# fi/0Ri6knbcAylb.xml.gz
# is/0Ri6knbcAylb.xml.gz
(src)="1"> Kun on 21 minuuttia aikaa puhua , kaksi miljoonaa vuotta tuntuu tosi pitkältä ajalta .
(trg)="1"> Þegar þú hefur bara 21 mínútu til að tala þá virðast 2 milljón ára vera virkilega langur tími .
(src)="2"> Evoluutiossa kaksi miljoonaa vuotta ei ole mitään .
(trg)="2"> En í þróunarsögunni eru 2 milljón ár ekkert .
(src)="3"> Kuitenkin tässä ajassa ihmisaivojen massa on miltei kolminkertaistunut , tämän esi- isämme , Homo habiliksen , puolikiloisista aivoista
(src)="4"> lähes puolentoista kilon lihakimpaleeksi kaikkien meidän korvien väliin .
(trg)="3"> Samt , á 2 milljónum ára , tókst mannheilanum að næstum þrefaldast í massa , sem byrjaði sem 600 gramma heili forfeðra okkar , Hæfimönnunum , og er orðinn að næstum 1500 gramma kjöthleifinum sem allir hafa milli eyrna sinna í dag .
(src)="5"> Miksi ihmeessä luonto oli niin kärkäs antamaan meille kaikille isot aivot ?
(trg)="4"> Hvað er það við stóran heila sem náttúran var svo áköf að láta okkur öll hafa slíkann ?
(src)="6"> Kun aivojen koko kolminkertaistuu , ne eivät pelkästään suurene ; niihin kehittyy uusia rakenteita .
(trg)="5"> Nú , það kemur í ljós að þegar heilinn þrefaldast í stærð , verða þeir ekki bara þrefalt stærri , þeir öðlast nýja byggingu .
(src)="7"> Tärkeimpiä syitä aivojemme suuruuteen on se , että aivot saivat uuden osan , otsalohkon .
(trg)="6"> Og ein af aðalástæðum fyrir því að heilinn okkar varð svona stór er að hann fékk nýjann hluta sem kallast ennisblað .
(src)="8"> Erityisesti sen osa nimeltä etuotsalohkon kuori .
(trg)="7"> Og sérstaklega , hluti heilans sem kallast heilabörkur .
(src)="9"> Mitä sellaista etuotsalohkon kuori tekee , että se oikeuttaisi panemaan uusiksi koko ihmiskallon rakenteen evolutiivisessa silmänräpäyksessä ?
(trg)="8"> Hvað gerir heilabörkurinn eiginlega fyrir þig sem ætti að réttlæta algjöra hönnunarbreytingu á mennsku höfuðkúpunni á augnabliki í þróunarsögunni ?
(src)="10"> Etuotsalohkon kuorella on monia tehtäviä , mutta yksi tärkeimmistä on toimia kokemussimulaattorina .
(trg)="9"> Jú , það leiðir í ljós að heilabörkurinn gerir helling af hlutum , en einn af mikilvægustu hlutunum sem hann gerir er að hann er reynslu hermir
(src)="11"> Lentäjät harjoittelevat lentosimulaattoreissa , välttääkseen virheitä oikeilla lennoilla .
(trg)="10"> Flughermar æfa í flughermum svo að þeir þurfi ekki að gera raunveruleg mistök í flugvélum .
(src)="12"> Ihmisillä on suurenmoinen sovellutus , joka mahdollistaa kokemukset pään sisässä ennen niiden kokeilua tosielämässä .
(trg)="11"> Manneskjur hafa þessa stórkostlegu aðlögun að þeir geta raunverulega upplifað reynslu í hausnum á sér áður en þær reyna þær í alvöru heiminum .
(src)="13"> Tähän temppuun ei pystynyt yksikään esi- isistämme , eikä pysty mikään muu eläin ihan niin kuin me .
(trg)="12"> Þetta er bragð sem engir forfeður okkar gátu gert , og ekkert annað dýr getur gert í líkingu við það sem við getum .
(src)="14"> Mahtava sovellus .
(trg)="13"> Þetta er stórkostleg aðlögun .
(src)="15"> Peukalo- etusormiotteen , pystyasennon ja kielen lisäksi se sai lajimme alas puista ja ostoskeskuksiin .
(trg)="14"> Þetta er alveg í líkingu við griptæka þumalinn og að standa upprétt og tungumál sem einn af hlutunum sem kom okkar tegund úr trjánum og inn í verslunarkjarnana .
(src)="16"> Niin - [ Naurua ] - tämä on kaikille tuttua .
(trg)="15"> Nú - ( hlátur ) - þið hafið öll gert þetta .
(src)="17"> Tarkoitan , ettei Ben and Jerry 's tarjoa maksa- sipulijäätelöä , eikä se johdu siitä , että he kyllä ensin kokeilivat sitä ja yökkäsivät .
(trg)="16"> Ég meina , þið vitið ,
(trg)="17"> Ben og Jerry hafa aldrei búið til lifur og lauk ís .
(trg)="18"> Það er ekki af því að þeir hrærðu það saman , smökkuðu og sögðu :
(src)="18"> Vaan siksi , että nojatuolistaan nousematta ihminen voi simuloida yököttävän makuelämyksen jo ennen sekoituksen valmistamista .
(trg)="20"> Það er vegna þess , að án þess að fara úr sætinu ykkar , hafið þig hermt eftir bragðinu sem kæmi og sagt ojj áður en þið búið ísinn til .
(src)="19"> Katsotaanpa , kuinka simulaattorinne toimivat .
(trg)="21"> Látum nú sjá hversu vel reynslu hermirinn ykkar virkar .
(src)="20"> Tehdään pikadiagnoosi , ennen kuin jatkan puhettani .
(trg)="22"> Gerum bara stutta greiningu áður en ég held áfram með restina af fyrirlestrinum .
(src)="21"> Tässä kaksi erilaista tulevaisuutta pohdittavaksenne , voitte yrittää simuloida ne ja kertoa , kumpaa pitäisitte parempana .
(trg)="23"> Hér eru tvær mismunandi framtíðir sem ég býð ykkur að íhuga , og þið getið reynt að herma þær sagt mér hvora þið mynduð frekar kjósa .
(src)="22"> Toinen on 240 miljoonan euron lottovoitto .
(trg)="24"> Ein er að vinna í lottóinu .
(trg)="25"> Það er um 314 milljón dollarar .
(src)="23"> Toinen on alaraajahalvaus .
(trg)="26"> Hin framtíðin er að lamast fyrir neðan mitti .
(src)="24"> Miettikää asiaa hetki .
(trg)="27"> Nú , hugsið ykkur um í smástund .
(src)="25"> Luultavasti ette usko tarvitsevanne miettimisaikaa .
(trg)="28"> Ykkur finnst trúlega að þið þurfið ekki smástund til að hugsa ykkur um .
(src)="26"> Kiinnostavaa kyllä , sattuu olemaan tietoa näiden kahden ihmisryhmän onnellisuudesta
(trg)="29"> Merkilegt nokk , þá eru til gögn um þessa tvo hópa , gögn um hve hamingjusamir þeir eru .
(src)="27"> Juuri tätähän odotitte ?
(trg)="30"> Og það er nákvæmlega eins og þið bjuggust við , er það ekki ?
(src)="28"> Mutta ne eivät ole tässä .
(trg)="31"> En þetta eru ekki gögning .
(src)="29"> Nämä tiedot vetäisin hatustani !
(trg)="32"> Ég bjó þessi til !
(src)="30"> Tässä ovat oikeat tiedot .
(trg)="33"> Þetta eru gögnin .
(src)="31"> Vastasitte väärin tähän visailukysymykseen heti kättelyssä .
(trg)="34"> Þið félluð í skyndiprófinu , og þið eru vart komin fimm mínútur inn í fyrirlesturinn .
(src)="32"> Tosiasia on , että vuoden kuluttua tapahtumasta sekä lottovoittajat että likuntakykynsä menettäneet ovat yhtä tyytyväisiä elämäänsä .
(trg)="35"> Af því að staðreyndin er sú að ári eftir að hafa misst máttinn í fótunum , og ári eftir að hafa unnið í lottóinu , eru lottóvinningshafar og fólk sem er lamað fyrir neðan mitti , jafn hamingjusöm með líf sitt .
(src)="33"> Ei kannata jäädä murehtimaan väärää vastausta , koska kaikki vastailevat kaikkiin kysymyksiini aina väärin .
(trg)="36"> Nú , ekki líða of illa yfir því að hafa fallið í fyrsta skyndiprófinu , af því að allir falla á öllum skyndiprófunum alltaf .
(src)="34"> Laboratoriotutkimuksemme ja taloustieteilijöiden sekä psykologien tutkimukset kautta maan ovat paljastaneet jotain varsin hätkähdyttävää , ns . " vaikutusvääristymän " , joka kuvaa simulaattorin taipumusta toimia huonosti .
(trg)="37"> Rannsóknin sem að rannsóknarstofan mín hefur verið að gera , sem hagfræðingar og sálfræðingar í kringum hnöttinn hafa verið að gera , hefur sýnt okkur eitthvað sem að okkur brá við að vita .
(trg)="38"> Eitthvað sem að við köllum árekstrar hlutdrægni , sem að er tilhneigingin fyrir herminn að vinna illa .
(src)="35"> Sen taipumusta uskotella ihmiselle , että eri vaihtoehdot ovat erilaisempia kuin ne todellisuudessa ovat .
(trg)="39"> Til að hermirinn geti látið þig trúa að mismunandi niðurstöður eru meira mismunandi en þær eru í raun og veru .
(src)="36"> Niin kenttä - kuin laboratoriotutkimukset kertovat , että vaalivoitto tai - häviö , rakastetun löytäminen tai menettäminen , ylennys tai ei , tentistä selviytyminen tai reput tms . vaikuttavat vähemmän , heikommin ja lyhytaikaisemmin kuin ihmiset luulevat .
(trg)="40"> Frá vettvangs rannsóknum til rannsókna á tilraunastofum , sjáum við að vinna eða tapa kosningum , eignast að tapa rómantískum maka , að fá eða ekki fá stöðuhækkun , ná eða falla á framhaldsskóla prófunum , þegar allt kemur til alls , hafa þessi atriði minni áhrif , minni ákafa og miklu minni endingu en fólk hefði haldið að þau hefðu .
(src)="37"> Tuore tutkimus osoittaa -- miltei tyrmäävästi -- kuinka elämän suuret traumat vaikuttavat , ja kertoo , että yli kolme kuukautta vanhoilla tapauksilla , vain muutamin poikkeuksin , ei ole minkäänlaista vaikutusta onnellisuuteen .
(trg)="41"> I raun , hefur nýleg rannsókn - þetta sló mig næstum í gólfið - nýleg rannsókn sýnir hvernig stór lífs áföll hafa áhrif á fólk gefur til kynna að if það hefði gerst fyrir þrem mánuðum síðan , aðeins með örfáum undantekningum , höfðu þau engin áhrif nokkrunvegin á hamingju þína .
(src)="38"> Miksi ?
(trg)="42"> Af hverju ?
(src)="39"> Koska onnellisuutta voi valmistaa keinotekoisesti .
(trg)="43"> Af því að hamingja getur verið mynduð ( búin til )
(src)="40"> Sir Thomas Brown kirjoitti vuonna 1642 :
(src)="41"> " Olen maailman onnellisin mies .
(trg)="44"> Sir Thomas Brown skrifaði árið 1642 , " Ég er hamingjusamasti núlifandi maður .
(src)="42"> Minussa on se , mikä muuttaa velat saataviksi ja vastoinkäymiset menestykseksi .
(trg)="45"> Ég hef það í mér sem að getur breytt fátækt í ríkidóm , mótlæti í farsæld
(src)="43"> Olen Akillesta haavoittumattomampi ; kohtalon iskut eivät pysty minuun . "
(trg)="46"> Ég er meira ósærandi en Akkíles ; örlög hafa engan stað til að slá mig . "
(src)="44"> Mikä merkillinen koneisto tällä kaverilla on päässään ?
(trg)="47"> Hverskonar stórmerkilega vélbúnað hefur þessi maður í hausnum á sér ?
(src)="45"> Täsmälleen sama kuin meillä kaikilla .
(trg)="48"> Jú , það kemur í ljós að það er nákvæmlega sami stórmerkilegi vélbúnaðurinn sem við höfum öll .
(src)="46"> Ihmisillä on jokin , mitä voi pitää " psykologisena immuunijärjestelmänä " .
(trg)="49"> Mannskepnan hefur eitthvað sem að við gætum litið á sem sálrænt ónæmiskerfi .
(src)="47"> Suurelta osin tiedostamattomien kognitiivisten prosessien järjestelmä , joka auttaa heitä muuttamaan näkemyksiään ja tuntemaan olonsa paremmaksi kokemissaan elämäntilanteissa .
(trg)="50"> Kerfi af hugsana ferlum , aðallega ómeðvituðum hugsanaferlum , sem hjálpa þeim að breyta því hvernig þau sjá heiminn , svo að þeim líði betur með heiminn sem að þau finna sig í.
(src)="48"> Kuten sir Thomasilla , teillä on tämä koneisto .
(trg)="51"> Eins og Sir Thomas , þá hafið þið þessa vél .
(src)="49"> Toisin kuin sir Thomas , te ette tunnu tietävän sitä .
(src)="50"> [ Naurua ]
(trg)="52"> Ólíkt Sir Thomas , þá virðist sem þið ekki vita af því .
(src)="51"> Tuotamme onnea keinotekoisesti , mutta meidän mielestämme onni on löydettävä .
(trg)="53"> Við búum til hamingju , en við höldum að hamingja sé eitthvað sem að maður finnur .
(src)="52"> Minun ei tarvinne antaa monta esimerkkiä ihmisistä , jotka syntetisoivat onnellisuutta .
(trg)="54"> Nú , þú þarft ekki mig til að gefa ykkur of mörg dæmi um fólk sem að býr til hamingju , grunar mig .
(src)="53"> Aion näyttää teille koetuloksia , mutta todisteita on helppo löytää lähempääkin .
(trg)="55"> Ég ætla samt að sýna ykkur nokkrar reynslysögur sem sönnun , maður þarf ekki að líta langt til að finna sannanir .
(src)="54"> Haasteena itselleni , kun kerran mainitsen asian silloin tällöin luonnoillani , otin New York Times - lehden ja yritin löytää esimerkkejä onnen valmistajista .
(trg)="56"> Til að skora á sjálfan mig , úr því ég segi þetta annað slagið í fyrirlestrum , tók ég afrit af New York Times og reyndi að finna nokkru tilvik af fólki sem að býr til hamingju .
(src)="55"> Tässä kolme .
(trg)="57"> Og hér eru þrír náungar sem búa til hamingju .
(src)="56"> " Tulen paljon paremmin toimeen fyysisesti , taloudellisesti , emotionaalisesti , henkisesti ja miltei kaikin muin tavoin . " " En kadu pätkääkään .
(trg)="58"> " Ég er miklu betur settur líkamlega , fjárhagslega , tifinningalega , andlega og á næstum allann annan máta . " " Ég sé ekki eftir neinu eina einustu mínútu .
(src)="57"> Autuaallinen kokemus . " " Uskon , että kaikki kääntyi parhain päin . "
(trg)="59"> Þetta var stórfengleg lífreynsla . " " Ég trúi því að allt hafi farið á besta veg . "
(src)="58"> Keitä nämä riivatun onnelliset tyypit ovat ?
(trg)="60"> Hverjar eru þessar persónur sem eru svona svakalega ánægðar ?
(src)="59"> Ensimmäinen on Jim Wright .
(trg)="61"> Jú , fyrsti var Jim Wright .
(src)="60"> Vanhimmat teistä muistavat : hän oli edustajainhuoneen puhemies ja erosi virastaan epäsuosiossa , kun muuan nuori republikaani Newt Gingrich sai selville hänen hämärät kirjabisneksensä .
(trg)="62"> Sum ykkar ery nógu gömul til að muna : hann var formaður Hús Fulltrúanna og hann sagði af sér með ósóma þegar þessi ungi repúblíkani sem heitir Newt Gingrich uppgvötaði skuggalega bóka útgáfusamning sem hann hafði gert .
(src)="61"> Maan vaikutusvaltaisin demokraattipuolueen jäsen menetti kaiken .
(trg)="63"> Hann tapaði öllu .
(src)="62"> Hän menetti rahansa ja valtansa .
(trg)="64"> Valdamesti demókratinn í landinu , hann tapaði öllu . hann tapaði peningunum sínum , hann tapaði völdunum sínum ,
(src)="63"> Mitä sanottavaa hänellä on asiasta kaikkien näiden vuosien kuluttua ?
(trg)="65"> Hvað getur hann sagt öllum þessum árum seinna um þetta allt saman ?
(src)="64"> " Pärjään paljon paremmin fyysisesti , taloudellisesti , henkisesti ja miltei kaikin muin tavoin . "
(trg)="66"> " Ég er betur settur líkamlega , fjárhagslega , andlega og á næstum allann annan máta . "
(src)="65"> Millä muulla tavalla voisi pärjätä paremmin ?
(trg)="67"> Hvern annan máta getur hann verið betur settur sem ?
(src)="66"> Vihanneksellisesti ?
(trg)="68"> Grænmetislega ?
(src)="67"> Mineraalisesti ?
(trg)="69"> Steinefnalega ?
(trg)="70"> Dýralega ?
(src)="68"> Eläimellisesti ?
(src)="69"> Siinä tuli jo kaikki .
(trg)="71"> Hann náði flestum mátum nokkuð vel þarna .
(src)="70"> Moreese Bickhamista ette ole kuulleet .
(trg)="72"> Moresse Bickham er einhver sem þú hefur aldrei heyrt um .
(src)="71"> Hän lausui nämä sanat vapautuessaan .
(trg)="73"> Moreese Bickham sagði þessi orð þegar honum var sleppt .
(src)="72"> Hän oli 78- vuotias ja istunut 37 vuotta
(trg)="74"> Hann var 78 ára gamall .
(src)="73"> Lousianan osavaltion vankilassa rikoksesta , jota ei ollut tehnyt .
(trg)="75"> Hann var 37 ár í Louisiana ríkisfangelsinu fyrir glæp sem hann framdi ekki .
(src)="74"> Lopulta hänet vapautettiin syytteestä 78- vuotiaana DNA- todisteiden perusteella .
(trg)="76"> Hann var fyrir rest sýknaður , þegar hann var 78 ára , með hjálp DNA sönnunargagna .
(src)="75"> Mitä kerrottavaa hänellä oli kokemuksestaan ?
(trg)="77"> Og hvað hafði hann að segja um þessa lífsreynslu ?
(src)="76"> " En kadu hetkeäkään .
(trg)="78"> " Ég sé ekki eftir einni einustu mínútu .
(src)="77"> Se oli autuaallinen kokemus . "
(trg)="79"> Þetta var stórfengleg lífsreynsla . "
(src)="78"> Autuaallinen !
(trg)="80"> Stórfengleg !
(src)="79"> Kaveri ei siis sano , että
(trg)="81"> Þessi náungi er ekki að segja ,
(src)="80"> " No joo , siellä oli ihan kivoja tyyppejä .
(trg)="82"> " Nú , æ þú veist , það voru nokkrir fínir gaurar .
(src)="81"> Kuntosalikin . "
(trg)="83"> Þeir höfðu líkamræktarsal . "
(src)="82"> Vaan " autuaallinen " , sana , jota tavallisesti käytetään uskonnollisesta kokemuksesta
(trg)="84"> Þetta var " stórfenglegt , " orð sem við spörum vanalega fyrir eitthvað eins og trúarlega lífsreynslu .
(src)="83"> Harry S .
(src)="84"> Langerman , jonka olisitte saattaneet tuntea , mutta ette tunteneet , koska hän luki v .
(src)="85"> 1949 pikku lehtijutun
(trg)="85"> Harry S. Langerman sagði þessi orð , eins og þið gætuð hafa vitað en ég ekki , vegna þess að árið 1949 las hann litla grein í blaði um hamborgarastað sem var í eigu þessarra bræðra sem hétu McDonalds .
(src)="86"> McDonalds- nimisen veljesparin omistamasta hampurilaiskojusta .
(src)="87"> Hän ajatteli :
(src)="88"> " Tosi näppärä idea ! "
(trg)="86"> Og hann hugsaði , " Þetta er mjög sniðug hugmynd ! "
(src)="89"> Hän etsi heidät käsiinsä .
(trg)="87"> Þannig að hann fór og fann þá .
(src)="90"> He sanoivat :
(trg)="88"> Þeir sögðu ,
(src)="91"> " Saat tästä franchising- sopimuksen 3000 taalalla . "
(trg)="89"> " Við getum gefið þér leyfi fyrir þessu fyrir 3000 dali . "
(src)="92"> Harry palasi New Yorkiin ja pyysi investointipankkiiriveljeltään 3000 dollarin lainaa , ja veljen kuolemattomat sanat olivat :
(trg)="90"> Harry fór aftur til New York , spurði bróður sinn sem var fjárfestingamaður í banka hvort hann gæti lánað sér 3000 dollara , og bróðir hans sagði þessi ódauðlegur orð ,
(src)="93"> " Ääliö , ei kukaan syö hampurilaisia . "
(trg)="91"> " Asninn þinn , enginn borðar hamborgara . "
(src)="94"> Hän ei suostunut lainaan , ja tietysti puoli vuotta myöhemmin
(trg)="92"> Hann vildi ekki lána honum peningana , og að sjálfsögðu sex mánuðum síðar
(src)="95"> Ray Croc sai juuri saman idean .
(trg)="93"> Ray Croc fékk nákvæmlega sömu hugmynd .
(src)="96"> Kävi ilmi , että hampurilaisia kyllä syödään , ja Ray Crocista tuli hetkeksi Amerikan rikkain mies .
(trg)="94"> Það kom víst í ljós að fólk borðar jú hamborgara , og Ray Croc , í smá tíma , varð ríkasti maður Ameríku .
(src)="97"> Lopulta - mahdollisuuksista parhain - jotkut tunnistavat kuvasta nuoren Pete Bestin , joka oli Beatlesien alkuperäinen rumpali , kunnes bändi lähetti hänet asialle ja itse häippäisi ja nappasi kiertueelta Ringon mukaansa .
(trg)="95"> Og í síðasta lagi -- þú veist , það besta af öllum mögulegum heimum -- sum af ykkur þekkja þessa ungu mynd af Pete Best , sem var upprunalegi trommarinn í Bítlunum , þangað til að þeir , þið vitið , sendu hann út í sendiferð og laumuðust í burtu og tóku Ringo með á tónleikaferð .
(src)="98"> Kun Pete Bestiä haasteteltiin vuonna 1994
(trg)="96"> Jæja , árið 1994 þegar Pete Best var tekinn viðtali
(src)="99"> - vieläkin rumpali ja studiomuusikko - hänen sanomansa oli :
(trg)="97"> -- já hann er ennþá trommari ; já , hann er stúdíó tónleikamaður -- hann hafði þetta að segja :
(src)="100"> " Olen onnellisempi kuin olisin ollut Beatleseissä . "
(trg)="98"> " Ég er ánægðari en ég hefði orðið með Bítlunum . "
(src)="101"> OK .
(src)="102"> Näiltä ihmisiltä voi oppia jotain tärkeää : se on onnellisuuden salaisuus .
(trg)="100"> Það er eitthvað mikilvægt sem er hægt að læra af þessu fólki , og það er leyndardómur hamingjunnar .
(src)="103"> Tässä se lopulta paljastetaan .
(trg)="101"> Hérna er það , loksins til að vera sýnt .
(src)="104"> Ensiksi : hanki vaurautta , vaikutus - ja arvovaltaa ja sitten menetä ne .
(trg)="102"> Fyrst : safnið að ykkur miklum auð , völdum , og virðingu , og tapið því öllu .
(src)="105"> [ Naurua ]
(trg)="103"> ( Hlátur )
(src)="106"> Toiseksi : istu vankilassa niin suuri osa elämästäsi kuin suinkin voit .
(trg)="104"> Næst : eyðið eins miklu af ykkar lífi í fangelsi og þið getið .
(src)="107"> [ Naurua ]
(src)="108"> Kolmanneksi :
(src)="109"> Tee jostain toisesta sikarikas .
(trg)="105"> ( Hlátur ) Í þriðja lagi : gerið einhvern annann virkilega virkilega ríkann .