# el/ted2020-1003.xml.gz
# kk/ted2020-1003.xml.gz
(src)="1"> Σήμερα , θα ήθελα να σας μιλήσω για τις εθνικές συγκρούσεις και τους εμφυλίους πολέμους
(trg)="1"> Бүгін мен этностық конфликт және азаматтық соғыс туралы айтамын .
(src)="2"> Συνήθως δεν είναι και από τα πιο ευχάριστα θέματα και δεν δημιουργούν γενικά το είδος των καλών ειδήσεων που αναμένονται από αυτή τη συνάντηση .
(trg)="2"> Әдетте бұлар қызық тақырып емес , оның үстіне бұлар бұл конференция тақырыбы аясында жағымды жаңалық та тудырмайды .
(src)="3"> Παρόλα αυτά , όχι μόνο υπάρχουν τουλάχιστον κάποια καλά νέα που μπορούν να ειπωθούν για λιγότερες τέτοιες συγκρούσεις σήμερα από ότι δύο δεκαετίες πριν , αλλά αυτό που ίσως είναι πιο σημαντικό είναι πως έχουμε φτάσει στο σημείο να καταλαβαίνουμε καλύτερα τι μπορούμε να κάνουμε για να μειώσουμε τον αριθμό των εθνικών συγκρούσεων και των εμφυλίων πολέμων και τον πόνο που προκαλούν .
(trg)="3"> Дегенмен , жағымды жаңалық та жоқ емес , бүгінде мұндай конфликтілер саны жиырма жыл бұрынғыдан әлдеқайда аз , бірақ , бәлкім ең маңыздысы – біз этностық конфликтілер мен соғыс санын азайтып , олардың тауқыметін жеңілдету үшін не істеу керектігін жақсырақ түсіне бастадық .
(src)="4"> Τρία πράγματα ξεχωρίζουν : ηγεσία , διπλωματία και θεσμικός σχεδιασμός
(trg)="4"> Үш жайт маңызды : басшылық , дипломатия және институционалдық құрылым .
(src)="5"> Σε αυτό που θα επικεντρωθώ στην ομιλία μου είναι γιατί είναι σημαντικά , με ποιό τρόπο είναι σημαντικά και τι μπορούμε όλοι να κάνουμε για να σιγουρευτούμε πως θα συνεχίσουν να είναι σημαντικά με το σωστό τρόπο , δηλαδή , πως μπορούμε όλοι μας να συνεισφέρουμε στην ανάπτυξη και εξέλιξη των δεξιοτήτων των τοπικών και των παγκόσμιων αρχηγών για να κάνουν ειρήνη και να την κάνουν να διαρκέσει
(trg)="5.1"> Баяндамамда бұлардың неге және қаншалық маңызды екенін және олар маңызын жоғалтпауы үшін біздің не істей алатынымызды айтпақпын .
(trg)="5.2"> Яғни , біз бәріміз аймақтық және әлемдік лидерлердің бейбітшілікті орнатып , оны баянды ете алу қабілетін қалай арттыра алатынымызды айтпақпын .
(src)="6"> Αλλά , ας το πάρουμε από την αρχή
(trg)="6"> Бәрін басынан бастайық .
(src)="7"> Οι εμφύλιοι πόλεμοι είναι στις ειδήσεις εδώ και πολλές δεκαετίες και συγκεκριμένα οι εθνικές συγκρούσεις παραμένουν μια συνεχής παρουσία σαν μέγιστη απειλή για τη διεθνή ασφάλεια
(trg)="7.1"> Азаматтық соғыс ондаған жылдар бойы басты ақпарат болып келеді .
(trg)="7.2"> Әсіресе этностық конфликтілер халықаралық қауіпсіздікке қатер деп сипатталып келеді .
(src)="8"> Σχεδόν εδώ και δύο δεκαετίες τώρα , οι ειδήσεις είναι κακές και οι εικόνες στοιχειώνουν .
(trg)="8"> Осыдан жиырма жыл бұрын жаңалық жағымсыз , ал суреттер сұмдық болатын .
(src)="9"> Στη Γεωργία , μετά από χρόνια αδιεξόδου είδαμε μια πλήρους κλίμακας αναζωπύρωση της βίας τον Αύγουστο του 2008 .
(trg)="9.1"> Жылдар бойғы текетірестен соң Грузияда жаппай зорлық-зомбылық басталды .
(trg)="9.2"> 2008 жылғы тамызда .
(src)="10"> Αυτή γρήγορα εξελίχτηκε σε έναν πόλεμο πέντε ημερών ανάμεσα στη Ρωσία και τη Γεωργία , αφήνοντας τη Γεωργία ακόμα πιο διασπασμένη .
(trg)="10"> Ушығып , Грузия мен Ресей арасындағы бес күндік соғысқа ұласты , бұл Грузияны тіпті бөлшектеп жіберді .
(src)="11"> Στην Κένυα , οι αμφισβητούμενες προεδρικές εκλογές του 2007 -- απλά ακούσαμε για αυτές -- γρήγορα οδήγησαν σε υψηλά επίπεδα εσωτερικής εθνικής βίας και στο θάνατο και τον εκτοπισμό χιλιάδων ανθρώπων .
(trg)="11"> Кенияда 2007 жылғы даулы президент сайлауы бұл туралы тек естігеніміз бар , тез арада этносаралық қақтығысқа , мыңдаған адамның өлімі мен босып кетуіне әкеп соқты .
(src)="12"> Στη Σρι Λάνκα , ένας πολύχρονος εμφύλιος πόλεμος ανάμεσα στη μειονότητα των Ταμίλ και στην πλειοψηφία των Σινχάλα οδήγησε στην αιματηρή κλιμάκωση του 2009 , αφότου περίπου 100.000 άνθρωποι είχαν ήδη σκοτωθεί από το 1983 .
(trg)="12"> Шри-Ланкада аз санды тамильдер мен саны көп сингалдар арасындағы ондаған жылға созылған соғыс 2009 жылы қанды қырғынға ұласты , 1983 жылдан бері мұнда 100 мыңға жуық адам опат болған .
(src)="13"> Στο Κιργιστάν , μόλις κατά τη διάρκεια των τελευταίων εβδομάδων σημειώθηκαν πρωτοφανή επίπεδα βίας ανάμεσα στους ντόπιους Κιργίζ και στους ντόπιους Ουζμπέκους .
(trg)="13"> Қырғызстанда соңғы бірер аптаның ішінде қырғыз ұлты мен өзбек ұлтының арасында бұрын болмаған деңгейде қақтығыс болды .
(src)="14"> Εκατοντάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί , και περισσότεροι από 100.000 έχουν εκτοπιστεί συμπεριλαμβανομένων πολλών ντόπιων Ουζμπέκων που κατέφυγαν στο γειτονικό Ουζμπεκιστάν .
(trg)="14"> Жүздеген адам өлді , 100 мыңнан астамы босып кетті , соның ішінде көп өзбек көрші орналасқан Өзбекстанға қарай қашты .
(src)="15"> Στη Μέση Ανατολή , η διαμάχη μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων , συνεχίζεται αμείωτη και γίνεται ακόμα πιο δύσκολο να δεις πως , μόνο πως είναι δυνατόν μια βιώσιμη λύση να επιτευχθεί .
(trg)="15"> Таяу Шығыста израиль-палестина конфликтісінің бітетін түрі жоқ , әрі оны түбірімен шешудің жолдарын табу күннен күнге қиындап барады .
(src)="16"> Το Νταρφούρ μπορεί να έχει φύγει από τους πρώτους τίτλους των ειδήσεων αλλά οι θάνατοι και ο εκτοπισμός εκεί συνεχίζεται και η απόλυτη ανθρώπινη δυστυχία που δημιουργεί είναι πολύ δύσκολο να κατανοηθεί .
(trg)="16"> Дарфур басты жаңалық қатарынан түсті , бірақ онда кісі өлтіру , бас сауғалап қашу әлі жалғасып жатыр , ондағы адамдардың ауыр тауқыметін айтып жеткізу қиын .
(src)="17"> Και στο Ιράκ , τέλος , η βία είναι σε έξαρση και πάλι , και η χώρα πρέπει ακόμα να σχηματίσει κυβέρνηση τέσσερις μήνες μετά από τις τελευταίες βουλευτικές εκλογές .
(trg)="17"> Ал , Иракта қантөгіс қайта өршіді , ал соңғы парламент сайлауынан бері төрт-ақ ай өткен бұл ел әлі үкіметін жасақтаған да жоқ .
(src)="18"> Αλλά μισό λεπτό , αυτή η ομιλία έχει να κάνει με τις καλές ειδήσεις .
(trg)="18"> Бірақ , мұнда жақсы жаңалық айтуға келдім ,
(src)="19"> Είναι όμως αυτές εικόνες του παρελθόντος ;
(trg)="19"> Сонымен , бұлар – бұрынғының суреттері ме ?
(src)="20"> Λοιπόν , παρά τις ζοφερές εικόνες από τη Μέση Ανατολή , το Νταρφούρ , το Ιράκ και αλλού υπάρχει μια μακρόχρονη τάση που αντιπροσωπεύει κάποια καλά νέα .
(trg)="20"> Иә , Таяу Шығыс пен Ирактың , Дарфурдың және басқалардың сұрықсыз суреттерін қоспағанда , ұзақмерзімді тренд тұрғысынан жақсы жаңалықтар бар .
(src)="21"> Τις τελευταίες δύο δεκαετίες , μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου , υπάρχει μια γενική μείωση στον αριθμό των εμφυλίων πολέμων .
(trg)="21"> Қырғиқабақ соғыс біткен жиырма жыл ішінде азаматтық соғыстардың жалпы саны азайып келеді .
(src)="22"> Μετά την έξαρση στις αρχές της δεκαετίας του 1990 , με σχεδόν 50 ενεργούς εμφυλίους πολέμους , σήμερα έχουμε 30 τοις εκατό λιγότερες τέτοιες συγκρούσεις .
(trg)="22"> 1990-жылдардың басында 50 шақты соғыс жүріп жатқан болса , қазір мұндай конфликтілер саны 30 пайызға азайған .
(src)="23"> Ο αριθμός των ανθρώπων που σκοτώνονται σε εμφυλίους πολέμους είναι επίσης πολύ μικρότερος σήμερα από ότι ήταν μια ή δύο δεκαετίες πριν .
(trg)="23"> Азамат соғыстарында қаза тапқандар саны да он , жиырма жыл бұрынғымен салыстырғанда едәуір азайған .
(src)="24"> Αλλά αυτή η τάση είναι λιγότερο σαφής .
(trg)="24"> Бірақ бұл трендтің екі қыры бар .
(src)="25"> Τα υψηλότερα ποσοστά θανάτων στο πεδίο των μαχών σημειώθηκαν μεταξύ 1998 και 2001 , με περίπου 80.000 στρατιώτες , αστυνομικούς και αντάρτες νεκρούς κάθε χρόνο .
(trg)="25.1"> Майдан даласында ең көп адам шығыны 1998-2001 жылдар аралығында тіркелген .
(trg)="25.2"> Ол кезде жылына 80 мыңдай солдат , полицей мен жасақ қырылған .
(src)="26"> Ο μικρότερος αριθμός θυμάτων από συγκρούσεις σημειώθηκε το 2003 , με μόλις 20.000 νεκρούς .
(trg)="26"> Жауынгерлер ең аз өлген жыл – 2003 жыл , сол жылы 20 мың адам қаза тапты .
(src)="27"> Παρά τις αυξήσεις και τις μειώσεις από τότε , η γενική τάση -- και αυτό είναι το σημαντικό κομμάτι -- είναι ξεκάθαρα προς τα κάτω τις τελευταίες δύο δεκαετίες .
(trg)="27"> Содан бері жоғары-төмен құбылғанымен , жалпы тренд және ең маңызды жайт соңғы жиырма жылда көрсеткіштер төмендеп келеді .
(src)="28"> Τα νέα για τις απώλειες αμάχων είναι λιγότερο κακά από ό , τι ήταν .
(trg)="28"> Бейбіт адамдар шығыны туралы ақпарлар да бұрынғыдай өте нашар емес .
(src)="29"> Από περισσότερους από 12.000 αμάχους που σκοτώθηκαν σκόπιμα σε εμφυλίους πολέμους το 1997 και το 1998 , μια δεκαετία μετά , ο αριθμός ανέρχεται στους 4.000 .
(trg)="29"> 1997-1998 жылдары 12 мың бейбіт тұрғын қасақана өлтірілген болса , он жылдан кейін бұл сан 4 мыңға дейін азайған .
(src)="30"> Αυτό είναι μια μείωση στα δύο τρίτα .
(trg)="30"> Яғни , үштен екіге азайған .
(src)="31"> Η μείωση θα ήταν ακόμα πιο εμφανής εάν συνυπολογίζαμε και τη γενοκτονία στη Ρουάντα το 1994 .
(trg)="31"> Егер 1994 жылғы Руандадағы геноцидті есепке алсақ , бұл сан тіпті аз боп көрінеді .
(src)="32"> Αλλά τότε 800.000 άμαχοι σφαγιάστηκαν σε διάστημα μόλις λίγων μηνών
(trg)="32"> Ол кезде бірнеше айдың ішінде 800 мыңға жуық бейбіт тұрғын қырылған .
(src)="33"> Αυτό σίγουρα είναι κάτι που δεν πρέπει να ξεπεραστεί ποτέ .
(trg)="33"> Бұл – сөзсіз үлкен жетістік , енді бұл сандарға ешқашан оралмау керек .
(src)="34"> Κάτι που επίσης είναι σημαντικό να σημειωθεί είναι πως αυτά τα στοιχεία αποκαλύπτουν ένα μόνο μέρος της ιστορίας .
(trg)="34"> Мұнда тағы бір маңызды мәселе – бұл сандар оқиғаның бір жағын ғана айтады .
(src)="35"> Αποκλείουν τους ανθρώπους που πέθαναν από τις συνέπειες ενός εμφυλίου πολέμου , όπως είναι η πείνα και οι αρρώστιες , για παράδειγμα .
(trg)="35"> Бұл санаққа азамат соғысы салдарынан , мәселен , аштық пен аурудан өлгендер кірмеген .
(src)="36"> Και επίσης δεν αντιπροσωπεύουν σωστά τον ανθρώπινο πόνο γενικότερα .
(trg)="36"> Сонымен қатар , олар жалпы жапа шеккендерді толық есепке алмайды .
(src)="37"> Οι βασανισμοί , οι βιασμοί και η εθνοκάθαρση έχουν γίνει τα πιο αποτελεσματικά , εάν και συχνά όχι θανατηφόρα , όπλα του εμφυλίου πολέμου .
(trg)="37"> Ұрып-соғу , зорлау , этностық тазалау – адамдарды өлтірмеген күннің өзінде , азамат соғысындағы ең тиімді құрал болған .
(src)="38"> Για να το θέσουμε διαφορετικά , για τους αμάχους που υποφέρουν τις συνέπειες μιας εθνικής σύγκρουσης και ενός εμφυλίου πολέμου , δεν υπάρχει κανένας καλός πόλεμος και δεν υπάρχει καμία κακή ειρήνη .
(trg)="38"> Басқаша айтсақ , этностық конфликт пен азамат соғысынан жапа шеккен бейбіт тұрғындар үшін жақсы соғыс не жаман бейбітшілік деген ұғымдар жоқ .
(src)="39"> Για αυτό , ενώ έστω και ένας άμαχος που πεθαίνει , ακρωτηριάζεται , βιάζεται ή βασανίζεται είναι πολύ , το γεγονός πως ο αριθμός των αμάχων θυμάτων είναι ξεκάθαρα μικρότερος σήμερα από ό , τι ήταν μια δεκαετία πριν , αυτό είναι καλά νέα .
(trg)="39"> Сондықтан , өлтірілген , жарақаттанған , зорланған , азапталған әр адам – қасірет , десе де , бүгінде бейбіт тұрғындар арасында адам шығынының он жыл бұрынғыдан әлдеқайда аз болуы – жақсы жаңалық .
(src)="40"> Έχουμε λοιπόν , λιγότερες διαμάχες σήμερα στις οποίες λιγότεροι άνθρωποι σκοτώνονται .
(trg)="40.1"> Бүгін бізде конфликтілер аз болады .
(trg)="40.2"> Адам өлімі де аз .
(src)="41"> Και η μεγάλη ερώτηση , φυσικά , είναι γιατί ;
(trg)="41"> Мұндағы ең басты сұрақ : мұның себебі неде ?
(src)="42"> Σε μερικές περιπτώσεις , υπάρχει η στρατιωτική νίκη της μίας πλευράς .
(trg)="42"> Кей жағдайларда бір жақ соғыста жеңіске жетеді .
(src)="43"> Αυτή είναι μια λύση βασισμένη στα υλικά , αλλά σπάνια είναι μια που δεν συνοδεύεται από ανθρώπινο κόστος ή από ανθρωπιστικές συνέπειες .
(trg)="43"> Түрлі шешімдері болуы мүмкін , бірақ адам шығынсыз , гуманитарлық салдарсыз шешілетіндері өте аз .
(src)="44"> Η ήττα των Ταμίλ στη Σρι Λάνκα είναι ίσως το πιο πρόσφατο παράδειγμα σε αυτό , αλλά έχουμε δει παρόμοιες καλούμενες " στρατιωτικές λύσεις " στα Βαλκάνια , στο Νότιο Καύκασο και σχεδόν σε όλη την Αφρική .
(trg)="44"> Шри-Ланкадағы " Тамиль жолбарыстарының " жеңілуі – осының ең жаңа мысалы дер едім , бірақ біз , сондай-ақ , Балқанда , Солтүстік Кавказда , Африканың көп бөлігінде әскери жолмен шешілгендерін де көрдік .
(src)="45"> Κατά καιρούς , συνοδεύονται και από διαπραγματευτικές συμφωνίες , ή το λιγότερο από συμφωνίες ανακωχής , και αναπτύσσονται οι ειρηνευτικές δυνάμεις .
(trg)="45"> Кей кездері оларға келіссөз арқылы реттеу немесе атысты тоқтату келісімдері қосылып , бітімгерлер жіберіледі .
(src)="46"> Αλλά σχεδόν ποτέ δεν αντιπροσωπεύουν μια μεγάλη επιτυχία -- στη Βοσνία και την Ερζεγοβίνη σχεδόν περισσότερο εκεί από τη Γεωργία .
(trg)="46"> Бірақ бұлар ешқашан да толық сәтті болған емес : Босния мен Герцеговина , бәлкім Грузия .
(src)="47"> Αλλά για κάποια σημεία της Αφρικής , ένας συνάδελφός μου , είπε κάποτε , " Η ανακωχή την Τρίτη το βράδυ ήρθε ακριβώς στην ώρα για να ξεκινήσει η γενοκτονία την Τετάρτη το πρωί . "
(trg)="47"> Бірақ Африканың көп бөлігінде жағдайды әріптесім былай сипаттайды : " Сәрсенбі таңда геноцид болғалы тұрғанда сейсенбінің кешінде атысты уақытша тоқтату келісіміне келді " .
(src)="48"> Αλλά ας κοιτάξουμε πάλι τα καλά νέα .
(trg)="48"> Бірақ қайтадан жақсы жаңалыққа оралайық .
(src)="49"> Εάν δεν υπάρχει λύση στο πεδίο των μαχών , τρεις λόγοι μπορούν να υπάρχουν για την πρόληψη των εθνικών συγκρούσεων και των εμφυλίων πολέμων , και για την επικράτηση μιας βιώσιμης ειρήνης μετά : ηγεσία , διπλωματία και θεσμικός σχεδιασμός .
(trg)="49"> Майдан алаңында шешімі болмағанымен , этностық конфликт пен азамат соғысының алдын алуға я тұрақты бейбітшілік орнатуға үш фактор әсер етуі мүмкін : басшылық , дипломатия және институционалдық құрылым .
(src)="50"> Πάρτε το παράδειγμα της Βόρειας Ιρλανδίας .
(trg)="50"> Солтүстік Ирландияның мысалын алайық .
(src)="51"> Παρά τους αιώνες έχθρας , τις δεκαετίες βίας και τους χιλιάδες νεκρούς το 1998 είδαμε τον επίλογο με μια ιστορική συμφωνία .
(trg)="51"> Ғасырларға созылған жаушылдыққа , ондаған жылға созылған соғысқа , мыңдаған адамның қазасына қарамастан , 1998 жылы тарихи келісімге қол жетті .
(src)="52"> Η αρχική της μορφή οφειλόταν στην επιδέξια διαμεσολάβηση του γερουσιαστή George Mitchell .
(trg)="52"> Оның бірінші нұсқасын сенатор Митчелл асқан шеберлікпен әзірледі .
(src)="53"> Ιδιαίτερα , για τη μακρόχρονη επιτυχία της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Βόρεια Ιρλανδία , επέβαλε ξεκάθαρους κανονισμούς για τη συμμετοχή και τις διαπραγματεύσεις .
(trg)="53"> Солтүстік Ирландиядағы бейбіт процесс ұзақ әрі сәтті болуы үшін қатысу мен келіссөзге байланысты нақты шарттар қоя білді .
(src)="54"> Κεντρική ανάμεσα τους , η δέσμευση με αποκλειστικά ειρηνευτικά μέσα .
(trg)="54"> Ең маңыздысы – бейбітшілікті толық сақтауға деген міндеттеме .
(src)="55"> Οι επακόλουθες αναθεωρήσεις της συμφωνίας διευκολύνθηκαν από τη Βρετανική και την Ιρλανδική κυβέρνηση , που ποτέ δεν παραιτήθηκαν από την απόφαση τους να φέρουν ειρήνη και σταθερότητα στη Βόρεια Ιρλανδία .
(trg)="55"> Британ және ирланд үкіметтері келісімді қайта електен өткізіп отырғанымен , Солтүстік Ирландияда бейбітшілік пен тұрақтылық орнату райынан еш қайтқан емес .
(src)="56"> Οι κεντρικοί οργανισμοί που δημιουργήθηκαν το 1998 και τα παραρτήματα τους το 2006 και το 2008 ήταν εξαιρετικά πρωτοποριακοί και επέτρεψαν στις αντιμαχόμενες πλευρές να δουν τις κύριες ανησυχίες και ανάγκες τους .
(trg)="56"> 1998 жылы құрылған негізгі институттар мен олардың 2006 , 2008 жылдардағы жетілген формалары инновациялық болғаны сондай , кикілжің тараптарының мәселелерін шешіп , талаптарын орындады .
(src)="57"> Η συμφωνία συνδύαζε ένα μοίρασμα δυνάμεων στη Βόρεια Ιρλανδία με διασυνοριακά ινστιτούτα που συνέδεαν το Μπέλφαστ και το Δουβλίνο και που αναγνώριζαν την αυτοαποκαλούμενη Ιρλανδική διάσταση της διαμάχης .
(trg)="57"> Келісімнің ішінде Солтүстік Ирландияда трансшекаралық институттармен билікті бөлісу шарттары пысықталған , Белфаст пен Дублинді жалғаған бұл шарттар " конфликтінің ирландиялық өлшемі " деген атқа ие болған .
(src)="58"> Και φυσικά , υπήρχε μια ξεκάθαρη εστίαση και στα ατομικά δικαιώματα και στα δικαιώματα των κοινοτήτων .
(trg)="58"> Тағы бір маңыздысы – мұнда , сондай-ақ , жеке адамдардың да , қоғамдардың да құқықтарына көп көңіл бөлген .
(src)="59"> Οι διατάξεις της συμφωνίας μπορεί να είναι περίπλοκες , αλλά το ίδιο ήταν και η διαμάχη .
(trg)="59"> Келісімнің талаптары күрделі болуы мүмкін , себебі , конфликтінің өзі де күрделі .
(src)="60"> Ίσως το πιο σημαντικό , οι τοπικοί ηγέτες συνεχώς έφταναν στο σημείο συμβιβασμού , όχι πάντα τόσο γρήγορα και όχι πάντα με ενθουσιασμό , αλλά στο τέλος το έκαναν .
(trg)="60"> Бәлкім , ең басты жетістік – жергілікті басшылар ымыраласу деңгейіне дейін өсті , әрдайым жылдам болмаса да , әрдайым шын жүректен болмаса да , ақыр соңында биіктік танытты .
(src)="61"> Ποιός θα μπορούσε να φανταστεί τον Ian Paisley και τον Martin McGuiness να συγκυβερνούν τη Βόρεια Ιρλανδία ως Πρωθυπουργός και πρώτος Υπουργός ;
(trg)="61"> Ян Пейсли мен Мартин Макгиннес Бірінші министрі және оның орынбасары Солтүстік Ирландияны бірге басқарады деп кім ойлаған ?
(src)="62"> Αλλά τότε , είναι η Βόρεια Ιρλανδία ένα μοναδικό παράδειγμα , ή αυτού του είδους η επίλυση μπορεί γενικά να υπάρξει μόνο σε δημοκρατικές και ανεπτυγμένες χώρες ;
(trg)="62"> Сосын , Солтүстік Ирландия ерекше мысал ма , әлде ол көбіне демократиялық және дамыған елдерде болатын құбылыс па ?
(src)="63"> Με κανέναν τρόπο .
(trg)="63"> Жоқ , мүлде олай емес .
(src)="64"> Το τέλος του μακρόχρονου εμφυλίου πολέμου στη Λιβερία το 2003 δείχνει τη σημασία της ηγεσίας , της διπλωματίας και του θεσμικού σχεδιασμού τόσο όσο και την επιτυχημένη πρόληψη ενός ολοκληρωτικού εμφυλίου πολέμου στη FYROM το 2001 ή την επιτυχημένη λήξη της διαμάχης στο Aceh στην Ινδονησία το 2005 .
(trg)="64"> 2003 жылғы Либериядағы ұзаққа созылған соғыстың аяқталуы басшылықтың , дипломатияның және институттық құрылымның қаншалық маңызды екенін көрсетті , Македониядағы 2001 жылғы толыққанды азамат соғысының сәтті түрде алдын алу да , Индонезияның Ачех аймағында 2005 жылы қақтығыстың сәтті аяқталуы да сол сияқты .
(src)="65"> Και στις τρεις περιπτώσεις οι τοπικοί ηγέτες ήταν πρόθυμοι και ικανοί να κάνουν ειρήνη , η διεθνής κοινότητα ήταν έτοιμη να τους βοηθήσει να διαπραγματευτούν και να καταλήξουν σε μια συμφωνία , και οι οργανισμοί διατήρησαν την υπόσχεση που κρατούσαν μέχρι τη μέρα που συμφώνησαν .
(trg)="65"> Осылардың барлығында жергілікті басшылар бейбітшілік орнатуға құлықты әрі қауқарлы болды , халықаралық қауымдастық келісімді талқылап , іске асыруда әзір тұрды , институттар да келісілген кездегі уәделерінде тұра білді .
(src)="66"> Η εστίαση στην ηγεσία , τη διπλωματία και το θεσμικό σχεδιασμό επίσης βοηθά να καταλάβουμε τις αποτυχίες στην επίτευξη της ειρήνης ή στη διατήρησή της .
(trg)="66"> Басшылыққа , дипломатияға және институттық құрылымдауға көз салу арқылы бейбітшілікке қол жеткізе алмаудың , не оны баянды ете алмаудың себептерін түсінеміз .
(src)="67"> Οι ελπίδες που εναποτέθηκαν στη Συμφωνία του Όσλο δεν οδήγησαν σε ένα τέλος την Ισραηλινο-παλαιστινιακή διαμάχη .
(trg)="67"> Осло келісімдеріне артылған үміт Израиль-Палестина конфликтін аяқтауға жол аша алмады .
(src)="68"> Όλα τα θέματα που έπρεπε να λυθούν δεν συμπεριλήφθηκαν πραγματικά στις συμφωνίες .
(trg)="68"> Келісім шешілуі тиіс мәселелердің барлығын толық қамти алмады .
(src)="69"> Αλλά , οι τοπικοί ηγέτες δεσμεύτηκαν να τα επανεξετάσουν αργότερα .
(trg)="69"> Бірақ жергілікті басшылар оларды кейін қарастырамыз деп уәде берген .
(src)="70"> Παρόλα αυτά αντί να αρπάξουν την ευκαιρία , οι τοπικοί και οι διεθνείς ηγέτες σύντομα αποδεσμεύτηκαν και αποπροσανατολίστηκαν από τη δεύτερη Ιντιφάντα , τα γεγονότα στις 9 / 11 και τους πολέμους στο Αφγανιστάν και το Ιράκ .
(trg)="70"> Алайда мүмкіндікті пайдаланудың орнына , жергілікті және халықаралық басшылар артынша бөлектеніп кетті , оның үстіне екінші Интифада , 11 қыркүйек , Ауғанстан мен Ирактағы соғыс сияқты мәселелерге назар аударып кетті .
(src)="71"> Η ολοκληρωμένη ειρηνευτική συμφωνία για το Σουδάν που υπεγράφη το 2005 αποδείχτηκε πως ήταν λιγότερο ολοκληρωμένη από ό , τι είχε προβλεφθεί , και οι διατάξεις της φέρουν ακόμη τους σπόρους μιας επιστροφής σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο μεταξύ του βορρά και του νότου .
(trg)="71"> 2005 жылы қол қойылған Суданға қатысты жан-жақты келісім күткендегідей жан-жақты болмай шықты , оның кейбір шарттары солтүстік пен оңтүстік арасында ашық соғысқа жол ашуы мүмкін .
(src)="72"> Οι αλλαγές και οι ελλείψεις στην ηγεσία , περισσότερο παρά στη διεθνή διπλωματία και στις αποτυχίες των οργανισμών ευθύνονται για αυτό σχεδόν το ίδιο .
(trg)="72"> Халықаралық дипломатия мен институттық олқылықтарға қарағанда басшылықтағы өзгерістер мен кемшіліктер бұған шамамен бірдей деңгейде кінәлі .
(src)="73"> Άλυτα ζητήματα για τα σύνορα , διαμάχες σχετικά με τα έσοδα από το πετρέλαιο , η συνεχιζόμενη διαμάχη στο Νταρφούρ , η κλιμακούμενη βία μεταξύ των φυλών στο νότο και γενικά η αδυναμία του κράτους σε ολόκληρο το Σουδάν συνθέτουν την απογοητευτική εικόνα των κρατικών συσχετισμών στη μεγαλύτερη χώρα της Αφρικής .
(trg)="73"> Шешілмеген шекара мәселелері , мұнай үшін талас , Дарфур қақтығысы , оңтүстіктегі тайпалар арасындағы қантөгіс және бүкіл Судан аумағында мемлекет мүмкіндіктерінің шектеулілігі Африканың ең ірі елінде тым сұрқай картинаны сомдап тұрған сияқты .
(src)="74"> Ένα τελευταίο παράδειγμα : το Κόσοβο
(trg)="74"> Соңғы мысал – Косово .
(src)="75"> Η αποτυχία να επιτευχθεί μια διαπραγματεύσιμη λύση για το Κόσοβο και η βία , η ένταση και η de facto διχοτόμηση που προέκυψε από αυτά έχουν τις αιτίες τους σε πολλούς και διαφορετικούς λόγους .
(trg)="75"> Косово мәселесін шешуде ортақ тоқтамға келе алмау , зорлық-зомбылық пен қақтығыс , соның кесірінен аймақтың де-факто бөлінуі көптеген факторлардың әсерінен болды .
(src)="76"> Κεντρικοί ανάμεσα τους είναι τρεις .
(trg)="76"> Ең бастылары – үшеу .
(src)="77"> Αρχικά , η αδιαλλαξία των τοπικών ηγετών να συμφωνήσουν σε κάτι λιγότερο από το μέγιστο των απαιτήσεών τους .
(trg)="77"> Бірінші , жергілікті басшылардың өз талаптарын толық орындатудан басқаны ойламайтын өркөкіректігі .
(src)="78"> Δεύτερον , μια διεθνής διπλωματική προσπάθεια που παρεμποδίστηκε από την αρχή από τη στήριξη της Δύσης για την ανεξαρτησία του Κοσόβου .
(trg)="78"> Екінші , Батыс Косовоның тәуелсіздігін қолдаған кезден-ақ кібіртіктеп қалған халықаралық дипломатиялық әрекеттер .
(src)="79"> Και τρίτον , η έλλειψη δημιουργικότητας στο σχεδιασμό οργανισμών που θα μπορούσαν να είχαν χειριστεί τα αιτήματα και των Σέρβων και των Αλβανών .
(trg)="79"> Үшіншіден , сербтер мен албандардың қажеттіліктерін толық өтеуге тиіс болған институттарды құрылымдауда қиялдың жетіспеуі .
(src)="80"> Στο ίδιο επίπεδο -- και εδώ έχουμε πάλι κάποια καλά νέα -- το γεγονός και μόνο ότι υπήρχε μια μεγάλης κλίμακας , και πλούσια διεθνής παρουσία στο Κόσοβο και στην περιοχή των Βαλκανίων γενικότερα και το γεγονός πως οι τοπικοί ηγέτες και των δύο πλευρών επέδειξαν μια σχετική αυτοσυγκράτηση εξηγεί γιατί τα πράγματα δεν έγιναν χειρότερα κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών από το 2008 .
(trg)="80"> Дәл сол сияқты , мұнда да жақсы жаңалық бар : Косовода , және жалпы Балқан аймағында жоғары деңгейдегі , ресурсқа бай халықаралық өкілдіктің болуы және екі тараптағы жергілікті лидерлердің салыстырмалы түрде тізгінді тартуы 2008-ден бергі екі жылда жағдайдың неге тіпті нашарлап кетпегенін түсіндіреді .
(src)="81"> Για αυτό ακόμα και σε καταστάσεις που τα αποτελέσματα είναι λιγότερο ορατά , οι τοπικοί ηγέτες και οι διεθνείς ηγέτες έχουν την επιλογή να κάνουν τη διαφορά προς το καλύτερο .
(trg)="81"> Демек , нәтижесі ойдағыдай шықпаған кездердің өзінде де жергілікті лидерлер мен халықаралық қауымдастықтың таңдау еркі бар және олар бұдан да жақсы ете алады .
(src)="82"> Ένας ψυχρός πόλεμος δεν είναι τόσο καλός όσο μια ψυχρή ειρήνη , αλλά μια ψυχρή ειρήνη παραμένει καλύτερη από έναν καυτό πόλεμο .
(trg)="82"> Қырғиқабақ соғыс қырғиқабақ бейбітшілік сияқты жақсы бола қоймас , бірақ қырғиқабақ бейбітшілік шын соғыстан әлдеқайда жақсы .
(src)="83"> Τα καλά νέα είναι επίσης να παίρνεις το σωστό μάθημα .
(trg)="83"> Әрнеден дұрыс сабақ алу да – жақсылық .
(src)="84"> Λοιπόν τι διαφοροποιεί την Ισραηλινο-παλαιστινιακή διαμάχη από αυτή στη Βόρεια Ιρλανδία , ή τον εμφύλιο πόλεμο στο Σουδάν από αυτόν στην Λιβερία ;
(trg)="84"> Сонымен , Израиль-Палестина жанжалының Солтүстік Ирландиядан , Судандағы азамат соғысынан , не Либериядан қандай айырмашылығы бар ?
(src)="85"> Τόσο οι επιτυχίες όσο και οι αποτυχίες μας διδάσκουν πολλά σημαντικά πράγματα που πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας εάν θέλουμε να συνεχίσουν τα καλά νέα .
(trg)="85.1"> Сәтсіздіктер де , жеңістер де бізге бірнеше маңызды жайтты үйретеді .
(trg)="85.2"> Егер біз жақсы жаңалықтар көп болсын десек осыларды көкейден шығармауымыз керек .
(src)="86"> Πρώτα , η ηγεσία
(trg)="86"> Біріншіден , басшылық .
(src)="87"> κατά τον ίδιο τρόπο που η εθνική διαμάχη και ο εμφύλιος πόλεμος δεν είναι φυσικές αλλά καταστροφές που δημιουργούνται από τον άνθρωπο , το ίδιο και η πρόληψη και η επίλυσή τους δεν συμβαίνουν τυχαία .
(trg)="87"> Адам қолымен жасалған апаттар сияқты этностық конфликті мен азамат соғысы да табиғи нәрсе емес , сондықтан олардың алдын алу және реттеу өздігінен бола қалмайды .
(src)="88"> Η ηγεσία χρειάζεται να είσαι ικανός , αποφασισμένος και να έχεις όραμα στη δέσμευση για ειρήνη .
(trg)="88"> Басшылық бейбітшілікті сақтауға келгенде қауқарлы , батыл әрі көреген болуы керек .
(src)="89"> Οι ηγέτες πρέπει να συνδέονται μεταξύ τους και με αυτούς που τους ακολουθούν και πρέπει να τους οδηγούν σε αυτό το συχνά επίπονο ταξίδι στο ειρηνικό μέλλον .
(trg)="89"> Лидерлер өз арасында , қолдаушылар арасында байланыс орнатып , оларды бейбіт болашаққа бастайтын бұралаң да ауыр жолмен бірге алып өтуі керек .
(src)="90"> Δεύτερο , η διπλωματία .
(trg)="90"> Екінші – дипломатия .
(src)="91"> Η διπλωματία χρειάζεται να έχει καλούς πόρους , υποστηρικτικούς και να εφαρμόζει το σωστό συνδυασμό κινήτρων και πιέσεων στους ηγέτες και στους υποστηρικτές τους .
(trg)="91"> Дипломатияға үлкен ресурс пен сенімділік қажет , әрі лидерлер мен қолдаушыларды бір мезетте қолпаштап әрі қысымға алып отыру керек .
(src)="92"> Πρέπει να τους βοηθά να καταλήγουν σε ένα δίκαιο συμβιβασμό , και πρέπει να διασφαλίζει πως ένας ευρύτερος συνασπισμός τοπικών , περιφερειακών και διεθνών υποστηρικτών θα τους βοηθήσει να εφαρμόσουν τη συμφωνία .
(trg)="92.1"> Дипломатия оларға әділ компромиске келу үшін керек .
(trg)="92.2"> Бұл оларға жергілікті , аймақтық және халықаралық араағайындардың үлкен коалициясы келісімді жүзеге асыру үшін қажет .
(src)="93"> Τρίτο , ο θεσμικός σχεδιασμός .
(trg)="93"> Үшінші – институттық құрылым .
(src)="94"> Ο θεσμικός σχεδιασμός απαιτεί μια ξεκάθαρη εστίαση στα θέματα , πρωτοποριακή σκέψη και μια ευέλικτη και καλά χρηματοδοτούμενη εφαρμογή .
(trg)="94"> Институттық құрылымдау мәселелерге мұқият қарап , инновацияшыл ойлауды , икемді түрде , мол қаржымен орындауды қажет етеді .
(src)="95"> Οι αντιμαχόμενες πλευρές πρέπει να απομακρυνθούν από τις μέγιστες απαιτήσεις και να κινηθούν προς ένα συμβιβασμό που να αναγνωρίζει τις ανάγκες όλων .
(trg)="95"> Ұрысушы тараптар өз айтқандарын орындауды талап етпей , бір-бірінің қажеттіліктерін ескеретін компромиске ұмтылуы тиіс .
(src)="96"> Και πρέπει να σκεφτούν τη βιωσιμότητα της συμφωνίας τους πολύ περισσότερο από τους τίτλους που θέλουν να τους απονεμηθούν .
(trg)="96"> Және олар бір-біріне таңған пікірден гөрі , келісімдерінің түп негізін көбірек ойлауы керек .
(src)="97"> Οι αντιμαχόμενες πλευρές πρέπει επίσης , να είναι προετοιμασμένες να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων εάν η εφαρμογή της συμφωνίας διακοπεί .
(trg)="97"> Сондай-ақ ұрысушы тараптар келісімді орындау тоқтап қалған жағдайда келіссөз үстеліне қайтуға әзір болуы тиіс .
(src)="98"> Για εμένα προσωπικά , το πιο σημαντικό μάθημα από όλα αυτά είναι το εξής : Η τοπική δέσμευση για ειρήνη είναι πάρα πολύ σημαντική , αλλά συχνά δεν είναι αρκετή να προλάβει ή να σταματήσει τη βία .
(trg)="98"> Менің өз басым үшін осылардың ішіндегі ең басты сабақ – жергілікті халықтың бейбітшілікке ұмтылысы өте маңызды , бірақ ол зорлық-зомбылықты тоқтату немесе оның алдын алу үшін жеткіліксіз .
(src)="99"> Από την άλλη , καμία διπλωματία ή θεσμικός σχεδιασμός μπορεί να επανορθώσει τις τοπικές αποτυχίες και τις συνέπειες που έχουν .
(trg)="99"> Бірақ ешқандай дипломатия да , институттық құрылымдау да жергілікті халықтың қателіктері мен оның салдарын жоя алмайды .
(src)="100"> Για αυτό το λόγο , πρέπει να επενδύσουμε στη διαμόρφωση ηγετών , ηγετών που θα έχουν προσόντα , όραμα και αποφασιστικότητα για να κάνουν ειρήνη .
(trg)="100"> Сондықтан , біз бейбітшілік орнатуға деген қабілет-қарымы , ерік-жігері мен көрегендігі бар жергілікті лидерлерді тәрбиелеуге күш салуымыз керек .