zbierając .
(trg)="18"> Indukujemo ćelije , na primjer ćelije kože , tako što im dodamo nekoliko gena , gajimo ih i potom ih sakupimo .
(src)="19"> Czyli są to komórki skóry , które możemy wprowadzić , przez rodzaj amnezji komórkowej , w stan embrionalny .
(trg)="19"> Prosto možemo da prevarimo te ćelije kože da se vrate u embrionalno stanje , to je kao ćelijska amnezija .