# es/0Ect7xGrwfMf.xml.gz
# mk/0Ect7xGrwfMf.xml.gz
(src)="1"> Hace unos meses , una mujer de 40 años llegó a la sala de urgencias de un hospital cercano y estaba confundida cuando la trajeron .
(trg)="1"> Пред неколку месеци , 40 годишна жена дојде на ургентното одделение во болницата близу местото каде што живеам , и таа беше збунета .
(src)="2"> Su presión arterial era un alarmante 230 sobre 170 .
(trg)="2"> Нејзиниот крвен притисок беше алармантни 230 со 170 .
(src)="3"> En pocos minutos entró en paro cardiaco .
(trg)="3"> После само неколку минути , таа доживеа срцев колапс .
(src)="4"> Fue reanimada , estabilizada y le hicieron una tomografía axial computarizada ( TAC ) justo a un lado de la sala de urgencias porque les preocupaban posibles coágulos en el pulmón .
(trg)="4"> Таа беше реанимирана и стабилизирана , и беше префрлена на рентгенско снимање веднаш до одделот ургентното одделение , заради сомнежи за згрутчена крв во белите дробови .
(src)="5"> La tomografía reveló que no tenía coágulos , pero si mostró masas palpables y visibles en las mamas , tumores de mama , que se habían dispersado por todo su cuerpo .
(trg)="5"> Рентгентските снимки не регистрираа згрутчена крв во белите дробови , туку двострани , видливи , опипливи ткива во дојките тумори на дојките , чии метастази беа далеку раширени низ целото нејзино тело .
(src)="6"> Y la verdadera tragedia fue que , al observar sus registros , ella había estado en otros 4 o 5 hospitales en años anteriores .
(trg)="6"> И трагично беше тоа што , доколку погледнете во нејзиното медицинско досие , таа била прегледана во четири или пет други здравствени институции во претходните неколку години .
(src)="7"> 4 o 5 oportunidades para palpar y encontrar esas masas en las mamas e intervenir en una etapa más temprana que cuando llegó a nosotros .
(trg)="7"> Четири или пет можности да се забележат ткивата во дојките , да се опипаат и да се интервенира во многу порана фаза од оваа во која ние ја прегледавме .
(src)="8"> Damas y caballeros , esta historia no es inusual .
(trg)="8"> Дами и господа , ова воопшто не е необична приказна .
(src)="9"> Lamentablemente esto sucede todo el tiempo .
(trg)="9"> За жал , вакво нешто се случува цело време .
(src)="10"> Bromeo , aunque solo en parte , diciendo que si Ud. llega a un hospital sin una extremidad , nadie le creerá hasta que le hagan una tomografía , resonancia magnética o consulta ortopédica .
(trg)="10"> Се шегувам , но само половично , дека ако дојдете во една од нашите болници со исечен екстремитет , никој нема да ви поверува се додека не направат рендгенска снимка , или магнетна резонанца или да се консултираат со ортопед .
(src)="11"> Yo no odio a las máquinas .
(trg)="11"> Не сум лудит .
(src)="12"> Doy clases en Stanford .
(trg)="12"> Предавам на Стенфорд
(src)="13"> Soy un médico que usa tecnología de punta , pero quiero explicarles , en los próximos 17 minutos , que cuando omitimos el examen físico , cuando solo ordenamos pruebas en lugar de examinar y hablar con el paciente , no solo estamos pasando por alto diagnósticos sencillos que pueden realizarse en una etapa temprana y tratable , sino que estamos perdiendo mucho más que eso .
(trg)="13"> Јас сум лекар кој работи со помош на најновата технологија .
(trg)="14"> Но би сакал да ви образложам во наредните 17 минути дека кога ги скратуваме прегледите , кога се потпираме само на испитувања отколку на разговор и преглед на пациентот , не само што пропуштаме да дадеме едноставни дијагнози кои можат да бидат дијагнозирани во излечива , почетна фаза , туку губиме и нешто многу повеќе .
(src)="14"> Estamos perdiendo un rito que es transformador , trascendente y que es el núcleo de la relación médico- paciente .
(trg)="15"> Губиме еден ритуал .
(trg)="16"> Губиме ритуал кој што верувам дека е трансформациски , трансцендентален , и кој лежи во срцето на односот пациент- лекар .
(src)="15"> Podría ser una herejía decir esto aquí en TED , pero quisiera presentarles
(src)="16"> la innovación más importante en medicina de los próximos 10 años : el poder de la mano humana ... que toca , consuela , diagnostica y realiza el tratamiento .
(trg)="17"> Ова можеби ќе звучи како ерес овде на ТЕД , но би сакал да ви го претставам најважната иновација , според мене , во областа на медицината кое треба да дојде во наредните 10 години а тоа е моќта на човековата рака -- да допре , да утеши , да дијагностицира и да одреди терапија .
(src)="17"> Quiero presentarles a esta persona cuya imagen pueden o no reconocer .
(trg)="18"> Прво сакам да ве запознаам со човекот чија што фотографија можеби ја препознавате .
(src)="18"> Sir Arthur Conan Doyle .
(trg)="19"> Ова е сер Артур Конан Дојл .
(src)="19"> Como estamos en Edimburgo diré que soy gran admirador de Conan Doyle .
(trg)="20"> Бидејќи сме во Единбург , а ќе додадам и дека сум голем обожавател на Конан Дојл .
(src)="20"> Quizá no sepan que Conan Doyle estudió en la escuela de medicina aquí en Edimburgo y su personaje , Sherlock Holmes , fue inspirado por Sir Joseph Bell .
(trg)="21"> Можеби не знаете дека Конан Дојл студирал медицина овде во Единбург , и неговиот лик , Шерлок Холмс , бил инспириран од сер Џозеф Бел .
(src)="21"> Joseph Bell fue un maestro extraordinario en todos aspectos .
(trg)="22"> Џозеф Бел бил одличен учител , по сите основи .
(src)="22"> Conan Doyle , escribiendo acerca de Bell , describió el siguiente diálogo entre Bell y sus estudiantes .
(trg)="23"> И Конан Дојл , пишувајќи за Бел , го опишал следниот разговор помеѓу Бел и неговитре студенти .
(src)="23"> Imaginen a Bell en el departamento de consulta externa , rodeado de estudiantes , con pacientes que llegan a la sala de urgencias , se registraban e ingresan .
(trg)="24"> Замислете го Бел како седи во амбулантата опкружен со своите студенти , а пациентите се пријавуваат на ургентно и откако се евидентирани , доаѓаат кај него .
(src)="24"> Llega una mujer con un niño y Conan Doyle describe el siguiente diálogo :
(trg)="25"> И доаѓа една жена со дете , а Конан Дојл ја опишува следната ситуација :
(src)="25"> La mujer dice :
(src)="26"> " Buenos días " .
(trg)="26"> Жената вели , " Добро утрo . "
(src)="27"> Bell pregunta : " ¿ Cómo estuvo su viaje en el transbordador de Burntisland ? "
(trg)="27"> Бел ја прашува :
(trg)="28"> " Какво беше патувањето со траект од Брнтајленд ? "
(src)="28"> Ella responde :
(src)="29"> " Estuvo bien " .
(trg)="29"> Таа вели : " Добро беше . "
(src)="30"> Él pregunta : " ¿ Qué hizo usted con su otro niño ? "
(trg)="30"> А тој вели :
(trg)="31"> " Каде ви е другото дете ? "
(src)="31"> Ella responde :
(trg)="32"> Таа вели :
(src)="32"> " Lo dejé con mi hermana en Leith " .
(trg)="33"> " Го оставив кај сестра ми во Лит . "
(src)="33"> Él pregunta :
(trg)="34"> А тој вели ,
(src)="34"> " ¿ Tomó el atajo en Inverleith Row para llegar al hospital ? "
(trg)="35"> " Дали дојдовте по скратениот пат преку улицата Инверлит за да стигнете до амбулантата ? "
(src)="35"> Ella responde :
(trg)="36"> Таа вели :
(src)="36"> " Así fue " .
(trg)="37"> " Да . "
(src)="37"> Él pregunta : " ¿ Irá a trabajar a la fábrica de linóleo ? "
(trg)="38"> Потоа тој прашува : " Дали сè уште работите во фабриката за линолеум ? "
(src)="38"> Ella responde :
(trg)="39"> А таа вели :
(trg)="40"> " Да , работам . "
(src)="40"> Entonces Bell comienza a explicar a sus estudiantes .
(trg)="41"> Тогаш Бел им објаснува на студентите .
(src)="41"> " Cuando ella dijo ´Buenos días ' , reconocí su acento de Fife .
(trg)="42"> Тој вели :
(trg)="43"> " Гледате , кога таа рече " Добро утро , " по акцентот го насетив дијалектот од Фајф .
(src)="42"> El transbordador más cercano que lo cruza es Burntisland .
(trg)="44"> А најблискиот траект од Фајф е преку Брнтајленд .
(src)="43"> Por lo que debió subir a ese transbordador .
(trg)="45"> Значи мора да дошла со тој траект .
(src)="44"> Noten que el abrigo que está cargando es muy pequeño para el niño que la acompaña , por lo tanto ella inició el viaje con dos niños , pero dejó a uno en el camino .
(trg)="46"> Забележувате дека палтото кое го носи е премногу мало за детето кое е со неа , значи , тргнала на патов со две деца , но го оставила едното по пат .
(src)="45"> Noten que hay barro en la suela de sus zapatos .
(trg)="47"> Ја забележувате глината на нејзините стапала .
(src)="46"> Ese tipo de barro rojo no se encuentra Edimburgo , excepto en los jardines botánicos .
(trg)="48"> Таква црвена глина нема во круг од стотина милји од Единбург , освен во ботаничките градини .
(src)="47"> Entonces , debió tomar un atajo en Inverleith Row para llegar aquí .
(trg)="49"> Па затоа знам дека одела по кратенката преку улицата Инверлит за да стигне до овде .
(src)="48"> Finalmente , ella tiene dermatitis en los dedos de su mano derecha , una dermatitis que es única de los obreros de la fábrica de linóleo en Burntisland " .
(trg)="50"> И за крај , таа има дерматитис на прстите на нејзината десна рака , дерматитис кој е карактеристичен за работниците од линолеумската фабрика во Брнтајленд . "
(src)="49"> Cuando Bell pidió a la paciente que se desnudara y la examinó , se podrán imaginar cuanto más percibió .
(trg)="51"> А откако Бел ќе го соблече пациентот , и ќе започне со прегледот , можете да замислите уште колку многу работи може да открие .
(src)="50"> Como maestro de medicina y como estudiante también , este relato me ha inspirado .
(trg)="52"> Како професор по медицина , и како студент , јас бев многу инспириран од оваа приказна .
(src)="51"> Pero es posible que no sepan que esta habilidad para reconocer el cuerpo simplemente usando nuestros sentidos es muy reciente .
(trg)="53"> Но можеби не знаете дека нашата способност да го посматраме телото на едноставен начин , користејќи ги своите сетила , е сосема скорешна .
(src)="52"> Esta imagen es de Leopold Auenbrugger quien , a finales de 1700 , descubrió la percusión .
(trg)="54"> Фотографијата која ви ја покажувам е од Леополд Оуенбругер кој што , во доцниот XVII век , ја откри перкусијата .
(src)="53"> La historia dice que Leopold Auenbrugger era hijo de un posadero .
(trg)="55"> Приказната оди вака :
(trg)="56"> Леополд Оуенбругер бил син на гостилничар .
(src)="54"> Su padre solía bajar al sótano y golpear con sus dedos los toneles de vino para saber cuánto vino quedaba en ellos y si debía hacer un nuevo pedido .
(trg)="57"> И неговиот татко одел долу во подрумот да потчукне од страната на бурињата со вино за да одреди колку вино е останато во нив и да види дали треба да нарача уште .
(src)="55"> Cuando Auenbrugger se convirtió en médico comenzó a hacer lo mismo .
(trg)="58"> Па затоа кога Оуенбергер станал доктор , започнал да го прави истото .
(src)="56"> Golpeaba levemente con sus dedos el pecho o el abdomen de sus pacientes .
(trg)="59"> Тој потчукнувал на градите од неговите пациенти и на нивнитре стомаци .
(src)="57"> Básicamente todo lo que sabemos sobre percusión , que fue como el ultra sonido de su época ; órganos inflamados , fluidos alrededor del corazón o en los pulmones , cambios abdominales ... todo lo describió en este maravilloso manuscrito
(trg)="60"> И скоро се што ние знеме за перкусијата , кое што можете да го наречете и " ултразвук на тоа време " зголемување на орган , течност околу срцето , течност во белите дробови , стомачни промени -- сè ова е објаснето во неговото прекрасно дело
(src)="58"> llamado " Inventum Novum " , " Nuevo invento " , el cual hubiera desaparecido de no ser por este doctor , Corvisart , célebre médico francés ... famoso solamente por ser el médico de este caballero .
(trg)="61"> " Инвентум Новум " - " Ново откритие , " кое ќе исчезнело во заборав , да не бил еден лекар , Корвисар , познат француски доктор -- познат само затоа што му бил лекар на овој господин -- кој повторно не претставил неговото дело .
(src)="59"> Corvisart presentó y difundió nuevamente el trabajo que fue seguido un par de años después por Laennec , descubridor del estetoscopio .
(trg)="62"> А тоа било пропратено една или две години подоцна со откривање на стетоскопот од страна на Ленак .
(src)="60"> Se dice que Laennec caminaba por París cuando vio a 2 niños jugando con un palo .
(trg)="63"> Ленак , наводно се шетал низ Париските улици и видел две деца кои се играле со прачка .
(src)="61"> Uno raspaba un extremo del palo mientras el otro niño escuchaba en el otro extremo .
(trg)="64"> Едно од нив гребело од едната страна на прачката , а другото дете слушало од другата страна .
(src)="62"> Laennec pensó que sería una forma maravillosa de escuchar el pecho o el abdomen usando lo que él llamó " cilindro " .
(trg)="65"> И Ленак помислил дека ова е одличен начин да се слушаат градите или стомакот со нешто што тој го нарекувал " цилиндерот . "
(src)="63"> Después lo renombró como " estetoscopio " .
(trg)="66"> Подоцна го нарекол стетоскоп .
(src)="64"> Fue así como nacieron el estetoscopio y la auscultación .
(trg)="67"> Така се родиле стетоскопот и аускултацијата .
(src)="65"> En pocos años , a finales de 1800 o principios de 1900 , de pronto , el barbero cirujano dejó paso al médico que trataba de diagnosticar .
(trg)="68"> После неколку години , во доцниот XIX и раниот XX век , одеднаш , берберот- хирург му одстапил место на лекарот кој се обидува да даде дијагноза .
(src)="66"> Si ustedes recuerdan , antes de eso , no importaba qué le aquejara , Ud. iba con el cirujano barbero quien terminaría aplicándole ventosas , sangrándolo , purgándolo .
(trg)="69"> Ако се сеќавате , многу пред ова време , без разлика што и да те мачи , одиш кај берберот- хирург кој те преврзува , ти пушта крв , те прочистува .
(src)="67"> Ah , y si usted quería , podía hacerle un corte de cabello y extraerle una muela mientras tanto .
(trg)="70"> И да , доколку си сакал , можел да те подстриже -- кратко од страните , долго кај тилот -- и да ти го извади забот додека си веќе таму .
(src)="68"> No intentaba diagnosticar .
(trg)="71"> Тој не се ни обидувал да дава дијагноза .
(src)="69"> Puede que Uds. sepan que en el tubo del barbero , las rayas rojas y blancas representan las bandas ensangrentadas del cirujano barbero y los receptáculos en los extremos representan los recipientes donde se recolectaba la sangre .
(trg)="72"> Всушност , некои од вас можеби добро знаат дека берберскиот столб , црвено- белите пруги ги претставуваат крвавите завои на берберот- хирург , и кутиите на двата краја ги претставуваат лончињата во кои крвта била собирана .
(src)="70"> Pero la llegada de la auscultación y la percusión representó enormes cambios cuando los médicos comenzaron a mirar dentro del cuerpo .
(trg)="73"> Појавувањето на аускултацијата и перкусијата претставувале огромна промена и момент кога лекарите започнуваат да гледаат во внатрешноста на телото .
(src)="71"> Esta pintura en particular , representa el pináculo , lo más alto , de la era clínica .
(trg)="74"> И мислам дека оваа слика , претставува врв на таа клиничка ера .
(src)="72"> Esta pintura es muy famosa :
(trg)="75"> Ова е многу позната слика :
(src)="73"> " El doctor " de Luke Fildes .
(trg)="76"> " Докторот " од Лук Филдс .
(src)="74"> Luke Fildes fue comisionado por Tate para pintarla , quien estableció la Galería Tate .
(trg)="77"> На Лук Филдс му било наложено од страна на Тејт , кој тогаш ја оформил Тејт Галеријата .
(src)="75"> Él pidió a Fildes que hiciera una pintura de importancia social .
(trg)="78"> Тејт го поканил Филдс да наслика слика од општествено значење .
(src)="76"> Es interesante que Fildes eligiera este tema .
(trg)="79"> И интересно е што Филдс ја избрал оваа тема .
(src)="77"> El hijo mayor de Fildes , Philip , murió a los 9 años en la víspera de Navidad después de una breve enfermedad .
(trg)="80"> Најстариот син на Филдс , Филип , починал на девет годишна возраст на Бадник после кратко боледување .
(src)="78"> Fildes quedó tan impresionado por el médico que hizo vigilia durante varias noches , que decidió que trataría de representar al médico en nuestro tiempo , casi como un tributo a este médico .
(trg)="81"> И Филдс бил импресиониран од лекарот кој бдеел над неговиот кревет две , три ноќи , па решил да се обиде да го претстави современиот лекар -- скоро да му оддаде почит на тој лекар .
(src)="79"> Es por eso que " El doctor " es una pintura famosa .
(trg)="82"> И така се родила и сликата " Докторот " , многу позната слика .
(src)="80"> Ha estado en calendarios y estampillas de varios países .
(trg)="83"> Таа се наоѓа на календари , поштенски марки во многу различни земји .
(src)="81"> A veces me pregunto , ¿ Qué hubiera hecho Fildes de haber realizado esta pintura en la época actual , en el año 2011 ?
(trg)="84"> Често се прашувам што би правел Филдс доколку бил замолен да наслика слика во модерново време , во 2011 година ?
(src)="82"> ¿ Hubiera usado un monitor de computadora en lugar del paciente ?
(trg)="85"> Дали би ставил компјутерски монитор на местото од пациентот ?
(src)="83"> He tenido problemas en Silicon Valley por decir que un paciente en cama se ha vuelto un icono del paciente real que está en la computadora .
(trg)="86"> Имав проблеми во Силиконската Долина затоа што реков дека пациентот во кревет скоро да е претворен во иконка на компјутерот која го претставува пациентот .
(src)="84"> He acuñado un término para dicha entidad .
(trg)="87"> Дури смислив и назив за таква работа на компјутерот .
(src)="85"> Lo llamo " iPacient " . iPacient recibe un magnífico cuidado en Estados Unidos .
(trg)="88"> Го нареков иПациент . иПациентот добива големо внимание низ цела Америка .
(src)="86"> El paciente real a menudo se pregunta :
(src)="87"> ¿ Dónde están todos ?
(trg)="89"> Пациентот честопати се прашува , каде се сите ?
(src)="88"> ¿ Cuándo vendrán a explicarme lo que tengo ?
(trg)="90"> Кога ќе дојдат да ми објаснат некои работи ?
(src)="89"> ¿ Quién está a cargo ?
(trg)="91"> Кој е надлежен овде ?
(src)="90"> Existe una disyunción real entre la percepción del paciente y la de los médicos sobre cuál es la mejor atención .
(trg)="92"> Постои вистинска подвоеност меѓу перцепцијата на пациентот и перцепциите на докторите , дури и во најдобрите медицински установи .
(src)="91"> Quiero mostrarles una imagen de lo que eran las rondas cuando yo era aprendiz .
(trg)="93"> Сакам да ви покажам една фотографија за да видите како изгледаа визитите кога јас бев на пракса .
(src)="92"> Se centraba la atención en el paciente .
(trg)="94"> Целиот фокус беше свртен кон пациентот .
(src)="93"> Íbamos de cama en cama .
(trg)="95"> Одевме од кревет до кревет .
(src)="94"> El médico tratante estaba a cargo .
(trg)="96"> Дежурниот лекар беше надлежен .
(src)="95"> Ahora es muy común que las rondas se vean así donde la conversación tiene lugar
(src)="96"> lejos del paciente .
(trg)="97"> Деновиве , премногу често , визитите изгледаат вака , а дискусиите се одвиваат во соба која е далеку од пациентот .
(src)="97"> La conversación es sobre imágenes y datos .
(trg)="98"> Дискусиите се во врска со сликите и податоците на компјутерот .
(src)="98"> La pieza crítica que está ausente es el paciente .
(trg)="99"> Еден многу важен дел , недостасува . пациентот .
(src)="99"> Yo pienso de esta manera por dos anécdotas que quiero contarles .
(trg)="100"> На моето мислење повлијаеа две анегдоти кои сакам да ги поделам со вас .
(src)="100"> Una es de una amiga que tuvo cáncer de mama , se le detectó un pequeño cáncer de mama y
(trg)="101"> Едната е поврзана со една моја пријателка која имаше рак на градите , и беше пронајден мал рак на градата -- и имаше лумпектомија во градот во кој живеев .
(src)="101"> le hicieron una tumorectomía donde yo vivía , cuando estaba en Texas .
(trg)="102"> Ова беше додека живеев во Тексас .
(src)="102"> Ella investigó mucho para encontrar el mejor centro oncológico del mundo para su tratamiento más adelante .
(trg)="103"> И таа тогаш долго време истражуваше за да го пронајде најдобриот центар за рак во светот за да ја добие соодветната постоперативна нега .
(src)="103"> Encontró el lugar y fue allí .
(trg)="104"> Го пронајде местото и одлучи да оди таму , па отиде .
(src)="104"> Meses después , me sorprendí al verla de regreso para atenderse por su oncólogo particular .
(trg)="105"> Затоа јас бев изненаден после неколку месеци кога ја видов повторно во градот , како оди на третман кај нејзиниот приватен онколог .
(src)="105"> Le pregunté con insistencia :
(trg)="106"> Инсистирав да ми каже ,