# is/0Ri6knbcAylb.xml.gz
# mk/0Ri6knbcAylb.xml.gz
(src)="1"> Þegar þú hefur bara 21 mínútu til að tala þá virðast 2 milljón ára vera virkilega langur tími .
(trg)="1"> Кога имате 21 минута за говор , тогаш две милиони години ви се чинат како многу долго време .
(src)="2"> En í þróunarsögunni eru 2 milljón ár ekkert .
(trg)="2"> Но еволуциски , две милиони години се ништо .
(src)="3"> Samt , á 2 milljónum ára , tókst mannheilanum að næstum þrefaldast í massa , sem byrjaði sem 600 gramma heili forfeðra okkar , Hæfimönnunum , og er orðinn að næstum 1500 gramma kjöthleifinum sem allir hafa milli eyrna sinna í dag .
(trg)="3"> Сепак во текот на две милиони години , човечкиот мозок за трипати ја зголемил својата маса , почнувајќи од мозокот на нашиот предок Хабилис , кој тежел пола килограм , па до речиси килограм и половина парче месо кое секој од вас го има меѓу ушите .
(src)="4"> Hvað er það við stóran heila sem náttúran var svo áköf að láta okkur öll hafa slíkann ?
(trg)="4"> Зошто големиот мозок е толку важен , па природата запнала сите да имаме по еден таков ?
(src)="5"> Nú , það kemur í ljós að þegar heilinn þrefaldast í stærð , verða þeir ekki bara þrefalt stærri , þeir öðlast nýja byggingu .
(trg)="5"> Епа , кога мозоците трипати ќе се зголемат , тие не само што стануваат три пати поголеми ; тие добиваат нови структури .
(src)="6"> Og ein af aðalástæðum fyrir því að heilinn okkar varð svona stór er að hann fékk nýjann hluta sem kallast ennisblað .
(src)="7"> Og sérstaklega , hluti heilans sem kallast heilabörkur .
(trg)="6"> И една од главните причина за големината на нашиот мозок е тоа што си добил нов дел , наречен " фронтален лобус . " И особено , еден дел наречен " пре- фронтален кортекс . "
(src)="8"> Hvað gerir heilabörkurinn eiginlega fyrir þig sem ætti að réttlæta algjöra hönnunarbreytingu á mennsku höfuðkúpunni á augnabliki í þróunarsögunni ?
(trg)="7"> Е сега , што добро ви носи пре- фронталниот кортекс за да може да го оправда целиот архитектонски ремонт на човековиот череп во текот на еден краток еволуциски период ?
(src)="9"> Jú , það leiðir í ljós að heilabörkurinn gerir helling af hlutum , en einn af mikilvægustu hlutunum sem hann gerir er að hann er reynslu hermir
(trg)="8"> Епа , се испоставува дека пре- фронталниот кортекс врши многу работи , но една од најважните работи е дека служи како симулатор за искуствата .
(src)="10"> Flughermar æfa í flughermum svo að þeir þurfi ekki að gera raunveruleg mistök í flugvélum .
(trg)="9"> Пилотите вежбаат во симулатори за лет за да не направат вистински грешки во авионите .
(src)="11"> Manneskjur hafa þessa stórkostlegu aðlögun að þeir geta raunverulega upplifað reynslu í hausnum á sér áður en þær reyna þær í alvöru heiminum .
(trg)="10"> Луѓето ја имаат оваа неверојатна адаптација со која можат да имаат искуства во нивните глави , пред истите да ги испробаат во вистинскиот живот .
(src)="12"> Þetta er bragð sem engir forfeður okkar gátu gert , og ekkert annað dýr getur gert í líkingu við það sem við getum .
(trg)="11"> Оваа финта не можел да ја прави ниту еден наш предок , и ниту едно животно .
(trg)="12"> Тоа е неверојатна адаптација .
(src)="14"> Þetta er alveg í líkingu við griptæka þumalinn og að standa upprétt og tungumál sem einn af hlutunum sem kom okkar tegund úr trjánum og inn í verslunarkjarnana .
(trg)="13"> Заедно со палците , исправениот од и јазикот , тоа е една од работите што им помогна на нашиот предци да се симнат од дрвјата и да се залетаат во трговските центри .
(src)="15"> Nú - ( hlátur ) - þið hafið öll gert þetta .
(trg)="14"> Сега -- ( Смеа ) -- сите сте го направиле ова .
(src)="16"> Ég meina , þið vitið ,
(trg)="15"> Мислам , знаете ,
(src)="17"> Ben og Jerry hafa aldrei búið til lifur og lauk ís .
(src)="18"> Það er ekki af því að þeir hrærðu það saman , smökkuðu og sögðu :
(src)="19"> " Ojj . "
(trg)="16"> Бен и Џери не јадат сладолед од џигер и кромид а тоа не е така бидејќи пробале , па рекле , " Бљак . "
(src)="20"> Það er vegna þess , að án þess að fara úr sætinu ykkar , hafið þig hermt eftir bragðinu sem kæmi og sagt ojj áður en þið búið ísinn til .
(trg)="17"> Туку бидејќи , без да станувате од вашата столица , вие можете да го симулирате тој вкус и да речете " бљак " уште пред да го пробате .
(src)="21"> Látum nú sjá hversu vel reynslu hermirinn ykkar virkar .
(trg)="18"> Да видиме како работат вашите симулатори за искуството .
(src)="22"> Gerum bara stutta greiningu áður en ég held áfram með restina af fyrirlestrinum .
(trg)="19"> Да направиме една мала проверка пред да продолжам со говорот .
(src)="23"> Hér eru tvær mismunandi framtíðir sem ég býð ykkur að íhuga , og þið getið reynt að herma þær sagt mér hvora þið mynduð frekar kjósa .
(trg)="20"> Еве ви две различни иднини за кои ве повикувам да размислите малку , можете да се обидете да ги симулирате , и да ми кажете која од нив би ја преферирале .
(src)="24"> Ein er að vinna í lottóinu .
(trg)="21"> Една од нив е добивање на лото .
(src)="25"> Það er um 314 milljón dollarar .
(trg)="22"> Тоа се околу 314 милиони долари .
(src)="26"> Hin framtíðin er að lamast fyrir neðan mitti .
(trg)="23"> А другата е да станете параплегичар .
(src)="27"> Nú , hugsið ykkur um í smástund .
(trg)="24"> Значи , размислете само за момент .
(src)="28"> Ykkur finnst trúlega að þið þurfið ekki smástund til að hugsa ykkur um .
(trg)="25"> Веројатно и не мора да размислувате .
(src)="29"> Merkilegt nokk , þá eru til gögn um þessa tvo hópa , gögn um hve hamingjusamir þeir eru .
(trg)="26"> Интересно , постојат податоци за овие две групи на луѓе , податоци за тоа колку се среќни .
(src)="30"> Og það er nákvæmlega eins og þið bjuggust við , er það ekki ?
(trg)="27"> И токму ова очекувате да го видите , така ?
(src)="31"> En þetta eru ekki gögning .
(trg)="28"> Но , ова не се вистинските податоци .
(src)="32"> Ég bjó þessi til !
(trg)="29"> Јас ги измислив !
(src)="33"> Þetta eru gögnin .
(trg)="30"> Еве ги податоците .
(src)="34"> Þið félluð í skyndiprófinu , og þið eru vart komin fimm mínútur inn í fyrirlesturinn .
(trg)="31"> Го паднавте квизот , а поминаа одвај пет минути од предавањето .
(src)="35"> Af því að staðreyndin er sú að ári eftir að hafa misst máttinn í fótunum , og ári eftir að hafa unnið í lottóinu , eru lottóvinningshafar og fólk sem er lamað fyrir neðan mitti , jafn hamingjusöm með líf sitt .
(trg)="32"> Бидејќи факт е дека година после парализата на нивните нозе , и една година после добивањето на лото , добитниците на лото и параплегичарите се еднакво среќни .
(src)="36"> Nú , ekki líða of illa yfir því að hafa fallið í fyrsta skyndiprófinu , af því að allir falla á öllum skyndiprófunum alltaf .
(trg)="33"> Е сега , нека не ви биде криво што го паднавте првиот квиз , бидејќи сите луѓе паѓаат на сите квизови цело време .
(src)="37"> Rannsóknin sem að rannsóknarstofan mín hefur verið að gera , sem hagfræðingar og sálfræðingar í kringum hnöttinn hafa verið að gera , hefur sýnt okkur eitthvað sem að okkur brá við að vita .
(src)="38"> Eitthvað sem að við köllum árekstrar hlutdrægni , sem að er tilhneigingin fyrir herminn að vinna illa .
(trg)="34"> Истражувањето што го спроведуваше мојата лабораторија , што економистите и психолозите од целата земја го спроведуваа , покажа нешто навистина запрепастувачко за нас , нешто што го нарекуваме " преценето влијание , " односно симулаторот е склон кон лошо функционирање .
(src)="39"> Til að hermirinn geti látið þig trúa að mismunandi niðurstöður eru meira mismunandi en þær eru í raun og veru .
(trg)="35"> Симулаторот те тера да веруваш дека различните исходи се поразлични од она што навистина е случајот .
(src)="40"> Frá vettvangs rannsóknum til rannsókna á tilraunastofum , sjáum við að vinna eða tapa kosningum , eignast að tapa rómantískum maka , að fá eða ekki fá stöðuhækkun , ná eða falla á framhaldsskóla prófunum , þegar allt kemur til alls , hafa þessi atriði minni áhrif , minni ákafa og miklu minni endingu en fólk hefði haldið að þau hefðu .
(trg)="36"> Од теренските истражувања до лабораториските студии , увидовме дека добивањето или губењето на избори , добивањето или губењето на интимен партнер , добивањето или недобивањето унапредување , положувањето или паѓањето на испит , и така натаму , имаат далеку помало влијание , помал интензитет и помала трајност одошто луѓето очекуваат да имаат .
(src)="41"> I raun , hefur nýleg rannsókn - þetta sló mig næstum í gólfið - nýleg rannsókn sýnir hvernig stór lífs áföll hafa áhrif á fólk gefur til kynna að if það hefði gerst fyrir þrem mánuðum síðan , aðeins með örfáum undantekningum , höfðu þau engin áhrif nokkrunvegin á hamingju þína .
(trg)="37"> Всушност , неодамнешна студија -- ова речиси ќе ме онесвестеше -- едно неодамнешно истражување покажа како тешките животни трауми влијаат врз луѓето т . е . ако се случила траума пред три месеци , со некои мали исклучоци , таа не би имала , ама баш никаков ефект врз вашата среќа .
(src)="42"> Af hverju ?
(trg)="38"> Зошто ?
(src)="43"> Af því að hamingja getur verið mynduð ( búin til )
(trg)="39"> Бидејќи среќата може вештачки да се создаде .
(src)="44"> Sir Thomas Brown skrifaði árið 1642 , " Ég er hamingjusamasti núlifandi maður .
(trg)="40"> Сер Томас Браум во 1642 напишал , " Јас сум најсреќниот жив човек .
(src)="45"> Ég hef það í mér sem að getur breytt fátækt í ríkidóm , mótlæti í farsæld
(trg)="41"> Во мене го имам она што може да ја претвори сиромаштијата во богатство , несреќата во просперитет .
(src)="46"> Ég er meira ósærandi en Akkíles ; örlög hafa engan stað til að slá mig . "
(trg)="42"> Јас сум понеранлив од Ахил ; на ниту едно место не може да ме удри судбината . "
(src)="47"> Hverskonar stórmerkilega vélbúnað hefur þessi maður í hausnum á sér ?
(trg)="43"> Каква неверојатна машинерија има овој дечко во неговата глава ?
(src)="48"> Jú , það kemur í ljós að það er nákvæmlega sami stórmerkilegi vélbúnaðurinn sem við höfum öll .
(trg)="44"> Епа , се испоставува дека тоа е онаа иста неверојатна машинерија што секој од нас ја има .
(src)="49"> Mannskepnan hefur eitthvað sem að við gætum litið á sem sálrænt ónæmiskerfi .
(trg)="45"> Човечките битија имаат нешто кое можеме да го наречеме " психолошки имун систем . "
(src)="50"> Kerfi af hugsana ferlum , aðallega ómeðvituðum hugsanaferlum , sem hjálpa þeim að breyta því hvernig þau sjá heiminn , svo að þeim líði betur með heiminn sem að þau finna sig í.
(trg)="46"> Систем од сознајни процеси , воглавно не- свесни сознајни процеси , кои им помагаат да го променат погледот кон светот , со цел да се чувствуваат подобро во врска со светот во кој се наоѓаат во тој момент .
(src)="51"> Eins og Sir Thomas , þá hafið þið þessa vél .
(trg)="47"> Како и Сер Томас , вие ја имате оваа машина .
(src)="52"> Ólíkt Sir Thomas , þá virðist sem þið ekki vita af því .
(trg)="48"> За разлика пак од Сер Томас , се чини дека вие не знаете дека ја имате ( Смеа )
(src)="53"> Við búum til hamingju , en við höldum að hamingja sé eitthvað sem að maður finnur .
(trg)="49"> Ние вештачки ја создаваме среќата , а си мислиме дека среќата е нешто што треба да се најде .
(src)="54"> Nú , þú þarft ekki mig til að gefa ykkur of mörg dæmi um fólk sem að býr til hamingju , grunar mig .
(trg)="50"> Не ви требам јас за да ви давам примери за луѓе како ја создаваат среќата , претпоставувам .
(src)="55"> Ég ætla samt að sýna ykkur nokkrar reynslysögur sem sönnun , maður þarf ekki að líta langt til að finna sannanir .
(trg)="51"> Иако ќе ви прикажам неколку експериментални докази , сепак не мора да одите толку далеку за да дојдете до докази .
(src)="56"> Til að skora á sjálfan mig , úr því ég segi þetta annað slagið í fyrirlestrum , tók ég afrit af New York Times og reyndi að finna nokkru tilvik af fólki sem að býr til hamingju .
(trg)="52"> Како предизвик , од време на време го кажувам ова во предавањата , зедов една копија од Њујорк Тајмс и се обидов да најдам некои примери за луѓе кои вештачки ја создале среќата .
(src)="57"> Og hér eru þrír náungar sem búa til hamingju .
(trg)="53"> И еве ви тројца дечки како ја создаваат среќата .
(src)="58"> " Ég er miklu betur settur líkamlega , fjárhagslega , tifinningalega , andlega og á næstum allann annan máta . " " Ég sé ekki eftir neinu eina einustu mínútu .
(trg)="54"> " Многу ми е подобро на физички , финансиски , емоционален , ментален и речиси на било кој друг план . " " Не се каам ниту за момент .
(src)="59"> Þetta var stórfengleg lífreynsla . " " Ég trúi því að allt hafi farið á besta veg . "
(trg)="55"> Беше велелепно доживување . " Верувам дека излезе супер . "
(src)="60"> Hverjar eru þessar persónur sem eru svona svakalega ánægðar ?
(trg)="56"> Кои се овие ликови што се толку проклето среќни ?
(src)="61"> Jú , fyrsti var Jim Wright .
(trg)="57"> Првиот е Џим Рајт .
(src)="62"> Sum ykkar ery nógu gömul til að muna : hann var formaður Hús Fulltrúanna og hann sagði af sér með ósóma þegar þessi ungi repúblíkani sem heitir Newt Gingrich uppgvötaði skuggalega bóka útgáfusamning sem hann hafði gert .
(trg)="58"> Некои од вас сте доволно возрасни и се сеќавате : тој беше претседател на Претставничкиот Дом и даде оставка поради срам кога овој млад Републиканец по има Њут Гингрич дозна за дубарата што ја имаше направено .
(src)="63"> Hann tapaði öllu .
(trg)="60"> Најмоќниот Демократ во земјата , изгуби сè .
(src)="64"> Valdamesti demókratinn í landinu , hann tapaði öllu . hann tapaði peningunum sínum , hann tapaði völdunum sínum ,
(trg)="61"> Ги изгуби парите ; ја изгуби моќта .
(src)="65"> Hvað getur hann sagt öllum þessum árum seinna um þetta allt saman ?
(trg)="62"> И што има да каже за ова после сите овие години ?
(src)="66"> " Ég er betur settur líkamlega , fjárhagslega , andlega og á næstum allann annan máta . "
(trg)="63"> " Многу ми е подобро на физички , финансиски , ментален и на речиси било кој друг план . "
(src)="67"> Hvern annan máta getur hann verið betur settur sem ?
(trg)="64"> На каков друг план може да ви биде подобро ?
(src)="68"> Grænmetislega ?
(trg)="65"> Зеленчуков ?
(src)="69"> Steinefnalega ?
(trg)="66"> Минерален ?
(src)="70"> Dýralega ?
(trg)="67"> Животински ?
(src)="71"> Hann náði flestum mátum nokkuð vel þarna .
(trg)="68"> Сè му оди како подмачкано .
(src)="72"> Moresse Bickham er einhver sem þú hefur aldrei heyrt um .
(trg)="69"> Морис Бикам е некој за кого никогаш не сте слушнале .
(src)="73"> Moreese Bickham sagði þessi orð þegar honum var sleppt .
(trg)="70"> Морис Бикам ги користел овие зборови откако бил ослободен .
(src)="74"> Hann var 78 ára gamall .
(trg)="71"> Имал 78 години .
(src)="75"> Hann var 37 ár í Louisiana ríkisfangelsinu fyrir glæp sem hann framdi ekki .
(trg)="72"> Поминал 37 години во Државниот Казнен Дом на Луизијана за злосторство што не го сторил .
(src)="76"> Hann var fyrir rest sýknaður , þegar hann var 78 ára , með hjálp DNA sönnunargagna .
(trg)="73"> На крај беше амнестиран , на 78 години , со помош на ДНК докази .
(src)="77"> Og hvað hafði hann að segja um þessa lífsreynslu ?
(trg)="74"> И што имал тој да каже за ова искуство ?
(src)="78"> " Ég sé ekki eftir einni einustu mínútu .
(trg)="75"> " Не се каам ниту за момент .
(src)="79"> Þetta var stórfengleg lífsreynsla . "
(trg)="76"> Ова беше велелепно искуство . "
(src)="80"> Stórfengleg !
(trg)="77"> Велелепно !
(src)="81"> Þessi náungi er ekki að segja ,
(trg)="78"> Дечково не вели ,
(src)="82"> " Nú , æ þú veist , það voru nokkrir fínir gaurar .
(trg)="79"> " Добро , знаете , имаше некои фини дечки .
(src)="83"> Þeir höfðu líkamræktarsal . "
(trg)="80"> Имаа фискултурна сала . "
(src)="84"> Þetta var " stórfenglegt , " orð sem við spörum vanalega fyrir eitthvað eins og trúarlega lífsreynslu .
(trg)="81"> Туку вели " велелепно , " збор кој вообичаено го чуваме за нешто како што е религиозното доживување .
(src)="85"> Harry S. Langerman sagði þessi orð , eins og þið gætuð hafa vitað en ég ekki , vegna þess að árið 1949 las hann litla grein í blaði um hamborgarastað sem var í eigu þessarra bræðra sem hétu McDonalds .
(trg)="82"> Хари С .
(trg)="83"> Лангерман ги користеше овие зборови , а тој е некој кој сте можеле да го знаете но не го знаете , бидејќи во 1949 тој прочитал една мала статија во весник за еден штанд со хамбургери во сопственост на некои браќа МекДоналдс .
(src)="86"> Og hann hugsaði , " Þetta er mjög sniðug hugmynd ! "
(trg)="84"> И тој си помислил , " Ова е навистина прекрасна идеја ! "
(src)="87"> Þannig að hann fór og fann þá .
(trg)="85"> Па така тргнал да ги бара .
(src)="88"> Þeir sögðu ,
(trg)="86"> Тие му рекле ,
(src)="89"> " Við getum gefið þér leyfi fyrir þessu fyrir 3000 dali . "
(trg)="87"> " Можеме да ти дадеме една франшиза за 3 . 000 долари . "
(src)="90"> Harry fór aftur til New York , spurði bróður sinn sem var fjárfestingamaður í banka hvort hann gæti lánað sér 3000 dollara , og bróðir hans sagði þessi ódauðlegur orð ,
(trg)="88"> Хари се вратил во Њујорк , побарал од брат му кој е инвестициски банкар да му позајми 3 . 000 долари , а бесмртните зборови на брат му биле ,
(src)="91"> " Asninn þinn , enginn borðar hamborgara . "
(trg)="89"> " Абе идиот , кој ќе ти јаде хамбургери . "
(src)="92"> Hann vildi ekki lána honum peningana , og að sjálfsögðu sex mánuðum síðar
(trg)="90"> Не сакал да му позајми пари , и се разбира шест месеци подоцна
(src)="93"> Ray Croc fékk nákvæmlega sömu hugmynd .
(trg)="91"> Реј Крок ја имал истата идеја .
(src)="94"> Það kom víst í ljós að fólk borðar jú hamborgara , og Ray Croc , í smá tíma , varð ríkasti maður Ameríku .
(trg)="92"> Се покажало дека луѓето навистина јадат хамбургери , а Реј Крок , за кратко , станал најбогатиот човек во Америка .
(src)="95"> Og í síðasta lagi -- þú veist , það besta af öllum mögulegum heimum -- sum af ykkur þekkja þessa ungu mynd af Pete Best , sem var upprunalegi trommarinn í Bítlunum , þangað til að þeir , þið vitið , sendu hann út í sendiferð og laumuðust í burtu og tóku Ringo með á tónleikaferð .
(trg)="93"> И најпосле -- знаете , најинтересниот пример -- некои од вас ја препознаваат оваа млада фотографија од Пит Бест , првобитниот тапанар на Битлси , се додека тие , знаете , не го испратиле на мисија , му се сокриле и си го зеле со нив Ринго на турнеја .
(src)="96"> Jæja , árið 1994 þegar Pete Best var tekinn viðtali
(trg)="94"> И во 1994 , кога Пит Бест бил интервјуиран
(src)="97"> -- já hann er ennþá trommari ; já , hann er stúdíó tónleikamaður -- hann hafði þetta að segja :
(trg)="95"> -- да , тој се уште е тапанар ; да , си има свое музичко студио -- тој го кажал следново :
(src)="98"> " Ég er ánægðari en ég hefði orðið með Bítlunum . "
(trg)="96"> " Посреќен сум за разлика од она што би бил ако останев со Битлси . "
(src)="100"> Það er eitthvað mikilvægt sem er hægt að læra af þessu fólki , og það er leyndardómur hamingjunnar .
(trg)="97"> Во ред .
(trg)="98"> Има нешто важно да се научи од овие луѓе , а тоа е пак тајната за среќата .
(src)="101"> Hérna er það , loksins til að vera sýnt .
(trg)="99"> Еве ја , конечно ќе ја откриеме .
(src)="102"> Fyrst : safnið að ykkur miklum auð , völdum , og virðingu , og tapið því öllu .
(trg)="100"> Прво : стекнете богатство , моќ и углед , а потоа изгубете ги .
(src)="103"> ( Hlátur )
(trg)="101"> ( Смеа )
(src)="104"> Næst : eyðið eins miklu af ykkar lífi í fangelsi og þið getið .
(trg)="102"> Второ : поминете колку што е можно подолго време во затвор .