# it/01UYb3f763Ul.xml.gz
# pl/01UYb3f763Ul.xml.gz
(src)="1"> Potreste pensare di sapere molto sui nativi americani grazie a film ,
(trg)="1"> Myślicie , że wiecie dużo o rdzennych Amerykanach dzięki filmom , książkom ,
(src)="2"> libri , e lezioni a scuola , ma pare che molto di ciò che crediamo di sapere sui personaggi famosi nativi americani non sia esattamente vero .
(trg)="2"> lekcjom w szkole , ale okazuje się , że wiele informacji o słynnych rdzennych Amerykanach nie jest do końca prawdą .
(src)="3"> Prendiamo il caso di Sacajawea .
(src)="4"> Forse la ricordate come la bellissima indiana che condusse una vita insolita come guida onnisciente per la famosa spedizione di Lewis e Clark , vero ?
(trg)="3"> Na przykład Sacajawea , pewnie pamiętacie ją jako piękną Indiankę , która wiodła egzotyczne życie , służąc jako mądra przewodniczka w słynnych ekspedycjach Lewisa i Clarka
(src)="5"> Bè , non è esattamente così che è successo .
(trg)="4"> To nie było do końca tak .
(src)="6"> Dell' infanzia di Sacajawea non si sa molto , ma sappiamo che nacque nel 1788 nella tribù Agaidika dei Lemhi Shohone nell' odierno Idaho .
(trg)="5"> Niewiele wiemy o jej wczesnym dzieciństwie , wiemy że urodziła się w 1788 r . w plemieniu Agaidika należącym do Szoszonów Lemhi , w dzisiejszym Idaho .
(src)="7"> Nel 1800 , quando aveva circa 12 anni ,
(trg)="6"> W 1800 roku , kiedy miała 12 lat ,
(src)="8"> Sacajawea e molte altre ragazze furono rapite da un gruppo di Hidatsa .
(trg)="7"> Sacajawea wraz z kilkoma dziewczynkami została porwana przez Indian Hidatsa .
(src)="9"> Fu portata come ostaggio in un villaggio hidatsa nell' attuale Nord Dakota .
(trg)="8"> Zabrano ją i więziono w wiosce Hidatsów , w obecnej Północnej Dakocie .
(src)="10"> In seguito , fu venduta a un commerciante di pelli franco- canadese di nome Toussaint Charbonneau .
(trg)="9"> Potem sprzedali ją traperowi z francuskiej Kanady , który nazywał się Toussaint Charbonneau .
(src)="11"> Nel giro di un anno , aspettava il primo bambino .
(trg)="10"> W ciągu roku nosiła już jego pierwsze dziecko .
(src)="12"> Poco dopo che restò incinta , il Corpo di Esplorazione arrivò nelle vicinanze dei villaggi Hidatsa .
(trg)="11"> Wkrótce po tym Korpus Odkrywców pojawił się niedaleko wiosek Hidatsa .
(src)="13"> I capitani Meriwether Lewis e William Clark costruirono lì Fort Mandan , e poi iniziarono a reclutare persone che gli facessero da guida nella loro pericolosa spedizione .
(trg)="12"> Kapitanowie Meriwether Lewis i William Clark zbudowali tam Fort Mandan i zaczęli szukać przewodników na niebezpieczne ekspedycje .
(src)="14"> Accettarono di ingaggiare il marito di Sacajawea , Charbonneau , con l' idea che anche la bella moglie
(src)="15"> li avrebbe seguiti in veste di interprete .
(trg)="13"> Zatrudnili męża Sacajawei , Charbonneau , pod warunkiem , że jego śliczna żona pojedzie także jako tłumaczka .
(src)="16"> Immaginavano che la sua sola presenza avrebbe favorito incontri con tribù di indigeni durante il viaggio .
(trg)="14"> Mieli nadzieję , że sama jej obecność pomoże przy kontaktach z miejscowymi plemionami .
(src)="17"> Clark scrisse nel suo diario ,
(trg)="15"> Jak pisał Clark w swoim dzienniku ,
(src)="18"> " Una donna in un gruppo di uomini è un segno di pace . "
(trg)="16"> " Kobieta przy grupie mężczyzn jest jak symbol pokoju " .
(src)="19"> Poco dopo , Sacajawea diede alla luce un bambino che fu chiamato Jean Baptiste Charbonneau .
(trg)="17"> Wkrótce potem Sacajawea urodziła chłopczyka , któremu dali imię Jean Baptiste Charbonneau .
(src)="20"> Clark lo chiamava Pompy .
(trg)="18"> Clark nazywał go Pompy .
(src)="21"> Trasportava Pompy legato sulla schiena durante l' avanzata del Corpo di Esplorazione .
(trg)="19"> Sacajawea nosiła go przytroczonego do pleców kontynuując drogę z Korpusem Odkrywców .
(src)="22"> Oltre a fare da interprete quando Lewis e Clark incontravano degli indiani ,
(src)="23"> le attività di Sacajawea come membro del Corpo includevano cercare radici , raccogliere piante commestibili , e bacche .
(trg)="20"> Oprócz tłumaczenia podczas spotkań z Indianami , do jej zadań jako członka Korpusu należało zbieranie korzonków , jadalnych roślin i jagód .
(src)="24"> Nel 1805 la barca in cui viaggiavano si capovolse .
(trg)="21"> W 1805 r . łódź , którą płynęli , wywróciła się .
(src)="25"> Lei si tuffò in acqua , recuperando tutti i documenti e le scorte più importanti che altrimenti sarebbero andati perduti , inclusi i diari e i rapporti di Lewis e Clark .
(trg)="22"> Dziewczyna skoczyła do wody , ratując ważne dokumenty i zapasy .
(trg)="23"> Gdyby nie ona , byłyby stracone , w tym dzienniki i zapiski Lewisa i Clarka .
(src)="26"> Più tardi quell 'anno , il capitano Lewis e tre uomini perlustrarono 120 chilometri più avanti del gruppo di spedizione , attraversando il Continental Divide .
(trg)="24"> Później kapitan Lewis z trzema mężczyznami wyruszyli na zwiad 75 mil przed ekspedycję , przekraczając zlewisko Ameryki .
(src)="27"> Il giorno seguente incontrarono un gruppo di Shoshoni .
(trg)="25"> Następnego dnia spotkali grupę Szoszonów .
(src)="28"> Non solo dimostrarono di essere il gruppo di Sacajawea , ma si scoprì che Capo Cameahwait era suo fratello .
(trg)="26"> Nie tylko byli z plemienia Sacajawei , ale ich wódz , Cameahwait , okazał się jej rodzonym bratem .
(src)="29"> Dopo cinque anni di lontananza da quando era stata rapita da bambina ,
(trg)="27"> Po pięciu latach rozłąki kiedy porwano ją jako młodą dziewczynę ,
(src)="30"> Sacajawea e Cameahwait ebbero un emozionante ricongiungimento .
(trg)="28"> Sacajawea i Cameahwait ponownie się spotkali .
(src)="31"> Purtroppo , dovette dire presto addio al suo amato fratello e continuare il viaggio .
(trg)="29"> Niestety , musiała się szybko pożegnać z ukochanym bratem i wyruszyć w dalszą drogę .
(src)="32"> Ad un certo punto , la spedizione divenne talmente difficoltosa e gelida che il gruppo fu costretto a mangiare le candele per sopravvivere .
(trg)="30"> Gdy nastał mróz , grupa musiała żywić się świecami .
(src)="33"> Quando le temperature divennero più sopportabili ,
(trg)="31"> Kiedy temperatury stały się bardziej znośne ,
(src)="34"> Sacajawea dissotterrò e cucinò radici per aiutare il gruppo a rimettersi in forze .
(trg)="32"> Sacajawea znalazła i ugotowała korzonki , dzięki czemu grupa mogła odzyskać siły .
(src)="35"> Durante il viaggio di ritorno , incontrarono un indiano che indossava un bellissimo abito di pelliccia .
(trg)="33"> Podczas powrotu spotkali Indian w pięknych futrzanych płaszczach .
(src)="36"> Lewis e Clark volevano portare l' abito in dono a Thomas Jefferson ma non avevano nulla con cui scambiarlo .
(trg)="34"> Lewis i Clark chcieli dostać jeden , by dać w prezencie Thomasowi Jeffersonowi , ale nie mieli się za co wymienić .
(src)="37"> Per cui Sacajawea accettò di scambiare il suo bene più prezioso , una cintura di perle , con la pelliccia .
(trg)="35"> Sacajawea złagodziła się oddać swój najdroższy skarb , ozdobiony paciorkami pas w zamian za futro .
(src)="38"> Poco più di due anni dopo , la spedizione era finalmente giunta al termine , a St. Louis .
(trg)="36"> Nieco ponad dwa lata od wyruszenia , ich podróż wreszcie skończyła się w St .
(trg)="37"> Louis . ich podróż wreszcie skończyła się w St .
(trg)="38"> Louis .
(src)="39"> Oggi , studiamo Sacajawea a scuola come guida eroica , ma la sua vita , come quasi per tutti , fu molto più complicata di quanto i libri di storia le riconoscano .
(trg)="39"> Dziś uczymy się o Sacajawei w szkole jako o heroicznej bohaterce , ale jej życie , podobnie jak innych , było znacznie bardziej skomplikowane niż piszą o tym podręczniki do historii .
# it/01fktUkl0vx8.xml.gz
# pl/01fktUkl0vx8.xml.gz
(src)="1"> Ci viene chiesto di moltiplicare 65 per 1 .
(trg)="1"> W tym przykładzie mamy pomnożyć 65 razy 1 .
(src)="2"> Quindi letteralmente , dobbiamo solo moltiplicare 65 --- potremmo scriverlo come un segno per cosi´ o lo potremmo scrivere come un punto in questo modo --- ma vuol dire 65 per 1 .
(trg)="2"> Dosłownie potrzebujemy pomnożyć 65 - możemy zapisać to , że to jest znak razy w ten sposób albo możemy to zapisać jako kropka w ten sposób - ale to znaczy 65 razy 1 .
(src)="3"> E ci sono due modi di interpretarlo .
(trg)="3"> I są dwa sposoby interpretowania tego .
(src)="4"> Puoi vederlo come il numero 65 una volta o puoi vederlo come il numero 1 sessantacinque volte , sommato .
(trg)="4"> Możecie spojrzeć na to jako na jedną liczbę 65 albo możecie to ująć jako liczba 1 65 razy , i wszystkie dodane .
(src)="5"> Ma in entrambi i modi se hai un 65 , questo sara´
(src)="6"> letteralmente 65 .
(trg)="5"> Ale w każdym przypadku , jeśli macie jedno 65 , to dosłownie to będzie 65 .
(src)="7"> Qualsiasi cosa per 1 sara´ quel qualcosa , qualsiasi cosa sia .
(trg)="6"> Cokolwiek razy 1 będzie równało się to cokolwiek , cokolwiek to jest .
(src)="8"> Qualsiasi cosa sia per 1 sara´ di nuovo quella cosa .
(trg)="7"> To razy 1 będzie ponownie tym samym .
(src)="9"> Se hai un qualche tipo di segnaposto qui per 1 e
(src)="10"> lo potresti persino scrivere come il simbolo per per 1 , sara´ quello stesso segnaposto .
(trg)="8"> Jeśli mam tutaj swego rodzaju puste miejsce razy 1 , i mogę zapisać to jako symbol razy razy 1 , to wtedy wynik będzie dokładnie ten sam jak to nasze puste miejsce . to wtedy wynik będzie dokładnie ten sam jak to nasze puste miejsce .
(src)="11"> Quindi se ho 3 per 1 , otterro´ 3 .
(trg)="9"> Tak więc , jeśli mam 3 razy 1 , to będzie 3 .
(src)="12"> Se ho 5 per 1 , ottengo 5 , perche´ letteralmente , questo dice solo 5 per una volta .
(trg)="10"> Jeśli mam 5 razy 1 , otrzymamy 5 , ponieważ dosłownie wszystko to jest dosłownie mówiąc 5 razy .
(src)="13"> Se ci metto --- non lo so --- 157 per 1 , fara´ 157 .
(trg)="11"> Jeśli tu wstawię - nie wiem - 157 razy 1 to będzie 157 .
(src)="14"> Penso che tu abbia capito l' idea .
(trg)="12"> Myślę , że rozumiecię idę tego zagadnienia .
# it/02PmsOsBUMWw.xml.gz
# pl/02PmsOsBUMWw.xml.gz
(src)="2"> Buonasera e grazie per essere venuti .
(trg)="1"> Dobrywieczór . Dziękuje za przybycie
(src)="3"> Mi chiamo James e sono un educatore alla compassione . per la Animal Rights Foundation of Florida ( Fondazione per i Diritti Animali della Florida ) .
(trg)="2"> Mam na imię James i jestem wychowawcą humanistą w Fundacji Praw Zwierząt na Florydzie .
(src)="4"> Di solito espongo questa presentazione a classi di scuole superiori , quindi il mio pubblico è un po´ diverso .
(trg)="3"> Zazwyczaj prowadzę te wykłady wśród młodzieży licealnej , więc moja publiczność jest trochę inna .
(src)="5"> E ... ( Il livello è lo stesso ! ) Stesso livello .
(trg)="4"> I ... ( ten sam poziom ) .
(trg)="5"> Ten sam poziom .
(trg)="6"> To się okaże ...
(src)="6"> Lo scopriremo , lo scopriremo .
(src)="7"> Conosco abbastanza bene il mio pubblico .
(trg)="7"> Więc dosyć dobrze znam moją publiczność .
(src)="8"> E posso garantire che il 99 % dei ragazzi nella classe mangiano carne , latticini e uova .
(trg)="8"> I mogę wam zagwarantować , że 99 % spośród dzieciaków na sali je mięso , nabiał i jajka .
(src)="9"> Magari uno o due è vegetariano ,
(trg)="9"> Jeden , może dwóch z tych dzieciaków to wegetarianie .
(src)="10"> Ma è davvero molto raro trovare un ragazzo vegan .
(src)="11"> Quando parlo agli adulti è un po´ diverso ,
(trg)="10"> Aczkolwiek bardzo żadko zdarza się dziciak który jest weganem .
(src)="12"> Non conosco il mio pubblico altrettanto bene .
(trg)="11"> Kiedy przemawiam do dorosłych sytuacja jest trochę inna , wiecie ,
(trg)="12"> Nie całkiem znam moją publikę .
(src)="13"> Quindi voglio conoscervi .
(trg)="13"> Więc chciałbym was poznać .
(src)="14"> Così questo è quello che chiedo di fare a tutti .
(trg)="14"> Chciałbym żebyście coś dla mnie zrobili
(src)="15"> Vorrei che vi alzaste .
(trg)="15"> Poproszę by wszyscy wstali .
(src)="16"> Bene , ora , se siete vegan , cioè avete scelto di non mangiarne nessuna carne animale , nessun tipo di animale , nessuna mucca , pollo , maiale , tacchino o pesce ...
(src)="17"> Già , sorpresa sorpresa : i pesci non sono vegetali .
(trg)="16"> Ok , teraz , jeśli jesteś weganinem , czyli , nie jesz mięsa - mięsa krów , kurczaków , świń , indyków , ryb , i tutaj niespodzianka : ryba nie jest warzywem .
(src)="18"> Nessun latticino : latte di mucca , formaggio , burro , gelato di latte vaccino , e nessun uovo , potete sedervi .
(trg)="17"> Nie jesz nabiału , nie pijesz mleka , nie jesz sera , nie spożywasz masła , lodów i jajek , poproszę byś usiadł .
(src)="19"> Se siete vegan , potete sedervi .
(src)="20"> OK .
(trg)="18"> Wszyscy weganie siadają .
(src)="21"> Mentre , il resto di voi dovrà rimanere in piedi durante tutta la presentazione .
(trg)="19"> Ok , a co do reszty ... będziecie stali do końca prezentacji .
(src)="22"> Bene , sedetevi tutti .
(trg)="20"> Dobrze , niech wszyscy usiądą .
(src)="23"> C 'è un´altro vantaggio nel parlare a ragazzi delle superiori , ed è che non hanno paura di partecipare alla presentazione .
(trg)="21"> Jest plus przemawiania do młodzieży w wieku szkolnym .
(trg)="22"> Dzieciaki nie boją się uczestniczyć w prezentacji .
(src)="24"> Dicono qualsiasi cosa gli passi per la mente .
(trg)="23"> Powiedzą wszystko co ślina im na język przyniesie .
(src)="25"> Che mi piaccia o no .
(trg)="24"> Czy mi się to podoba czy nie .
(src)="26"> Ma con gli adulti è più difficile , è come strappargli un dente .
(trg)="25"> Z dorosłymi jest trochę inaczej , to jak z rwaniem zęba .
(src)="27"> Questa presentazione è disegnata per essere interattiva , cioè voglio che partecipiate realmente .
(src)="28"> Voglio che vi impegniate .
(trg)="26"> Ta prezentacja z założenia ma być interaktywna , chciałbym żebyście brali w niej czynny udział .
(src)="29"> Pensate alla presentazione come a un test di Rorschach :
(trg)="27"> Chcę żebyście się zaangażowali .
(trg)="28"> Ta prezentacja jest trochę jak test Rorschach 'a
(src)="30"> Io vi mostro un immagine e voi ... mi dite cosa vedete .
(trg)="29"> Pokażę wam zdjęcie ... a wy ... powiecie mi co widzicie .
(src)="31"> Quindi il livello di maturità è lo stesso degli studenti delle superiori .
(src)="32"> E´ un fungo , gente .
(trg)="30"> No tak , poziomem dojrzałości niezbyt odbiegacie od uczniaków .
(src)="33"> Bene .
(trg)="31"> To jest grzyb ludzie .
(src)="34"> Quanti di voi hanno visto il film " Matrix " ?
(src)="35"> Ok , quindi più della metà .
(trg)="32"> Ilu z was widziało film pod tytułem " Matrix " ?
(src)="36"> Per coloro che non hanno visto il film " Matrix " , c 'è una scena all' inizio del film , dove al protagonista vengono presentate due pillole :
(trg)="33"> Świetnie , więcej niż połowa .
(trg)="34"> Dla tych którzy nie widzieli Matrix 'a , jest taka scena na początku filmu w której głównemu bohaterowi dają dwie pigułki jedną niebieską , drugą czerwoną .
(src)="39"> E lui deve compiere una scelta .
(trg)="35"> Ma zdecydować którą wziąć .
(src)="40"> Se sceglie la pillola blu si addormenterà , e quando si sveglierà tutto sarà esattamente come è sempre stato .
(trg)="36"> Jeśli wybierze niebieską , zaśnie a kiedy się obudzi , wszystko będzie dokładnie tak jak do tej pory .
(src)="41"> Se sceglie la pillola rossa conoscerà finalmente la verità .
(trg)="37"> Natomiast jeśli weźmie czerwoną pigułkę , pozna prawdę .
(src)="42"> E io sono qui oggi per darvi la pillola rossa .
(src)="43"> Ma lasciate che chiarisca una cosa :
(trg)="38"> Jestem tu dzisiaj by dać wam czerwoną pigułkę .
(src)="44"> Non sono qui per dirvi cosa fare ,
(trg)="39"> Ale ustalmy coś od razu :
(src)="45"> Non sono qui per dirvi cosa pensare , cosa sentire ,
(src)="46"> E certamente non sono qui per dirvi cosa mangiare .
(trg)="40"> Nie jestem tutaj by dyktować wam co robić , co czuć a już napewno nie po to by mówić wam co jeść .
(src)="47"> Sono qui solo per darvi delle informazioni .
(trg)="41"> Jestem tutaj by podzielić się z wami moją wiedzą .
(src)="48"> E cosa fare con queste informazioni spetta solo a voi .
(src)="49"> Quindi ...
(trg)="42"> To co z nią zrobicie zależy jedynie od was .
(src)="50"> Che aspetto ha Matrix ?
(trg)="43"> Więc jak wygląda Matrix ?
(src)="51"> Lasciate che ve lo mostri .
(trg)="44"> Pokaże wam .
(src)="52"> Ora , a differenza di quello che può sembrare , questi due cerchi non sono uguali .
(src)="53"> Lo ripeto , questi due cerchi non sono uguali .
(trg)="45"> Pomimo tego co możecie myśleć te dwa kółka nie są jednakowe .
(src)="54"> Uno infatti è più grande dell' altro .
(trg)="46"> Powtarzam , te dwa kółka nie są jednakowe .
(trg)="47"> Jedno jest większe od drugiego .
(src)="55"> Quello che dovete fare è determinare qual è il più grande .
(trg)="48"> Chciałbym , żebyście wybrali które .
(src)="56"> Perciò alzi la mano chi crede che il cerchio blu sia più grande del cerchio rosso .
(src)="57"> Bene .
(trg)="49"> Niech podniosą rękę ci , którzy myślą , że niebieskie koło jest większe od czerwonego .
(src)="58"> Ora alzi la mano chi crede che il cerchio rosso sia più grande di quello blu .
(trg)="50"> Ok .
(trg)="51"> A teraz niech rękę podniosą ci , którzy myślą , że to czerwone koło jest większe od niebieskiego
(src)="59"> Bene , molto bene .
(trg)="52"> Ok , w pożądku .
(src)="60"> Prima che dicessi qualcosa su questi due cerchi , qual è stato il vostro primo istinto ?
(src)="61"> Che fossero uguali , vero ?
(src)="63"> E la ragione per cui sembrano uguali , è che in realtà sono uguali .
(trg)="53"> Zanim powiem cokolwiek o tych dwóch kołach , jakie było wasze pierwsze przeczucie ? że są równe , prawda ?