# eo/ted2020-10.xml.gz
# lv/ted2020-10.xml.gz
(src)="1"> Malgraŭ la pravaj zorgoj pri aidoso kaj la birda gripo -- kaj ni aŭskultos pli poste la brilan D-ron Brillant paroli pri tio -- mi volas paroli pri aliaj pandemioj , kiuj estas la korvaskula malsano , diabeto , hipertensio -- ĉiuj plene preventeblaj por almenaŭ 95 procentoj de la homoj nur per ŝanĝo de dieto kaj vivo-stilo .
(trg)="1.1"> Neskatoties uz pamatotajām bažām par AIDS un putnu gripu – un mēs par to šodien dzirdēsim no žilbinošā Dr. Briljanta , – es gribu runāt par otru pandēmiju , kas ir kardiovaskulārās slimības , diabēts , hipertonija .
(trg)="1.2"> Visas tās ir pilnībā novēršamas vismaz 95 % cilvēku , mainot diētu un dzīvesveidu .
(src)="2.1"> Okazas , ke nuntempe estas tutmondiĝo de la malsano , ke homoj ĉie ekmanĝas kiel ni , kaj vivas kiel ni , kaj mortas kiel ni .
(src)="2.2"> Post unu generacio , ekzemple , Azio , kiu havis unu el la plej malaltaj proporcioj de kormalsano , trodikeco kaj diabeto , atingis unu el la plej altaj .
(src)="2.3"> Kaj en Afriko , kormalsano samrangas kun mortoj pro HIV kaj aidoso en la plejmulton de la landoj .
(trg)="2.1"> Bet pašlaik notiek slimības globalizācija – cilvēki sāk ēst , dzīvot un arī mirt līdzīgi mums .
(trg)="2.2"> Piemēram , Āzijā vienas paaudzes laikā vieni no zemākajiem sirds slimību , aptaukošanās un diabēta rādītājiem ir kļuvuši par vieniem no augstākajiem .
(trg)="2.3"> Un vairumā Āfrikas valstu nāve no sirds un asinsvadu slimībām ir tikpat bieža kā no HIV un AIDS .
(src)="3"> Do jen estas urĝa momento de oportuno , kiun ni profitu por fari gravan ŝanĝon , kiu povas influi la vivojn de ja milionoj da homoj kaj praktiki preventan medicinon laŭ tutmonda skalo .
(trg)="3"> Pašlaik paveras svarīgs iespēju logs , lai veiktu nozīmīgas darbības , kas var ietekmēt burtiski miljoniem cilvēku , un lai praktizētu profilaktisku medicīnu pasaules mērogā .
(src)="4"> Kor- kaj sangvaskulaj malsanoj mortigas pli da homoj -- ne nur ĉi-lande , sed ankaŭ tutmonde -- ol ĉiuj aliaj kialoj kune , kvankam ĝi estas plene preventebla por preskaŭ ĉiuj .
(trg)="4"> Sirds un asinsvadu slimības joprojām nogalina vairāk cilvēku – ne tikai šeit , bet arī citur pasaulē – nekā viss cits kopā , un tai pat laikā tās ir novēršamas gandrīz visos gadījumos .
(src)="5.1"> Ĝi ne nur estas preventebla ; ĝi fakte estas inversigebla .
(src)="5.2"> Kaj dum la lastaj 29 jaroj , preskaŭ , ni sukcesis montri , ke per simpla ŝanĝo en la dieto kaj vivo-stilo , uzante tiujn tre altteknikajn , kostajn , modernegajn mezurojn por pruvi kiel potencaj estas la tre simplaj malaltteknikaj kaj malmultekostaj intervenoj -- kvanta arteriografio , antaŭ kaj post unu jaro , kaj koraj PET-tomografioj .
(trg)="5.1"> Tās ne tikai ir novēršamas , bet arī atgriezeniskas .
(trg)="5.2"> Pēdējo 29 gadu laikā mums ir izdevies pierādīt , ka , vienkārši izmainot diētu un dzīvesveidu ...
(trg)="5.3"> Izmantojot tādas dārgas , mūsdienīgas augstās tehnoloģijas kā kvantitatīvā arteriogrāfija un pozitronu emisijas tomogrāfija sirdij , esam pierādījuši , cik iedarbīgas var būt šīs tik vienkāršās , lētās , zemo tehnoloģiju metodes .
(src)="6"> Ni montris antaŭ kelkaj monatoj -- ni publikigis la unuan studaĵon montrantan , ke oni povas ja haltigi aŭ malprogresigi prostatan kanceron farante ŝanĝojn en dieto kaj vivostilo kaj 70-procenta malprogreso en la tumoro aŭ haltigo de la tumor-kreskiĝo , kompare al nur naŭ procentoj de la kompara grupo .
(trg)="6"> Pirms dažiem mēnešiem publicējām pirmo pētījumu , kas parāda , ka ir iespējams apturēt un atgriezt prostatas vēža attīstību , mainot diētu un dzīvesveidu – 70 % gadījumu tika panākts audzēja regress vai apturēta tā augšana , salīdzinot ar tikai 9 % kontrolgrupā .
(src)="7"> Kaj en tiu ĉi MRI- kaj MR-spektroskopio la aktiveco de prostata tumoro montriĝas ruĝe -- vi povas vidi ĝian reduktiĝon post unu jaro .
(trg)="7"> MR tomogrāfijā un MR spektroskopijā šeit sarkanā krāsa parāda prostatas audzēja aktivitāti , un redzams , ka tā pēc gada ir samazinājusies .
(src)="8.1"> Nun estas epidemio de trodikeco : du trionoj el la plenkreskuloj kaj 15 procentoj el la infanoj .
(src)="8.2"> Vere zorgigas min , ke diabeto kreskis 70-procente dum la lastaj 10 jaroj kaj tiu ĉi povas esti la unua generacio en kiu niaj infanoj vivas malpli longe ol ni .
(src)="8.3"> Estas bedaŭrinde kaj preventeble .
(trg)="8.1"> Ir vērojama aptaukošanās epidēmija : divas trešdaļas pieaugušo un 15 % bērnu .
(trg)="8.2"> Mani patiešām uztrauc tas , ka pēdējos 10 gados saslimstība ar diabētu ir pieaugusi par 70 % , un šī var būt pirmā paaudze , kurā bērni dzīvos īsāku dzīvi nekā mēs .
(trg)="8.3"> Tas ir nožēlojami , un tas ir novēršami .
(src)="9.1"> Tio ĉi ne estas balotrezultoj , sed homoj -- la nombro da trodikaj homoj laŭ ŝtato , komencante en 1985 - 87 -- kaj tio ĉi el CDC-retejo -- 1988 ĝis 1991 -- vi ekhavas novan kategorion -- 1992 ĝis 96 , 1997 ĝis 2001 - ĝi plimalboniĝas .
(src)="9.2"> Ni iel malevoluas .
(src)="9.3"> ( Ridoj ) Nu , kion ni povas fari pri tio ?
(src)="9.4"> Bone , la dieto , kiun ni trovis kaj povas malevoluigi kormalsanon kaj kanceron estas azia dieto .
(trg)="9.1"> Šie nav vēlēšanu rezultāti , tas ir aptaukojušos cilvēku skaits pa štatiem , sākot no 1985 . gada , 86 . , 87 . – tie ir Slimību kontroles un novēršanas centra dati , – 88 . , 89 . , 90 . , 91 . – parādās jauna kategorija – 92 . , 93 . , 94 . , 95 . , 96 . , 97 . , 98 . , 99 . , 2000 . , 2001 .
(trg)="9.2"> Kļūst aizvien sliktāk .
(trg)="9.3"> Mēs it kā regresējam .
(trg)="9.4"> ( Smiekli ) Kā mēs to varam labot ?
(trg)="9.5"> Mēs konstatējām , ka sirds slimības un vēzi var apturēt Āzijas diēta ,
(src)="10"> Sed en Azio , oni ekmanĝas kiel ni kaj tio klarigas kial ili ekmalsaniĝas kiel ni .
(trg)="10"> bet cilvēki Āzijā sāk ēst kā mēs , tāpēc tie kļūst slimi kā mēs .
(src)="11.1"> Do mi eklaboris kun pluraj grandaj manĝaĵo-entreprenoj .
(src)="11.2"> Ili povas igi alloge kaj amuze kaj plaĉe kaj konvene manĝi pli sanigajn manĝaĵojn , -- mi prezidas la rekomendkonsilantarojn de McDonald 's kaj Pepsico , kaj ConAgra , kaj Safeway kaj baldaŭ Del Monte , kaj ili malkovras , ke tio estas favora al negoco .
(trg)="11.1"> Tāpēc es strādāju ar lielajiem pārtikas uzņēmumiem .
(trg)="11.2"> Tie var veselīgu pārtiku pasniegt kā jautru , seksīgu , foršu , kraukšķīgu , ērtu .
(trg)="11.3"> Es vadu < i > McDonald 's < / i > konsultatīvo padomi , arī < i > PepsiCo < / i > , < i > ConAgra < / i > , < i > Safeway < / i > un drīz arī < i > Del Monte < / i > .
(trg)="11.4"> Viņi atzīst , ka tas ir labs bizness .
(src)="12.1"> La salatoj , kiujn vi vidas ĉe McDonald 's venis el la studo -- ĝi ofertos azian salaton .
(src)="12.2"> Ĉe Pepsi , du trionoj el ĝia malneta enspezo venas el ĝiaj pli bonaj manĝaĵoj .
(trg)="12.1"> < i > McDonald 's < / i > salāti ir mūsu darba rezultāts ; būs arī Āzijas salāti .
(trg)="12.2"> Divas trešdaļas no < i > Pepsi < / i > ieņēmumiem nāk no viņu labajiem produktiem .
(src)="13.1"> Se ni povas agi tiel , ni povos liberigi rimedojn por aĉeti medikamentojn , kiujn oni vere bezonas por zorgi pri aidoso , HIV , malario kaj preventi birdan gripon .
(src)="13.2"> Dankon .
(trg)="13.1"> Ja mēs to spēsim , tad varēsim atbrīvot resursus zālēm , kas patiešām vajadzīgas , AIDS un HIV , un malārijas ārstēšanai un putnu gripas novēršanai .
(trg)="13.2"> Paldies .
# eo/ted2020-1106.xml.gz
# lv/ted2020-1106.xml.gz
(src)="1"> Mi scias tion , kion vi pensas .
(trg)="1"> Es zinu , ko domājat .
(src)="2"> Vi pensas , ke mi perdiĝis , kaj iu baldaŭ venos surscenejen por ĝentile regvidi min al mia seĝo .
(trg)="2"> Jūs domājat , ka esmu apmaldījusies , un kāds tūliņ uznāks uz skatuves un mani gādīgi aizvedīs atpakaļ uz sēdvietu .
(src)="3"> ( aplaŭdo ) Mi ofte spertas tion en Dubajo .
(trg)="3"> ( Aplausi ) Dubaijā man tā gadās bieži .
(src)="4"> " Vi venis por ferii , ĉu ne , s-ino ? "
(trg)="4"> „ Esat atbraukusi atpūsties ? ”
(src)="5"> ( ridoj ) " Aŭ por viziti la infanojn , ĉu ?
(trg)="5"> ( Smiekli ) „ Atbraucāt apciemot bērnus ? ”
(src)="6"> Kiom longe vi restos ? "
(trg)="6"> ( Smiekli ) „ Cik ilgi paliksiet ? ”
(src)="7"> Nu fakte , dum ankoraŭ longa tempo , mi esperas .
(trg)="7"> Patiesībā cerams vēl kādu laiciņu .
(src)="8"> Mi loĝas kaj instruas ĉe la Persa Golfo dum pli ol 30 jaroj .
(trg)="8"> Es dzīvoju un mācu pie Persijas līča jau vairāk kā 30 gadus .
(src)="9"> ( aplaŭdo ) Kaj dum tiu tempo , mi vidis multajn ŝanĝojn .
(trg)="9"> ( Aplausi ) Pa šo laiku esmu pieredzējusi daudz pārmaiņu .
(src)="10"> Nu , tiu statistiko estas ege ŝoka .
(trg)="10"> Šī statistika ir gaužām satriecoša .
(src)="11"> Kaj mi volas paroli al vi hodiaŭ pri malapero de lingvoj kaj la tutmondiĝo de la angla .
(trg)="11"> Es šodien vēlos ar jums runāt par valodu izzušanu un angļu valodas globalizāciju .
(src)="12"> Mi volas rakonti al vi pri mia amikino , kiu instruis la anglan al plenkreskuloj en Abudabio .
(trg)="12"> Es vēlos pastāstīt par draudzeni , kura Abudabi pieaugušajiem pasniedza angļu valodu .
(src)="13"> Kaj iun tagon , ŝi decidis fari lecionon en la ĝardeno por instrui al ili vortojn pri la naturo .
(trg)="13"> Kādā jaukā dienā viņa nolēma aizvest viņus uz dārzu , lai papildinātu viņu vārdu krājumu par dabu .
(src)="14"> Sed je la fino estis ŝi , kiu lernis la arabajn vortojn por la lokaj plantoj , kune kun la diversaj manieroj uzi ilin -- resanige , ŝminke , kuire , kiel herboj .
(trg)="14"> Taču galu galā viņa bija tā , kas iemācījās visus vietējo augu arābiskos nosaukumus , kā arī to izmantojumu — medicīnā , kosmētikā , ēdiena gatavošanā , dziedniecībā .
(src)="15"> Kiel tiuj studentoj eksciis pri ĉio ĉi ?
(trg)="15"> Kā gan skolēni ieguva visas šīs zināšanas ?
(src)="16"> Evidente , de siaj geavoj kaj eĉ de la pra-geavoj .
(trg)="16"> Protams , no saviem vecvecākiem vai pat vecvecvecākiem .
(src)="17"> Mi ne bezonas klarigi al vi kiom gravas la eblo komuniki tra la generacioj .
(trg)="17"> Nav vajadzības teikt , cik svarīgi ir spēt sazināties starp paaudzēm .
(src)="18"> Sed bedaŭrinde , nuntempe , lingvoj formortas je rapideco kiel neniam antaŭe .
(trg)="18"> Mūsdienās diemžēl valodas izmirst nepieredzēti lielā ātrumā .
(src)="19"> Unu lingvo formortas ĉiun 14-an tagon .
(trg)="19"> Ik 14 dienas izmirst pa valodai .
(src)="20"> Nu , samtempe , la angla estas la senkonkura tutmonda lingvo .
(trg)="20"> Tajā pat laikā angļu valoda neapstrīdami ir pasaules valoda .
(src)="22"> Mi ne scias .
(trg)="21"> Vai tur varētu būt kāda saistība ?
(src)="23"> Sed mi ja scias , ke mi vidis multajn ŝanĝojn .
(trg)="22.1"> Es nezinu .
(trg)="22.2"> Bet es zinu , ka esmu pieredzējusi daudz pārmaiņu .
(src)="24"> Kiam mi unuafoje venis al la Persa Golfo , mi venis al Kuvajto en periodo kiam la vivo tie estis ankoraŭ malfacila .
(trg)="23"> Kad pirmo reizi ierados Persijas līcī , es devos uz Kuveitu laikā , kad dzīves apstākļi tur joprojām bija skarbi .
(src)="25"> Fakte , antaŭ ne tiom longa tempo .
(trg)="24"> Patiesībā ne tik ļoti sen , tas ir drusku par agru .
(src)="27"> Sed ĉiukaze , la Brita Konsilio dungis min kaj ĉirkaŭ 25 aliajn geinstruistojn .
(trg)="25"> Taču , lai vai kā , mani kopā ar 25 citiem skolotājiem nolīga Britu padome ,
(src)="28"> Kaj ni estis la unuaj ne-islamanaj instruistoj en la ŝtataj lernejoj tie en Kuvajto .
(trg)="26"> un mēs bijām pirmie nemusulmaņi , kas pasniedza Kuveitas valsts skolās .
(src)="29"> Oni venigis nin por instrui la anglan ĉar la registaro volis modernigi la landon kaj fortikigi la civitanojn per edukado .
(trg)="27"> Mūs uzaicināja mācīt angļu valodu , jo valdība vēlējās caur izglītību modernizēt valsti un sniegt iespējas tās pilsoņiem .
(src)="30"> Kaj evidente , ankaŭ Britio profitis pro iom de la bela nafta riĉeco .
(trg)="28"> Un , protams , Apvienotā Karaliste guva labumu no jaukās naftas bagātības .
(src)="32"> Jen la plej grava ŝanĝo , kiun mi vidis -- la instruado de la angla nun ŝanĝiĝis de reciproke avantaĝa afero al grandega internacia komerco tia , kia ĝi estas hodiaŭ .
(trg)="29"> Lielākās pārmaiņas , ko esmu pieredzējusi , ir tas , kā angļu valodas mācīšana ir pārtapusi no abpusēji izdevīgas prakses milzīgā starptautiskā biznesā , kāds tas ir pašlaik .
(src)="33.1"> Ne plu simple unu fremda lingvo en la lerneja fakaro .
(src)="33.2"> Kaj ne plu la ekskluziva tereno de la patrina lando Anglio .
(src)="33.3"> Ĝi iĝis laŭmoda komerco por ĉiu angla-parolanta lando de la tero .
(trg)="30.1"> Tā vairs nav tikai svešvaloda skolas mācību programmā , un nu šajā jomā darbojas ne tikai māte Anglija .
(trg)="30.2"> Tā ir kļuvusi par modes lietu visām angliski runājošajām valstīm .
(src)="34"> Kaj kial ne ?
(trg)="31"> Un kādēļ gan ne ?
(src)="35"> Ne forgesu , ke la plej bona edukado -- laŭ la plej lasta Tutmonda Vicordigo de Universitatoj -- troviĝas en la universitatoj de Britio kaj Usono .
(trg)="32"> Galu galā vislabākā izglītība , saskaņā ar jaunāko Pasaules universitāšu reitingu , ir Apvienotās Karalistes un ASV universitātēs .
(src)="36"> Do ĉiu volas havi anglalingvan edukadon , kompreneble .
(trg)="33"> Tāpēc , protams , visi grib izglītību angļu valodā .
(src)="37"> Sed se vi ne estas denaska anglaparolanto , vi devas fari teston .
(trg)="34"> Taču , ja jums angļu valoda nav dzimtā , jums jānokārto eksāmens .
(src)="38"> Nu , ĉu estas pravigeble malakcepti studonton laŭ nur lingva kriterio ?
(trg)="35"> Vai ir pareizi noraidīt studentu vien valodas prasmju dēļ ?
(src)="39"> Eble vi havus komputilan scienciston , kiu estas geniulo .
(trg)="36"> Varbūt tas ir ģeniāls datorzinātnieks .
(src)="40"> Ĉu vere li bezonus la saman lingvokapablon kiel advokato , ekzemple ?
(trg)="37"> Vai viņam vajag to pašu valodu ko , piemēram , advokātam ?
(src)="41"> Nu , mi kredas , ke ne .
(trg)="38"> Nedomāju vis .
(src)="42"> Ni instruistoj de la angla malakceptadas ilin ĉiutage .
(trg)="39"> Mēs , angļu valodas skolotāji , viņus nemitīgi noraidām .
(src)="43"> Ni starigas halt-ŝildon , kaj ni abrupte haltigas ilin .
(trg)="40"> Mēs uzliekam „ Stop ” zīmi un apturam viņus to ceļā .
(src)="44"> Ili ne rajtas plu sekvadi siajn revojn ĝis kiam ili sukcesos kun la angla lingvo .
(trg)="41"> Viņi vairs nevar piepildīt savus sapņus , kamēr neapgūst angļu valodu .
(src)="45"> Nu , imagu tion : se mi renkontus unulingvan nederlandanon , kiu havus la kuracilon kontraŭ kancero , ĉu mi rifuzus al li studlokon en mia brita universitato ?
(trg)="42"> Teikšu tā : ja es satiktu vienvalodīgu nīderlandieti , kuram būtu zāles vēzim , vai es liegtu viņam iestāties savā britu universitātē ?
(src)="46"> Mi dirus , ke ne .
(trg)="43"> Nedomāju vis .
(src)="47"> Tamen , ja precize tion ni faras .
(trg)="44"> Taču nudien — tieši to mēs darām .
(src)="48"> Ni instruistoj de la angla estas la gardistoj ĉe la pordego .
(trg)="45"> Mēs , angļu valodas skolotāji , esam kā vārtu sargātāji .
(src)="49"> Kaj vi devas unue montri al ni , ke vi sufiĉe bone regas la anglan .
(trg)="46"> Un jums vispirms mūs jāpārliecina , ka jūsu angļu valoda ir gana laba .
(src)="50"> Povas esti danĝere doni tro da povo al iu mallarĝa segmento de la socio .
(trg)="47"> Dot pārlieku lielu varu šauram sabiedrības lokam var būt bīstami ,
(src)="51"> Eble la barilo estus tro universala .
(trg)="48"> varbūt barjera būs pārlieku vispārēja .
(src)="53"> " Sed , " mi aŭdas vin diri , " kio pri la esplorado ?
(trg)="49"> „ Bet , ” es dzirdu jūs sakām , „ kā tad ar pētījumiem ?
(src)="54"> Ĉio estas en la angla . "
(trg)="50"> Tie visi ir angliski ! ”
(src)="55"> Do la libroj estas en la angla , la ĵurnaloj estas en la angla , sed tio estas memplenuma profetaĵo
(trg)="51"> Grāmatas ir angliski , žurnālus raksta angliski , taču tas ir pašpiepildīgs paredzējums .
(src)="56"> Tio plifortigas la neprigon de la angla .
(trg)="52"> Tas veicina angļu valodas pieprasījumu , un tā nu tas turpinās .
(src)="58"> Mi demandas vin , kio pri tradukado ?
(trg)="53"> Es jautāju — kas notika ar tulkošanu ?
(src)="59"> Pensu pri la Islama Ora Epoko , kiam okazis multege da tradukado .
(trg)="54"> Ja atceramies Islāma zelta laikmetu , tolaik tulkoja ļoti daudz .
(src)="60"> Ili tradukis el la latina kaj la greka al la araba kaj la persa , kaj sekvis tradukoj al la ĝermanaj lingvoj de Eŭropo kaj la latinidaj lingvoj .
(trg)="55"> Viņi tulkoja no latīņu un grieķu valodas uz arābu valodu , persiešu valodu , un tad to tālāk tulkoja Eiropas ģermāņu un romāņu valodās ,
(src)="61"> Kaj tiel , lumo brilis sur la Malluma Epoko de Eŭropo .
(trg)="56"> un Eiropas tumšajos viduslaikos iespīdēja gaisma .
(src)="62"> Nu , ne miskomprenu min , ĉiuj vi instruistoj de la angla : mi ne kontraŭas la instruadon de la angla .
(trg)="57"> Nepārprotiet : es neesmu pret angļu valodas mācīšanu , dārgie angļu valodas skolotāji .
(src)="63"> Mi ŝategas , ke ni havas tutmondan lingvon .
(trg)="58"> Es priecājos , ka mums ir pasaules valoda .
(src)="64"> Ni bezonas tion nun pli ol iam ajn antaŭe .
(trg)="59"> Mums tādu vajag vairāk nekā jebkad .
(src)="65"> Sed mi kontraŭas uzi ĝin kiel barilon .
(trg)="60"> Taču esmu pret tās izmantošanu kā šķērsli .
(src)="66"> Ĉu vere ni volas troviĝi kun nur 600 lingvoj kaj unu ĉeflingvo , eble la angla , eble la ĉina ?
(trg)="61"> Vai mēs tiešām gribam , lai mums paliek vien 600 valodas , no kurām galvenā ir angļu vai ķīniešu valoda ?
(src)="67.1"> Ni bezonas pli ol tion .
(src)="67.2"> Kie ni metu la limon ?
(trg)="62"> Mums vajag vairāk valodu .
(src)="68"> Tiu sistemo egaligas inteligenton al scipovo de la angla kaj tio estas tute arbitra .
(trg)="63.1"> Kur novilkt robežu ?
(trg)="63.2"> Šī sistēma pielīdzina intelektu angļu valodas zināšanām , ( Smiekli ) ( Aplausi ) kas ir visai nepamatoti .
(src)="69"> ( aplaŭdo ) Mi volas rememorigi vin ke la gigantoj , sur kies ŝultroj staras la hodiaŭa intelektularo ne estis devigataj posedi la anglan , ili ne devis havi diplomon pri la angla .
(trg)="64"> ( Aplausi ) Es vēlos jums atgādināt , ka milžiem , uz kuru pleciem balstās mūsdienu inteliģence , nevajadzēja angļu valodu , viņiem nebija jākārto angļu valodas eksāmens .
(src)="70"> Jen bona ekzemplo : Einstein .
(trg)="65"> Konkrēts piemērs : Einšteins .
(src)="71"> Flanke , oni konsideris lin nelernema en la lernejo , ĉar li fakte estis disleksia .
(trg)="66"> Viņš , starp citu , skolā bija nesekmīgs , jo patiesībā bija dislektiķis .
(src)="72"> Sed feliĉe por la mondo , li ne devis sukcesi en ekzameno pri la angla .
(trg)="67"> Taču par laimi pasaulei viņam nebija jākārto angļu valodas eksāmens ,
(src)="73.1"> Ĉar tio komenciĝis nur en 1964 , kun la t.n.
(src)="73.2"> TOEFL , la usona testo pri la angla .
(trg)="68"> jo tie parādījās vien 1964 . gadā , sākot ar < i > TOEFL < / i > , amerikāņu angļu valodas eksāmenu .
(src)="74"> Nun tio eksplodis .
(trg)="69"> Nu tas ir vērsies plašumā .
(src)="75"> Estas multege da testoj pri la angla .
(trg)="70"> Ir daudzi jo daudzi angļu valodas eksāmeni .
(src)="76"> Kaj milionoj kaj milionoj da lernantoj ĉiujare faras tiujn testojn .
(trg)="71"> Miljoniem studentu ik gadu kārto šos eksāmenus .
(src)="77"> Nu , eble vi pensas — vi kaj mi — ke la prezoj por tio ne estas tiom altaj , sed ili estas maleblige altaj por multaj milionoj da malriĉaj homoj .
(trg)="72"> Mums , jums un man , varētu šķist : „ Šīs cenas nav tik trakas , tās ir normālas , ” taču tās ir pārmērīgi augstas daudziem miljoniem nabadzīgu cilvēku ,
(src)="78"> Do ni tuj malakceptas tiujn homojn .
(trg)="73"> tātad viņus mēs jau uzreiz atraidām .
(src)="79"> ( aplaŭdo ) Mi memoras titolon en gazeto , kiun mi ĵus vidis : " Edukado : La Granda Disiĝo . "
(trg)="74"> ( Aplausi ) Tas atsauc atmiņā nesen redzētu virsrakstu : „ Izglītība : Lielā plaisa . ”
(src)="80"> Nun mi komprenas , kial homoj koncentriĝas je la angla .
(trg)="75"> Es zinu , es saprotu , kāpēc cilvēki gribētu pievērsties angļu valodai .
(src)="81"> Ili volas doni al siaj infanoj la plej bonan ŝancon por la vivo .
(trg)="76"> Viņi vēlas saviem bērniem dzīvē sniegt vislabākās iespējas .
(src)="82"> Kaj por fari tion , ili bezonas riĉlandan edukadon .
(trg)="77"> Un lai to paveiktu , viņiem vajag Rietumu izglītību ,
(src)="83"> Ĉar , evidente , la plej bonajn laborlokojn prenas homoj el la riĉlandaj universitatoj , kiel mi antaŭe montris .
(trg)="78"> Jo vislabākie darbi , protams , tiek cilvēkiem no Rietumu universitātēm , ko iepriekš rādīju .
(src)="84"> Estas diabla cirklo .
(trg)="79"> Tas ir apburtais loks .
(src)="86"> Aŭskultu rakonton pri du sciencistoj , du anglaj sciencistoj .
(trg)="80"> Ļaujiet pastāstīt par diviem zinātniekiem , diviem angļu zinātniekiem .
(src)="87"> Ili faris eksperimenton pri genetiko rilate al antaŭaj kaj malantaŭaj gamboj de bestoj .
(trg)="81"> Viņi veica eksperimentu , kas bija saistīts ar ģenētiku un dzīvnieku priekškājām un pakaļkājām .
(src)="88"> Kaj ili ne trovis la rezultojn , kiujn ili serĉis .
(trg)="82"> Taču viņi nespēja gūt vēlamos rezultātus .
(src)="89"> Ili vere ne sciis kion fari , ĝis kiam alvenis germana sciencisto kiu rimarkis , ke ili uzis du apartajn vortojn por la antaŭaj kaj malantaŭaj gamboj , sed la genetiko ne konas tiun distingon , same kiel la germana lingvo .
(trg)="83"> Viņi patiešām nezināja , ko lai dara , līdz iesaistījās kāds vācu zinātnieks , kurš ievēroja , ka viņi izmanto divus vārdus priekškājām un pakaļkājām , kamēr ģenētikā tos nenošķir un to nedara arī vācu valodā .
(src)="90"> Do trovite , problemo solvita .
(trg)="84.1"> Bingo !
(trg)="84.2"> Problēma atrisināta .
(src)="91"> Se vi ne kapablas havi iun penson , vi blokiĝas .
(trg)="85"> Ja nespējat kaut ko iedomāties , jūs esat nonācis strupceļā .
(src)="92"> Sed se alia lingvo ja ebligas tiun penson , tiam , per kunlaboro , ni povas atingi kaj lerni tiom pli multe .
(trg)="86"> Taču , ja citā valodā to var iedomāties , tad sadarbojoties mēs varam sasniegt un iemācīties daudzkārt vairāk .
(src)="93"> Mia filino venis al Anglio de Kuvajto .
(trg)="87"> Mana meita atbrauca uz Angliju no Kuveitas .