# gl/ted2020-2739.xml.gz
# ig/ted2020-2739.xml.gz
(src)="1"> O ano pasado
(trg)="1"> Afo gara-aga ...
(src)="2"> foi un inferno .
(trg)="2"> dirim ka oku .
(src)="3"> ( Gargalladas ) Foi a miña primeira vez que comín " jollof " nixeriano
(trg)="3"> ( Ichi ochi ) O bukwa oge mbu , m riri osikapa " joloofu " ndi Naijiria .
(src)="4"> ( Gargalladas ) Ben , agora en serio , estaba pasando por unha moi mala etapa .
(trg)="4"> ( Ichi ochi ) N ' eziokwu , ihe m gabigara buru ibu .
(src)="5"> Por culpa dun tremendo estrés sufrín un ataque de ansiedade .
(trg)="5"> N ' etiti nnukwu nsogbu m , A gabigakwala m nnukwu egwu .
(src)="6"> Algúns días non podía nin traballar .
(trg)="6"> Ufodu Ubochi , E nweghim ike iru aru oru .
(src)="7"> Outros só quería deitarme na cama e chorar .
(trg)="7"> Ubochi ndi ozo , m choo kam noro n 'akwa m , bee akwa .
(src)="8"> O meu doutor preguntoume se quería falar cun profesional da saúde mental sobre o meu estrés e a miña ansiedade .
(trg)="8"> Dokinta juru nam a ga-acho ihu okacha ibe na-ahu maka isi izu oke , maka nsogbu na nchegbum .
(src)="9"> Saúde mental ?
(trg)="9"> Isi izu oke ?
(src)="10.1"> !
(src)="10.2"> Pecheime por completo e sacudín a cabeza protestando .
(trg)="10"> Oriri m onu , e fekwara m isi n 'iwe .
(src)="11"> Tiven un profundo sentimento de vergoña .
(trg)="11"> Ihere onwe juru m ahu .
(src)="12"> Sentín o peso do estigma .
(trg)="12"> O dikwa m k 'ajuru m aju .
(src)="13"> Teño unha familia marabillosa que sempre me apoia e uns amigos incriblemente leais , e aínda así non podía nin pensar na idea de falar con alguén sobre o meu sentimento de dor .
(trg)="13"> E nwerem ezinulo huru m n 'anya nke ukwu na ndi enyi m tukwasara obi , na agbanyeghi ya , ekweghi m agwa onye obula , gbasara ihe mgbu m .
(src)="14"> Sentíame abafado pola ríxida arquitectura da masculinidade africana .
(trg)="14"> O dikwam k 'onweghi ihe m puru ime n 'ihi omenala anyi n 'Africa , gbasara obi isi ike nwoke kwesiri inwe .
(src)="15"> " A xente ten problemas reais , Sangu " ,
(trg)="15"> " Ndi nmadu na enwe nsogbu , Sangu .
(src)="16"> " Supérao ! "
(trg)="16"> Nagide onwe gi "
(src)="17"> A primeira vez que oín " saúde mental " , era un estudante de internado recén chegado en barco desde Gana á escola Peddie en Nova Iersei .
(trg)="17"> Oge mbu m nuru maka " isi izu oke , " E sim Ghana puta ohuu , banye na Ulo akwukwo e be obibi , a kporo Peddie di na New Jersey .
(src)="18"> Acababa de pasar pola brutal experiencia de perder sete seres queridos nun mes .
(trg)="18"> A kam gabigara iru uju nmadu asaa ndi nwuru n ' otu onwa .
(src)="19"> A enfermeira da escola , preocupada polo que acababa de sufrir -deus a bendiga- , preguntoume pola miña saúde mental .
(trg)="19"> Onye n 'eleta ndi ahu n 'adighi , k ' ometuru gbasara ihe m na-agabiga -- Chukwu gozie mkpuruobi ya -- o juru m gbasara isi izu oke m .
(src)="20"> " Está tola ou que ?
(trg)="20"> m juom onwe si , " ara a na-ayi ya ? "
(src)="21"> " , pensei , " non sabe que son un home africano ? "
(trg)="21"> O makwa n 'abu m dimkpa Africa ?
(src)="22"> ( Gargalladas ) Como Okonkwo en " Todo se esfarela " , os homes africanos non procesamos nin expresamos as nosas emocións .
(trg)="22"> ( Ochi ) Dika Okonkwo , n 'ime " Things Fall Apart , " Anyi bu umu nwoke Africa anaghi ekwuputa ihe na-akpagbu anyi
(src)="23"> Encaramos os nosos problemas .
(trg)="23"> Anyi na-e gbokwa mkpa anyi n 'onwe anyi
(src)="24"> ( Aplausos ) Afrontamos os nosos problemas .
(trg)="24"> ( Iku aka ) Anyi na-e gbokwa mkpa anyi n 'onwe anyi .
(src)="25"> Chamei ao meu irmán e rimos da xente " obiyo " -xente branca- e das súas enfermidades raras -depresión , TDA e esas " cousas raras " .
(trg)="25"> A kporo m nwanne m nwoke , ma chikwa ochi megide ndi oyibo -- na kwa oria di iche iche ha na-aya -- nchegbu , na kwa ihe ndi ozo .
(src)="26"> Ao medrar en África occidental , cando a xente usa o termo " mental " , o que se nos vén á cabeza é un home tolo con pelo sucio e guedellas , dando voltas medio espido pola rúa .
(trg)="26"> Site n 'ozuzu m nwetara n 'West Africa , O bu onye ara bu isi ruru unyi , gbakwara oto a kpaghari na-agbata anyi n 'obi mgbe o bula ekwuru ' mental . '
(src)="27"> Todos coñecemos esa clase de persoas .
(trg)="27"> Anyi maara onye ara ahu nke oma .
(src)="28"> Os nosos pais xa nos advertiron sobre elas .
(trg)="28"> Nne na nna anyi doro anyi aka na nti gbasara ya .
(src)="29"> " Mamá , mamá , por que está tolo ?
(trg)="29"> " Nne , nne , gini mere o jikwa buru onye ara ? "
(src)="30"> " , " Drogas !
(trg)="30"> o bu " ogwu na-aba n 'isi !
(src)="31"> E só con mirares ás drogas , ti tamén acabarás coma el ! "
(trg)="31"> ilegodu y 'anya , ihe mere ya , emee gi . "
(src)="32"> ( Gargalladas ) Colle unha pneumonía e túa nai levarate correndo ao hospital máis próximo para que che dean tratamento .
(trg)="32"> ( Ochi ) Oria oyi yaa gi , nne gi ga-ebuze gi n 'ulo ogwu k 'agwoo gi .
(src)="33"> Pero atrévete a dicir que tes depresión e o cura da túa parroquia empezará a expulsar os demos e a culpar ás meigas da túa vila
(trg)="33"> Mana kwuo na i naghi eche uche nke oma , Onye amuma obodo ebido ichu gi ajo mmuo ma na-ebogide ya amusi obodu gi .
(src)="34"> Segundo a Organización Mundial da Saúde , a saúde mental é poder asumir as cousas estresantes da vida diaria ; traballar productiva e frutiferamente ; e ser quen de contribuír á túa comunidade .
(trg)="34"> Nzuko World Health Organisation , kwukwara na isi izu oke bu i nwe ike i ji gabiga ihe na esogbu anyi kwa ubochi ; i ji were na-aru olu ga amita mkpuru ; nakwa i nwe ike meere obodo gi ezigbo ihe .
(src)="35"> A saúde mental inclúe o noso benestar emocional , psicolóxico e social .
(trg)="35"> Isi izu oke gunyere uche izu onu na kwa mmeko mmadu n 'ibe ya .
(src)="36"> A nivel global , o 75 % dos casos de enfermidades mentais atópanse en países con baixos ingresos .
(trg)="36"> Gburugburu uwa niile , iri asaa na ise ime otu nari onodu isi mgbaka o bula n 'esite n 'obodo otutu ndi bi n 'aya bu ogbenye .
(src)="37"> Malia isto , a maioría dos gobernos africanos inviste menos dun 1 % dos seus orzamentos en saúde mental .
(trg)="37"> N 'agbanyeghi nkea , otutu ndi ochichi Africa na-aroputa naani otu n 'ime uzo otu nari bojeeti ahu ike obodo ha i ji kwado isi izu oke .
(src)="38"> Aínda peor , temos unha grave carencia de psiquiatras en África .
(trg)="38"> Nke kazi njo buzi n 'anyi enweghi otutu ndi oka ibe n 'ahu maka isi izu oke n 'Africa .
(src)="39"> Estímase que en Nixeria , por exemplo , temos 200 nun país de case 200 millóns de persoas .
(trg)="39"> Na Nigeria , i ji maa atu , o bu nari abuo n 'ime obodo ndi no n 'ime ya ruru nde nari abuo .
(src)="40"> En toda África , o 90 % da nosa xente carece de acceso a tratamentos .
(trg)="40"> N 'Africa niile , iri itoolu n 'ime otu nari nmadu a naghi e nweta ezigbo ogwu ahu ike .
(src)="41"> Como resultado disto , sufrimos en soidade , silenciados polo estigma .
(trg)="41"> N 'ihi nkea , anyi n 'anwu n 'ekwughi okwu , na kwa i kpa oke a na-akpa n 'etiti ndi ahu di na ndi ahu adighi .
(src)="42"> Nós , como africanos , adoitamos responder á saúde mental con distanciamento , ignorancia , culpa , medo e rabia .
(trg)="42"> Agwa anyi na-akpa mgbe o bula ekwutere okwu isi izu oke , bu nke ikpa oke , amaghi ihe , amam ikpe , egwu , na kwa iwe .
(src)="43"> Nun estudo realizado por Arboleda-Flórez , preguntouse directamente " cal é a causa das enfermidades mentais ?
(trg)="43"> Na nchoputa nke Arboleda-Florez , oge o juru si , " kedu ihe n 'ebute isi mgbaka ? "
(src)="44.1"> " .
(src)="44.2"> O 34 % dos nixerianos entrevistados responderon que o abuso de drogas ; O 19 % dixeron que a ira divina e o desexo de Deus .
(src)="44.3"> ( Gargalladas ) 12 % meigaría e posesión espiritual .
(trg)="44"> iri ato na ano n 'ime otu nari si n 'o bu ogwu n 'aba n 'isi ; iri n 'itoolu si na o bu iwe si na chi nakwa otu chi siri choo ya -- ( ochi ) iri na abuo , si na o bukwa amusu .
(src)="45"> Pero poucos falaron doutras causas coñecidas de enfermidades mentais , como a xenética , o estado socio-económico , a guerra , os conflictos ou a perda dun ser querido .
(trg)="45"> Mana ufodu kwuputezikwara ihe ndi ozo nwere ike i bute ya , dika site n 'obara nne na nna , inwe ma o bu enweghi ego , agha , esemokwu ma o bu onwu onye nmadu huru n 'anya .
(src)="46"> A estigmatización das enfermidades mentais normalmente leva ao ostracismo e á demonización de quen as sofre .
(trg)="46"> I kpa oke a na-akpaso ndi isi mgbaka n 'eme ka ha dika ndi achupuru achupu nakwa ndi a juru aju .
(src)="47"> O fotoxornalista Robin Hammond documentou algúns destes abusos
(trg)="47"> Onye n 'edeta okwa ; Robin Hammond detukwara ufodu ikpa okea ...
(src)="48"> en Uganda , en Somalia , e aquí , en Nixeria .
(trg)="48"> Na Uganda , Na Somalia , Nakwa ebea bu Nigeria .
(src)="49"> Para min o estigma é persoal .
(trg)="49"> Na nghota nke m , Ikpa oke si na mkpebi obi nke nmadu .
(src)="50"> En 2009 recibín unha chamada frenética no medio da noite .
(trg)="50"> N 'afo 2009 , A nataram ozi site n 'igwe eji ekwu okwu , n 'otu abali .
(src)="51"> Ao meu mellor amigo no mundo , un home brillante , filosófico , encantador e moderno , diagnosticáranlle esquizofrenia .
(trg)="51"> Enyim kasi hunanya n 'uwa niile -- ezigbo nwoke mara nma , ma marakwa akwukwo nke ukwu -- nwere oria ' schizophrenia ' site na nchoputa ulo ogwu .
(src)="52"> Puiden ver con desagrado algúns dos amigos cos que medramos .
(trg)="52"> Ndi enyi soro anyi were too , gbanwere ma kpawa oke .
(src)="53"> Escoitei as gargalladas .
(trg)="53"> a nukwaram ochi azu .
(src)="54"> Oín as cubilladas .
(trg)="54"> A nukwara m ntamu .
(src)="55"> " Oíches que toleou ? "
(trg)="55"> " I nuru n 'isi agbakaala ya ? "
(src)="56"> ( Inglés Kru ) " Toleou ! "
(trg)="56"> " O yi bago ara ! "
(src)="57"> Comentarios despectivos , degradantes sobre a súa condición , palabras que nunca diríamos sobre alguén con cancro ou alguén con malaria .
(trg)="57"> Okwu mkpari na nneda anya gbasara onodu ya -- okwu enweghi ike ikwu gbasara onye n 'aria cancer ma o bu oria anwunta .
(src)="58"> Dalgún xeito , cando se trata de enfermidades mentais , a nosa ignorancia fai desaparecer toda empatía .
(trg)="58"> ufodu oge , e kwute okwu oria isi mgbaka , amaghi ihe anyi n 'ekpuchi obi ime ebere anyi .
(src)="59"> Estiven ao seu lado mentres a súa comunidade o illaba , pero o noso amor nunca vacilou .
(trg)="59"> A nonyerem ya oge obodo ya gbaketara ya azu , n 'ihi na ihunanya anyi sikwara ike .
(src)="60"> Apaixoneime pola saúde mental
(trg)="60"> N 'ezie , e bidoro m nwebe nmasi gbasara isi izu oke .
(src)="61.1"> inspirado pola súa situación .
(src)="61.2"> Axudei a fundar o grupo de antigos alumnos especialmente interesados na saúde mental na miña universidade .
(trg)="61"> Site n 'onodu enyi m , e sokwam were kee ogbako ndi nwere nmasi gbasara isi izu oke n 'ulo akwukwo koleeji anyi .
(src)="62"> E durante a miña estancia como titor residente na escola de posgrao , apoiei a moitos estudantes de grao nos seus retos coa saúde mental .
(trg)="62"> Dika onye mgbazi na Mahadum m kuziri ka m gusiri akwukwo , E nyekwara m umu akwukwo Mahadum aka na nsogbu gbasara isi izu oke ha .
(src)="63"> Vin como estudantes africanos loitaban e non eran capaces de falar con ninguén .
(trg)="63"> A huru m k 'umu akwukwo Africa si adoli mana ha adighi ekwe agwa onye o bula .
(src)="64"> Incluso con ese coñecemento e coas súas historias ao lombo , eu , á miña vez , loitei , e non puiden falar con ninguén cando me enfrontei á miña ansiedade , tan profundo é o noso medo a ser " o home tolo " .
(trg)="64"> N 'agbanyeghi ihem maara gbasara isu izu oke na akuko ihe di ozo n 'agabiga , Mu onwem , na-agabigazikwa nke m , mana o nweghi onye m nwere ike i gwa , n 'ihi n 'egwu na-atuzikwa m , Otu a k 'egwu anyi i bu onye ara siri di omimi .
(src)="65"> Todos nós pero especialmente nosoutros , os africanos necesitamos entender que as nosas loitas mentais non nos privan da nosa virilidade , nin que o trauma destrúe a nosa forza .
(trg)="65"> Anyi niile -- o kachasi ndi Africa -- kwesiri i ghota na ihe anyi na-agabiga a dighi e gosi adighi ike anyi , nke mkpagwu n 'eyi anyi egwu ji e mebi ume anyi .
(src)="66"> Temos que ver que a saúde mental é tan importante como a física .
(trg)="66"> O kwesiri k 'anyi ghota n 'isi izu oke dikwa mkpa dika ahu izu oke .
(src)="67"> Temos que deixar de sufrir en silencio .
(trg)="67"> O di mkpa n 'anyi kwusiri ita ahuhu ma daa ogbi k 'aturu a na-akpuchasi aji .
(src)="68"> Temos que parar de estigmatizar as enfermidades e de traumatizar os afectados .
(trg)="68"> Anyi ga-akwusi i neghara ndi oria na kwa oria ha n 'aya .
(src)="69"> Fala cos teus amigos .
(trg)="69"> Gwa ndi enyi gi .
(src)="70"> Fala cos teus seres queridos .
(trg)="70"> Gwa ndi i huru n 'anya .
(src)="71"> Fala con profesionais da saúde .
(trg)="71"> Gwa ndi okacha ibe na-elekota , ndi oria
(src)="72"> Se vulnerable .
(trg)="72"> o buru na ahu esighi gi ike
(src)="73"> E faino coa confianza de que non estás so .
(trg)="73"> gosiputa ya na-enwegi egwu o bula. o bughi naani onwe gi kwu .
(src)="74"> Fala ben alto se estás sufrindo .
(trg)="74"> Kwupute ihe i na-agabiga .
(src)="75"> Sendo honestos co que sentimos non nos fai débiles ; fainos humanos .
(trg)="75"> Ikwu eziokwu gbasara otu ahu si e me anyi , a naghi e gosi a dighi ike anyi ; o bu akara na-anyi bu nmadu .
(src)="76"> É hora de acabar co estigma asociado coas enfermidades mentais .
(trg)="76"> O ge erugo i ji kwusi i kpa oke gbasara ndi isi mgbaka .
(src)="77"> Así que a próxima vez que oias " mental " , non penses no " home tolo " .
(trg)="77"> Ya bu , oge ozo i nuru maka " mental , " e chela naani maka onye ara .
(src)="78"> Pensa en min .
(trg)="78"> Chee maka m .
(src)="79"> ( Aplausos ) Grazas .
(trg)="79"> ( Iku aka ) Daalu nu .
(src)="80"> ( Aplausos )
(trg)="80"> ( Iku aka )