# he/4GBaUQduFsng.xml.gz
# ky/4GBaUQduFsng.xml.gz
(src)="1"> לפני כמה שנים ,
(src)="2"> הרגשתי כאילו אני תקוע בחיים ,
(trg)="1"> Бир нече жыл мурун өзүмдү көнүмүш адат жашоомдо токтоп калгандай сездим .
(src)="3"> אז החלטתי ללכת בדרכו
(trg)="2"> Ошондо , улуу Америкалык философ -
(src)="4"> של הפילוסוף האמריקאי הגדול , מורגן ספרלוק ,
(src)="5"> ולנסות משהו חדש ל30 יום .
(trg)="3"> Морган Спарлоктун кылган иштерин туурап , жаңы нерсени 30 күндүн ичинде баштайын деп чечтим .
(src)="6"> הרעיון הוא למעשה פשוט מאוד .
(trg)="4"> Бул ойдун мааниси абдан жөнөкөй .
(src)="7"> חשבו על משהו שתמיד רציתם להוסיף לחייכם
(src)="8"> ונסו אותו ל30 יום .
(trg)="5"> Өзүңүздүн жашооңузду байыта турган бир нерсе жөнүндө ойлонуп , ошону 30 күндүн ичинде ишке ашырганга аракет кылыңыз .
(src)="9"> מסתבר ,
(src)="10"> ש30 יום זה בדיוק הזמן המתאים
(src)="11"> להוספת הרגל או החסרת הרגל --
(trg)="6"> Байкап көрсө , 30 күндүн ичиндеги убакыт жаңы адатты уйрөнүүгө же эски адаттан айрылууга туура келген мезгил экен - мисалы , жаңылыктарды көрүүнү жашооңуздан алып салуу .
(src)="14"> יש כמה דברים שלמדתי כעשיתי את אתגרי 30 היום .
(trg)="7"> Мен ушул 30 күндүк өзгөрүүнүн ичинде бир топ нерселерди үйрөндүм .
(src)="15"> הראשון היה ,
(src)="16"> במקום שהחודשים יעברו , וישכחו ,
(src)="17"> הזמן היה הרבה יותר זכיר .
(trg)="8"> Биринчиден , мурда айлар учуп , унутулса , бир айдан кийин , ар бир маал эсте сакталып жатты .
(src)="18"> זה היה חלק מהאתגר שעשיתי לצלם תמונה בכל יום של החודש .
(trg)="9"> Өзгөрүүнүн жаңы нерсеси катары , мен бир ай боюнча ар күнүмдү сүрөткө тарттым .
(src)="19"> ואני זוכר בדיוק היכן הייתי
(src)="20"> ומה עשיתי באותו יום .
(trg)="10"> Ырас , кайсы жерде болгонум жана эмне кылганым толугу менен эсимде болду .
(src)="21"> הבחנתי גם
(src)="22"> שכשהתחלתי לעשות יותר אתגרים וקשים יותר ,
(src)="23"> הבטחון העצמי שלי גבר .
(trg)="11"> Дагы байкап көрсөм , 30 күндүк өзгөрүүлөрүм канчалык кыйыныраак болгон сайын , өзүмө ишеничим көбөйдү .
(src)="24"> הפכתי מחנון שוכן שולחן
(src)="25"> לבחור שמדווש לעבודה --
(src)="26"> בשביל הכיף .
(trg)="12"> Компьютерден башы чыкпаган окумуш сөрөйдөн жумушка ыракат алуу үчүн велосипед айдаган адамга айландым .
(src)="27"> אפילו בשנה שעברה , מצאתי את עצמי בטרק בהר קילימנג 'רו ,
(src)="28"> ההר הגבוה באפריקה .
(trg)="13"> Бул аз келгенсип , мен былтыр Килиманджаронун чокусуна чыктым , ал Африкадагы эң бийик тоо болуп эсептелет .
(src)="29"> מעולם לא הייתי כל כך הרפתקן
(src)="30"> לפני שהתחלתי את אתגרי 30 הימים .
(trg)="14"> Мен ушул 30 күндүк өзгөрүүлөргө чейин мындай нерселерди такыр кылган эмесмин .
(src)="31"> הבנתי גם
(src)="32"> שאם אתם באמת רוצים משהו מספיק ,
(src)="33"> תוכלו לעשות הכל ב30 יום .
(trg)="15"> Менин көзүм жетти , эгер бир нерсени абдан катуу кааласаңыз , 30 күндүн ичинде ар нерсени ишке ашырсаңыз болот экен .
(src)="34"> האם אי פעם רציתם לכתוב ספר ?
(trg)="16"> Жашооңузда бир көркөм кара сөз жазгыңыз келди беле ?
(src)="35"> כל נובמבר ,
(src)="36"> עשרות אלפי אנשים
(src)="37"> מנסים לכתוב ספר בן 50000 מילים מהתחלה
(trg)="17"> Ар жылы ноябрда , он миңдеген адамдар 50 000 сөздөн турган чыгарманы 30 күндүн ичинде башынан баштап жазганга аракет кылышат .
(src)="39"> מסתבר שכל מה שצריך לעשות
(src)="40"> זה לכתוב 1667 מילים ביום
(src)="41"> למשך חודש .
(trg)="18"> Ал үчүн бир айдын ичинде күнүнө 1, 667 сөз жазыш керек экен .
(src)="42"> אז עשיתי את זה .
(trg)="19"> Мен ошондой кылдым .
(src)="43"> דרך אגב , הסוד הוא לא ללכת לישון
(src)="44"> עד שכתבתם את כל המילים לאותו יום .
(trg)="20"> Баса , ийгиликтин сыры - баардык сөздөрдү жазып бүтмөйүнчө , уктабаш керек .
(src)="45"> אולי תהיו חשוכי שינה ,
(src)="46"> אבל תסיימו את הספר .
(trg)="21"> Балким сиз уйкудан айрыласыз , бирок көркөм кара сөзүңүздү бүтүрөсүз .
(src)="47"> עכשיו האם הספר שלי הוא הספר האמריקאי הגדול הבא ?
(trg)="22"> Эми менин китебим Американын улуу көркөм кара сөз чыгармасына киреби ?
(src)="48"> לא . כתבתי אותו בחודש .
(trg)="23"> Жок .
(trg)="24"> Мен аны бир айдын гана ичинде жаздым .
(src)="49"> הוא נוראי .
(trg)="25"> Ал абдан начар .
(src)="50"> אבל למשך שארית חיי ,
(trg)="26"> А бирок мындан ары , мисалы ,
(src)="51"> אם אפגוש את ג' ון הודג´מן במסיבת TED ,
(trg)="27"> TED кечесинде Джон Ходжманды кезиксем ,
(src)="52"> אני לא חייב להגיד ,
(src)="53"> " אני מדען מחשבים . "
(trg)="28"> " Мен компьютер адисимин " деп айткаңга мажбур эмесмин .
(src)="54"> לא , לא , אם ארצה אוכל לומר , " אני סופר . "
(trg)="29"> Албетте эмесмин , бирок кааласам , " Мен жазуучумун " деп айтсам болот .
(src)="55"> ( צחוק )
(trg)="30"> ( Күлкү )
(src)="56"> אז הנה דבר אחרון שארצה להזכיר .
(src)="57"> למדתי שכשעשיתי שינויים קטנים ועקביים ,
(src)="58"> דברים שיכולתי להמשיך לעשות ,
(trg)="31"> Дагы сизге айта турган акыркы сөзүм - мен жаңы , туруктуу өзгөрүүлөрдү кылганда , алар менин күнүмдүк адаттарыма батыраак айланганын түшүндүм .
(src)="60"> אין שום דבר רע עם אתגרים גדולים ומשוגעים .
(trg)="32"> Чоң , шумдук өзгөрүүлөрдүн эч жаман нерсеси жок .
(src)="61"> למעשה , הם ממש כיפיים .
(trg)="33"> Чынында , алар абдан кызыктуу болушу мүмкүн .
(src)="62"> אבל יש פחות סיכוי שהם ידבקו .
(trg)="34"> Бирок алар ар дайым адаттарга айланаары күмөн .
(src)="63"> כשויתרתי על סוכר ל30 יום ,
(src)="64"> יום 31 נראה ככה .
(trg)="35"> Мен 30 күндүн ичинде шекер колдонбой калганда , 31- чи күн ушуга окшош болгон .
(src)="65"> ( צחוק )
(trg)="36"> ( Күлкү )
(src)="66"> אז הנה השאלה שלי אליכם :
(trg)="37"> Анда эмесе менин суроом сизге мындай :
(src)="67"> למה אתם מחכים ?
(trg)="38"> Сиз эмнени күтүп жатасыз ?
(src)="68"> אני מבטיח לכם ש30 הימים הבאים
(src)="69"> עומדים לעבור
(src)="70"> אם תרצו או לא ,
(trg)="39"> Мен сизге кепилдик бере алам , каалайсызбы же каалабайсызбы , келе жаткан 30 күн дагы өтөт . ошондуктан , ар дайым жасагыңыз келген нерсе жөнүндө ойлонуп , эмки 30 күндүн ичинде аны ишке ашырганга аракет кылыңыз .
(src)="75"> תודה .
(trg)="40"> Ыракмат .
(src)="76"> ( מחיאות כפיים )
(trg)="41"> ( Кол чабуу )
# he/AynKvwOsKWlm.xml.gz
# ky/AynKvwOsKWlm.xml.gz
(src)="1"> אנחנו בני האדם יודעים כבר אלפי שנים
(src)="2"> מהתבוננות על הסביבה שמקיפה אותנו
(src)="3"> שישנם מרכיבים שונים ,
(trg)="1"> Биз , адамдар миңдеген жылдар бою жөн гана айлана чөйрөгө көз салып , ар кандай заттар бар экенин билгенбиз жана бул заттар ар кандай касиетке ээ .
(src)="4"> ולמרכיבים השונים הללו יש תכונות שונות
(src)="5"> ולא רק שיש להם תכונות שונות
(src)="6"> מרכיב אחד יכול להחזיר אור בצורה מסוימת או לא להחזיר אור
(trg)="2"> Алар касиеттери менен гана айырмаланган эмес ; алар жарыкты кандайдыр бир деңгээлде чагылдыра , алышкан же таптакыр чагылдыра алышкан эмес белгилүү бир түстө , белгилүү температурада болгон жана белгилүү бир температурага ээ боло алган . суюк , газ же катуу абалда боло алган .
(src)="8"> להיות נוזל או גז או מוצק .
(src)="9"> אנחנו מתחילים לראות גם
(src)="10"> איך הם מתנהגים אחד עם השני במצבים מסוימים
(trg)="3"> Биз белгилүү бир шарттарда алар бири- бири менен , аракеттенерин байкай баштадык .
(src)="11"> הנה תמונות של כמה מהחומרים האלה
(src)="12"> כאן אפשר לראות פחמן כשהוא בצורת גרפיט
(src)="13"> וזה כאן הוא עופרת , וזה כאן הוא זהב
(trg)="4"> Мына бул жерде заттардын сүрөттөлүшү : мына бул жерде көмүртек , ал эми бул графит формасында бул жерде коргошун , а бул жерде алтын .
(src)="14"> וכל אלו שהראיתי , שהראיתי תמונות שלהם כאן
(src)="15"> השגתי אותם מהאתר הזה כאן
(trg)="5"> Мен тарткан жана сүрөттөрдө көрсөткөн заттардын баардыгын мына бул вебсайттан алдым .
(src)="16"> כל אלה הם במצב המוצק שלהם . אבל אנחנו גם יודעים ש
(trg)="6"> Булардын баардыгы катуу абалда , бирок бизге белгилүү ...
(src)="17"> זה נראה כאילו יש סוגים של אויר
(src)="18"> סוגים שונים של חלקיקי אויר
(src)="19"> ותלוי באיזה סוג של חלקיקי אוויר אתם מסתכלים
(trg)="7"> Эгерде аларда абанын белгилүү бир түрү болсо , анда мындай болмок , абанын бөлүкчөлөрүнүн белгилүү түрлөрү , абанын бөлүкчөлөрүнүн кайсы тибине көз карандылыгына карата көрүп жатканыңарга карата көрүнөт мейли бул көмүртек , кычкылтек же азот болсун , алар ар түрдүү касиетти көрсөтөт .
(src)="22"> שיכולים להיות נוזל .
(src)="23"> או אפילו אם תעלה את הטמפרטורה לחום גבוה מספיק על הדברים האלה
(trg)="8"> Же , бир нече башка нерселер суюктук боло алышат , же ар түрдүү заттарды жогорку температурага чейин ысытса алар суюктук боло алат
(src)="24"> אם תחמם זהב או עופרת לטמפרטורה גבוהה מספיק
(src)="25"> אתה יכול לקבל נוזל .
(trg)="9"> Эгерде силер алтынды же күмүштү белгилүү температурага чейин жылытсаңар силер суюктук ала аласыңар .
(src)="26"> אם תשרוף את הפחמן הזה
(src)="27"> אתה יכול להביאו למצב הגזי שלו .
(src)="28"> אתה יכול לשחרר אותו אל תוך האטמוספירה .
(trg)="10"> Же , эгер силер көмүртекти күйгүзсөңөр аны газ абалында ала аласыңар жана аны атмосферага чыгара аласыңар жана силер анын структурасын буза аласыңар .
(src)="30"> אז אלו דברים שהאנושות
(src)="31"> התבוננה בהם במשך אלפי שנים .
(trg)="11"> Булар - биз кандайдыр бир өлчөмдө билген нерселер адамзат миңдеген жылдар бою байкаган нерселер .
(src)="32"> אך זה מוביל אל שאלה טבעית , שבעבר נטתה להיות שאלה פילוסופית
(src)="33"> אך עכשיו אנו יכולים לענות עליה קצת יותר טוב .
(src)="34"> והשאלה היא : אם אתה ממשיך לפרק את הפחמן הזה
(trg)="12"> Булардын баары бизди табигый суроого алып келет . көндүм болгон философиялык суроого , бирок эми биз бир аз болсо да жакшыраак жооп бере алабыз . жана ал суроо бул , эгер силер бул көмүртекти бузууну уланта берсеңер өтө майда жана майда бөлүкчөлөргө чейин , анда эң майда бөлүкчө болобу ? бул заттын мүмкүн болгон эң кичине бөлүгү көмүртекти , анын касиеттерин сактай алабы ?
(src)="38"> ואם בדרך כלשהיא תפרק את זה קצת יותר
(src)="39"> תאבד את התכונות של הפחמן ?
(trg)="13"> А эгерде кандайдыр бир жол менен бузууну уланта берсеңер анда анын касиеттерин жоготот белеңер ?
(src)="40"> והתשובה היא : יש !
(trg)="14"> Мына жооп : болот .
(src)="41"> ובכן , רק בכדי לסדר את הטרמינולוגיה שלנו , אנו קוראים למרכיבים השונים האלו ,
(src)="42"> למרכיבים הטהורים האלו שיש להם תכונות ספציפיות בטמפרטורות מסויימות
(src)="43"> ומגיבים בדרכים מסויימות , אנו קוראים להם - יסודות .
(trg)="15"> Биздин терминологияны түшүнүү үчүн : булар ар кандай таза заттар белгилүү бир температурада белгилүү касиеттерге ээ болгон жана кандайдыр бир мүнөздө аракеттенишкен бөлүкчөлөрдү биз химиялык элементтер деп атайбыз ,
(src)="45"> פחמן הוא יסוד , עופרת היא יסוד , זהב הוא יסוד
(trg)="16"> Көмүртек - бул элемент .
(trg)="17"> Коргошун - бул элемент .
(trg)="18"> Алтын - бул элемент .
(src)="46"> אתם עלולים לומר שמים הם יסוד , ובעבר
(trg)="19"> А сиздер айта аласыздарбы суу да элемент деп .
(src)="47"> אנשים התייחסו אל מים כיסוד , אך כיום אנו יודעים
(trg)="20"> Адамдар өткөн мезгилде да сууну элемент деп айтышкан .
(src)="48"> שמים עשויים מיסודות בסיסיים יותר
(trg)="21"> Бирок биз бүгүн суу жөнөкөй элементтерден турарын билебиз .
(src)="49"> הם עשויים מחמצן ומימן ,
(trg)="22"> Ал кычкылтектен жана суутектен турат
(src)="50"> וכל היסודות שלנו רשומים כאן בטבלה המחזורית של היסודות
(trg)="23"> Бизге белгилүү элементтердин баардыгы мында , химиялык элементтердин мезгилдик таблицасында көрсөтүлгөн .
(src)="51"> C מסמל פחמן אני רק עובר על אלו
(trg)="24"> Көмүртек " C " менен белгиленет " Carbon " .
(src)="52"> שמאוד רלוונטיים לאנושות , אך עם הזמן אתם כנראה
(src)="53"> תכירו את כולם
(trg)="25"> Мен азыр адамзат үчүн эң маанилүүлөрүн гана айтканы жатам -- бирок убакыт өткөн сайын алардын баардыгы менен таанышасыңар . Бул кычкылтек .
(src)="54"> זה חמצן , זה חנקן וזה צורן ( סיליקון )
(trg)="26"> Бул азот .
(trg)="27"> Бул кремний .
(src)="55"> וזה - Au הוא זהב , זה עופרת
(trg)="28"> Бул " Au " , алтын .
(trg)="29"> Бул - коргошун .
(src)="56"> והחלק הבסיסי ביותר של היסודות האלו הוא האטום
(trg)="30"> Бул элементтердин эң майда бөлүкчөсү атом болуп саналат .
(src)="57"> כך שאם תמשיכו לחפור ולקחת
(src)="58"> חלקים קטנים יותר ויותר של זה , לבסוף תקבלו
(src)="59"> אטום של פחמן
(trg)="31"> Эгер силер заттарды казганды уланта берсеңер жана эң майда бөлүкчөлөргө майдалоону уланта берсеңер аягында көмүртектин атомун аласыңар .
(src)="60"> ואותו הדבר כאן , לבסוף תקבלו אטום של זהב
(trg)="32"> Ушуну эле алтын менен жүргүзсөңөр аягында алтындын атомун ала аласыңар .
(src)="61"> תעשו את אותו הדבר כאן ולבסוף תקבלו
(trg)="33"> Ушундай эле нерсени бул жерде жасасаңар аягында силер бул кичинекей майда нерсени аласыңар
(src)="62"> חלק קטן מאוד של חלקיק
(src)="63"> שתקראו לו אטום עופרת
(trg)="34"> Коргошун менен да ушундай кылганда коргошундун атому деген бөлүкчөнү аласыңар .
(src)="64"> ולא תוכלו לפרק את זה יותר
(src)="65"> ועדיין לקרוא לזה עופרת . לא יהיה לזה את אותן תכונות כמו לעופרת
(trg)="35"> Силер аны андан ары ажырата албайсыңар , бирок ал коргошун бойдон калат себеби ал мурункудай эле коргошундун касиеттерин алып жүрөт
(src)="66"> ורק כדי לתת לכם מושג , וזה משהו שהיה לי קשה
(src)="67"> לדמיין , האטומים הם קטנים בצורה שלא ניתן לשער
(trg)="36"> Жөн гана силерге элестетүүгө мүмкүндүк берсем , бул чындыгында элестете албай турган нерсе --- атомдор укмуштуудай майда .
(src)="68"> באמת כל כך קטנים . כך למשל פחמן
(trg)="37"> Чындыгында , элестете албагандай майда .
(trg)="38"> Ошентип мисалы , көмүртек .
(src)="69"> השיער שלי גם עשוי מפחמן . למעשה רובי
(trg)="39"> Менин чачым дагы көмүртектен турат .
(src)="70"> עשוי מפחמן .
(trg)="40"> Чындыгында менин денемдин көпчүлүгү көмүртектен турат .
(src)="71"> למעשה , כמעט כל היצורים החיים עשויים מפחמן
(trg)="41"> Тирүү жандыктардын көпчүлүгү чындыгында көмүртектен жасалган .
(src)="72"> ולכן , אם תקחו את השיער שלי , העשוי מפחמן
(trg)="42"> Ошентип силер менин чачымды алсаңар .
(trg)="43"> Менин чачым дагы көмүртектен турат .
(src)="73"> השיער שלי , רובו פחמן
(trg)="44"> Менин чачым дээрлик көмүртектен турат .
(src)="74"> לכן אם תקחו את השיער שלי , השיער שלי לא בלונדיני
(src)="75"> אך זה משתלב יפה עם השחור
(trg)="45"> Ошентип силер менин чачымды мына бул жерден алсаңар менин чачым сары эмес бирок кара түс менен эң сонүн дал келет .
(src)="76"> השיער שלי שחור , אך אם הייתי עושה זאת בשחור לא הייתם יכולים
(trg)="46"> Менин чачтарым кара .
(src)="77"> לראות את זה על המסך .
(trg)="47"> Бирок эгерде мен аларды экрандан көргөзсөм силер көрө алмак эмесиңер .
(src)="78"> אך אם הייתם בוחנים את השיער שלי והייתי שואל אתכם
(src)="79"> כמה אטומי פחמן יש ברוחב השיער שלי ?
(trg)="48"> Эгер силер менин чачымды алсаңар , мен силерден сурамакмын менин чачтарым туурасынан канча көмүртектин атомунан турат ? деп
(src)="80"> כך שאם תקחו חתך רוחבי של השיער שלי , לא האורך .
(src)="81"> הרוחב של השיער שלי , ואני אשאל : כמה אטומי פחמן יש ברוחב של זה ?
(trg)="49"> Эгер силер менин чачымды туурасынан кессеңер , узунунан эмес анан сурасаңар : ал туурасынан канча көмүртектин атомунан турат деп ?
(src)="82"> ואתם תנחשו , ´סאל כבר אמר לי שזה מאוד קטן´
(trg)="50"> Силер билмексиңер , оо , ал бизге атомдор эң эле кичине болот деп айткан .