# ga/ted2020-276.xml.gz
# tl/ted2020-276.xml.gz


(src)="1"> Bhuel , tá baint agam le rudaí eile seachas fisic
(trg)="1"> May iba akong pinagkakaabahalan , bukod sa pisika .

(src)="2"> I bhfirínne , in ábhair seachas fisic is mó faoi láthair .
(trg)="2"> Sa katunayan , ngayon mas madalas sa ibang bagay .

(src)="3"> Tá rud amháin faoi leith i dteangacha an chine daonna .
(trg)="3"> Isa dito ang malawak na ugnayan ng iba 't ibang wika ng mga tao .

(src)="4"> Déanann teangeolaithe gairmiúla , stairiúla sna SAM
(trg)="4"> At lumalayo sa mga malayuang relasyon ang halos lahat ng mga propesyonal

(src)="5"> agus in Iarthar na hEorpa iarracht chun cianchaidrimh a sheachaint ; grúpaí móra , grúpaí a théann i bhfad siar níos faide siar ná na teaghlaigh teanga cailiúla .
(trg)="5"> at ng mga pangkasaysayang dalubwika sa Estados Unidos at sa Kanlurang Europa ; malaking pagpangkat , mga pagpapangkat na matagal nang namamalagi , mas matagal pa sa mga kilalang pamilya .

(src)="6.1"> Cha dtaitníonn sé sin leo ; síleann gur raiméis í .
(src)="6.2"> Ach , ní shílim gur amhlaidh atá .
(trg)="6"> Ayaw nila yun ; sa tingin nila himaling ito .

(src)="7"> Agus tá roinnt mhaith teangeolaithe iontacha , Rúisigh is mó , atá ag déanamh staidéir air sin ag Institiúd Santa Fe agus i Moscó , agus ba bhreá liom na torthaí a fheiceáil .
(trg)="7.1"> Sa tingin ko , hindi .
(trg)="7.2"> At may mga napakatalinong mga dalubwika , karamihang mga Ruso , na nagtatrabaho sa Santa Fe Institute at sa Moscow , at gusto kong makita kung saan makararating ito .

(src)="8"> An dtéann sé i bhfad siar go sinsear amháin 20,000 nó 25,000 bliain ó shin ?
(trg)="8"> Makararating ba talaga ito sa isang ninuno ilang mga 20 , 25,000 na taong nakaraan ?

(src)="9"> Agus cad é a tharlaíonn má théann muid níos faide siar roimh an tsinsir amháin sin , nuair is dócha go raibh iomaíocht idir roinnt mhaith teangacha ?
(trg)="9"> At paano kung bumalik tayo sa nakaraan na higit pa sa ninuno na ito , noong siguro mayroong kompetisyon sa gitna ng mga wika ?

(src)="10.1"> Cé chomh fada siar a théann sé sin ?
(src)="10.2"> Cé chomh fada siar a théann teangacha an lae inniu ?
(trg)="10.1"> Gaano kalayo pa sa nakaraan ba yun ?
(trg)="10.2"> Gaano kalayo ang pinanggalingan ng makabagong wika ?

(src)="11"> Cá mhéad mílte bliain a théann sé siar ?
(trg)="11"> Ilang nakaraang libu-libong taon ?

(src)="12"> Chris Anderson : An bhfuil cliú nó smaoineamh ar an fhreagra a bhfaighfear ?
(trg)="12"> Chris Anderson : Mayroon ka bang kutob o di kaya inaasahang sagot dito ?

(src)="13"> Murray Gell-Mann : Bhuel , mheasfainn go gcaithfidh teangacha an lae inniu a bheith níos sine ná na pictiúir agus an ghreanadóireacht agus na dealraimh a tchítear sna huaimheanna agus lorg coise ó rincí a fágadh i gcré bhog uaimheanna in Iarthar na hEorpa. sa Tréimhse Aragnaisiúnach timpeall 35,000 bliain ó shin , nó níos túisce .
(trg)="13"> Murray Gell-Mann : Sa palagay ko dapat mas nakatatanda ang makabagong wika kaysa sa mga larawan , mga ukit at mga lilok sa kuweba at mga yapak ng sayaw sa malambot na luwad sa mga kuweba ng Kanlurang Europa noong panahong Aurignacian mga 35,000 na taong nakaraan , or mas maaga .

(src)="14"> Cha dtig liom a chreidbheáil go ndearna siad na rudaí seo go léir agus nach raibh cumas acu i dteanga nua-aimseartha .
(trg)="14"> Di ko mapaniwalaan na ginawa nila yun lahat tapos wala ring makabagong wika .

(src)="15"> Mar sin mheasfainn ar a laghad go dtéann na fréamhacha comh fada siar sin , agus b 'fhéidr níos faide arís .
(trg)="15"> Ang hula ko , ang tunay na simula ay mga ganun nga o mas maaga pa .

(src)="16.1"> Ach , chan ionann é sin is a rá nach dtig leis na teangacha uilig , nó cuid mhaith acu , nó an chuid is mó acu , a bheith tagtha ó abraimis , 20,000 bliain ó shin , nó rud éigin cosúil leis sin .
(src)="16.2"> Tugaimid caolas teanga air sin .
(trg)="16.1"> Ngunit hindi nito ibig sabihin na di puwedeng manggaling ang lahat , o karamihan ng mga napatunayan na mga wika mula sa isang mas bago , ng siguro mga 20,000 na taong nakaraan , o parang ganun .
(trg)="16.2"> Ang tawag natin dito ay ang pagbo-bottleneck ( biglang pagsikip ng daloy ) .

(src)="17"> CA : Bhuel , b 'fhéidir go raibh an ceart ag Philip Anderson .
(trg)="17"> CA : Maaaring tama si Philip Anderson .

(src)="18"> B 'fhéidir go bhfuil níos mó eolais agatsa ar achan rud ná duine ar bith eile .
(trg)="18"> Maaaring mas maraming kang alam sa lahat kaysa kanino .

(src)="19.1"> Mar sin , ónóir a bhí ann domhsa .
(src)="19.2"> Go raibh maith agat a Mhurray Gell-Mann .
(trg)="19.1"> Naging isang karangalan ito .
(trg)="19.2"> Maraming salamat Ginoong Murray Gell-Mann .

(src)="20"> ( Bualadh bos )
(trg)="20"> ( Palakpakan )