# ky/4GBaUQduFsng.xml.gz
# ro/4GBaUQduFsng.xml.gz
(src)="1"> Бир нече жыл мурун өзүмдү көнүмүш адат жашоомдо токтоп калгандай сездим .
(src)="2"> Ошондо , улуу Америкалык философ -
(src)="3"> Морган Спарлоктун кылган иштерин туурап , жаңы нерсени 30 күндүн ичинде баштайын деп чечтим .
(trg)="1"> Acum câţiva ani , simţeam că sunt blocat în rutină , aşa că am decis să calc pe urmele unui mare filozof american , Morgan Spurlock , şi să încerc ceva nou timp de 30 de zile .
(src)="4"> Бул ойдун мааниси абдан жөнөкөй .
(trg)="2"> Ideea e destul de simplă .
(src)="5"> Өзүңүздүн жашооңузду байыта турган бир нерсе жөнүндө ойлонуп , ошону 30 күндүн ичинде ишке ашырганга аракет кылыңыз .
(trg)="3"> Gândeşte- te la ceva ce ai vrut dintotdeauna să adaugi vieţii tale şi încearcă- l în următoarele 30 de zile .
(src)="6"> Байкап көрсө , 30 күндүн ичиндеги убакыт жаңы адатты уйрөнүүгө же эски адаттан айрылууга туура келген мезгил экен - мисалы , жаңылыктарды көрүүнү жашооңуздан алып салуу .
(trg)="4"> S- a dovedit că 30 de zile e perioada perfectă de timp să adaugi un nou obicei sau să scapi de unul , cum ar fi să urmăreşti ştirile , din viaţa ta .
(src)="7"> Мен ушул 30 күндүк өзгөрүүнүн ичинде бир топ нерселерди үйрөндүм .
(trg)="5"> Am învăţat câteva lucruri făcând aceste provocări de 30 de zile .
(src)="8"> Биринчиден , мурда айлар учуп , унутулса , бир айдан кийин , ар бир маал эсте сакталып жатты .
(trg)="6"> Primul a fost că , în loc să treacă lunile pe lângă noi , uitate , timpul a devenit mult mai memorabil .
(src)="9"> Өзгөрүүнүн жаңы нерсеси катары , мен бир ай боюнча ар күнүмдү сүрөткө тарттым .
(trg)="7"> Asta a făcut parte din provocarea de a face o poză în fiecare zi , timp de o lună .
(src)="10"> Ырас , кайсы жерде болгонум жана эмне кылганым толугу менен эсимде болду .
(trg)="8"> Şi îmi amintesc exact unde eram şi ce am făcut în acea zi .
(src)="11"> Дагы байкап көрсөм , 30 күндүк өзгөрүүлөрүм канчалык кыйыныраак болгон сайын , өзүмө ишеничим көбөйдү .
(trg)="9"> Am observat , de asemenea , că , pe măsură ce încercam provocări de 30 de zile mai multe şi mai grele , încrederea în mine însumi creştea .
(src)="12"> Компьютерден башы чыкпаган окумуш сөрөйдөн жумушка ыракат алуу үчүн велосипед айдаган адамга айландым .
(trg)="10"> Am trecut de la tocilarul calculatorist ce gravita în jurul biroului
(trg)="11"> la acest tip care vine cu bicicleta la muncă ... din plăcere .
(src)="13"> Бул аз келгенсип , мен былтыр Килиманджаронун чокусуна чыктым , ал Африкадагы эң бийик тоо болуп эсептелет .
(trg)="12"> Chiar anul trecut am ajuns să escaladez muntele Kilimanjaro , cel mai înalt din Africa .
(src)="14"> Мен ушул 30 күндүк өзгөрүүлөргө чейин мындай нерселерди такыр кылган эмесмин .
(trg)="13"> Nu fusesem niciodată atât de aventuros înainte să încep provocările de 30 de zile .
(src)="15"> Менин көзүм жетти , эгер бир нерсени абдан катуу кааласаңыз , 30 күндүн ичинде ар нерсени ишке ашырсаңыз болот экен .
(trg)="14"> Mi- am dat seama şi că , dacă vrei într- adevăr ceva destul de mult , poţi face orice timp de 30 de zile .
(src)="16"> Жашооңузда бир көркөм кара сөз жазгыңыз келди беле ?
(trg)="15"> V- aţi dorit vreodată să scrieţi un roman ?
(src)="17"> Ар жылы ноябрда , он миңдеген адамдар 50 000 сөздөн турган чыгарманы 30 күндүн ичинде башынан баштап жазганга аракет кылышат .
(trg)="16"> În fiecare lună de noiembrie , zeci de mii de oameni încearcă să scrie propriul roman de 50 . 000 de cuvinte de la zero în 30 de zile .
(src)="18"> Ал үчүн бир айдын ичинде күнүнө 1, 667 сөз жазыш керек экен .
(trg)="17"> Până la urmă , tot ce trebuie să faci e să scrii 1 . 667 de cuvinte pe zi timp de o lună .
(src)="19"> Мен ошондой кылдым .
(trg)="18"> Asta am făcut şi eu .
(src)="20"> Баса , ийгиликтин сыры - баардык сөздөрдү жазып бүтмөйүнчө , уктабаш керек .
(trg)="19"> Apropo , secretul e să nu te culci până nu ţi- ai scris cuvintele pe acea zi .
(src)="21"> Балким сиз уйкудан айрыласыз , бирок көркөм кара сөзүңүздү бүтүрөсүз .
(trg)="20"> Poate vei rămâne în urmă cu somnul , dar îţi vei termina romanul .
(src)="22"> Эми менин китебим Американын улуу көркөм кара сөз чыгармасына киреби ?
(trg)="21"> Va fi cartea mea următorul mare roman al Americii ?
(src)="23"> Жок .
(src)="24"> Мен аны бир айдын гана ичинде жаздым .
(trg)="22"> Nu , l- am scris într- o lună .
(src)="25"> Ал абдан начар .
(trg)="23"> E groaznic .
(src)="26"> А бирок мындан ары , мисалы ,
(src)="27"> TED кечесинде Джон Ходжманды кезиксем ,
(trg)="24"> Dar , pentru restul zilelor mele , dacă mă întâlnesc cu John Hodgman la vreo petrecere TED , nu trebuie să spun :
(src)="28"> " Мен компьютер адисимин " деп айткаңга мажбур эмесмин .
(trg)="25"> " Sunt expert în calculatoare . "
(src)="29"> Албетте эмесмин , бирок кааласам , " Мен жазуучумун " деп айтсам болот .
(trg)="26"> Nu , dacă vreau , pot să spun :
(trg)="27"> " Sunt scriitor . "
(src)="30"> ( Күлкү )
(trg)="28"> ( Râsete )
(src)="31"> Дагы сизге айта турган акыркы сөзүм - мен жаңы , туруктуу өзгөрүүлөрдү кылганда , алар менин күнүмдүк адаттарыма батыраак айланганын түшүндүм .
(trg)="29"> Aş mai vrea să spun ceva .
(trg)="30"> Am învăţat că , atunci când fac schimbări mici şi durabile ,
(trg)="31"> lucruri pe care pot continua să le fac , e mai probabil să prindă .
(src)="32"> Чоң , шумдук өзгөрүүлөрдүн эч жаман нерсеси жок .
(trg)="32"> Nu- i nicio problemă cu provocările mari , nebuneşti .
(src)="33"> Чынында , алар абдан кызыктуу болушу мүмкүн .
(trg)="33"> De fapt , sunt chiar foarte distractive .
(src)="34"> Бирок алар ар дайым адаттарга айланаары күмөн .
(trg)="34"> Dar e mai puţin probabil să prindă .
(src)="35"> Мен 30 күндүн ичинде шекер колдонбой калганда , 31- чи күн ушуга окшош болгон .
(src)="36"> ( Күлкү )
(trg)="35"> Când am renunţat la zahăr timp de 30 de zile , ziua a 31- a a arătat aşa ... ( Râsete )
(src)="37"> Анда эмесе менин суроом сизге мындай :
(trg)="36"> Aşa că iată întrebarea mea pentru voi :
(src)="38"> Сиз эмнени күтүп жатасыз ?
(trg)="37"> Ce mai aşteptaţi ?
(src)="39"> Мен сизге кепилдик бере алам , каалайсызбы же каалабайсызбы , келе жаткан 30 күн дагы өтөт . ошондуктан , ар дайым жасагыңыз келген нерсе жөнүндө ойлонуп , эмки 30 күндүн ичинде аны ишке ашырганга аракет кылыңыз .
(trg)="38"> Vă garantez că următoarele 30 de zile vor trece , fie că vă convine sau nu .
(trg)="39"> Aşa că de ce să nu vă gândiţi la ceva ce aţi vrut mereu să încercaţi şi să îi daţi o şansă în următoarele 30 de zile ?
(src)="40"> Ыракмат .
(trg)="40"> Mulţumesc !
(src)="41"> ( Кол чабуу )
(trg)="41"> ( Aplauze )
# ky/5SAQIXcUwqXW.xml.gz
# ro/5SAQIXcUwqXW.xml.gz
(src)="1"> Биз Британдык музейде буюмдардын жыйындысынан эң негизги
(trg)="1"> Ne aflăm la British Museum și privim unul dintre cele mai importante obiecte ale colecției
(src)="2"> Розеттик ташты карап жатабыз
(trg)="2"> Piatra din Rosetta .
(src)="3"> Ал айнекчеде , тегеректеген эл аны сүрөткө тартып жатышат .
(trg)="3"> Se află într- o vitrină de sticlă , e înconjurată de oameni care o fotografiază .
(src)="4"> Элдер аны жактырышат !
(trg)="4"> Lumea o iubește .
(src)="5"> Ооба , алар аны жакшы көрүшөт .
(trg)="5"> Chiar așa este .
(src)="6"> Белек дүкөндөрдө мындай азембелектер бар ...
(trg)="6"> Există cadouri legate de ea în magazinul de suveniruri .
(src)="7"> Сиз өздүк кичинекей Розеттик ташыңызды ала аласыз .
(trg)="7"> Poți să- ți cumperi propria pietricică din Rosetta .
(src)="8"> Сиз Розеттик таш тартылган плакатты жана , анын сүрөтү түшүрүлгөн кружканы ала аласыз .
(trg)="8"> Poți să- ți cumperi postere cu piatra din Rosetta , căni ...
(src)="9"> Мүмкүн , сиз Розеттик ташы менен килемче ала аласыз .
(trg)="9"> Cred că poți să- ți iei un preș cu piatra din Rosetta .
(src)="10"> Бирок тарыхты алсак анын өзү укмуштуудай маанилүү .
(trg)="10"> Dar povestea în sine este incredibil de importantă din punct de vedere istoric .
(src)="11"> Ал бизге эң биринчиден иероглифтерди түшүнгөнгө , окуганга жана которгонго мүмкүнчүлүк берет .
(trg)="11"> Ne- a permis pentru prima oară să putem înțelege , să putem citi , să putem traduce hieroglifele .
(src)="12"> Иероглифтер - байыркы Египеттиктердин жазма тили болгон .
(trg)="12"> Hieroglifele reprezentau limba scrisă a vechilor egipteni .
(src)="13"> XIX - кылымдын жарымына чейин алар эмне жөнүндө айтып жатышканын биз билчү эмеспиз .
(trg)="13"> Și , până la mijocul sec . al XIX- lea , chiar nu se știa ce spuneau .
(src)="14"> Тил өзү сүрөттөр менен берилген ошондуктан ал накта адашууга алып келген .
(trg)="14"> Limbajul în sine era grafic și acest fapt a dus la una dintre confuziile reale .
(src)="15"> Себеби , мен ойлойм , алгачкы археологдор ишенишкен - жана лингвистер ишенишкен - алар көргөн сүрөттөрдөн чымчыктардын же жыландардын сөлөкөтөрүн жана башка ар түрдүү формаларды көрө алышкан .
(src)="16"> Туурасында алар чыныгы дүйнөдөгү кандайдыр бир маанилүү нерсени чагылдырышкан .
(trg)="15"> Pentru că eu cred că vechii arheologi credeau ... și lingviștii credeau că imaginile pe care le puteau vedea , se pot distinge păsări , șerpi și diferite alte forme , s- ar referi de fapt la un anumit lucru real .
(src)="17"> Туура , эгер сиз чымчыкты көрсөңүз кандайдыр бир учурда чымчыкка тиешелүү болот .
(trg)="16"> Deci dacă vedeai o păsare ar fi făcut referire la o păsare .
(src)="18"> Бирок факт боюнча бул анчеин андай эмес бул абдан татаал тил .
(trg)="17"> Dar de fapt nu așa stau lucrurile .
(trg)="18"> Acesta este un limbaj cu mult mai sofisticat .
(src)="19"> Розета ташы Египеттердин иероглифтери тартылган сүрөттөр эмес экенин түшүнүүгө жардам берди .
(trg)="19"> Și piatra din Rosetta este ceea ce i- a ajutat
(trg)="20"> Să înțeleagă că hieroglifele egiptene nu sunt reprezentări grafice , nu sunt pictograme .
(src)="21"> Бул чындыгында фонетика .
(trg)="21"> Sunt , de fapt , reprezentări fonetice .
(src)="22"> Ошентип баардык тартылган сүрөттөргө окшош нерселер чындыгында тыбыштарды чагылдырат .
(trg)="22"> Așa că toate acele chestii care arăta ca imagini , de fapt reprezintă sunete .
(src)="23"> Демек ушинтип алар кантип байыркы Египет иероглифтерин которууну түшүнүшкөн .
(trg)="23"> Și așa au putut să- și dea seama și să traducă vechiile hieroglife egiptene .
(src)="24"> Жана биз муну жасай алганыбыздын максаты анткени бул таш ошол эле билдирүүнү үч ирет үч башка тилдерде айткан .
(trg)="24"> Și motivul care ne- a permis să putem face asta a fost că piatra din Rosetta spunea aceeași frază de trei ori , în trei limbi diferite .
(src)="25"> Демек үч тилдерибиз булар :
(src)="26"> Байыркы Грек тили , эң түпкүрүндө жайгашкан .
(trg)="25"> Așadar , cele trei limbi sunt : greaca veche , care este jos ...
(src)="27"> Ал административтик тил болгон .
(trg)="26"> Aceasta era limbajul administrativ ,
(src)="28"> Ал мамлекеттик тил болгон .
(trg)="27"> limbajul guvernării .
(src)="29"> Анын себеби - Египетти
(src)="30"> Улуу Александр басып алган жана грек бийлигин эллинизм доорунда орнотконунда
(src)="31"> Жана ушул Байыркы Египетте тастыкталган .
(trg)="28"> Și asta de la Alexandru cel Mare care a cucerit Egiptul și a instaurat dominația grecească , și perioada elenistică , ce s- a menținut în Egiptul antic .
(src)="32"> Келгиле эске салалы , биз болжол менен б . з . ч 200 ж . ж . жөнүндө айтып жатабыз .
(trg)="29"> Să ne amintim că este vorba de anii 200 i . Hr .
(src)="33"> Иероглифтерди колдонуу дээрлик токтоп келе жатат
(trg)="30"> Ceea ce înseamnă că se apropie sfârșitul epocii hieroglifelor .
(src)="34"> Алар таптакыр жоголгончо дагы бир нече жүздөгөн жылдар өтөт .
(trg)="31"> Mai rezistă înca câteva sute de ani înainte să dispară complet .
(src)="35"> Чындыгында 3000 жыл жашаган тилдин токтошу болот .
(trg)="32"> Așadar acesta este într- adevar finalul pentru o limbă care a supraviețuit 3000 de ani .
(src)="36"> Ошентип орто ченде - демотик жазма , тактап айтканда " Элдин тили " дегенди билдирет .
(trg)="33"> La mijloc se afă limba " demotica " ceea ce de fapt înseamnă " limba poporului "
(src)="37"> Бул Египеттиктер колдонгон жалпы тил болгон .
(trg)="34"> Aceasta era limba comună a egiptenilor .
(src)="38"> Албетте башкысы , ыйык жазма .
(trg)="35"> Iar deasupra , firește este scrierea sacră .
(src)="39"> Алар иероглифтер болгон .
(trg)="36"> Acestea sunt hieroglifele .
(src)="40"> Бул ушундай тил болгон , Розеттик таш пайда болгуча биз аны окуй алган эмеспиз .
(src)="41"> Ошентип биз Розеттик таштан жазма картуштарды көрө алчубуз , алар башкаруучулардын аттарынан турган .
(trg)="37"> Acesta era limba pe care nu o puteam citi până când nu am avut piatra din Rosetta și am putut vedea în scrierile de pe piatra din Rosetta , în cartușele care purtau numele conducătorilor .
(src)="42"> Картуштар - бул узун форма түрүндө , башкаруучулардын аттарынан турат .
(trg)="38"> Cartușele sunt niște forme alungite care conțineau numele conducătorilor .
(src)="43"> Мындай учурда Птолемей Бешинчи болмок .
(trg)="39"> În acest caz , este vorba de Ptolemeu al V- lea .
(src)="44"> Ошентип бул башкаруучунун атын ушул үч тилде айырмалагандан кийин , биз иероглифтерди чечмелегендин ачкычын таптык .
(trg)="40"> Și , recunoscând numele conducătorului în aceste trei limbi diferite , s- a găsit o metodă să descifrăm hieroglifele .
(src)="45"> Бул ондогон жылдарды алды .
(trg)="41"> De fapt , asta a durat zeci de ani .
(src)="46"> Бул укмуштуудай оор маселе болгон .
(trg)="42"> A fost o misiune foarte dificilă .
(src)="47"> Бул кантип табылганы тууралуу биз дагы эле айтып бүтө элекпиз .
(trg)="43"> Și înca nu am discutat despre felul în care a fost găsită .
(src)="48"> Наполеон өзүнүн армиясын
(src)="49"> Египетке алып келген .
(src)="50"> Менин ойумча
(trg)="44"> Napoleon avea armata în Egipt și adusese cu el câțiva , cred că ar trebui să le spunem un fel de arheologi .
(src)="51"> Наполеондун алып келгендеринин бир нечесин археологдор деп атап койсок болот .
(src)="52"> Наполеонду коштоп жүргөндөрдүн бирөөсү
(trg)="45"> Iar unul dintre acești oameni care l- au însoțit pe Napoleon a găsit , sau a dat peste piatra din Rosetta .
(src)="53"> Розеттик ташты капысынан таап алган же көрүп калган .
(src)="54"> Ал чындыгында фундаментин форту катары колдонулунган .
(trg)="46"> Era folosită ca parte a fundației unui fort , de fapt .
(src)="55"> Албетте , башында храмда же байыркы египеттик храмга катар коюлган .
(trg)="47"> Dar desigur , se pare că inițial a fost înălțată într- un templu , sau în apropierea unui templu din Egiptul antic .
(src)="56"> Жана , мен ушуну айтыш керек деп ойлойм , бул түпкү жагы абдан эле чоңураак же өзүнчө эле абдан бийик таш плитасы .
(trg)="48"> Și cred că este important de menționat că aceasta era partea de jos dintr- o stelă mult mai mare , sau un fel de tabletă de piatră care ar fi fost destul de înaltă .
(src)="57"> Ошентип Наполеон аны өзү менен ала келген ...
(trg)="49"> Așadar , Napoleon a luat- o cu el acasă ...
(src)="58"> Мындан тышкары , секундка күтсөңүздөр , себеби биз Луврда эмеспиз биз Лондондо , Британдык музейдебиз .
(src)="59"> Ошентип кантип ушундай болду ?
(trg)="50"> Doar că , stai puțin , nu suntem la Luvre , suntem la Londra , în British Museum .
(src)="60"> Британдыктар Наполеонду талкалашып ташты алышкан жана бир же эки жылдан кийин 1801 же 1802 ж . ж .
(trg)="52"> Ei bine , britanicii l- au învins pe Napoleon și au luat cu ei piatra iar un an sau doi mai târziu , în 1801 sau 1802 a fost adusă la British Museum .
(src)="61"> Британия музейине алып келинген , ошондон бери ал ошол жерде турат .
(trg)="53"> Și a rămas aici de atunci .
(src)="62"> Негизгиси ал ушул убакка чейин өтө эле белгилүү .
(trg)="54"> Ei bine , este evident , extrem de populară .
# ky/AynKvwOsKWlm.xml.gz
# ro/AynKvwOsKWlm.xml.gz
(src)="2"> Алар касиеттери менен гана айырмаланган эмес ; алар жарыкты кандайдыр бир деңгээлде чагылдыра , алышкан же таптакыр чагылдыра алышкан эмес белгилүү бир түстө , белгилүү температурада болгон жана белгилүү бир температурага ээ боло алган . суюк , газ же катуу абалда боло алган .
(trg)="5"> Şi nu numai că au proprietăţi diferite , şi 6 protoni . ca există substanțe diferite și , că aceste substanțe diferite
(src)="4"> Мына бул жерде заттардын сүрөттөлүшү : мына бул жерде көмүртек , ал эми бул графит формасында бул жерде коргошун , а бул жерде алтын .
(trg)="6"> Acesta este plumb , acesta aur .
(src)="5"> Мен тарткан жана сүрөттөрдө көрсөткөн заттардын баардыгын мына бул вебсайттан алдым .
(trg)="7"> Şi tot ce am desenat aici - fotografiile aratate
(src)="7"> Эгерде аларда абанын белгилүү бир түрү болсо , анда мындай болмок , абанын бөлүкчөлөрүнүн белгилүү түрлөрү , абанын бөлүкчөлөрүнүн кайсы тибине көз карандылыгына карата көрүп жатканыңарга карата көрүнөт мейли бул көмүртек , кычкылтек же азот болсун , алар ар түрдүү касиетти көрсөтөт .
(src)="8"> Же , бир нече башка нерселер суюктук боло алышат , же ар түрдүү заттарды жогорку температурага чейин ысытса алар суюктук боло алат
(trg)="8"> fie că este carbon , oxigen sau azot , care pare să aibă diferite tipuri de proprietăţi .
(src)="9"> Эгерде силер алтынды же күмүштү белгилүү температурага чейин жылытсаңар силер суюктук ала аласыңар .
(trg)="9"> Sau , sunt alte lucruri care poate fi lichide , dacă veți ridica temperatura acestor substanțe destul de mult , dacă veți ridica temperatura destul de mult , aurul sau plumbul , obținți lichide .
(trg)="10"> Sau dacă ardeți acest carbon ,
(src)="10"> Же , эгер силер көмүртекти күйгүзсөңөр аны газ абалында ала аласыңар жана аны атмосферага чыгара аласыңар жана силер анын структурасын буза аласыңар .
(trg)="11"> obțineți un gaz , pe care îl puteți elibera în atmosferă , puteți distruge structura sa .
(src)="11"> Булар - биз кандайдыр бир өлчөмдө билген нерселер адамзат миңдеген жылдар бою байкаган нерселер .
(trg)="12"> Astfel de lucruri , noi - omenirea acelor timpuri
(trg)="13"> le- a observat de mii de ani .
(src)="12"> Булардын баары бизди табигый суроого алып келет . көндүм болгон философиялык суроого , бирок эми биз бир аз болсо да жакшыраак жооп бере алабыз . жана ал суроо бул , эгер силер бул көмүртекти бузууну уланта берсеңер өтө майда жана майда бөлүкчөлөргө чейин , анда эң майда бөлүкчө болобу ? бул заттын мүмкүн болгон эң кичине бөлүгү көмүртекти , анын касиеттерин сактай алабы ?
(trg)="14"> Dar aceasta duce la o întrebare naturală care era de natura filozofică întrebare la care putem răspunde un pic mai bine , şi această întrebare este , dacă continuați să descompuneți carbon în bucăţi mai mici şi mai mici , există o bucată , cea mai mică unitate din această substanță care încă mai are proprietăţile de carbonului ?