# fa/W8oUsscfsCuA.xml.gz
# tlh/W8oUsscfsCuA.xml.gz
(src)="1"> هیچ چیز بزرگتر یا قدیم تر از جهان نیست . پرسش های شما که من دوست دارم درباره شان صحبت کنم اینها هستند : یک ، ما از کجا آمده ایم ؟ جهان چگونه به وجود آمد ؟ آیا ما در جهان تنها هستیم ؟ آیا آن بیرون موجودات فضایی وجود دارند ؟ آینده نژاد بشر چیست ؟ تا دهه ۱۹۲۰ همه فکر می کردند که جهان اصولا ایستا و بدون تغییر با گذشت زمان است . سپس کشف شد که جهان در حال انبساط است . کهکشان های دور از ما فاصله می گرفتند . این به آن معنی بود که آنها می بایست در گذشته به هم نزدیکتر می بودند . اگر به طور فرضی به عقب بازگردیم ، می بینیم که همگی ما می بایست در کنار هم می بودیم در حدود ۱۵ میلیارد سال پیش . این مهبانگ بود ، آغاز جهان . ولی آیا پیش از مهبانگ چیزی بود ؟ اگر نبود ، چه چیزی جهان را ایجاد کرد ؟ چرا جهان به این شکلی که از مهبانگ پدیدار شد به وجود آمد ؟ ما به طور معمول فکر می کردیم که نظریه جهان می تواند به دو بخش تقسیم شود . نخست ، قوانین بودند مانند معادله های ماکسول و نسبیت عام که تکامل جهان را تعیین می کردند ، با معلوم بودن حالت آن در کل فضا در یک زمان . و دوم ، هیچ پرسشی بر سر حالت آغازین جهان نبود . ما در بخش اول خوب پیشرفت کرده ایم ، و اکنون دانش قوانین تکامل را در همه و تقریبا در شرایط مفرط داریم . ولی تا همین اواخر ، ما آگاهی اندکی در مورد شرایط آغازین جهان داشته ایم . هرچند ، این تقسیم بندی به قوانین تکامل و شرایط آغازین به این بستگی دارد که زمان و فضا جدا و متمایز باشند .
(trg)="1"> ' u´ tIn law´ Hoch tIn puS . ´u ' qan law´ Hoch qan puS . vay´ vIghel vIneH , nuqDaq ´oH mungmaj 'e ' ? chay´ chenpu´ ' u ' ? ' u' Daq mamob´a ' ?
(trg)="2"> latlh yuQmeyDaq yaghmey lutu 'lu " a ' ? nuq ´oH Human Segh San 'e ' ? qaSpa´ tera´ maH DIS poH 1920 choHbe´ ' u´
(trg)="3"> ' e´ luHar Hoch .
(src)="2"> در شرایط مفرط ، نسبیت عام و نظریه کوانتوم اجازه می دهند که زمان مانند یک بعد دیگری از فضا رفتار کند .
(trg)="10"> ' e´ luchaw´ ngermey chu´ qaStaHvIS ghu 'mey le ' . vaj pImbe´ poHmey chuqmey je .
(src)="3"> این تمایز میان زمان و فضا را از میان می برد و این یعنی قوانین تکامل می توانند حالت های آغازین را نیز تعیین نمایند .
(trg)="11"> vaj chutmey DIyajchu 'DI ' , ´u ' Dotlh wa' DIch wISovlaH . chen' eghmoHlaH ´u ' .
(src)="4"> جهان می تواند به طور خود به خود خودش را از هیچ به وجود آورد . علاوه بر این ، ما می توانیم محاسبه کنیم احتمال آنرا که جهان در حالت های متفاوت ایجاد شده باشد . این پیش بینی ها در توافق کاملند با مشاهدات ماهواره دبلیومپ از تابش ریزموج زمینه کیهانی ، که شاهدی است از جهان در روزگار بسیار ابتدایی . ما فکر می کنیم که راز خلقت جهان را گشوده ایم . شاید ما می بایست جهان را به ثبت برسانیم و از همه برای وجودشان حق امتیاز بگیریم .
(trg)="12"> nuq ´oHpu´ ' u´ Dotlh wa´DIch´e ' ?
(trg)="13"> DuH Dotlhmey law ' . ghaytan qaSbogh DuHmey lutu´lu´ ' ej ghaytanHa´ qaSbogh DuHmey lutu 'lu ' . wISImlaH . chenpu´DI´ ' u´ woj law´ tlhuDlu ' . ' u´ Qup cha' bogh mIllogh´e ' luchenmoHmeH tejpu´
(trg)="14"> WMAP SIbDoH woj noch patmey lulo 'ta ' . ' u´ Qup qechmeymaj rurqu´ mIlloghvam . chen' eghmoHghach Qatlh wIyajlaw ' . chaq ´u ' ´oghlaHghach chaw´ wIDoQnIS ghIq maHvaD DIlnIS ´u ' Dabbogh Hoch 'e ' !
(src)="5"> اکنون من به دومین پرسش بزرگ بازمی گردم : آیا ما تنهاییم ، یا آیا انواع دیگری از حیات در جهان وجود دارند ؟
(trg)="15"> DaH potlh 'a ' cha´ vIqel : mamob 'a ' ? pagh latlh yuQmeyDaq yaghmey lutu 'lu " a ' ?
(src)="6"> ما باور داریم که حیات به طور خوبخودی در زمین روی داده ، بنابراین باید ممکن باشد که حیات در دیگر سیاره های مناسب هم ظاهر شود ، که به نظر می رسد شمار زیادی از آنها در کهکشان وجود دارند . ولی ما نمی دانیم حیات در ابتدا چگونه پدیدار شد .
(trg)="16"> tera 'Daq chenpu´ yaghmey . chenmoHta´ pagh . ´e ' wIHar . vaj chaq latlh yuQmeyDaq chenpu´ yaghmey . ' ej qIbmajDaq law´law´ yuQmey 'e ' DablaHbogh yaghmey . chay´ chenpu´ yaghmey wa' DIch ? maSovbe ' .
(src)="7"> ما دو فقره مدرک مشاهداتی داریم از احتمال پدیدار شدن حیات .
(trg)="17"> chenmeH yaghmey ´eb bopbogh De´ law " e´
(trg)="18"> lu' ang cha´ Dochmey :
(src)="8"> نخستین آن است که ما فسیل های جلبکی داریم از ۳ . ۵ میلیارد سال پیش . زمین در ۴ . ۶ میلیارد سال پیش شکل گرفته و احتمالا برای نیم میلیارد سال نخست بسیار داغ بوده است .
(trg)="19"> wutlhDaq yagh Hegh chovnatlhmey DItu 'pu ' .
(trg)="20"> 3 500 000 000 ben Hegh yaghmeyvam .
(trg)="21"> 4 600 000 000 ben chen tera ' . qaStaHvIS 500 000 000 DIS , ghaytan tera´ luDablaHbe´ yaghmey ´Iqmo´ tuj .
(src)="9"> بنابراین حیات در بازه نیم میلیارد سالی که برایش ممکن بوده در زمین پدیدار شده ، که در مقایسه با عمر ده میلیارد ساله یک سیاره زمین- گونه کوتاه است . این حاکی از آن است که احتمال پدیدار شدن حیات به طور معقولی بالاست . اگر احتمالش خیلی پایین می بود ، آدم باید انتظار می داشت که بیشتر ده میلیارد سال موجود را وقت ببرد . از سویی دیگر ، به نظر نمی آید که ما توسط فضایی ها ملاقات شده باشیم . من گزارش های یوفوها را به حساب نمی آورم . چرا آنها باید تنها برای مردم خل و عجیب ظاهر شوند ؟ اگر یک توطئه حکومتی برای فرونشاندن گزارش ها وجود دارد و هدفشان نگهداشتن دانستنی های علمی که فضایی ها می آورند برای خود است ، به نظر می آید که تاکنون می بایست یک سیاست منحصرا بی فایده بوده باشد . بعلاوه ، علی رغم جستجوی گسترده توسط پروژه ستی ، ما هیچ برنامه سوال و جواب تلویزیونی فضایی نشنیده ایم . این احتمالا نشان دهنده آن است که هیچ تمدن فضایی وجود ندارد در این مرحله از توسعه ما به شعاع چند صد سال نوری اطراف . صدور یک بیمه نامه برای وقت آدم ربایی فضایی ها شرط خوب و بیخطری به نظر می رسد .
(trg)="22"> vaj DuHpu´DI´ yIn , rInpa´ 500 000 000 DIS chenpu´ yaghmey . tera´ taHtaHghach poH nI´ law´ yaghmey taHbe' taHghach poH nI´ puS , vaj nom chenpu´ yaghmey , DuHpu 'DI ' . vaj qubbe´law´ chenmeH yaghmey ´ebmey . qubchugh bIH , ghaytanHa´ chen yaghmey
(trg)="23"> QuptaHvIS tera ' . ' a wej nuSuchbe´law´ latlh yuQmey nganpu ' .
(trg)="24"> UFOmeyqoq vIqelbe 'taH . qatlh taQwI´pu´vaD neH ´ang´egh Dujmeyvam ?
(src)="10"> این من را به آخرین پرسش بزرگ برمی گرداند : آینده نژاد بشر . اگر ما تنها موجودات هوشمند در کهکشان باشیم ، بایستی اطمینان حاصل کنیم که زنده بمانیم و ادامه پیدا کنیم .
(trg)="28"> DaH potlh 'a ' natlIS vIqel : nuq ´oH Human Segh San 'e ' ? qIbvamDaq QublaHbogh latlh yaghmey lutu´lu´be´chugh , mataHnISqu ' !
(src)="11"> ولی ما در حال ورود به دوره بسیار خطرناکی از تاریخ مان هستیم . جمعیت ما و استفاده ما از منابع محدود سیاره زمین به صورت روزافزون در حال افزایش است ، همگام با دیگر قابلیت های فنی برای تغییر محیط زیست به صورت خوب یا زیان بار .
(trg)="29"> ' a QobtaH ghu 'maj . tlhoy law' choHtaH roghvaHmaj ´ej tlhoy tera´ jo wInatlhtaH ,
(trg)="30"> ' ej chammaj ´Itlhmo´ yuQmaj wISIghlaHqu ' . wIDublaH ´ej wIQaw 'laH .
(src)="12"> ولی دستورالعمل ژنتیکی ما هنوز غریزه های خودخواهانه و پرخاشگرانه ای را حمل می کند که در گذشته مزیت برزیستی داشته اند . دشوار خواهد بود تا از فاجعه دوری شود در چند صد سال آینده ، هزار یا میلیون سال آینده که جای خود دارد .
(trg)="31"> ' a ´IwmajDaq numutmoHbogh Duj , nuvaQmoHbogh Duj je lutu´lu´taH , poH nI´ ret mataHmeH ´utmo´ Dujvam . qaStaHvIS vatlh DIS poH veb
(trg)="32"> Qugh 'a ' wIbotlaH 'a ' ?
(trg)="33"> Qatlh . qaStaHvIS ´uy´ DIS poH veb ...
(src)="13"> تنها شانس بقای ما در درازمدت این است که در سیاره زمین در خفا باقی نمانیم ، بلکه در فضا پخش شویم . پاسخ به این پرسش های بزرگ نشان می دهد که ما پیشرفت شگرفی در چند صد سال اخیر داشته ایم . ولی اگر ما بخواهیم ورای چند صد سال آینده ادامه دهیم ، آینده ما در فضا است . این دلیل آن است که من طرفدار سرنشین دار -- یا بهتر است بگویم ، پروازهای فضایی انسان دار هستم . من برای تمام عمرم تلاش کرده ام تا جهان را بفهمم و پاسخ هایی برای این پرسش ها بیابم . من خیلی خوش اقبال بوده ام که ناتوانی ام مانع جدی نبوده است ؛ هرآینه ، این مساله به من فرصت بیشتری نسبت به خیلی های دیگر داده تا جستجویم برای دانش را دنبال کنم . هدف نهایی یک نظریه کامل برای جهان است ، و ما داریم خوب پیشرفت می کنیم . سپاس از اینکه گوش دادید .
(trg)="35"> nI' taHvIS poH , mataHtaHmeH
(trg)="36"> latlh qo' mey DIjaHnISqu ' . reH tera 'Daq maratlhlaHbe ' . potlh 'a' meyvam DInuDchugh , vaj wa " e´ wItlhoj : qaStaHvIS nungbogh vatlh DIS poH , Ser law´ wIta 'ta ' . ' a qaStaHvIS vatlh DIS poH veb mataH wIneHchugh ,
(trg)="37"> loghDaq ´oH Sanmaj 'e ' .
(src)="14"> کریس اندرسون : پرفسور ، اگر شما مجبور بودید یکی از این دو را حدس بزنید ، آیا اکنون باور دارید که محتمل تر است که چنین باشد تا نباشد که ما در راه شیری تنها باشیم ، به عنوان تمدنی در سطح هوش خودمان یا بالاتر ؟
(trg)="42"> Chris Anderson : ghojmoHwI " a´ wa´ DuH DawIv net poQchugh , ghaytan qIbmajDaq mamob 'a ' ? tayqeqmaj ´Itlh law´ Hoch ´Itlh puS .
(trg)="43"> DuH 'a ' ? chay´ bIHar ?
(src)="15"> این پاسخ هفت دقیقه وقت برد ، و واقعا به من بینشی داد از اینکه کل این سخنرانی به راستی چه عمل سخاوتمندانه ای برای تد بوده است .
(trg)="44"> jangmeH vumta´ ghaH qaStaHvIS Soch tupmey . quvba´ ghojmoHwI " a ' , TEDvaD SoQvam nI´ ghItlhta 'mo ' .
(src)="16"> استیون هاوکینگ : من فکر می کنم این بسیار محتمل است که ما تنها تمدن باشیم در حدود صدها سال نوری ؛ وگرنه ما می بایست امواج رادیویی را شنیده بودیم . حالت دیگر این است که تمدن ها برای مدت طولانی باقی نمی مانند ، بلکه خود را نابود می کنند . سی اِی : پرفسور هاوکینگ ، سپاس به خاطر این پاسخ . ما آن را به عنوان یک اخطار سودمند می پذیریم ، من فکر می کنم ، برای باقی کنفرانس مان در این هفته . پرفسور ، ما واقعا از شما قدردانی می کنیم به خاطر این اقدام فوق العاده که انجام دادید تا پرسش هایتان را امروز با ما قسمت کنید . واقعا از شما سپاسگزارم .
(trg)="45"> Stephen Hawking : ghaytan ´op vatlh loghqam juchbogh moQ qoDDaq tayqeqmaj lururbogh tayqeqmey 'e ' lutu´lu´be´ nov jabbI 'IDmey DItu´be´pu´mo ' . pagh chaq ngaj tayqeq yInmey
(trg)="48"> Hawking ghojmoHwI " a ' , bIjangta´mo´ qatlho ' . ghuHvammo´ qaStaHvIS qepmaj mayep . ghojmoHwI " a ' , SoQvam DaghermeH bIvumqu´ta´mo´
(src)="17"> ( کف زدن )
(trg)="50"> ( quvmoHmeH wabmey )