# mk/0Ri6knbcAylb.xml.gz
# sl/0Ri6knbcAylb.xml.gz
(src)="1"> Кога имате 21 минута за говор , тогаш две милиони години ви се чинат како многу долго време .
(trg)="1"> Ko imate 21 minut na voljo za predstavitev , se dva milijona let zdi dolga doba .
(src)="2"> Но еволуциски , две милиони години се ништо .
(trg)="2"> Vendar sta dva milijona let evolucijsko komaj kaj .
(src)="3"> Сепак во текот на две милиони години , човечкиот мозок за трипати ја зголемил својата маса , почнувајќи од мозокот на нашиот предок Хабилис , кој тежел пола килограм , па до речиси килограм и половина парче месо кое секој од вас го има меѓу ушите .
(trg)="3"> Kljub temu se je v tem času teža človeških možganov potrojila , s pol kilograma , kolikor so tehtali možgani našega prednika Habilisa , na 1, 3 kilogramsko gibanico , ki jo nosimo med ušesi .
(src)="4"> Зошто големиот мозок е толку важен , па природата запнала сите да имаме по еден таков ?
(trg)="4"> Kaj je takšnega na velikih možganih , da jih je narava človeku priskrbela ?
(src)="5"> Епа , кога мозоците трипати ќе се зголемат , тие не само што стануваат три пати поголеми ; тие добиваат нови структури .
(trg)="5"> Ko se možganom potroji velikost , ne postanejo samo trikrat večji , ampak hkrati pridobijo nove strukture .
(src)="6"> И една од главните причина за големината на нашиот мозок е тоа што си добил нов дел , наречен " фронтален лобус . " И особено , еден дел наречен " пре- фронтален кортекс . "
(trg)="6"> Naši možgani so se tako povečali predvsem zato , ker so dobili nov del , imenovan čelni reženj .
(trg)="7"> Zlasti pa področje imenovano prefrontalna skorja .
(src)="7"> Е сега , што добро ви носи пре- фронталниот кортекс за да може да го оправда целиот архитектонски ремонт на човековиот череп во текот на еден краток еволуциски период ?
(trg)="8"> Čemu sploh služi prefrontalna skorja , da lahko upraviči celotno preobrazbo človeške lobanje v tako kratkem času ?
(src)="8"> Епа , се испоставува дека пре- фронталниот кортекс врши многу работи , но една од најважните работи е дека служи како симулатор за искуствата .
(trg)="9"> Izkaže se , da ima prefrontalna skorja številne naloge .
(trg)="10"> Ena najpomembnejših med njmi je , da deluje kot simulator doživljanja .
(src)="9"> Пилотите вежбаат во симулатори за лет за да не направат вистински грешки во авионите .
(trg)="11"> Piloti vadijo v simulatorjih , da ne bi naredili napak med pravimi leti .
(src)="10"> Луѓето ја имаат оваа неверојатна адаптација со која можат да имаат искуства во нивните глави , пред истите да ги испробаат во вистинскиот живот .
(trg)="12"> Človek je razvil to čudovito prilagoditev , da lahko dejansko doživlja dogodke preden jih izkusi v resničnem življenju .
(src)="11"> Оваа финта не можел да ја прави ниту еден наш предок , и ниту едно животно .
(src)="12"> Тоа е неверојатна адаптација .
(trg)="13"> To je veščina , ki je naši predniki niso imeli in je nobena druga žival ne obvlada tako kot mi .
(src)="13"> Заедно со палците , исправениот од и јазикот , тоа е една од работите што им помогна на нашиот предци да се симнат од дрвјата и да се залетаат во трговските центри .
(trg)="15"> Kosa se lahko s oprijemalnim palcem , pokončno držo in govorom ter je ena tistih stvari , ki nas je z dreves spravila v nakupovalna središča .
(src)="14"> Сега -- ( Смеа ) -- сите сте го направиле ова .
(trg)="16"> - ( Smeh ) - To veščino vsi uporabljamo .
(src)="15"> Мислам , знаете ,
(src)="16"> Бен и Џери не јадат сладолед од џигер и кромид а тоа не е така бидејќи пробале , па рекле , " Бљак . "
(trg)="17"> Na primer , ni mogoče najti sladoleda z okusom jeter in čebule .
(src)="17"> Туку бидејќи , без да станувате од вашата столица , вие можете да го симулирате тој вкус и да речете " бљак " уште пред да го пробате .
(trg)="19"> Ampak si lahko , ne da bi pomignili , predstavljate ta okus in se zgrozite preden ga naredite .
(src)="18"> Да видиме како работат вашите симулатори за искуството .
(trg)="20"> Poglejmo , kako deluje vaš simulator doživljanja .
(src)="19"> Да направиме една мала проверка пред да продолжам со говорот .
(trg)="21"> Naredimo kratek preizkus , preden nadaljujem s predstavitvijo .
(src)="20"> Еве ви две различни иднини за кои ве повикувам да размислите малку , можете да се обидете да ги симулирате , и да ми кажете која од нив би ја преферирале .
(trg)="22"> Razmislite o dveh različnih življenjskih poteh , simulirajte ju in povejte , katera pot vam je ljubša .
(src)="21"> Една од нив е добивање на лото .
(trg)="23"> Prva je dobitek na loteriji .
(src)="22"> Тоа се околу 314 милиони долари .
(trg)="24"> Ta je vreden 314 milijonov dolarjev .
(src)="23"> А другата е да станете параплегичар .
(trg)="25"> Druga možnost je postati paraplegik .
(src)="24"> Значи , размислете само за момент .
(trg)="26"> Vzemite si trenutek za razmislek .
(src)="25"> Веројатно и не мора да размислувате .
(trg)="27"> Verjetno se vam zdi , da ne potrebujete razmisleka .
(src)="26"> Интересно , постојат податоци за овие две групи на луѓе , податоци за тоа колку се среќни .
(trg)="28"> Zanimivo je , da obstajajo podatki o teh dveh skupinah ljudi , o tem kako srečni so .
(src)="27"> И токму ова очекувате да го видите , така ?
(trg)="29"> In to je natančno , kar ste pričakovali , kaj ne ?
(src)="28"> Но , ова не се вистинските податоци .
(trg)="30"> Vendar to niso pravi podatki .
(src)="29"> Јас ги измислив !
(trg)="31"> Te sem si sam izmislil !
(src)="30"> Еве ги податоците .
(trg)="32"> To so pravi podatki .
(src)="31"> Го паднавте квизот , а поминаа одвај пет минути од предавањето .
(trg)="33"> Po petih minutah predstavitve ste že padli na preizkusu znanja .
(src)="32"> Бидејќи факт е дека година после парализата на нивните нозе , и една година после добивањето на лото , добитниците на лото и параплегичарите се еднакво среќни .
(trg)="34"> Dejstvo je , da po enem letu od izgube sposobnosti uporabe nog in eno leto po zmagi na lotu , so dobitniki na lotu in paraplegiki enako srečni s svojim življenjem .
(src)="33"> Е сега , нека не ви биде криво што го паднавте првиот квиз , бидејќи сите луѓе паѓаат на сите квизови цело време .
(trg)="35"> Naj vas ne skrbi preveč , ker ste padli na preizkusu , saj vsi vedno znova padejo na vseh preizkusih .
(src)="34"> Истражувањето што го спроведуваше мојата лабораторија , што економистите и психолозите од целата земја го спроведуваа , покажа нешто навистина запрепастувачко за нас , нешто што го нарекуваме " преценето влијание , " односно симулаторот е склон кон лошо функционирање .
(trg)="36"> Raziskave , ki smo jih naredili v mojem laboratoriju in ki jih delajo ekonomisti in psihologi po celi državi , so razkrile nekaj zelo vznemirljivega .
(trg)="37"> Nekaj , kar imenujemo vpliv nagnjenosti , in označuje težnjo simulatorja k napakam .
(src)="35"> Симулаторот те тера да веруваш дека различните исходи се поразлични од она што навистина е случајот .
(trg)="38"> Simulator vas prepriča v to , da so različni izidi bolj različni , kot v resnici drži .
(src)="36"> Од теренските истражувања до лабораториските студии , увидовме дека добивањето или губењето на избори , добивањето или губењето на интимен партнер , добивањето или недобивањето унапредување , положувањето или паѓањето на испит , и така натаму , имаат далеку помало влијание , помал интензитет и помала трајност одошто луѓето очекуваат да имаат .
(trg)="39"> Od opazovalnih do laboratorijskih raziskav , vse kaže , da zmaga ali poraz na volitvah , začetek ali konec romantične zveze , uspeh ali neuspeh pri napredovanju v službi in pri opravljanju izpitov in tako dalje , imajo veliko manjši učinek , manjšo globino in so krajši , kot ljudje pričakujejo .
(src)="37"> Всушност , неодамнешна студија -- ова речиси ќе ме онесвестеше -- едно неодамнешно истражување покажа како тешките животни трауми влијаат врз луѓето т . е . ако се случила траума пред три месеци , со некои мали исклучоци , таа не би имала , ама баш никаков ефект врз вашата среќа .
(trg)="40"> Najnovejša raziskava -- ki me zelo preseneča -- preučuje , kako velike travme vplivajo na ljudi , je pokazala , da po treh mesecih , s samo nekaj izjemami , travma nima več nikakršnega vpliva na vašo srečo .
(src)="38"> Зошто ?
(trg)="41"> Zakaj ?
(src)="39"> Бидејќи среќата може вештачки да се создаде .
(trg)="42"> Ker je srečo mogoče sintetizirati .
(src)="40"> Сер Томас Браум во 1642 напишал , " Јас сум најсреќниот жив човек .
(trg)="43"> Sir Thomas Brown je leta 1642 napisal , " Sem najsrečnejši človek na svetu .
(src)="41"> Во мене го имам она што може да ја претвори сиромаштијата во богатство , несреќата во просперитет .
(trg)="44"> V meni je tisto , kar spreobrne revščino v bogastvo , nesrečo v blaginjo .
(src)="42"> Јас сум понеранлив од Ахил ; на ниту едно место не може да ме удри судбината . "
(trg)="45"> Bolj sem neranljiv od Ahila ; usoda me nima kam udariti . "
(src)="43"> Каква неверојатна машинерија има овој дечко во неговата глава ?
(trg)="46"> Kakšno izredno mašinerijo ima ta človek v glavi ?
(src)="44"> Епа , се испоставува дека тоа е онаа иста неверојатна машинерија што секој од нас ја има .
(trg)="47"> Izkaže se , da ima natanko enako izredno mašinerijo , kot jo imamo vsi ostali .
(src)="45"> Човечките битија имаат нешто кое можеме да го наречеме " психолошки имун систем . "
(trg)="48"> Človek ima nekaj , kar si lahko predstavljamo kot psihološki imunski sistem .
(src)="46"> Систем од сознајни процеси , воглавно не- свесни сознајни процеси , кои им помагаат да го променат погледот кон светот , со цел да се чувствуваат подобро во врска со светот во кој се наоѓаат во тој момент .
(trg)="49"> Sistem miselnih procesov , večinoma nezavednih , ki človeku pomaga spremeniti pogled na svet , zato , da se lahko bolje počuti v danih okoliščinah .
(src)="47"> Како и Сер Томас , вие ја имате оваа машина .
(trg)="50"> Kot g .
(trg)="51"> Thomas imate tudi v to sposobnost .
(src)="48"> За разлика пак од Сер Томас , се чини дека вие не знаете дека ја имате ( Смеа )
(trg)="52"> Za razliko od g .
(trg)="53"> Thomasa se je verjetno ne zavedate .
(src)="49"> Ние вештачки ја создаваме среќата , а си мислиме дека среќата е нешто што треба да се најде .
(trg)="54"> Srečo sintetiziramo , prepričani pa smo , da jo moramo iskati .
(src)="50"> Не ви требам јас за да ви давам примери за луѓе како ја создаваат среќата , претпоставувам .
(trg)="55"> Ne potrebujete me , da bi vam pokazal veliko primerov , kako ljudje sintetizirajo srečo .
(src)="51"> Иако ќе ви прикажам неколку експериментални докази , сепак не мора да одите толку далеку за да дојдете до докази .
(trg)="56"> Čeprav vam bom pokazal nekaj eksperimentalnih dokazov , jih ni potrebno iskati daleč .
(src)="52"> Како предизвик , од време на време го кажувам ова во предавањата , зедов една копија од Њујорк Тајмс и се обидов да најдам некои примери за луѓе кои вештачки ја создале среќата .
(trg)="57"> Kot izziv samemu sebi , to namreč občasno rečem med predavanji , sem vzel izvod New York Timesa in poizkusil najti primere , ko ljudje sintetizirajo srečo .
(src)="53"> И еве ви тројца дечки како ја создаваат среќата .
(trg)="58"> Tukaj so trije , ki so sintetitzirali srečo .
(src)="54"> " Многу ми е подобро на физички , финансиски , емоционален , ментален и речиси на било кој друг план . " " Не се каам ниту за момент .
(trg)="59"> " Bolje sem fizično , finančno , emocionalno , mentalno in na skoraj vseh ostalih področjih . " " Niti malo mi ni žal .
(src)="55"> Беше велелепно доживување . " Верувам дека излезе супер . "
(trg)="60"> To je bila veličastna izkušnja " .
(trg)="61"> " Verjamem , da se je izšlo najbolje . "
(src)="56"> Кои се овие ликови што се толку проклето среќни ?
(trg)="62"> Kdo so te osebe , ki so tako prekleto srečne ?
(src)="57"> Првиот е Џим Рајт .
(trg)="63"> Prvi je Jim Wright .
(src)="58"> Некои од вас сте доволно возрасни и се сеќавате : тој беше претседател на Претставничкиот Дом и даде оставка поради срам кога овој млад Републиканец по има Њут Гингрич дозна за дубарата што ја имаше направено .
(trg)="64"> Nekateri ste dovolj stari , da se ga spomnite : bil je predsednik spodnjega doma ameriškega kongresa .
(trg)="65"> Nečastno je odstopil , ko je mlad republikanec z imenom Newt Gingrich razkril njegove sumljive posle .
(src)="60"> Најмоќниот Демократ во земјата , изгуби сè .
(trg)="67"> Najvplivnejši demokrat v državi , je izgubil vse .
(src)="61"> Ги изгуби парите ; ја изгуби моќта .
(trg)="68"> Izgubil je denar , izgubil je moč .
(src)="62"> И што има да каже за ова после сите овие години ?
(trg)="69"> Kaj ima za povedati po vseh teh letih ?
(src)="63"> " Многу ми е подобро на физички , финансиски , ментален и на речиси било кој друг план . "
(trg)="70"> " Toliko sem bolje fizično , finančno , mentalno in na skoraj vseh ostalih področjih . "
(src)="64"> На каков друг план може да ви биде подобро ?
(trg)="71"> Na katerih področjih je sploh lahko bolje ?
(src)="65"> Зеленчуков ?
(trg)="72"> Zelenjavno ?
(src)="66"> Минерален ?
(src)="67"> Животински ?
(trg)="73"> Mineralno ?
(src)="68"> Сè му оди како подмачкано .
(trg)="74"> Živalno ?
(trg)="75"> Je kar pokrit .
(src)="69"> Морис Бикам е некој за кого никогаш не сте слушнале .
(trg)="76"> Za Moreesea Bickhama še niste slišali .
(src)="70"> Морис Бикам ги користел овие зборови откако бил ослободен .
(trg)="77"> Ko je bil izpuščen , je povedal naslednje .
(src)="71"> Имал 78 години .
(trg)="78"> Star je bil 78 let .
(src)="72"> Поминал 37 години во Државниот Казнен Дом на Луизијана за злосторство што не го сторил .
(trg)="79"> 37 let je preživel v Louisianskem zaporu za zločin , ki ga ni zagrešil .
(src)="73"> На крај беше амнестиран , на 78 години , со помош на ДНК докази .
(trg)="80"> Na koncu je bil osvobojen , pri 78ih , zaradi DNK dokazov .
(src)="74"> И што имал тој да каже за ова искуство ?
(trg)="81"> Kaj je povedal o svoji izkušnji ?
(src)="75"> " Не се каам ниту за момент .
(trg)="82"> " Niti malo mi ni žal .
(src)="76"> Ова беше велелепно искуство . "
(trg)="83"> To je bila veličastna izkušnja . "
(src)="77"> Велелепно !
(trg)="84"> Veličastna !
(src)="78"> Дечково не вели ,
(trg)="85"> Ni rekel :
(src)="79"> " Добро , знаете , имаше некои фини дечки .
(trg)="86"> " Spoznal sem par prijaznih ljudi .
(src)="80"> Имаа фискултурна сала . "
(trg)="87"> Imeli so telovadnico . "
(src)="81"> Туку вели " велелепно , " збор кој вообичаено го чуваме за нешто како што е религиозното доживување .
(trg)="88"> " Veličastna " , beseda , ki jo navadno uporabljamo za na primer religiozna doživetja .
(src)="82"> Хари С .
(trg)="89"> Harry S .
(src)="83"> Лангерман ги користеше овие зборови , а тој е некој кој сте можеле да го знаете но не го знаете , бидејќи во 1949 тој прочитал една мала статија во весник за еден штанд со хамбургери во сопственост на некои браќа МекДоналдс .
(trg)="90"> Langerman je nekdo , ki bi ga lahko poznali ampak ga ne .
(trg)="91"> Leta 1949 je prebral članek o stojnici s hamburgerji v lasti nekih dveh bratov z imenom McDonalds .
(src)="84"> И тој си помислил , " Ова е навистина прекрасна идеја ! "
(trg)="92"> Mislil si je , " to je kar dobro zamisel ! "
(src)="85"> Па така тргнал да ги бара .
(trg)="93"> Poiskal jih je .
(src)="86"> Тие му рекле ,
(trg)="94"> Odgovorili so mu ,
(src)="87"> " Можеме да ти дадеме една франшиза за 3 . 000 долари . "
(trg)="95"> " Franšizo ti lahko damo za 3000 dolarjev . "
(src)="88"> Хари се вратил во Њујорк , побарал од брат му кој е инвестициски банкар да му позајми 3 . 000 долари , а бесмртните зборови на брат му биле ,
(trg)="96"> Harry se je vrnil v New York in prosil brata , ki je delal kot investicijski bankir , naj mu posodi 3000 dolarjev .
(trg)="97"> Nesmrtne besede brata so bile :
(src)="89"> " Абе идиот , кој ќе ти јаде хамбургери . "
(trg)="98"> " Ti bebec , nihče ne je hamburgerjev . "
(src)="90"> Не сакал да му позајми пари , и се разбира шест месеци подоцна
(src)="91"> Реј Крок ја имал истата идеја .
(trg)="99"> Denarja mu ni posodil in seveda šest mesecev kasneje je imel Ray Croc povsem enako zamisel .
(src)="92"> Се покажало дека луѓето навистина јадат хамбургери , а Реј Крок , за кратко , станал најбогатиот човек во Америка .
(trg)="100"> Izkazalo se je , da ljudje jedo hamburgerje in Ray Croc je za nekaj časa postal najbogatejši Američan .
(src)="93"> И најпосле -- знаете , најинтересниот пример -- некои од вас ја препознаваат оваа млада фотографија од Пит Бест , првобитниот тапанар на Битлси , се додека тие , знаете , не го испратиле на мисија , му се сокриле и си го зеле со нив Ринго на турнеја .
(trg)="101"> Na koncu -- najboljša možnost -- nekateri boste prepoznali to sliko mladega Petea Besta , ki je bil prvi bobnar Beatlesov , dokler ga niso " poslali po opravkih " in skrivaj pobegnili ter na turi pobrali Ringa .
(src)="94"> И во 1994 , кога Пит Бест бил интервјуиран
(trg)="102"> Ko so imeli leta 1994 intervju s Pete Bestom
(src)="95"> -- да , тој се уште е тапанар ; да , си има свое музичко студио -- тој го кажал следново :
(trg)="103"> -- da , še vedno je bobnar in glasbenik v studiu -- je povedal sledeče :
(src)="96"> " Посреќен сум за разлика од она што би бил ако останев со Битлси . "
(trg)="104"> " Srečnejši sem , kot bi bil z Beatlesi . "
(src)="97"> Во ред .
(src)="98"> Има нешто важно да се научи од овие луѓе , а тоа е пак тајната за среќата .
(trg)="106"> Nekaj pomembnega se lahko naučimo od teh ljudi in to je skrivnost sreče .
(src)="99"> Еве ја , конечно ќе ја откриеме .
(trg)="107"> Tukaj je , končno bo razkrita .
(src)="100"> Прво : стекнете богатство , моќ и углед , а потоа изгубете ги .
(trg)="108"> Prvo : pridobite si bogastvo , moč in ugled , nato jih izgubite .
(src)="101"> ( Смеа )
(trg)="109"> ( Smeh )
(src)="102"> Второ : поминете колку што е можно подолго време во затвор .
(trg)="110"> Drugo : preživite čim daljši del življenja v zaporu .