# lv/0Ri6knbcAylb.xml.gz
# mk/0Ri6knbcAylb.xml.gz
(src)="1"> Ja runāšanai piešķirta 21 minūte , 2 miljoni gadu šķiet patiesi ilgs laiks .
(trg)="1"> Кога имате 21 минута за говор , тогаш две милиони години ви се чинат како многу долго време .
(src)="2"> Taču evolūcijas ziņā 2 miljoni gadu ir nieks .
(trg)="2"> Но еволуциски , две милиони години се ништо .
(src)="3"> Un tomēr 2 miljonos gadu cilvēka smadzeņu masa ir teju trīskāršojusies , no puskilogramu mūsu senča Habilis smadzeņu
(src)="4"> līdz gandrīz pusotra kilograma gaļas blāķim , kas ikvienam no mums ir starp ausīm .
(trg)="3"> Сепак во текот на две милиони години , човечкиот мозок за трипати ја зголемил својата маса , почнувајќи од мозокот на нашиот предок Хабилис , кој тежел пола килограм , па до речиси килограм и половина парче месо кое секој од вас го има меѓу ушите .
(src)="5"> Kādēļ daba tik aizrautīgi mūs apveltījusi ar lielām smadzenēm ?
(trg)="4"> Зошто големиот мозок е толку важен , па природата запнала сите да имаме по еден таков ?
(src)="6"> Izrādās , smadzeņu izmēram trīskāršojoties , tās nekļūst vienkārši trīsreiz lielākas , rodas jaunas struktūras .
(trg)="5"> Епа , кога мозоците трипати ќе се зголемат , тие не само што стануваат три пати поголеми ; тие добиваат нови структури .
(src)="7"> Viens no galvenajiem iemesliem , kādēļ mūsu smadzenes tā pieauga , ir to jaunā daļa — pieres daiva .
(src)="8"> Īpaši , tās daļa — prefrontālā garoza .
(trg)="6"> И една од главните причина за големината на нашиот мозок е тоа што си добил нов дел , наречен " фронтален лобус . " И особено , еден дел наречен " пре- фронтален кортекс . "
(src)="9"> Ko gan spēj paveikt šī prefrontālā garoza , kas attaisnotu tādu arhitektonisku cilvēka galvaskausa pārbūvi evolūcijas laika acumirklī ?
(trg)="7"> Е сега , што добро ви носи пре- фронталниот кортекс за да може да го оправда целиот архитектонски ремонт на човековиот череп во текот на еден краток еволуциски период ?
(src)="10"> Izrādās , prefrontālajai daivai ir visvisādu uzdevumu , taču viens no būtiskākajiem ir pieredzes simulēšana .
(trg)="8"> Епа , се испоставува дека пре- фронталниот кортекс врши многу работи , но една од најважните работи е дека служи како симулатор за искуствата .
(src)="11"> Lidmašīnu piloti trenējas lidojuma simulatoros ,
(src)="12"> lai lidmašīnās nepieļautu īstas kļūdas .
(trg)="9"> Пилотите вежбаат во симулатори за лет за да не направат вистински грешки во авионите .
(src)="13"> Cilvēkiem piemīt brīnišķīga pielāgošanās spēja , ka viņi var patiesi izdzīvot kaut ko savās galvās , pirms to izmēģina īstajā dzīvē .
(trg)="10"> Луѓето ја имаат оваа неверојатна адаптација со која можат да имаат искуства во нивните глави , пред истите да ги испробаат во вистинскиот живот .
(src)="14"> To nespēja paveikt neviens no mūsu priekštečiem , tā , kā mēs , to nespēj arī neviens cits dzīvnieks .
(trg)="11"> Оваа финта не можел да ја прави ниту еден наш предок , и ниту едно животно .
(trg)="12"> Тоа е неверојатна адаптација .
(src)="15"> Brīnišķīga pielāgošanās .
(src)="16"> Līdz ar pretnostatītiem īkšķiem , vertikālu stāju un valodu , tā ir viena no lietām , kas mūsu sugu nodabūja no kokiem un iedabūja lielveikalos .
(trg)="13"> Заедно со палците , исправениот од и јазикот , тоа е една од работите што им помогна на нашиот предци да се симнат од дрвјата и да се залетаат во трговските центри .
(src)="17"> ( Smiekli )
(trg)="14"> Сега -- ( Смеа ) -- сите сте го направиле ова .
(src)="18"> Jūs visi to esat darījuši .
(trg)="15"> Мислам , знаете ,
(src)="19"> " Ben & amp ; Jerry 's " neražo tādu aknu un sīpolu saldējumu .
(src)="20"> Ne jau tādēļ , ka tādu pagatavoja , pagaršoja un teica :
(trg)="16"> Бен и Џери не јадат сладолед од џигер и кромид а тоа не е така бидејќи пробале , па рекле , " Бљак . "
(src)="21"> " Pē " .
(src)="22"> Tāpēc , ka , nepametot savu dīvānu , jūs spējat simulēt šādu garšu un pateikt " pē " , pirms to gatavojat .
(trg)="17"> Туку бидејќи , без да станувате од вашата столица , вие можете да го симулирате тој вкус и да речете " бљак " уште пред да го пробате .
(src)="23"> Palūkosimies , kā strādā jūsu pieredzes simulatori .
(trg)="18"> Да видиме како работат вашите симулатори за искуството .
(src)="24"> Veiksim pavisam nelielu pārbaudi , pirms turpinu savu runu .
(trg)="19"> Да направиме една мала проверка пред да продолжам со говорот .
(src)="25"> Lūk , divas dažādas nākotnes , ko aicinu jūs apdomāt .
(src)="26"> Jūs tās varat censties simulēt un paziņot , kuru , jūsuprāt , izvēlētos .
(trg)="20"> Еве ви две различни иднини за кои ве повикувам да размислите малку , можете да се обидете да ги симулирате , и да ми кажете која од нив би ја преферирале .
(src)="27"> Viens no tiem ir laimests loterijā .
(trg)="21"> Една од нив е добивање на лото .
(src)="28"> Aptuveni 314 miljoni dolāru .
(trg)="22"> Тоа се околу 314 милиони долари .
(src)="29"> Un otrs ir apakšējo locekļu paralīze .
(trg)="23"> А другата е да станете параплегичар .
(src)="30"> ( Smiekli )
(src)="31"> Vienkārši brītiņu padomājiet .
(trg)="24"> Значи , размислете само за момент .
(src)="32"> Jums droši vien nešķiet , ka brītiņš pārdomām vajadzīgs .
(trg)="25"> Веројатно и не мора да размислувате .
(src)="33"> Interesanti , ka par šīm divām cilvēku grupām ir ievākti dati , dati par to , cik viņi ir laimīgi .
(trg)="26"> Интересно , постојат податоци за овие две групи на луѓе , податоци за тоа колку се среќни .
(src)="34"> Tieši tā , kā jūs iedomājāties , vai ne ?
(trg)="27"> И токму ова очекувате да го видите , така ?
(src)="35"> Taču šie nav tie dati .
(trg)="28"> Но , ова не се вистинските податоци .
(src)="36"> Šos es izgudroju !
(trg)="29"> Јас ги измислив !
(src)="37"> Lūk , dati .
(trg)="30"> Еве ги податоците .
(src)="38"> Pagājušas tikai 5 minūtes no lekcijas , un jūs jau esat izgāzušies pārbaudē .
(trg)="31"> Го паднавте квизот , а поминаа одвај пет минути од предавањето .
(src)="39"> Jo lieta tāda , ka gadu pēc kāju kustību zaudēšanas un gadu pēc loterijas laimesta , laimētāji un paralizētie ir vienlīdz apmierināti ar dzīvi .
(trg)="32"> Бидејќи факт е дека година после парализата на нивните нозе , и една година после добивањето на лото , добитниците на лото и параплегичарите се еднакво среќни .
(src)="40"> Pārlieku neskumstiet par neveiksmi pārbaudē , jo visi šajās pārbaudēs vienmēr kļūdās .
(trg)="33"> Е сега , нека не ви биде криво што го паднавте првиот квиз , бидејќи сите луѓе паѓаат на сите квизови цело време .
(src)="41"> Pētījums , ko veic manā laboratorijā , ko veic ekonomisti un psihologi visā valstī , atklājis ko visai pārsteidzošu , ko dēvējam par ietekmes neobjektivitāti , kas ir simulatoru tieksme nedarboties , kā nākas .
(trg)="34"> Истражувањето што го спроведуваше мојата лабораторија , што економистите и психолозите од целата земја го спроведуваа , покажа нешто навистина запрепастувачко за нас , нешто што го нарекуваме " преценето влијание , " односно симулаторот е склон кон лошо функционирање .
(src)="42"> Simulatoram likt mums noticēt , ka dažādi iznākumi ir daudz atšķirīgāki nekā patiesībā .
(trg)="35"> Симулаторот те тера да веруваш дека различните исходи се поразлични од она што навистина е случајот .
(src)="43"> No lauka līdz laboratorijas pētījumiem , redzam , ka uzvarai vai zaudējumam vēlēšanās , romantiska partnera iegūšanai vai zaudēšanai , paaugstinājuma iegūšanai vai neiegūšanai , koledžas testa nokārtošanai vai nenokārtošanai un tā tālāk , ir daudz mazāka ietekme , spēks un ilgums , nekā cilvēki sagaida .
(trg)="36"> Од теренските истражувања до лабораториските студии , увидовме дека добивањето или губењето на избори , добивањето или губењето на интимен партнер , добивањето или недобивањето унапредување , положувањето или паѓањето на испит , и така натаму , имаат далеку помало влијание , помал интензитет и помала трајност одошто луѓето очекуваат да имаат .
(src)="44"> Tas mani teju vai apstulbina — nesens pētījums , kas rāda , kā lielas traumas iespaido cilvēkus , rosina domāt , ka , ja tas noticis pirms vairāk nekā 3 mēnešiem , ar vien retiem izņēmumiem , tas nekādi neietekmē jūsu laimes sajūtu .
(trg)="37"> Всушност , неодамнешна студија -- ова речиси ќе ме онесвестеше -- едно неодамнешно истражување покажа како тешките животни трауми влијаат врз луѓето т . е . ако се случила траума пред три месеци , со некои мали исклучоци , таа не би имала , ама баш никаков ефект врз вашата среќа .
(src)="45"> Kāpēc ?
(trg)="38"> Зошто ?
(src)="46"> Jo laimes sajūtu iespējams sintezēt .
(trg)="39"> Бидејќи среќата може вештачки да се создаде .
(src)="47"> Sers Tomass Brauns 1642 . gadā rakstīja :
(src)="48"> " Esmu laimīgākais starp dzīvajiem .
(trg)="40"> Сер Томас Браум во 1642 напишал , " Јас сум најсреќниот жив човек .
(src)="49"> Man piemīt spējas nabadzību vērst bagātībā , postu — pārticībā .
(trg)="41"> Во мене го имам она што може да ја претвори сиромаштијата во богатство , несреќата во просперитет .
(src)="50"> Esmu neievainojamāks par Ahilleju , neveiksme nespēj mani skart . "
(trg)="42"> Јас сум понеранлив од Ахил ; на ниту едно место не може да ме удри судбината . "
(src)="51"> Kas tie par ievērojamiem mehānismiem šī zeļļa prātā ?
(trg)="43"> Каква неверојатна машинерија има овој дечко во неговата глава ?
(src)="52"> Izrādās , tieši tādi paši ievērojamie mehānismi , kādi ir mums visiem .
(trg)="44"> Епа , се испоставува дека тоа е онаа иста неверојатна машинерија што секој од нас ја има .
(src)="53"> Cilvēkiem piemīt kas tāds , ko var uzskatīt par " psiholoģisko imūnsistēmu " .
(trg)="45"> Човечките битија имаат нешто кое можеме да го наречеме " психолошки имун систем . "
(src)="54"> Izziņas procesu , lielākoties neapzinātu izziņas procesu sistēma , kas palīdz mainīt viņu pasaules redzējumu ,
(src)="55"> lai viņi justos labāk pasaulēs , kurās atrodas .
(trg)="46"> Систем од сознајни процеси , воглавно не- свесни сознајни процеси , кои им помагаат да го променат погледот кон светот , со цел да се чувствуваат подобро во врска со светот во кој се наоѓаат во тој момент .
(src)="56"> Gluži kā seram Tomasam , jums ir šis mehānisms .
(trg)="47"> Како и Сер Томас , вие ја имате оваа машина .
(src)="57"> Atšķirībā no sera Tomasa , jūs to , šķiet , neapzināties .
(trg)="48"> За разлика пак од Сер Томас , се чини дека вие не знаете дека ја имате ( Смеа )
(src)="58"> Mēs sintezējam laimi , taču domājam , ka tā jāmeklē .
(trg)="49"> Ние вештачки ја создаваме среќата , а си мислиме дека среќата е нешто што треба да се најде .
(src)="59"> Pieļauju , man nav jāsniedz pārāk daudz piemēru par to , kā cilvēki sintezē laimi .
(trg)="50"> Не ви требам јас за да ви давам примери за луѓе како ја создаваат среќата , претпоставувам .
(src)="60"> Tomēr es jums piedāvāju eksperimentos gūtas liecības , pēc kurām nav ļoti tālu jāmeklē .
(trg)="51"> Иако ќе ви прикажам неколку експериментални докази , сепак не мора да одите толку далеку за да дојдете до докази .
(src)="61"> Kā izaicinājumu pats sev , kā laiku pa laikam minu savās lekcijās , es paņēmu " New York Times " eksemplāru un centos atrast laimi sintezējošu cilvēku gadījumus .
(trg)="52"> Како предизвик , од време на време го кажувам ова во предавањата , зедов една копија од Њујорк Тајмс и се обидов да најдам некои примери за луѓе кои вештачки ја создале среќата .
(trg)="53"> И еве ви тројца дечки како ја создаваат среќата .
(src)="62"> Lūk , trīs vīrieši , kuri sintezē laimi .
(src)="63"> " Fiziski , finansiāli , emocionāli , garīgi un teju visās citās jomās man klājas ievērojami labāk . "
(trg)="54"> " Многу ми е подобро на физички , финансиски , емоционален , ментален и речиси на било кој друг план . " " Не се каам ниту за момент .
(src)="64"> " Nenožēloju ne mirkli .
(src)="65"> Tā bija debešķīga pieredze . "
(trg)="55"> Беше велелепно доживување . " Верувам дека излезе супер . "
(src)="66"> " Es uzskatu , ka viss notika uz labu . "
(trg)="56"> Кои се овие ликови што се толку проклето среќни ?
(src)="67"> Kas tad ir šie nolāpīti laimīgie personāži ?
(trg)="57"> Првиот е Џим Рајт .
(src)="68"> Pirmais ir Džims Raits .
(src)="69"> Daži ir gana veci , lai atcerētos : viņš bija Pārstāvju nama priekšsēdis un ar negodu atkāpās , jaunam republikānim vārdā Ņūtam Gingričam atklājot kādu viņa šaubīgu darījumu .
(trg)="58"> Некои од вас сте доволно возрасни и се сеќавате : тој беше претседател на Претставничкиот Дом и даде оставка поради срам кога овој млад Републиканец по има Њут Гингрич дозна за дубарата што ја имаше направено .
(src)="70"> Viņš zaudēja visu .
(trg)="60"> Најмоќниот Демократ во земјата , изгуби сè .
(src)="71"> Visietekmīgākais demokrāts valstī zaudēja visu .
(src)="72"> Viņš zaudēja naudu , viņš zaudēja varu .
(trg)="61"> Ги изгуби парите ; ја изгуби моќта .
(src)="73"> Kas viņam pēc visiem šiem gadiem sakāms ?
(trg)="62"> И што има да каже за ова после сите овие години ?
(src)="74"> " Fiziski , finansiāli , garīgi un teju jebkurā citā jomā man klājas ievērojami labāk . "
(trg)="63"> " Многу ми е подобро на физички , финансиски , ментален и на речиси било кој друг план . "
(src)="75"> Kādā jomā viņam vēl varētu klāties labāk ?
(trg)="64"> На каков друг план може да ви биде подобро ?
(src)="76"> Augu ?
(trg)="65"> Зеленчуков ?
(src)="77"> Minerālā ?
(trg)="66"> Минерален ?
(src)="78"> Dzīvnieciskā ?
(trg)="67"> Животински ?
(src)="79"> Viss tā kā jau ietverts .
(trg)="68"> Сè му оди како подмачкано .
(src)="80"> Par Morīsu Bikhamu jūs nekad nebūsiet dzirdējuši .
(trg)="69"> Морис Бикам е некој за кого никогаш не сте слушнале .
(src)="81"> Morīss Bikhems izdvesa šos vārdus pēc izlaišanas brīvībā .
(trg)="70"> Морис Бикам ги користел овие зборови откако бил ослободен .
(src)="82"> Viņam bija 78 gadi .
(trg)="71"> Имал 78 години .
(src)="83"> Viņš bija pavadījis 37 gadus Luiziānas pavalsts labošanas iestādē par noziegumu , ko nebija pastrādājis .
(trg)="72"> Поминал 37 години во Државниот Казнен Дом на Луизијана за злосторство што не го сторил .
(src)="84"> [ Viņu ieslodzījuma vidū galu galā atbrīvoja par labu uzvedību . ]
(trg)="73"> На крај беше амнестиран , на 78 години , со помош на ДНК докази .
(src)="85"> Kas viņam bija sakāms par piedzīvoto ?
(trg)="74"> И што имал тој да каже за ова искуство ?
(src)="86"> " Nenožēloju ne mirkli .
(trg)="75"> " Не се каам ниту за момент .
(src)="87"> Tā bija debešķīga pieredze . " Debešķīga !
(trg)="76"> Ова беше велелепно искуство . "
(trg)="77"> Велелепно !
(trg)="78"> Дечково не вели ,
(src)="88"> Viņš nesaka :
(trg)="79"> " Добро , знаете , имаше некои фини дечки .
(src)="89"> " Nu , daži veči bija tīri neko .
(trg)="80"> Имаа фискултурна сала . "
(src)="90"> Tur bija sporta zāle . "
(src)="91"> " Debešķīgi " , vārds , ko parasti pietaupām kādai reliģiskai pieredzei .
(trg)="81"> Туку вели " велелепно , " збор кој вообичаено го чуваме за нешто како што е религиозното доживување .
(src)="92"> Harijs S .
(src)="93"> Langermens izrunāja šos vārdus .
(src)="94"> Jūs viņu būtu pazinuši , taču nepazināt , jo 1949 . gadā viņš laikrakstā izlasīja rakstiņu par hamburgeru novietni , kas piederēja diviem brāļiem Makdonaldiem .
(trg)="83"> Лангерман ги користеше овие зборови , а тој е некој кој сте можеле да го знаете но не го знаете , бидејќи во 1949 тој прочитал една мала статија во весник за еден штанд со хамбургери во сопственост на некои браќа МекДоналдс .
(src)="95"> " Tā ir patiesi jauka doma ! " viņš nodomāja .
(trg)="84"> И тој си помислил , " Ова е навистина прекрасна идеја ! "
(trg)="85"> Па така тргнал да ги бара .
(src)="96"> Tādēļ viņš devās viņus satikt .
(trg)="86"> Тие му рекле ,
(src)="97"> Viņi teica :
(src)="98"> " Mēs jums franšīzi pārdosim par 3 tūkstošiem zaļo . "
(trg)="87"> " Можеме да ти дадеме една франшиза за 3 . 000 долари . "
(src)="99"> Harijs atgriezās Ņujorkā , lūdza savam brālim , investīciju baņķerim , aizdot viņam 3000 dolāru , un viņa brāļa mūžībā iegājusī atbilde bija :
(trg)="88"> Хари се вратил во Њујорк , побарал од брат му кој е инвестициски банкар да му позајми 3 . 000 долари , а бесмртните зборови на брат му биле ,
(src)="100"> " Stulbenis tāds , neviens neēd hamburgerus . "
(trg)="89"> " Абе идиот , кој ќе ти јаде хамбургери . "
(src)="101"> Viņš naudu neaizdeva , un , protams , pēc sešiem mēnešiem Rejam Krokam radās tieši tā pati doma .
(trg)="90"> Не сакал да му позајми пари , и се разбира шест месеци подоцна
(trg)="91"> Реј Крок ја имал истата идеја .
(src)="102"> Izrādās , cilvēki tomēr ēd hamurgerus , un Rejs Kroks uz laiku kļuva par bagātāko cilvēku Amerikā .
(trg)="92"> Се покажало дека луѓето навистина јадат хамбургери , а Реј Крок , за кратко , станал најбогатиот човек во Америка .
(src)="103"> Tad visbeidzot , ziniet , labākā no iespējamām pasaulēm , daži atpazīs šo Pīta Besta jaunības fotogrāfiju , kurš bija bītlu sākotnējais bundzinieks ,
(src)="104"> līdz viņi viņu kaut kur aizsūtīja , paši aizšmauca un tūres gaitā pieņēma Ringo .
(trg)="93"> И најпосле -- знаете , најинтересниот пример -- некои од вас ја препознаваат оваа млада фотографија од Пит Бест , првобитниот тапанар на Битлси , се додека тие , знаете , не го испратиле на мисија , му се сокриле и си го зеле со нив Ринго на турнеја .
(src)="105"> 1994 . gadā , kad Pītu Bestu intervēja ,
(trg)="94"> И во 1994 , кога Пит Бест бил интервјуиран
(src)="106"> " jā , viņš joprojām spēlē bungas " , " jā , viņš ir studijas mūziķis , "
(src)="107"> lūk , kas viņam bija sakāms :
(trg)="95"> -- да , тој се уште е тапанар ; да , си има свое музичко студио -- тој го кажал следново :
(src)="108"> " Esmu laimīgāks , nekā būtu bijis ar bītliem . "
(trg)="96"> " Посреќен сум за разлика од она што би бил ако останев со Битлси . "
(trg)="97"> Во ред .
(src)="109"> Labi .
(src)="110"> No šiem cilvēkiem var mācīties ko nozīmīgu , un tas ir laimes noslēpums .
(trg)="98"> Има нешто важно да се научи од овие луѓе , а тоа е пак тајната за среќата .
(src)="111"> Te nu tas ir , beidzot taps atklāts .
(trg)="99"> Еве ја , конечно ќе ја откриеме .
(src)="112"> Pirmkārt , uzkrājiet mantu , varu un prestižu , tad tos pazaudējiet .
(trg)="100"> Прво : стекнете богатство , моќ и углед , а потоа изгубете ги .
(src)="113"> ( Smiekli )
(trg)="101"> ( Смеа )
(src)="114"> Otrkārt , pavadiet cietumā tik daudz dzīves , cik iespējams .
(trg)="102"> Второ : поминете колку што е можно подолго време во затвор .
(src)="115"> ( Smiekli )
(src)="116"> Treškārt , padariet kādu citu no tiesas bagātu .
(trg)="103"> ( Смеа ) Трето : направете го некого друг ептен , ептен богат .
(src)="117"> Un visbeidzot : nekad , nekad nepievienojieties bītliem .
(src)="118"> ( Smiekli )
(trg)="105"> И на крај : никогаш немојте да им се придружите на Битлси .
(src)="119"> Labi .
(trg)="107"> Во ред .
(src)="120"> Nu es kā Ze Frank varu paredzēt jūsu nākamo domu , kas ir :
(src)="121"> " Kā tad ! "
(src)="122"> Jo , cilvēkiem sintezējot laimi , kā to šķietami paveikuši šie kungi , mēs viņiem uzsmaidām , taču izbolām acis un sakām :
(trg)="108"> Сега јас , како Зе Франк , можам да ви ја предвидам вашата следна мисла , а таа е , " Е како да не . " Бидејќи кога луѓето вештачки ја создаваат среќата , како овие господа , сите се смееме , но некако ги превртуваме очите и велиме ,