# ne/7opHWpu2fYcG.xml.gz
# uz/7opHWpu2fYcG.xml.gz
(src)="1"> अहिले , यदि राष्ट्रपति ओबामाले मलाई गणितको अर्को बडा हाकिम बन्न बोलाए भने मलाई लाग्छ ऊनलाई मेरो एउटा सुझाव हुनेछ कि यो देशको गणित शिक्षालाई व्यापक सुधार गर्नुपर्छ । र यो लागू गर्न सजिलो अनि कम खर्चिलो हुनेछ । हाम्रो गणित पाठ्यक्रम अङ्क र बीजगणितको जगमा आधारित छ । र हामीले त्यसपछि हामीले सिक्ने सबैकुरा एउटा बिषयतिर अघि बढ्छ । अनि त्यो पिरामीडको टुप्पोमा क्याल्कुलस हुन्छ । र मैले यहाँ भन्न चाहन्छु कि मेरो बिचारमा त्यो पिरामीडको गलत टुप्पो हो ... सही टुप्पो -- हाम्रा सबै विद्यार्थीहरूले , सबै उच्च माध्यमिक पास गर्नेले जान्नु पर्ने कुरो -- त तथ्याङ्क पो हुनुपर्छ । सम्भाव्यता र तथ्याङ्क । ( ताली ) मेरो मतलव , मलाई गलत नसोच्नुस । तथ्याङ्क एउटा महत्वपूर्ण विषय हो । यो मानव मस्तिष्कको एउटा महान उपज हो । प्रकृतिका नियमहरू क्याल्कुलसको भाषामा लेखिएका छन । र प्रत्येक विद्यार्थी जसले गणित , विज्ञान , अभियान्त्रिकी , अर्थशाष्त्र पढ्छन उनीहरूले कलेजको पहिलो वर्षको अन्त्यसम्म क्याल्कुलस अबश्य सिक्नु पर्छ । तर मैले यहाँ यो भन्न चाहन्छु , गणितको प्रध्यापकका नाताले , कि वास्तवमा धेरै थोरै व्यक्तिहरू ऊनीहरूको दैनिक जीवनमा सचेत , अर्थपुर्ण रुपमा क्याल्कुलसको प्रयोग गर्छन । अर्कोतिर , तथ्याङ्क -- त्यस्तो विषय हो जुन तपाईँले दैनिक रुपमा प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ , र गर्नुहुन्छ । हैन त ? यो जोखिम हो । यो प्रतिफल हो । यो क्रमरहित हो । यो तथ्य बुझ्नु हो । मलाई लाग्छ यदि हाम्रा विद्यार्थीहरूले , यदि हाम्रा उच्च माध्यमिक विद्यार्थीहरूले -- यदि सबै अमेरिकी नागरिकहरूले -- सम्भाव्यता र तथ्याङ्कको बारेमा जानेका भए , हामी अहिले भईराखेको अर्थतन्त्रको अस्तव्यस्ततामा हुन्नथ्यौँ । त्यति मात्र -- धन्यवाद -- त्यति मात्र हैन -- [ तर ] यदि यो राम्ररी पढाईयो भने , यो धेरै नै रमाईलो हुन सक्छ । मेरो मतलव , सम्भाव्यता र तथ्याङ्क , यो खेलहरू र जुवाको गणित हो । यो झुकावहरूको विश्लेषण हो । यो भविश्यको अनुमान हो । हेर्नुस , विश्व एनालगबाट डिजिटलमा परिवर्तन भएको छ । र यो समय हाम्रो गणित पाठ्यक्रम एनालगबाट डिजिटलमा परिवर्तन गर्ने समय हो । अझ प्राचीन , अविरल गणितबाट आधुनिक , डिस्कृट गणिततर्फ । अनिश्चितताको गणित , क्रमविहीनताको , तथ्यको -- गणित , सम्भाव्यता र तथ्याङ्क हो । छोटकरीमा , हाम्रा विद्यार्थीहरू क्याल्कुलसका हिसाब गर्ने तरिकाहरु सिक्नुको सट्टा , मध्यमा बाट दुई स्ट्याण्डर्ड डेभिएसनहरू भनेको के हो भन्ने कुरा यदि सबैले जानेको भए एकदमै सार्थक हुन्थ्यो । र यो मेरो आशय हो । धेरै धेरै धन्यवाद । ( ताली )
(trg)="1"> Agar Prezident Obama meni matematikaning keyingi Qiroli bo' lishga taklif etsa , bu davlatda matematika ta' limini juda ham rivojlantirar edim , deb o' ylayman .
(trg)="2"> Buni amalga oshirish oson bo' lardi va ko 'p mablag´ talab qilmas edi .
(trg)="3"> Bizda mavjud bo' lgan matematika o' quv rejasi arifmetika va algebra asoslarida tuzilgan .
# ne/DUG16ULTBs7a.xml.gz
# uz/DUG16ULTBs7a.xml.gz
(src)="1"> नमस्कार ! म यहाँ प्रशंसा , श्रद्धा र धन्यवादको महत्व बारे यहाँहरु संग केहि कुरा गर्न आएको छु र त्यसलाई निर्दिष्ट र यथार्थ पार्ने कोसिश का साथ | र मलाई यसमा रुची यसरी आयो , म हुर्कदै गर्दा र केहि बर्ष अघि सम्म पनि मैले आफुमै केहि कुरा महसुस गरे कि म भित्र कसैलाई धन्यवाद भन्ने इच्छा छ मलाई उनीहरुको प्रशंसा गर्ने इच्छा छ , मलाई उनीहरू ले मैले गरेको प्रशंसा ग्रहण गरुन भन्ने इच्छा छ तर म यसै रोकिए | अनि मैले आफैले सोधे , किन त ? मलाई शर्म भयो , धक महसुस भयो | अनि एउटा प्रश्न उब्जियो , के म मात्र हुँ त यस्तो गर्ने ? अनि मैले यसको छिनोफानो गर्ने निर्णय गरेँ | म भाग्यमानी यस अर्थमा छु कि मैले पुनर्स्थापना केन्द्रमा काम गर्न पाए , मैले दुर्व्यसन का कारणले जीवन र मृत्यु को सामना गरिरहेका व्यक्तिहरु संग भेट्ने मौका पाएँ | कहिलेकाहीं त्यो सबको कारण एउटा अत्यन्त साधारण कुरा सम्म आइपुग्छ , उनीहरू को भित्रि पिडा उनीहरू का पिता एक पटक पनि उनीहरुको गर्ब नगरी स्वर्गवास भए | अनि उनीहरू आफ्ना परिवार , आफन्त र साथीभाईहरु बाट सुन्छन् कि उनका पिताले सबैलाई उनी आफ्नो छोरा प्रति गर्ब गर्ने कुरा सबैलाई भनेका थिए , तर आफ्नो छोरालाई कहिले भनेनन् | त्यो किन भने उनलाई त्यो कुरा आफ्नो छोराले सुन्न पर्छ भन्ने थाहा नै थिएन | त्यसैले मेरो प्रश्न , हामी आफुलाई चाहिने कुरा किन माग्दैनौं त ? म एक जना पच्चीस बर्ष देखि विवाहित महासय लाई चिन्छु जो आफ्नी पत्नी बाट सुन्न चाहन्छन कि
(trg)="1"> Salom .
(trg)="2"> Men sizlarga maqtov , fahrlanish va rahmat aytishning muhimligi haqida gapirmoqchiman .
(trg)="3"> Shu jumladan , buni mahsus va samimiy ayting .
(src)="2"> " तपाईलाई धन्यवाद आयआर्जन गरिदिएकोले ताकि म यी बालबच्चाको साथ मा घर बस्न सकें " तर कहिले पनि माग्दैनन | म एक जना महिलालाई चिन्छु हो यो काममा निपुण छिन | उनि , हप्ता मा एक पटक आफ्ना श्रीमान् लै भन्छिन् ,
(trg)="17"> " Uyga non olib keluvchi bo' lganingiz uchun rahmat , shu sababli men farzandlarim bilan uyda bo 'la olaman , "
(trg)="18"> lekin u kishi bu gapni so' ramasdi .
(trg)="19"> Bu borada mohir bir ayolni bilan .
(src)="3"> " मैले यो घर र बालबच्चाहरु को लागि जे जे गरे त्यसको लागि तपाईले मलाई धन्यवाद दिनुहोस् भन्ने चाहान्छु " अनि उनि भन्छन , " ओहो , यो अति सुन्दर हो , अति सुन्दर हो " र प्रसंशा साँच्चिकै निष्कपट हुनुपर्छ , तर पनि उनि त्यो जिम्मेवारी लिन्छिन् | अनि मेरो एक जना साथी , अप्रिल , जो म संग शिशु कक्षा देखि छिन् , उनि आफ्ना नानीहरु लाई आफ्नो काम गर्दा पनि धन्यवाद दिन्छिन् | अनि उनले भनिन् , " म किन धन्यवाद नदिउँ , त्यो उनीहरू ले गर्नै पर्ने भएता पनि ? अब प्रश्न यो आउछ कि , म किन त्यो कुरा लाई रोकिरहेको थिए त ? अन्य व्यक्तिहरुले किन रोकिरहेका छन् त ? म किन " मलाई ठिक्क पाकेको सेकुवा मन पर्छ , मलाई छ नंबर को जुत्ता चाहिन्छ , " भन्छु , तर
(trg)="21"> " Mening uyda bajargan va farzandlarim uchun bajargan hamma narsalar uchun menga rahmat aytishingizni xohlayman . "
(trg)="22"> U esa aytadi , " Bu juda ham zo 'r , juda zo 'r . "
(trg)="23"> Maqtov rostdan ham samimiy bo' lishi kerak , ammo u ayol o' sha ish uchun mas' uliyatni o´ziga oladi .
(src)="4"> " के तपाई मलाई यसरी प्रसंशा गर्नुहुन्छ ? " र त्यो किन कि म तपाईलाई मेरो बारे सम्वेदनशील तथ्य दिईरहेको छु | म तपाईलाई म कहाँ असुरक्षित छु भनिरहेको छु | म तपाईलाई मलाई तपाईको सहयोग कहाँ चाहिन्छ भनिरहेको छु | र पनि म तपाई , मेरो निकटस्थ , लाई शत्रु जस्तो व्यवहार गरिरहेको छु | किनकि तपाईले त्यो तथ्य लाई के गर्नुहुन्छ भनेर ? तपाईले मलाई वेवास्था गर्न सक्नुहुन्छ | तपाईले त्यसलाई दुरुपयोग गर्नसक्नु हुन्छ अथवा तपाईले साच्चिकै मेरो आवश्यकता पुरा गर्न सक्नुहुन्छ | अब मैले मेरो बाईक लाई बाईक पसल मा लगें - यो प्रसङ्ग मलाई मन पर्छ -- त्यहि बाईक , र उनीहरुले चक्कालाई सन्तुलित बनाउछन | त्यो गर्ने मान्छे ले भन्यो , " तपाईलाई थाहा छ , जब तपाई चक्का लाई सन्तुलित पार्नु हुन्छ , त्यसले त्यो बाईक लाई धेरै राम्रो बनाउछ | " म त्यहि बाईक फिर्ता पाउछु , र उनीहरुले त्यहि चक्काको सबै स- साना असन्तुलन हटाउछन् त्यो म संग साढे- दुई बर्ष सम्म थियो , र अब एकाएक मेरो बाईक नयाँ जस्तै भयो | त्यसैले म तपाईहरु लाई चुनौती दिनचाहान्छु | म तपाईहरु आफ्नो चक्का सन्तुलित बनाउनुहोस भन्ने चाहान्छु : आफुले सुन्न चाहेको प्रसंशा बारे इमान्दार हुनुहोस | तपाई के सुन्न चाहनुहुन्छ ? घरमा आफ्नी श्रीमती संग जानुस र उनलाई सोध्नुस , उनि के चाहिन्छिन ? घरमा आफ्ना श्रीमान संग जानुस -- उनि के चाहन्छन ? घर जानुस र यी प्रश्नहरु सोच्नुस र त्यसपछि आफु वरिपरी का अन्य लाई सहयोग गर्नुस् | र त्यो एकदमै साधारण छ | हामीले यसको वास्ता नै किन गर्ने र ? हामी विश्व शान्ति को कुरा गर्छौ | विभिन्न संस्कृति , विभिन्न भाषाहरु बाट हामी कसरी विश्व शान्ति प्राप्त गर्न सक्छौ ? मलाई लाग्छ यो सब घर घर बाट सुरु हुन्छ , एउटै छाना मुनि | त्यसैले हामी यसलाई आफ्नै आँगन बाट सुरु गरौं | म यहाँ दर्शकदीर्घा सबै लाई धन्यवाद दिन चाहान्छु एक महान पति , महान आमा , साथीभाई , छोरीहरु अनि छोराहरु भईदिनु भएको मा | तपाईहरुलाई कहिल्यै कसैले त्यसो भनेको छैन होला , तर तपाईहरुले साँच्चिकै राम्रो काम गर्नुभएको छ | र यहाँ उपस्थित भईदिनु भएको मा धेरै धन्यवाद , यहाँ आइदिएर र आफ्ना विचारहरु द्वारा संसार मा परिवर्तन ल्याउनुभएको मा | धन्यवाद | ( ताली )
(trg)="30"> " Shunday desam , siz meni maqtaysizmi ? "
(trg)="31"> Chunki men sizga o' zim haqimda muhim ma' lumot beryapman .
(trg)="32"> Sizga qaysi jihatdan ojizligimni aytyapman .
# ne/OuuMzuRbUAIR.xml.gz
# uz/OuuMzuRbUAIR.xml.gz
(src)="1"> मेरो ठुलो आइडिया एउटा एकदमै सानो आइडिया हो जसले लाखौ करोडौ आइडियाहरुको ताला खोल्न सक्छ जुन अहिले हामी भित्र सुसुप्त अवस्थामा रहिरहेको छ| मेरो सानो आइडिया जसले त्यो ताला खोल्न मद्दत गर्छ त्यो हो -- सुत्नु | ( हाँसो ) ( तालि ) यो टाईप- ए महिलाहरुको कोठा हो| यो सुत्नबाट बन्चित महिलाहरुको कोठा हो| र मैले मेरा तिता अनुभवहरु बाट निन्द्राको महत्व को बारेमा जानेकी हु| आज भन्दा अढाई वर्ष अघि म थकाईको कारणले बिहोस भएकी थिए| मेरो टाउको मेरो डेस्क मा ठोकियो , अनि मेरो गालाको हड्डी भाचियो , मेरो दाहिने आँखामा पाच ओटा टाँका मारियो| र त्यसपछि मेरो यात्रा सुरु भयो कि निन्द्राको महत्व को बारेमा पुनर अनुसन्धानको लागि र त्यो दौरानमा , मैले पढे , मैले मेडिकल डाक्टरहरु , बैज्ञानिकहरुलाई भेटें , र अहिले म तपाईंहरुलाई यो भन्न आएकी छु कि जीवनलाई बढि उत्पादनशील बनाउन , बढि उत्प्रेरित र सुखी बनाउने उपाय भनेको पर्याप्त सुत्नु हो| ( तालि ) र हामी महिलाहरु नै अगुवाई गर्न गइरहेका छौं यो नया क्रान्तिको , यो नया नारीवादी बिषयको| हामी साच्चीनै टन्न सुत्न गैरहेका छौ , साच्ची नै .
(trg)="1"> Mening katta g' oyam juda ham kichik g' oya .
(trg)="2"> U ayni paytda ichimizda uxlab yotgan milliardlab ulkan g' oyalarni uyg´ota oladi .
(trg)="3"> Shu ishni bajardigan mening kichkina bir g' oyam uyqudir .
(src)="2"> ( हाँसो ) ( तालि ) तर दुर्भाग्यबस , पुरुषको लागि अनिदो हुनु भनेको पुरुषार्थको संकेत जस्तो बनेको छ| मैले अस्ति भर्खरमात्र एउटा पुरुससँग डीनर खाएकी थिएँ जसले मलाई अघिल्लो रातमा जम्मा चार घण्टा सुते भनेर फुर्ती लगायो| र मलाई उसलाई यस्तो भन्न मन लागेको थियो -- तर मैले भन्न चाही भनिन म यस्तो भन्ने पक्षमा थिए , " था छ तपाइंलाई ? यदि तपाईं ५ घण्टा सुतेको भए , आजको यो हाम्रो डिनर अझै बढी रमाइलो हुने थियो| " ( हाँसो ) अहिले , यहाँ एक प्रकारको अनिदो भेटिन्छ सधै - बिजेता हुने चाहनाको| विशेषगरी यहाँ वासिंगटनमा , यदि तपाइंले बिहानीको खाजा खानलाई कोही कसैलाइ " आठ बजे भेट्दा कसो होला ? " भन्नु भयो भने , तिनीहरु ले यसो भन्ने सम्भावना हुन्छ , " आठ बजे त अलि नै ढिलो हुन्छ कि , तर पनि ठिकै छ , म टेनिसको एक गेम खेलिवरी केही कन्फेरेन्स कल सकिवरि तपाईंलाई आठ बजे भेटुला नि| " र तिनीहरुलाई यसो भनिरहदा यो लाग्छ कि तिनीहरु साची नै ब्यस्त र उत्पादक छन् , तर सत्य यो हो कि तिनीहरु गलत छन् , किनकि , हामीसँग अहिलेको समयमा निकै सक्षम नेताहरु छन् ब्यबसायमा , बित्तिय संस्थामा , राजनीतिमा जो एकदमै गलत निर्णयहरु गरिरहन्छन| त्यसैले , आई . क्यु . मा अब्बल हुनु भनेको नेतृत्वमा पनि सबल नै हुन्छ भन्ने केहि छैन , किनकि नेतृत्वको सार भनेको जहाज डुब्न भन्दा पहिले नै यसलाई सम्भावित दुर्घटनाबाट बचाउन सक्ने खुबी हुनु हो| र हामी सँग त्यस्ता दुर्घटनाका टन्नै कारकहरु छन् जसले हाम्रो जहाज डुबाउन सक्छन| बास्तबमै, मेरो यस्तो चिन्तन छ कि यदि लेहम्यानका दाजुभाई मात्र नभएर दाजुभाई र दिदीबहिनी हुन्थे भने तिनीहरुको अस्तित्व अझै पनि यतै कतै हुन्थ्यो| ( तालि ) जब सबै दाजुहरु ब्यस्त हुन्थे चौबिसै घण्टा दशतिर दशथरी कुरा गरेर सायद बैनीले त्यो दुर्घटनाको कारक तत्व देखेकी हुनसक्थी , किनकि उनि साढे सात -- अथवा आठ -- घण्टा सुतेर उठेकी हुन सक्थिन र त्यो दुर्घटनाको कारक तत्वलाई देख्न सक्थिन | त्यसैले , हामीले यो बिश्वमा विभिन्न थरिका अभाबहरु अहिलेको समयमा भोगीरहेका छौ , त्यसैले हाम्रो व्यक्तिगत मापदण्डमा जे गर्दा ठीक हुन्छ , जे ले हामीलाई अपार आनन्द , आत्मसम्मान , अनि जीवनको उत्पादकता बढाउछ र जुन हाम्रो व्यक्तित्व बिकासमा अत्युतम ठहर्छ , त्यो नै बाकी बिश्वको लागि पनि अत्युतम हुन्छ| त्यसैले म तपाईंलाई यो भन्छु कि आखा चिम्म गरेर चिन्तन गर्नुस र ठुला ठुला आइडियाहरु पत्ता लगाउनुस जुन हामी भित्रै बसेको छ , र तपाईंको यो यान्त्रिक शरीरलाई बिश्राम दिनुस र सुताईको शक्ति पत्ता लगाउनुस| धन्यबाद| ( तालि )
(trg)="15"> ( Kulgi ) ( Qarsaklar )
(trg)="16"> Afsuski , erkaklar uchun uyqusizlik erkaklarga hos ramz bo' lib qolgan .
(trg)="17"> Yaqinda , bir yigit bilan birga kechki ovqatda bo' ldim .