# en/ted2020-10.xml.gz
# eo/ted2020-10.xml.gz
(src)="1"> With all the legitimate concerns about AIDS and avian flu -- and we 'll hear about that from the brilliant Dr. Brilliant later today -- I want to talk about the other pandemic , which is cardiovascular disease , diabetes , hypertension -- all of which are completely preventable for at least 95 percent of people just by changing diet and lifestyle .
(trg)="1"> Malgraŭ la pravaj zorgoj pri aidoso kaj la birda gripo -- kaj ni aŭskultos pli poste la brilan D-ron Brillant paroli pri tio -- mi volas paroli pri aliaj pandemioj , kiuj estas la korvaskula malsano , diabeto , hipertensio -- ĉiuj plene preventeblaj por almenaŭ 95 procentoj de la homoj nur per ŝanĝo de dieto kaj vivo-stilo .
(src)="2.1"> And what 's happening is that there 's a globalization of illness occurring , that people are starting to eat like us , and live like us , and die like us .
(src)="2.2"> And in one generation , for example , Asia 's gone from having one of the lowest rates of heart disease and obesity and diabetes to one of the highest .
(src)="2.3"> And in Africa , cardiovascular disease equals the HIV and AIDS deaths in most countries .
(trg)="2.1"> Okazas , ke nuntempe estas tutmondiĝo de la malsano , ke homoj ĉie ekmanĝas kiel ni , kaj vivas kiel ni , kaj mortas kiel ni .
(trg)="2.2"> Post unu generacio , ekzemple , Azio , kiu havis unu el la plej malaltaj proporcioj de kormalsano , trodikeco kaj diabeto , atingis unu el la plej altaj .
(trg)="2.3"> Kaj en Afriko , kormalsano samrangas kun mortoj pro HIV kaj aidoso en la plejmulton de la landoj .
(src)="3"> So there 's a critical window of opportunity we have to make an important difference that can affect the lives of literally millions of people , and practice preventive medicine on a global scale .
(trg)="3"> Do jen estas urĝa momento de oportuno , kiun ni profitu por fari gravan ŝanĝon , kiu povas influi la vivojn de ja milionoj da homoj kaj praktiki preventan medicinon laŭ tutmonda skalo .
(src)="4"> Heart and blood vessel diseases still kill more people -- not only in this country , but also worldwide -- than everything else combined , and yet it 's completely preventable for almost everybody .
(trg)="4"> Kor- kaj sangvaskulaj malsanoj mortigas pli da homoj -- ne nur ĉi-lande , sed ankaŭ tutmonde -- ol ĉiuj aliaj kialoj kune , kvankam ĝi estas plene preventebla por preskaŭ ĉiuj .
(src)="5.1"> It 's not only preventable ; it 's actually reversible .
(src)="5.2"> And for the last almost 29 years , we 've been able to show that by simply changing diet and lifestyle , using these very high-tech , expensive , state-of-the-art measures to prove how powerful these very simple and low-tech and low-cost interventions can be like -- quantitative arteriography , before and after a year , and cardiac PET scans .
(trg)="5.1"> Ĝi ne nur estas preventebla ; ĝi fakte estas inversigebla .
(trg)="5.2"> Kaj dum la lastaj 29 jaroj , preskaŭ , ni sukcesis montri , ke per simpla ŝanĝo en la dieto kaj vivo-stilo , uzante tiujn tre altteknikajn , kostajn , modernegajn mezurojn por pruvi kiel potencaj estas la tre simplaj malaltteknikaj kaj malmultekostaj intervenoj -- kvanta arteriografio , antaŭ kaj post unu jaro , kaj koraj PET-tomografioj .
(src)="6"> We showed a few months ago -- we published the first study showing you can actually stop or reverse the progression of prostate cancer by making changes in diet and lifestyle , and 70 percent regression in the tumor growth , or inhibition of the tumor growth , compared to only nine percent in the control group .
(trg)="6"> Ni montris antaŭ kelkaj monatoj -- ni publikigis la unuan studaĵon montrantan , ke oni povas ja haltigi aŭ malprogresigi prostatan kanceron farante ŝanĝojn en dieto kaj vivostilo kaj 70-procenta malprogreso en la tumoro aŭ haltigo de la tumor-kreskiĝo , kompare al nur naŭ procentoj de la kompara grupo .
(src)="7"> And in the MRI and MR spectroscopy here , the prostate tumor activity is shown in red -- you can see it diminishing after a year .
(trg)="7"> Kaj en tiu ĉi MRI- kaj MR-spektroskopio la aktiveco de prostata tumoro montriĝas ruĝe -- vi povas vidi ĝian reduktiĝon post unu jaro .
(src)="8.1"> Now there is an epidemic of obesity : two-thirds of adults and 15 percent of kids .
(src)="8.2"> What 's really concerning to me is that diabetes has increased 70 percent in the past 10 years , and this may be the first generation in which our kids live a shorter life span than we do .
(src)="8.3"> That 's pitiful , and it 's preventable .
(trg)="8.1"> Nun estas epidemio de trodikeco : du trionoj el la plenkreskuloj kaj 15 procentoj el la infanoj .
(trg)="8.2"> Vere zorgigas min , ke diabeto kreskis 70-procente dum la lastaj 10 jaroj kaj tiu ĉi povas esti la unua generacio en kiu niaj infanoj vivas malpli longe ol ni .
(trg)="8.3"> Estas bedaŭrinde kaj preventeble .
(src)="9.1"> Now these are not election returns , these are the people -- the number of the people who are obese by state , beginning in ' 85 , ' 86 , ' 87 -- these are from the CDC website -- ' 88 , ' 89 , ' 90 , ' 91 -- you get a new category -- ' 92 , ' 93 , ' 94 , ' 95 , ' 96 , ' 97 , ' 98 , ' 99 , 2000 , 2001 -- it gets worse .
(src)="9.2"> We 're kind of devolving .
(src)="9.3"> ( Laughter ) Now what can we do about this ?
(src)="9.4"> Well , you know , the diet that we 've found that can reverse heart disease and cancer is an Asian diet .
(trg)="9.1"> Tio ĉi ne estas balotrezultoj , sed homoj -- la nombro da trodikaj homoj laŭ ŝtato , komencante en 1985 - 87 -- kaj tio ĉi el CDC-retejo -- 1988 ĝis 1991 -- vi ekhavas novan kategorion -- 1992 ĝis 96 , 1997 ĝis 2001 - ĝi plimalboniĝas .
(trg)="9.2"> Ni iel malevoluas .
(trg)="9.3"> ( Ridoj ) Nu , kion ni povas fari pri tio ?
(trg)="9.4"> Bone , la dieto , kiun ni trovis kaj povas malevoluigi kormalsanon kaj kanceron estas azia dieto .
(src)="10"> But the people in Asia are starting to eat like we are , which is why they 're starting to get sick like we are .
(trg)="10"> Sed en Azio , oni ekmanĝas kiel ni kaj tio klarigas kial ili ekmalsaniĝas kiel ni .
(src)="11.1"> So I 've been working with a lot of the big food companies .
(src)="11.2"> They can make it fun and sexy and hip and crunchy and convenient to eat healthier foods , like -- I chair the advisory boards to McDonald 's , and PepsiCo , and ConAgra , and Safeway , and soon Del Monte , and they 're finding that it 's good business .
(trg)="11.1"> Do mi eklaboris kun pluraj grandaj manĝaĵo-entreprenoj .
(trg)="11.2"> Ili povas igi alloge kaj amuze kaj plaĉe kaj konvene manĝi pli sanigajn manĝaĵojn , -- mi prezidas la rekomendkonsilantarojn de McDonald 's kaj Pepsico , kaj ConAgra , kaj Safeway kaj baldaŭ Del Monte , kaj ili malkovras , ke tio estas favora al negoco .
(src)="12.1"> The salads that you see at McDonald 's came from the work -- they 're going to have an Asian salad .
(src)="12.2"> At Pepsi , two-thirds of their revenue growth came from their better foods .
(trg)="12.1"> La salatoj , kiujn vi vidas ĉe McDonald 's venis el la studo -- ĝi ofertos azian salaton .
(trg)="12.2"> Ĉe Pepsi , du trionoj el ĝia malneta enspezo venas el ĝiaj pli bonaj manĝaĵoj .
(src)="13.1"> And so if we can do that , then we can free up resources for buying drugs that you really do need for treating AIDS and HIV and malaria and for preventing avian flu .
(src)="13.2"> Thank you .
(trg)="13.1"> Se ni povas agi tiel , ni povos liberigi rimedojn por aĉeti medikamentojn , kiujn oni vere bezonas por zorgi pri aidoso , HIV , malario kaj preventi birdan gripon .
(trg)="13.2"> Dankon .
# en/ted2020-1018.xml.gz
# eo/ted2020-1018.xml.gz
(src)="1"> Okay , I 'm going to show you again something about our diets .
(trg)="1"> Okej , mi tuj montros al vi denove ion pri niaj dietoj .
(src)="2"> And I would like to know what the audience is , and so who of you ever ate insects ?
(trg)="2.1"> Kaj mi ŝatus koni la spektantaron .
(trg)="2.2"> Kiuj el vi jam manĝis insektojn ?
(src)="3"> That 's quite a lot .
(trg)="3"> Estas vere multe .
(src)="4"> ( Laughter ) But still , you 're not representing the overall population of the Earth .
(trg)="4"> & lt ; ridoj & gt ; Eĉ tiel , vi ne reprezentas la tutan loĝantaron de la Tero .
(src)="5"> ( Laughter ) Because there 's 80 percent out there that really eats insects .
(trg)="5"> & lt ; ridoj & gt ; Ĉar fakte 80 % de la homaro manĝas insektojn .
(src)="6"> But this is quite good .
(trg)="6"> Sed tio estas tre bona .
(src)="7.1"> Why not eat insects ?
(src)="7.2"> Well first , what are insects ?
(trg)="7.1"> Kial ne manĝi insektojn ?
(trg)="7.2"> Bone , unue , kio estas insektoj ?
(src)="8"> Insects are animals that walk around on six legs .
(trg)="8"> Bestoj , kiuj moviĝas sur ses kruroj .
(src)="9"> And here you see just a selection .
(trg)="9"> Kaj jen nur kelkaj el ili .
(src)="10"> There 's six million species of insects on this planet , six million species .
(trg)="10"> Estas ses milionoj da insekto-specioj sur tiu ĉi planedo , ses milionoj da specioj .
(src)="11"> There 's a few hundreds of mammals -- six million species of insects .
(trg)="11"> Estas kelkaj centoj da mamuloj - kaj ses milionoj da insekto-specioj .
(src)="12"> In fact , if we count all the individual organisms , we would come at much larger numbers .
(trg)="12"> Fakte , kalkulante ĉiujn individuajn organismojn , ni alvenus al multe pli granda nombro .
(src)="13"> In fact , of all animals on Earth , of all animal species , 80 percent walks on six legs .
(trg)="13"> El ĉiuj bestoj sur la Tero , el ĉiuj bestospecioj , 80 elcentoj paŝas sur ses kruroj .
(src)="14"> But if we would count all the individuals , and we take an average weight of them , it would amount to something like 200 to 2,000 kilograms for each of you and me on Earth .
(trg)="14"> Sed se ni kalkulus ĉiujn individuojn kaj ties averaĝan pezon , ni atingus ion inter 200 kaj 2 mil kilogramoj por ĉiu el ni sur la Tero .
(src)="15"> That means that in terms of biomass , insects are more abundant than we are , and we 're not on a planet of men , but we 're on a planet of insects .
(trg)="15.1"> Tio signifas , ke laŭ biomaso insektoj estas pli abundaj ol ni .
(trg)="15.2"> Kaj ni ne estas sur planedo de homoj , sed sur planedo de insektoj .
(src)="16"> Insects are not only there in nature , but they also are involved in our economy , usually without us knowing .
(trg)="16"> Insektoj ne troviĝas nur en la naturo , ili estas ankaŭ parto de nia ekonomio , kutime senkonscie de ni .
(src)="17"> There was an estimation , a conservative estimation , a couple of years ago that the U.S. economy benefited by 57 billion dollars per year .
(trg)="17"> Oni faris kalkulon , moderan kalkulon , antaŭ kelkaj jaroj : la usona ekonomio profitas je 57 miliardojn da dolaroj ĉiujare pro insektoj .
(src)="18"> It 's a number -- very large -- a contribution to the economy of the United States for free .
(trg)="18"> Tio estas nombro tre granda , kaj grava kontribuo senpaga al la ekonomio de Usono ,
(src)="19"> And so I looked up what the economy was paying for the war in Iraq in the same year .
(trg)="19"> kaj mi komparis ĝin kun la kosto de la milito en Irako en la sama jaro :
(src)="20"> It was 80 billion U.S. dollars .
(trg)="20"> 80 miliardoj da dolaroj .
(src)="21"> Well we know that that was not a cheap war .
(trg)="21"> Nu , ni scias , ke tio ne estis malmultekosta milito .
(src)="22"> So insects , just for free , contribute to the economy of the United States with about the same order of magnitude , just for free , without everyone knowing .
(trg)="22"> Do insektoj , simple senpage , kontribuas al la ekonomio de Usono kun proksimume samranga kvanto simple senpage , sciate de neniu ajn .
(src)="23"> And not only in the States , but in any country , in any economy .
(trg)="23"> Kaj ne nur en Usono , sed en iu ajn lando , iu ajn ekonomio .
(src)="24"> What do they do ?
(trg)="24"> Kion ili faras ?
(src)="25"> They remove dung , they pollinate our crops .
(trg)="25"> Ili forigas ekskrementojn , polenumas kampojn .
(src)="26"> A third of all the fruits that we eat are all a result of insects taking care of the reproduction of plants .
(trg)="26"> Unu triono de la fruktoj , kiujn ni manĝas ni ŝuldas al insektoj kiuj zorgas pri la reproduktado de la plantoj .
(src)="27"> They control pests , and they 're food for animals .
(trg)="27.1"> Ili ĉasas trudbestojn .
(trg)="27.2"> Kaj estas manĝaĵo por predantoj .
(src)="28"> They 're at the start of food chains .
(trg)="28"> Ili situas ĉe la komenco de la manĝo-ĉeno .
(src)="29"> Small animals eat insects .
(trg)="29"> Bestetoj manĝas insektojn .
(src)="30"> Even larger animals eat insects .
(trg)="30"> Eĉ grandaj bestoj manĝas insektojn .
(src)="31"> But the small animals that eat insects are being eaten by larger animals , still larger animals .
(trg)="31"> Sed la bestetoj , kiuj manĝas insektojn estas manĝataj de pli grandaj bestoj , de eĉ pli grandaj bestoj .
(src)="32"> And at the end of the food chain , we are eating them as well .
(trg)="32"> Kaj ĉe la fino de la manĝo-ĉeno , ankaŭ de ni .
(src)="33"> There 's quite a lot of people that are eating insects .
(trg)="33"> Ja multaj homoj manĝas insektojn .
(src)="34"> And here you see me in a small , provincial town in China , Lijiang -- about two million inhabitants .
(trg)="34"> Kaj jen vi vidas min en provinca urbeto de Ĉinio , Lijiang -- ĉirkaŭ du milionoj da loĝantoj .
(src)="35"> If you go out for dinner , like in a fish restaurant , where you can select which fish you want to eat , you can select which insects you would like to eat .
(trg)="35"> Kiam vi manĝas eksterhejme , en fiŝa restoracio , ekz. vi povas elekti kiun fiŝon vi volas manĝi , Tie , vi povas elekti kiujn insektojn .
(src)="36"> And they prepare it in a wonderful way .
(trg)="36"> Kaj oni pretigas ilin mirinde .
(src)="37"> And here you see me enjoying a meal with caterpillars , locusts , bee pupae -- delicacies .
(trg)="37"> Jen mi estas ĝuanta manĝon kun raŭpoj , akridoj , abeloj , delikataĵoj .
(src)="38"> And you can eat something new everyday .
(trg)="38"> Oni povas manĝi ion novan ĉiutage .
(src)="39"> There 's more than 1,000 species of insects that are being eaten all around the globe .
(trg)="39"> Estas pli ol mil specioj da insektoj manĝataj ĉirkaŭ la terglobo .
(src)="40"> That 's quite a bit more than just a few mammals that we 're eating , like a cow or a pig or a sheep .
(trg)="40"> Tio estas multe pli ol la kelkaj mamuloj , kiujn ni manĝas : bovinoj , porkoj aŭ ŝafoj .
(src)="41"> More than 1,000 species -- an enormous variety .
(trg)="41"> Pli ol 1 000 specioj -- grandega diverseco .
(src)="42"> And now you may think , okay , in this provincial town in China they 're doing that , but not us .
(trg)="42"> Kaj nun vi eble pensas , okej , en tiu ĉina urbeto tiel oni faras , sed ne tie ĉi .
(src)="43"> Well we 've seen already that quite some of you already ate insects maybe occasionally , but I can tell you that every one of you is eating insects , without any exception .
(trg)="43.1"> Nu , ni jam vidis , ke pluraj el vi jam manĝis insektojn , eĉ se nur okaze .
(trg)="43.2"> Sed mi povas aserti , ke ĉiu el vi manĝas insektojn , senescepte .
(src)="44"> You 're eating at least 500 grams per year .
(trg)="44"> Vi manĝas minimume 500 gramojn ĉiun jaron .
(src)="45"> What are you eating ?
(trg)="45"> Kion vi manĝas ?
(src)="46"> Tomato soup , peanut butter , chocolate , noodles -- any processed food that you 're eating contains insects , because insects are here all around us , and when they 're out there in nature they 're also in our crops .
(trg)="46.1"> Tomato-supon , arakidan kremon , ĉokoladon , nudelojn -- ĉiu prilaborita manĝaĵo , konsumita de vi enhavas insektojn , ĉar insektoj estas ĉie ĉirkaŭ ni .
(trg)="46.2"> Ili troviĝas en la naturo , sekve ankaŭ en niaj plantejoj .
(src)="47"> Some fruits get some insect damage .
(trg)="47"> Kelkaj insektoj damaĝas fruktojn .
(src)="48"> Those are the fruits , if they 're tomato , that go to the tomato soup .
(trg)="48"> Kun la tiel difektitaj tomatoj , ekz. oni faras tomato-supon .
(src)="49"> If they don 't have any damage , they go to the grocery .
(trg)="49"> La nedifektitajn vendas la legomvendejo .
(src)="50"> And that 's your view of a tomato .
(trg)="50"> Jen la tomatoj , kiujn ni vidas ,
(src)="51"> But there 's tomatoes that end up in a soup , and as long as they meet the requirements of the food agency , there can be all kinds of things in there , no problem .
(trg)="51.1"> sed la cetero iras en la supo .
(trg)="51.2"> Kaj se ili kongruas kun la postuloj de la manĝaĵo-inspektejo , povas esti ĉiaj aĵoj en ili , senprobleme .
(src)="52"> In fact , why would we put these balls in the soup , there 's meat in there anyway ?
(trg)="52"> Fakte kial meti tiujn bulojn en la supon , se estas viando en ĝi ĉiuokaze ?
(src)="53"> ( Laughter ) In fact , all our processed foods contain more proteins than we would be aware of .
(trg)="53"> & lt ; ridoj & gt ; Niaj tutaj prilaboritaj manĝaĵoj enhavas pli da proteino ol ni povus prikonscii .
(src)="54"> So anything is a good protein source already .
(trg)="54"> Do ĉio jam estas proteino-fonto .
(src)="55"> Now you may say , " Okay , so we 're eating 500 grams just by accident . "
(trg)="55"> Nu vi povas diri : " Okej , ni do manĝas 500 gramojn nur hazarde " .
(src)="56"> We 're even doing this on purpose .
(trg)="56"> Tamen , ankaŭ intence ni tion faras ,
(src)="57"> In a lot of food items that we have -- I have only two items here on the slide -- pink cookies or surimi sticks or , if you like , Campari -- a lot of our food products that are of a red color are dyed with a natural dye .
(trg)="57.1"> kun multaj bonkonataj manĝaĵoj .
(trg)="57.2"> Jen nur du ekzemploj en tiu bildo -- rozkoloraj biskvitoj kaj surimio-bastonoj aŭ , se vi preferas , Campari .
(trg)="57.3"> Arego da manĝeblaj produktoj ruĝkoloraj estas kolorigitaj per natura kolorigilo .
(src)="58"> The surimi sticks [ of ] crabmeat , or is being sold as crab meat , is white fish that 's being dyed with cochineal .
(trg)="58"> La surimio-bastonoj , el krabo-viando , aŭ ŝajna krabo-viando , estas fakte blanka fiŝaĵo kolorigita per koĉinelaĵo .
(src)="59"> Cochineal is a product of an insect that lives off these cacti .
(trg)="59"> Koĉinelaĵo estas produkto de insekto , kiu vivas en kaktoj .
(src)="60"> It 's being produced in large amounts , 150 to 180 metric tons per year in the Canary Islands in Peru , and it 's big business .
(trg)="60"> Ĝi estas produktata grandkvante je 150 ĝis 180 tunoj jare , en la Kanariaj Insuloj , en Peruo , kaj estas granda negoco .
(src)="61"> One gram of cochineal costs about 30 euros .
(trg)="61"> Unu gramo da koĉinelaĵo kostas ĉirkaŭ 30 eŭroj .
(src)="62"> One gram of gold is 30 euros .
(trg)="62"> Unu gramo da oro valoras 30 eŭrojn .
(src)="63"> So it 's a very precious thing that we 're using to dye our foods .
(trg)="63"> Do ĝi estas tre altvalora varo , uzata por kolorigi niajn manĝaĵojn .
(src)="64"> Now the situation in the world is going to change for you and me , for everyone on this Earth .
(trg)="64"> Nun la situacio en la mondo estas ŝanĝiĝonta por vi kaj por mi kaj por ĉiu sur la Tero .
(src)="65"> The human population is growing very rapidly and is growing exponentially .
(trg)="65"> La homa loĝantaro kreskas tre rapide kaj kreskas eksponenciale .
(src)="66"> Where , at the moment , we have something between six and seven billion people , it will grow to about nine billion in 2050 .
(trg)="66"> Se nun estas inter ses kaj sep miliardojn da homoj , tiu nombro kreskos ĝis proks. naŭ miliardoj en 2050 .
(src)="67"> That means that we have a lot more mouths to feed , and this is something that worries more and more people .
(trg)="67.1"> Tio signifas , ke ni havos multe pli da buŝoj por manĝigi .
(trg)="67.2"> Kaj tio malkvietigas pli kaj pli da homoj .
(src)="68"> There was an FAO conference last October that was completely devoted to this .
(trg)="68"> Okazis konferenco de MAO ( Manĝaĵ- kaj Agrikultur-Organizo ) en Oktobro tute dediĉita al tio .
(src)="69"> How are we going to feed this world ?
(trg)="69"> Kiel ni manĝigos tiun mondon ?
(src)="70"> And if you look at the figures up there , it says that we have a third more mouths to feed , but we need an agricultural production increase of 70 percent .
(trg)="70"> Kaj la nombroj sur l 'ekrano montras , ke ni havas unu trionon pli da buŝoj por manĝigi , sed ni bezonas kreskigi la agrikulturan produktadon je 70 elcentoj .
(src)="71"> And that 's especially because this world population is increasing , and it 's increasing , not only in numbers , but we 're also getting wealthier , and anyone that gets wealthier starts to eat more and also starts to eat more meat .
(trg)="71"> Kaj tio des pli , ke la mondoloĝantaro kreskas kaj ĝi kreskas ne nur laŭnombre , Ni ankaŭ fariĝas pli bonhavaj , kaj kiu fariĝas bonhava , tiu ekmanĝas pli kaj ankaŭ ekmanĝas pli da viando .
(src)="72"> And meat , in fact , is something that costs a lot of our agricultural production .
(trg)="72"> Kaj viando , fakte , estas io , kio kostas multe al nia agrikultura produktado .
(src)="73"> Our diet consists , [ in ] some part , of animal proteins , and at the moment , most of us here get it from livestock , from fish , from game .
(trg)="73"> Nia dieto konsistas iagrade el bestaj proteinoj , kaj nuntempe ni plejmulte obtenas tion el la brutaro , fiŝoj kaj ĉasaĵoj .
(src)="74"> And we eat quite a lot of it .
(trg)="74"> Kaj ni manĝas multon da tio .
(src)="75"> In the developed world it 's on average 80 kilograms per person per year , which goes up to 120 in the United States and a bit lower in some other countries , but on average 80 kilograms per person per year .
(trg)="75"> En la evoluinta landaro konsumiĝas averaĝe 80 kilogramoj po kapo ĉiujare , kaj tio atingas 120 en Usono kaj iomete malpli en kelkaj aliaj landoj , sed averaĝe 80 kilogramoj po homo ĉiujare .
(src)="76"> In the developing world it 's much lower .
(trg)="76"> En la evolulandoj estas multe malpli .
(src)="77"> It 's 25 kilograms per person per year .
(trg)="77"> Temas pri 25 kilogramoj .
(src)="78"> But it 's increasing enormously .
(trg)="78"> Sed tio ege kreskas .
(src)="79"> In China in the last 20 years , it increased from 20 to 50 , and it 's still increasing .
(trg)="79"> En Ĉinio dum la lastaj 20 jaroj , tio kreskis de 20 al 50 kaj plu kreskas .
(src)="80"> So if a third of the world population is going to increase its meat consumption from 25 to 80 on average , and a third of the world population is living in China and in India , we 're having an enormous demand on meat .
(trg)="80"> Do se unu triono de la mondoloĝantaro kreskigas sian viando-konsumadon de 25 al 80 kilogramoj , averaĝe , kaj unu triono de la mondo vivas en Ĉinio kaj en Barato , ni havas grandegan postulon por viando .
(src)="81"> And of course , we are not there to say that 's only for us , it 's not for them .
(trg)="81"> Kaj certe ni ne povas diri : ĝi estas nur por ni , ne por ili .
(src)="82"> They have the same share that we have .
(trg)="82"> Ili havas la saman rajton kiel ni .
(src)="83"> Now to start with , I should say that we are eating way too much meat in the Western world .
(trg)="83"> Nun , antaŭ ĉio , mi devus specifi ke ni manĝas ja tro da viando en la okcidenta mondo .
(src)="84"> We could do with much , much less -- and I know , I 've been a vegetarian for a long time , and you can easily do without anything .
(trg)="84.1"> Ni povus vivi per multe , multe malpli -- kaj mi , delonga vegetarano , pri tio certas .
(trg)="84.2"> Oni ja povas facile vivi sen iu ajn viando .
(src)="85"> You 'll get proteins in any kind of food anyway .
(trg)="85"> Vi akiros proteinojn en ia ajn manĝaĵo ĉiuokaze .
(src)="86"> But then there 's a lot of problems that come with meat production , and we 're being faced with that more and more often .
(trg)="86"> Sed ankaŭ , amason da problemoj kaŭzas viando-produktado kaj ni alfrontas ilin pli kaj pli ofte .
(src)="87"> The first problem that we 're facing is human health .
(trg)="87"> La unua rilatas al la homa sano .