# ky/4GBaUQduFsng.xml.gz
# tr/4GBaUQduFsng.xml.gz
(src)="1"> Бир нече жыл мурун өзүмдү көнүмүш адат жашоомдо токтоп калгандай сездим .
(src)="2"> Ошондо , улуу Америкалык философ -
(src)="3"> Морган Спарлоктун кылган иштерин туурап , жаңы нерсени 30 күндүн ичинде баштайын деп чечтим .
(trg)="1"> Bir kaç yıl önce , rutine bağlandığımı hissettim , bu yüzden Amerika 'nın büyük filozofu olan Morgan Spurlock 'un ayak izlerini takip etmeye ve 30 günlüğüne yeni bir şeyler denemeye karar verdim .
(src)="4"> Бул ойдун мааниси абдан жөнөкөй .
(trg)="2"> Fikir aslında oldukça basit .
(src)="5"> Өзүңүздүн жашооңузду байыта турган бир нерсе жөнүндө ойлонуп , ошону 30 күндүн ичинде ишке ашырганга аракет кылыңыз .
(trg)="3"> Hayatına her zaman katmak istediğin bir şeyi düşün ve onu bir sonraki 30 günde dene .
(src)="6"> Байкап көрсө , 30 күндүн ичиндеги убакыт жаңы адатты уйрөнүүгө же эски адаттан айрылууга туура келген мезгил экен - мисалы , жаңылыктарды көрүүнү жашооңуздан алып салуу .
(src)="7"> Мен ушул 30 күндүк өзгөрүүнүн ичинде бир топ нерселерди үйрөндүм .
(trg)="4"> Ortaya çıkan , 30 gün yeni bir alışkanlığı hayatınıza ekleyip , çıkarmak için yeterli bir zaman . haberleri izlemek gibi -- 30 gün süresindeki bu zorluklardan öğrendiğim birkaç şey var .
(src)="8"> Биринчиден , мурда айлар учуп , унутулса , бир айдан кийин , ар бир маал эсте сакталып жатты .
(trg)="5"> İlki , unutulan uçup giden ayların aksine , zaman oldukça unutulmazdı .
(src)="9"> Өзгөрүүнүн жаңы нерсеси катары , мен бир ай боюнча ар күнүмдү сүрөткө тарттым .
(trg)="6"> Bir ay boyunca her gün bir adet fotoğraf çekmek bu mücadelenin bir parçasıydı .
(src)="10"> Ырас , кайсы жерде болгонум жана эмне кылганым толугу менен эсимде болду .
(trg)="7"> O gün ne yaptığımı ve ve nerede olduğumu tam olarak hatırlıyorum .
(src)="11"> Дагы байкап көрсөм , 30 күндүк өзгөрүүлөрүм канчалык кыйыныраак болгон сайын , өзүмө ишеничим көбөйдү .
(trg)="8"> Farkettim ki , 30 günlük daha zor mücadele ve daha çok şey yaparken , kendime güvenim arttı .
(src)="12"> Компьютерден башы чыкпаган окумуш сөрөйдөн жумушка ыракат алуу үчүн велосипед айдаган адамга айландым .
(trg)="9"> Bilgisayarda bütün gün pinekleyen bir kişiden eğlence için işe bisikletle giden bir olmuştum .
(src)="13"> Бул аз келгенсип , мен былтыр Килиманджаронун чокусуна чыктым , ал Африкадагы эң бийик тоо болуп эсептелет .
(trg)="10"> Geçen sene bile, Afrika 'nın en yüksek dağı olan
(trg)="11"> Klimanjaro dağlarında yürüyüş yaparken buldum .
(src)="14"> Мен ушул 30 күндүк өзгөрүүлөргө чейин мындай нерселерди такыр кылган эмесмин .
(trg)="12"> 30 günlük serüvenime başlamadan önce fazla maceraperest değildim .
(src)="15"> Менин көзүм жетти , эгер бир нерсени абдан катуу кааласаңыз , 30 күндүн ичинде ар нерсени ишке ашырсаңыз болот экен .
(trg)="13"> Ayrıca farkettim ki
(trg)="14"> Bir şeyi gerçek ten isterseniz , 30 gün süresince yapabilirsiniz .
(src)="16"> Жашооңузда бир көркөм кара сөз жазгыңыз келди беле ?
(trg)="15"> Hiç bir roman yazmak istediniz mi ?
(src)="17"> Ар жылы ноябрда , он миңдеген адамдар 50 000 сөздөн турган чыгарманы 30 күндүн ичинде башынан баштап жазганга аракет кылышат .
(trg)="16"> Her kasım onbinlerce insan 30 gün içinde kendi 50, 000 kelimelik romanının başlangıç kısmını yazıyor .
(src)="18"> Ал үчүн бир айдын ичинде күнүнө 1, 667 сөз жазыш керек экен .
(trg)="17"> Dönüp dolaşıp , yapacağınız günde 1, 667 kelimeyi bir ay boyunca yazmak .
(src)="19"> Мен ошондой кылдым .
(trg)="18"> Ben yaptım .
(src)="20"> Баса , ийгиликтин сыры - баардык сөздөрдү жазып бүтмөйүнчө , уктабаш керек .
(trg)="19"> Bununla beraber , sır gün içinde kelimelerinizi yazmadan uykuya gitmemek .
(src)="21"> Балким сиз уйкудан айрыласыз , бирок көркөм кара сөзүңүздү бүтүрөсүз .
(trg)="20"> Uykudan yoksun olabilirsiniz , fakat romanı bitireceksiniz .
(src)="22"> Эми менин китебим Американын улуу көркөм кара сөз чыгармасына киреби ?
(trg)="21"> Şimdi benim kitabım Amerika 'nın bir sonraki romanı mı ?
(src)="23"> Жок .
(src)="24"> Мен аны бир айдын гана ичинде жаздым .
(trg)="22"> Hayır , onu bir ayda yazdım .
(src)="25"> Ал абдан начар .
(trg)="23"> Berbat .
(src)="26"> А бирок мындан ары , мисалы ,
(trg)="24"> Fakat geri kalan hayatım boyunca ,
(src)="27"> TED кечесинде Джон Ходжманды кезиксем ,
(trg)="25"> TED partisinde John Hodgman ile tanışırsam ,
(src)="28"> " Мен компьютер адисимин " деп айткаңга мажбур эмесмин .
(trg)="26"> " Bilgisayar bilimcisiyim " dememe gerek yok .
(src)="29"> Албетте эмесмин , бирок кааласам , " Мен жазуучумун " деп айтсам болот .
(trg)="27"> Hayır , hayır , eğer istersem " Bir roman yazarı " olduğumu " söyleyebilirim .
(src)="30"> ( Күлкү )
(trg)="28"> ( Gülüşmeler )
(src)="31"> Дагы сизге айта турган акыркы сөзүм - мен жаңы , туруктуу өзгөрүүлөрдү кылганда , алар менин күнүмдүк адаттарыма батыраак айланганын түшүндүм .
(trg)="29"> Bahsetmek istediğim son bir şey var . yapmayı sürdürebileceğim küçük , sürekli değişiklikler yaptığım zaman öğrendim ki , daha fazla yapışıyor .
(src)="32"> Чоң , шумдук өзгөрүүлөрдүн эч жаман нерсеси жок .
(trg)="30"> Büyük çılgın zorluklarla bir sorun yok .
(src)="33"> Чынында , алар абдан кызыктуу болушу мүмкүн .
(trg)="31"> Aslında , çok eğlenceliler .
(src)="34"> Бирок алар ар дайым адаттарга айланаары күмөн .
(trg)="32"> Fakat daha az alışkanlık yapıyor .
(src)="35"> Мен 30 күндүн ичинде шекер колдонбой калганда , 31- чи күн ушуга окшош болгон .
(trg)="33"> 30 gün süresince şekeri bıraktığımda , 31 . gün böyleydi .
(src)="36"> ( Күлкү )
(trg)="34"> ( Gülüşmeler )
(src)="37"> Анда эмесе менин суроом сизге мындай :
(trg)="35"> Şimdi size bir sorm var :
(src)="38"> Сиз эмнени күтүп жатасыз ?
(trg)="36"> Ne istiyorsunuz=
(src)="39"> Мен сизге кепилдик бере алам , каалайсызбы же каалабайсызбы , келе жаткан 30 күн дагы өтөт . ошондуктан , ар дайым жасагыңыз келген нерсе жөнүндө ойлонуп , эмки 30 күндүн ичинде аны ишке ашырганга аракет кылыңыз .
(trg)="37"> Garanti ediyorum , ister beğenin ister beğenmeyin sonraki 30 gün boyunca başarılı olacaksınız , peki hep yapmayı istediğini bir şeyi 30 günlüğüne neden düşünmüyor ve ve denemiyorsunuz ?
(src)="40"> Ыракмат .
(trg)="38"> Sağolun .
(src)="41"> ( Кол чабуу )
(trg)="39"> ( Alkış )
# ky/AynKvwOsKWlm.xml.gz
# tr/AynKvwOsKWlm.xml.gz
(src)="1"> Биз , адамдар миңдеген жылдар бою жөн гана айлана чөйрөгө көз салып , ар кандай заттар бар экенин билгенбиз жана бул заттар ар кандай касиетке ээ .
(trg)="1"> Biz insanlar binlerce yıldır sadece etrafımızdaki çevreye bakmakla biliyoruz ki
(trg)="2"> Farklı maddeler var .
(src)="2"> Алар касиеттери менен гана айырмаланган эмес ; алар жарыкты кандайдыр бир деңгээлде чагылдыра , алышкан же таптакыр чагылдыра алышкан эмес белгилүү бир түстө , белгилүү температурада болгон жана белгилүү бир температурага ээ боло алган . суюк , газ же катуу абалда боло алган .
(trg)="3"> Bu farklı maddeler .. farklı özelliklere sahip görünüyor .
(trg)="4"> Sadece farklı özelliklere sahip değiller , ışığı belirli bir şekilde yansıtıyorlar , ya da hiç yansıtmıyorlar .
(trg)="5"> Ya da belirli bir renkteler , ya da belirli bir sıcaklıkta ; sıvı , veya gaz veyahut katı olabilirler .
(src)="3"> Биз белгилүү бир шарттарда алар бири- бири менен , аракеттенерин байкай баштадык .
(trg)="6"> Ancak biz yine belirli şartlarda birbirleriyle nasıl etkileştikleriniz gözlemlemeye başlıyoruz .
(src)="4"> Мына бул жерде заттардын сүрөттөлүшү : мына бул жерде көмүртек , ал эми бул графит формасында бул жерде коргошун , а бул жерде алтын .
(trg)="7"> ve burada bu maddelerin bazılarının resimleri bulunuyor .
(trg)="8"> İşte bu karbon , ve bu ... grafit şeklinde
(trg)="9"> Bu kurşun ; bu da altın .
(src)="5"> Мен тарткан жана сүрөттөрдө көрсөткөн заттардын баардыгын мына бул вебсайттан алдым .
(src)="6"> Булардын баардыгы катуу абалда , бирок бизге белгилүү ...
(src)="7"> Эгерде аларда абанын белгилүү бир түрү болсо , анда мындай болмок , абанын бөлүкчөлөрүнүн белгилүү түрлөрү , абанын бөлүкчөлөрүнүн кайсы тибине көз карандылыгына карата көрүп жатканыңарга карата көрүнөт мейли бул көмүртек , кычкылтек же азот болсун , алар ар түрдүү касиетти көрсөтөт .
(trg)="10"> ve bu çizdiklerimin hepsi , burada gösterdiğim resimler , hepsini şurdaki websitesinden aldım . ve bunların hepsi katı haldeler , fakat biliyoruz ki biz .. içlerinde belirli türlerde hava var gibi görünüyor , biliyorsunuz , belirli hava parçacıkları , ve bakıyor olduğunuz hava parçacıklarına ne tür olduklarına bağlı olarak karbon , oksijen ya da azot olabilir , farklı özelliklere sahip görünüyorlar .
(src)="8"> Же , бир нече башка нерселер суюктук боло алышат , же ар түрдүү заттарды жогорку температурага чейин ысытса алар суюктук боло алат
(src)="9"> Эгерде силер алтынды же күмүштү белгилүү температурага чейин жылытсаңар силер суюктук ала аласыңар .
(trg)="11"> Veya , sıvı olabilen başka şeyler var , veya bu şeylerin sıcaklığını yeterince arttırırsanız , altının ya da kurşunun sıcaklığını yeterince arttırırsanız , sıvı hallerini elde edebilirsiniz .
(src)="10"> Же , эгер силер көмүртекти күйгүзсөңөр аны газ абалында ала аласыңар жана аны атмосферага чыгара аласыңар жана силер анын структурасын буза аласыңар .
(trg)="12"> Ya da bir şekilde -- bu karbonu yakarsanız , gaz haline geçirebilirsiniz , atmosfere salabilirsiniz , yapısını bozabilirsiniz .
(src)="11"> Булар - биз кандайдыр бир өлчөмдө билген нерселер адамзат миңдеген жылдар бою байкаган нерселер .
(trg)="13"> İşte bir şekilde aşikar olduğumuz bu şeyler , insanlık tarafından binlerce yıldır gözlemleniyor .
(src)="12"> Булардын баары бизди табигый суроого алып келет . көндүм болгон философиялык суроого , бирок эми биз бир аз болсо да жакшыраак жооп бере алабыз . жана ал суроо бул , эгер силер бул көмүртекти бузууну уланта берсеңер өтө майда жана майда бөлүкчөлөргө чейин , анда эң майда бөлүкчө болобу ? бул заттын мүмкүн болгон эң кичине бөлүгү көмүртекти , анын касиеттерин сактай алабы ?
(trg)="14"> Fakat bu bizi doğal olarak bir soruya götürüyor , eskiden beri filozofik olan bir soruya , fakat bu soruyu şu an biraz daha iyi cevaplıyabiliyoruz , ve bu soru ; bir karbonu sürekli küçük parçalara bölmeye devam edersen daha küçük ve daha küçük parçalara , en küçük bir parça var mıdır , bu şeyin , bu maddenin en küçük bir birimi , halen karbonun tüm özelliklerini taşıyan ;
(src)="13"> А эгерде кандайдыр бир жол менен бузууну уланта берсеңер анда анын касиеттерин жоготот белеңер ?
(trg)="15"> Ve bir şekilde bunu daha da küçük parçalara ayırabilirsen , karbonun özelliklerini kaybedecek misin ?
(src)="14"> Мына жооп : болот .
(trg)="16"> Cevap şudur ki :
(trg)="17"> Evet , böyle bir parçacık var .
(src)="15"> Биздин терминологияны түшүнүү үчүн : булар ар кандай таза заттар белгилүү бир температурада белгилүү касиеттерге ээ болгон жана кандайдыр бир мүнөздө аракеттенишкен бөлүкчөлөрдү биз химиялык элементтер деп атайбыз ,
(trg)="18"> Kullandığım terminolojiyi göstermek için , bu farklı maddelere , bu saf olan maddelere belirli sıcaklıkta kendine özgü özellikler gösteren , ve belirli şekilde etkileşen , elementler diyoruz .
(src)="16"> Көмүртек - бул элемент .
(src)="17"> Коргошун - бул элемент .
(src)="18"> Алтын - бул элемент .
(trg)="19"> Karbon bir elementtir , kurşun bir elementtir ve altın da bir elementtir .
(src)="19"> А сиздер айта аласыздарбы суу да элемент деп .
(trg)="20"> Diyebilirsin ki , su da bir elementtir .
(src)="20"> Адамдар өткөн мезгилде да сууну элемент деп айтышкан .
(src)="21"> Бирок биз бүгүн суу жөнөкөй элементтерден турарын билебиз .
(trg)="21"> Tarihte insanlar suya da element dediler fakat şimdi biliyoruz ki su birden fazla temel elementten oluşuyor .
(src)="22"> Ал кычкылтектен жана суутектен турат
(src)="23"> Бизге белгилүү элементтердин баардыгы мында , химиялык элементтердин мезгилдик таблицасында көрсөтүлгөн .
(trg)="22"> Oksijen ve hidrojenden oluşuyor . ve bütün elementler periyodik tabloda listelenmiş .
(src)="24"> Көмүртек " C " менен белгиленет " Carbon " .
(trg)="23"> C harfi karbonu simgeliyor
(src)="25"> Мен азыр адамзат үчүн эң маанилүүлөрүн гана айтканы жатам -- бирок убакыт өткөн сайын алардын баардыгы менен таанышасыңар . Бул кычкылтек .
(trg)="24"> -- ben insanların en çok kullandıklarının üzerinden geçeceğim -- fakat zamanla bunların hepsini tanıyacaksınız .
(src)="26"> Бул азот .
(src)="27"> Бул кремний .
(trg)="25"> Bu oksijen , bu azot , bu silikon .
(src)="28"> Бул " Au " , алтын .
(trg)="26"> Au altının simgesi .
(src)="29"> Бул - коргошун .
(trg)="27"> Bu da kurşun .
(src)="30"> Бул элементтердин эң майда бөлүкчөсү атом болуп саналат .
(trg)="28"> Bu elementlerin en küçük yapıtaşına da atom adını veriyoruz .
(src)="31"> Эгер силер заттарды казганды уланта берсеңер жана эң майда бөлүкчөлөргө майдалоону уланта берсеңер аягында көмүртектин атомун аласыңар .
(trg)="29"> Eğer bir elementi alıp sürekli olarak küçük parçalara ayırırsan , en sonunda karbon atomunu elde edersin .
(src)="32"> Ушуну эле алтын менен жүргүзсөңөр аягында алтындын атомун ала аласыңар .
(trg)="30"> Şayet buna aynı şeyi yapar ve sürekli parçalarsan altın atomunu elde edersin .
(src)="33"> Ушундай эле нерсени бул жерде жасасаңар аягында силер бул кичинекей майда нерсени аласыңар
(trg)="31"> Ve aynı şeyi burada da yaparsan , neticesinde şu küçük
(src)="34"> Коргошун менен да ушундай кылганда коргошундун атому деген бөлүкчөнү аласыңар .
(trg)="32"> -- daha iyi şekilde ifade edecek olursak -- parçacık , buna da kurşun atomu deriz .
(src)="35"> Силер аны андан ары ажырата албайсыңар , бирок ал коргошун бойдон калат себеби ал мурункудай эле коргошундун касиеттерин алып жүрөт
(trg)="33"> Ve bunu daha fazla bölüp kurşun demeye devam edemezsiniz , çünkü kurşuna ait özellikleri kaybeder .
(src)="36"> Жөн гана силерге элестетүүгө мүмкүндүк берсем , бул чындыгында элестете албай турган нерсе --- атомдор укмуштуудай майда .
(trg)="34"> Size fikir vermek için söylüyorum ,
(trg)="35"> - bu hayal etmekte çok zorluk çektiğim bir şey - atomlar inanılmaz derecede küçükler .
(src)="37"> Чындыгында , элестете албагандай майда .
(trg)="36"> Gerçekten , hayal edilemeyecek kadar küçük .
(src)="38"> Ошентип мисалы , көмүртек .
(trg)="37"> Örneğin , karbon
(src)="39"> Менин чачым дагы көмүртектен турат .
(trg)="38"> Benim saçım bile karbondan oluşuyor .
(src)="40"> Чындыгында менин денемдин көпчүлүгү көмүртектен турат .
(trg)="39"> Aslında ben büyük oranda karbondan oluşuyorum .
(src)="41"> Тирүү жандыктардын көпчүлүгү чындыгында көмүртектен жасалган .
(trg)="40"> Aslında bütün canlı varlıklar büyük oranda karbondan oluşuyor .
(src)="42"> Ошентип силер менин чачымды алсаңар .
(trg)="41"> Ve saçımı alırsanız .
(src)="43"> Менин чачым дагы көмүртектен турат .
(trg)="42"> Ve benim saçım da karbon .
(src)="44"> Менин чачым дээрлик көмүртектен турат .
(trg)="43"> Büyük oranda karbon .
(src)="45"> Ошентип силер менин чачымды мына бул жерден алсаңар менин чачым сары эмес бирок кара түс менен эң сонүн дал келет .
(trg)="44"> İşte bir saç telimi tam da buraya alırsanız ,
(trg)="45"> -- saçım sarı değil , fakat sarı siyahla güzel bir zıtlık oluştuyor .
(src)="46"> Менин чачтарым кара .
(src)="47"> Бирок эгерде мен аларды экрандан көргөзсөм силер көрө алмак эмесиңер .
(trg)="47"> Fakat öyle yaparsam , ekranda göremezdiniz .
(src)="48"> Эгер силер менин чачымды алсаңар , мен силерден сурамакмын менин чачтарым туурасынан канча көмүртектин атомунан турат ? деп
(trg)="48"> Saçımı bu şekilde alsaydınız , ve size saç telimin kaç karbon atomu genişliğinde olduğunu sorsaydım
(src)="49"> Эгер силер менин чачымды туурасынан кессеңер , узунунан эмес анан сурасаңар : ал туурасынан канча көмүртектин атомунан турат деп ?
(trg)="49"> Yani saç telimin bir kesitini alsaydınız , uzunluğuna değil , enine ve deseydim ki :
(trg)="50"> Bu kaç karbon atomu genişliğindedir ?
(src)="50"> Силер билмексиңер , оо , ал бизге атомдор эң эле кичине болот деп айткан .
(src)="51"> Демек , мында миңдеген көмүртектин атомдору , он миңдеген , жүз миңдеген көмүртек атомдору болушу мүмкүн .
(src)="52"> А мен " Жок " деп айтмакмын .
(trg)="51"> Ve şöyle tahmin edebilirdiniz , Oh , Sal bana atomun çok küçük olduğunu zaten söyledin , dolayısıyla bin atom genişliğinde olabilir , ya da on bin , veya yüz bin , ve size hayır cevabını verirdim .
(src)="53"> Мында бир миллион көмүртек атому .
(trg)="52"> Bir miyon atom genişliğinde .
(src)="54"> Силер бир миллион көмүртектин атомун , узундугу чачтын туурасына барабар болгон узундукта чое алмаксыңар .
(src)="55"> Албетте , бул жакындатылган гана түшүнүк алар туура 1, 000, 000 эмес .
(src)="56"> Бирок бул силерге атомдор канчалык кичинекей экенин сезүүгө мүмкүнчүлүк берет .
(trg)="53"> Veya bir milyon atomu saç telim genişliğine sığacak şekilde yan yana dizebilirsiniz . bu yaklaşık bir sayı , tam olarak bir milyon değil tabi ki , sadece size atomun ne kadar küçük olduğu hakkında bir fikir verebilmek için ,
(src)="57"> Өзүңөрдүн бир тал чачыңарды жулуп алып ал чачтын туурасы боюнча бири- бирине жакын тургандай кылып ага бир миллион нерселерди кантип батыра аларыңарды элестеткиле .
(trg)="54"> Saçınızdan bir tel kopartın ve düşünün ki bu telin içine yan yana bir milyon tane atom koyuyorsunuz .
(trg)="55"> Boyuna da değil enine
(src)="58"> Бул кандай калыңдыктагы чач экендигин жана анда бир миллион атом бар экендигин көрүүгө мүмкүн эмес .
(trg)="56"> Saçınızın bir telinin genişliğini bile görmek bu kadar zorken orada bir milyon tane karbon atomu olması , sadece buna alışın .
(src)="59"> Бул өзүнчө эле бир укмуш .
(src)="60"> Бизге көмүртектин эң майда бөлүкчөлөрү
(src)="61"> " курулуш блоктор " , " кирпичтер " бар экендиги белгилүү жеке эле көмүртектики эмес , башка элементтердики да
(trg)="57"> Bu çok hoş bir şey ama biliyoruz ki bu karbonun en temel yapıtaşı , herhangi bir elementin en temel yapıtaşı . ve daha açık olan birşey var ki bu temel yapıtaşları birbirleriyle alakalı .
(src)="62"> Дагы эң кызыгы бул блоктор бири бири менен байланышкан . көмүртектин атому дагы " фундаменталдык " бөлүкчөлөрдөн турат .
(trg)="58"> Bir karbon atomu daha da küçük temel parçaçıklardan oluşur .
(src)="63"> Алтындын атому да фундаменталдык бөлүкчөлөрдөн турат ,
(trg)="59"> Bir altın atomu daha da küçük temel parçaçıklardan oluşur .
(src)="64"> Элементтер бул фундаменталдык бөлүкчөлөрдүн кандай уюшулганы менен аныкталат .
(trg)="60"> Ve bunlar tam olarak , bu daha küçük temel parçacıkların düzenine göre tanımlanır .
(src)="65"> Эгер силер элементтердин элементардык бөлүкчөлөрүнүн санын өзгөртө алсаңар ошол элементтин касиеттерин да көмүртектин атомунан турат
(src)="66"> - деп өзгөртө алар элеңер . ал кантип реакцияга кирерин , же өзүңөр ал элементти башка элементке өзгөртө алмаксыңар .
(trg)="61"> Ve bu temel parçacıkların sayısını değiştirecek olsaydınız , bir elementin özelliklerini değiştirebiliyor olurdunuz , nasıl etkileştiğini , veya elementin bizzat kendisini değiştirmiş olurdunuz .
(src)="67"> Жөн эле жакшыраак түшүнүү үчүн , келгиле фундаменталдык бөлүкчөлөр жөнүндө сүйлөшөлү .
(trg)="62"> Ve bunu biraz daha iyi anlayabilmek için , bu temel parçaçıklar hakkında biraz konuşalım .
(src)="68"> Ошентип силерде протон бар дейли
(trg)="63"> İşte proton .
(src)="69"> Протон аныктайт .....
(trg)="64"> Ve aslında proton
(src)="70"> Атомдун ядросундагы протондун саны элементти аныктайт . жана мен ядролор жөнүндө айтам ал элементи аныктайт .
(trg)="65"> -- atom çekirdeğindeki proton sayısını tanımlar ve bunla ilgili birazdan konuşacağız -- bu bir elementin ne olduğunu tanımlar .
(src)="71"> Силер көмүртектин ар түрдүү вариацияларын ала алсаңар болот ,
(src)="72"> Эгер силер мезгилдик таблицаны карасаңар элементтер атомдук номеринин өсүшүнө карата жайгашканын көрөсүңөр .
(src)="73"> Атомдук катар номери - бул элементтеги протондун саны .
(trg)="66"> Yani bu elementi tanımlayan şeydir . buradaki periyodik tabloya bakarsanız , elementların atom numaralarına göre sıralandığını görürsünüz , ve atom numarası tam olarak elementdeki proton sayısını gösterir .
(src)="74"> Аныктама боюнча суутектин бир протону бар .
(trg)="67"> Yani tanıma göre , hidrojenin 1 protonu vardır .
(src)="75"> Гелийдики эки протону бар , көмүртектики 6 протону бар .
(trg)="68"> Helyumun 2 protonu bulunur .
(trg)="69"> Karbon 6 protona sahiptir .
(src)="76"> Көмүртекте 7 протон болушу мүмкүн эмес .
(trg)="70"> 7 protonlu bir karbonunuz olamaz .
(src)="77"> Эгерде 7 протон болсо , ал азот болуп калмак .
(src)="78"> Ал кайра көмүртек болмок эмес .
(trg)="71"> Eğer olursa o azot olur , artık karbon olmaz .
(src)="79"> Кычкылтекте 8 протон .
(trg)="72"> Oksijende 8 proton var . .
(src)="80"> Эгер силер ага кандайдыр бир мүнөздө 1 протон кошсоңор анда кычкылтек - кычкылтек болбой калмак
(src)="81"> Ал фтор болмок .
(trg)="73"> Bir şekilde bir proton daha eklersek oksijen olmaktan çıkar ve flor olur .
(src)="82"> Протондор элементтерди аныктайт .
(trg)="74"> Yani proton sayısı elementi tanımlar .