# eo/0XyEHWkqeiS8.xml.gz
# tr/0XyEHWkqeiS8.xml.gz
(src)="1"> Mi rakontos al vi iomete pri malracia sinteno .
(trg)="1"> Size biraz akıldışı davranıştan bahsedeceğim .
(src)="2"> Ne la via , kompreneble .
(trg)="2"> Sizlerin değil elbette .
(src)="3"> Tiu de aliaj homoj . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="3"> Başka insanların .
(trg)="4"> ( Kahkahalar )
(src)="4"> Nu , laborinte ĉe MIT [ Teknologia Instituto de Masaĉuseco ] kelkajn jarojn , mi ekkomprenis , ke verki universitatajn raportojn ne estas tre ekscite .
(trg)="5"> MIT 'de bir süre bulunduktan sonra , akademik makale yazmanın çok da heyecan verici olmadığını farkettim .
(src)="5"> Bone , mi ne scias kiom da tiaj tekstoj vi legis .
(trg)="6"> Aranızda kimler bu tür yayınları okuyor bilmiyorum .
(src)="6"> Sed ne estas amuze legi -- kaj ofte , verki -- ilin .
(trg)="7"> Ama okuması da yazması da eğlenceli değil .
(src)="7"> Eĉ pli malbonas ilin verki .
(trg)="8"> Özellikle de yazması .
(src)="8"> Tial mi decidis provi verki ion pli amuzan .
(trg)="9"> Ben de şansımı daha eğlenceli birşeyler yazmakta denemeye karar verdim .
(src)="9"> Kaj venis al mi la ideo verki kuirlibron .
(trg)="10"> Ve bir yemek kitabı yazmaya karar verdim .
(src)="10"> Kaj la titolo de mia kuirlibro estus
(trg)="11"> Yemek kitabımın başlığı da
(src)="11"> " Vespermanĝo sen paneroj : la arto manĝi super la lavkuvo " . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="12"> " Dökmeden Yemek :
(trg)="13"> Lavabonun Üzerinde Yeme Sanatı . "
(trg)="14"> ( Kahkahalar )
(src)="12"> Kaj ĝi estus perkuireja alrigardo al la vivo .
(trg)="15"> Hayata mutfak benzetmesi üzerinden yaklaşan bir kitap olacaktı .
(src)="13"> Mi estis sufiĉe ekscitita pri tio .
(src)="14"> Mi estis pritraktonta iomete esploradon , iomete kuiradon .
(trg)="17"> Biraz araştırma hakkında biraz da mutfak hakkında yazacaktım .
(src)="15"> Nu , vi scias , ni tiom multe faras en la kuirejo kaj mi pensis , ke tio estus interesa .
(trg)="18"> Hayatımızın büyük kısmı mutfakta geçiyor , ben de ilginç bir konu olacağını düşündüm .
(src)="16"> Mi verkis kelkajn ĉapitrojn , kaj mi portis ilin al la eldonejo de MIT , kie oni diris :
(trg)="19"> Birkaç bölüm yazıp
(trg)="20"> MIT yayınevine götürdüm .
(trg)="21"> Verdikleri cevap :
(src)="17"> " Bele .
(trg)="22"> " Şirin .
(src)="18"> Sed ne por ni .
(trg)="23"> Ama bize göre değil .
(src)="19"> Serĉu alian eldonejon " .
(trg)="24"> Başka birini bul . "
(src)="20"> Mi provis aliloke , kie oni diris la samon ,
(trg)="25"> Başkalarıyla da görüştüm ama herkes aynı şeyi söylüyordu ,
(src)="21"> " Bele .
(trg)="26"> " Şirin .
(src)="22"> Ne por ni " .
(trg)="27"> Bize göre değil " .
(src)="23"> Ĝis kiam iu diris
(trg)="28"> Ta ki birisi şöyle diyene kadar ,
(src)="24"> " Nu , se vi serioze pensas fari tion , vi devas unue verki libron pri via esploro .
(trg)="29"> " Eğer bu konuda gerçekten ciddiysen , ilk önce kendi araştırman hakkında yazman gerek .
(src)="25"> Vi devas publikigi ion , kaj tiam vi ekhavos la okazon verki ion alian .
(trg)="30"> Bir şeyler yayınlamalısın ki başka şeyler de yazabilme fırsatını ele geçirebilesin .
(src)="26"> Se vi vere volas fari ĝin , jen la vojo sekvenda " .
(trg)="31"> Eğer gerçekten istiyorsan , bunu yapmak zorundasın . "
(src)="27"> Tiam mi diris :
(src)="28"> " Nu , mi vere ne volas verki pri mia esplorado .
(trg)="32"> Ben de dedim ki , " Ben araştırmalarım hakkında yazmak istemiyorum .
(src)="29"> Mi faras tion la tutan tagon .
(trg)="33"> Bunu hergün yapıyorum .
(src)="30"> Mi volas verki ion alian .
(trg)="34"> Ben başka birşeyler yazmak istiyorum .
(src)="31"> Ion iomete pli libere , malpli strikte " .
(trg)="35"> Daha özgür , daha serbest birşeyler . "
(src)="32"> Sed tiu homo estis tre insista kaj diris
(trg)="36"> Konuştuğum kişi oldukça kararlıydı , dedi ki ,
(src)="33"> " Aŭskultu .
(trg)="37"> " Bak .
(src)="34"> Tio estas la sola maniero laŭ kiu vi faros ĝin " .
(trg)="38"> Bu işi yapabilmenin tek yolu bu . "
(src)="35"> Tiam mi diris " Okej , se mi devas fari ĝin -- "
(trg)="39"> Ben de dedim ki , " Tamam , eğer illa yapmam gerekiyorsa . "
(src)="36"> Mi prenis tutjaran libertempon .
(trg)="40"> Ücretli izin hakkım vardı .
(src)="38"> " Mi verkos pri mia esplorado se ne estas alia maniero .
(src)="39"> Kaj tiam mi sukcesos fari mian kuirlibron " .
(trg)="41"> Dedim ki , " Eğer ki başka yolu yoksa ben de önce araştırmalarım hakkında yazarım . Sonra da yemek kitabımı . "
(src)="40"> Mi do verkis libron pri mia esploro .
(trg)="42"> Dolayısıyla araştırmalarımla ilgili bir kitap yazdım .
(src)="41"> Kaj ĝi montriĝis sufiĉe amuza tasko laŭ du aspektoj .
(trg)="43"> Ve oldukça eğlenceli gitti .
(trg)="44"> İki sebepten ötürü .
(src)="42"> Unue mi amuziĝis en la verkado .
(trg)="45"> Birincisi yazmaktan çok keyif alıyordum .
(src)="43"> Sed la plej interesa afero estas , ke mi komencis lerni de la homoj .
(trg)="46"> Ama daha da ilginci
(trg)="47"> Başkalarından öğrenmeye başlamıştım .
(src)="44"> Verki niaepoke ja estas interesege ĉar multajn reagojn oni povas ricevi de legantoj .
(trg)="48"> Yazmak için harika bir zaman .
(trg)="49"> Çünkü insanlardan öğrenebileceğiniz çok fazla şey var .
(src)="45"> Oni skribas al mi pri sia persona sperto kaj pri siaj ekzemploj kaj pri kio oni malkonsentas kaj pri nuancoj .
(trg)="50"> İnsanlar bana kendi tecrübeleri hakkında yazmaya başladılar , ve kendi örnekleri hakkında , katılmadıkları noktalar , ve farklılıklar hakkında .
(src)="46"> Kaj nur estante tie ĉi -- tio estas , ke de kelkaj tagoj mi spertis verajn kulminojn de obseda sinteno , pri kiuj mi neniam antaŭe pensis . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="51"> Ve burada olmak bile .
(trg)="52"> Yani son birkaç gündür , asla aklıma gelmeyecek derecede takıntılı davranışlar gördüm .
(trg)="53"> ( Kahkahalar )
(src)="47"> Kio laŭ mi estas simple fascina .
(trg)="54"> Ve bence bu harikulade .
(src)="48"> Mi parolos al vi iomete pri malracia sinteno .
(trg)="55"> Size biraz akıldışı davranıştan bahsedeceğim .
(src)="49"> Kaj mi volas komenci prezentante al vi kelkajn ekzemplojn de vida iluzio kiel metaforon pri racieco .
(trg)="56"> Söze birkaç görsel yanılsama örneği ile başlamak istiyorum .
(trg)="57"> Akılcı davranışa örnek olması için .
(src)="50"> Do pensu pri tiuj ĉi du tabloj .
(trg)="58"> Bu iki masaya dikkat edin .
(src)="51"> Kaj vi certe jam vidis tiun ĉi iluziaĵon .
(trg)="59"> Bu yanılsamayı önceden görmüşsünüzdür .
(src)="52"> Se mi demandus al vi kiu estas pli longa , ĉu la vertikala linio sur la maldekstra tablo aŭ la horizontala linio sur la dekstra tablo ?
(trg)="60"> Size hangisinin daha uzun olduğunu sorsam , soldaki masanın dikey kenarı mı , yoksa sağdaki masanın yatay kenarı mı ?
(src)="53"> Kiu el ili ŝajnas pli longa ?
(trg)="61"> Hangisi daha uzun görünüyor ?
(src)="54"> Ĉu iu vere vidas , ke la maldekstra estas malpli longa ?
(trg)="62"> Soldakinin daha uzun olduğu dışında bir şey görebilen var mı ?
(src)="55"> Ne , ĉu ?
(trg)="63"> Yok , değil mi ?
(src)="56"> Neeble .
(trg)="64"> Mümkün değil .
(src)="57"> Sed la amuza afero pri vida iluzo estas , ke oni povas facile elmontri erarojn .
(trg)="65"> Fakat görsel yanılsamaların güzel tarafı yanlışları hemen gösterebiliyor olmamız .
(src)="58"> Mi povas surmeti kelkajn liniojn , sed tio ne helpas .
(trg)="66"> Üzerlerine bazı çizgiler koyabilirim .
(trg)="67"> Bir şey değişmiyor .
(src)="59"> Mi povas animacii la liniojn .
(trg)="68"> Çizgileri hareket ettirebilirim .
(src)="60"> Kaj se vi kredas , ke mi ne mallongigis la liniojn , kion mi ja ne faris , mi pruvis al vi , ke viaj okuloj trompis vin .
(trg)="69"> Çizgileri kısaltmadığıma inanacağınıza güvenerek , ki kısaltmadım , gözlerinizin sizi yanılttığını kanıtlayabilirim .
(src)="61"> Nun , la interesa afero pri tio estas , ke kiam mi forviŝas la liniojn estas kvazaŭ vi ne lernis ion ajn en la lasta minuto . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="70"> Şimdi , bunun ilginç tarafı , çizgileri kaldırdığımda , az önce öğrendiklerinizin hiçbir anlamı kalmıyor .
(trg)="71"> ( Kahkahalar )
(src)="62"> Vi ne povas rigardi tion kaj diri " Okej , nun mi vidas la realon tia , kia ĝi estas " .
(trg)="72"> Buna baktıp da , " Tamam şimdi gerçeği görüyorum " diyemezsiniz .
(src)="63"> Ĉu ne ?
(src)="64"> Estas neeble superi tiun senton , ke tiu ĉi estas fakte pli longa .
(trg)="74"> Bunun daha uzun olduğu hissinin üstesinden gelmek mümkün değil .
(src)="65"> Nia intuicio estas vere trompanta nin laŭ ripetiĝanta , antaŭvidebla , kohera maniero .
(trg)="75"> Sezgilerimiz bizi tekrar tekrar , öngörülebilir ve tutarlı bir şekilde yanıltıyor .
(src)="66"> Kaj preskaŭ nenion oni povas fari rilate al tio , krom preni liniilon kaj mezuri ĝin .
(trg)="76"> Ve bu konuda yapabileceğimiz neredeyse hiçbir şey yok .
(trg)="77"> Bir cetvel alıp ölçmeye başlamaktan başka .
(src)="67"> Jen plia ekzemplo .
(trg)="78"> İşte bir başka örnek .
(src)="68"> Tiu ĉi estas unu el miaj preferataj iluzioj .
(trg)="79"> Bu benim en sevdiğim yanılsamalardan .
(src)="69"> Kiun koloron vi vidas montritan de la supra sago ?
(trg)="80"> Üstteki okun işaret ettiği rengi ne olarak görüyorsunuz ?
(src)="70"> Brunan .
(trg)="81"> Kahverengi .
(src)="71"> Dankon .
(trg)="82"> Teşekkür ederim .
(src)="72"> De la malsupra ?
(trg)="83"> Aşağıdaki ?
(src)="73"> Flavan .
(trg)="84"> Sarı .
(src)="74"> Fakte , ili estas la sama .
(trg)="85"> Aslında her ikise de aynı .
(src)="75"> Ĉu iu vidas ilin kiel la sama ?
(trg)="86"> Aynı olduklarını görebilen var mı ?
(src)="76"> Tre , tre malfacile .
(trg)="87"> Çok çok zor .
(src)="77"> Mi povas kovri la ceteran supran parton de la kubo .
(src)="78"> Kaj se mi kovras la ceteron de la kubo vi povas vidi , ke ili estas egalaj .
(trg)="88"> Küpün üst tarafını kapatıp sonra da geri kalanını da kapatınca aynı olduklarını görebiliyorsunuz .
(src)="79"> Kaj se vi ne kredas min , vi povas preni la projekciaĵon poste kaj per iom da manipulado konstati , ke ili estas egalaj .
(trg)="89"> Bana inanmıyorsanız slaytları sonra alıp biraz uğraşıp aynı olduklarını görebilirsiniz .
(src)="80"> Sed denove la sama afero , se ni demetas la fonon ,
(trg)="90"> Ama yine aynı hikaye .
(trg)="91"> Arka planı kaldırdığımızda , yanılsama geri geliyor .
(src)="82"> Ĝuste .
(trg)="92"> Evet .
(src)="83"> Maleblas ne vidi tiun ĉi iluzion .
(trg)="93"> Bu yanılsamadan kurtulabilmemizin yolu yok .
(src)="84"> Nur daltonismuloj , mi kredas , ne povas vidi tion .
(trg)="94"> Bir ihtimal eğer renk körüyseniz bunu göremeyebilirsiniz .
(src)="85"> Mi volas , ke vi pensu pri iluzio kiel metaforo .
(trg)="95"> Yanılsamayı mecazi anlamda düşünmenizi istiyorum .
(src)="86"> Vidi estas unu el niaj plej bonaj kapabloj .
(trg)="96"> Görmek en iyi yaptığımız şeylerden bir tanesi .
(src)="87"> Ni havas grandegan parton de nia cerbo dediĉita al vidado , pli grandan ol la partoj dediĉitaj al kio ajn .
(trg)="97"> Beynimizin büyük bir kısmı görme işlevine ayrılmış .
(trg)="98"> Diğer bütün işlevlerden daha büyük bir alan .
(src)="88"> Ni vidas dum pli da horoj de unu tago , ol ni faras ĉion ceteran .
(trg)="99"> Gün boyunca görmek kadar yoğun şekilde yaptığımız birşey daha yok .
(src)="89"> Kaj ni estas laŭevolue preparitaj por vidi .
(trg)="100"> Ve evrim tarafından görmek için tasarlamışız .
(src)="90"> Kaj se ni faras tiujn antaŭvideblajn , ripetiĝantajn erarojn de vidado , en kio ni estas tiel bonaj , kiuj estas la ŝancoj , ke ni ne faros eĉ pli da eraroj en tio , pri kio ni ne estas tiel bonaj ?
(trg)="101"> Ve görme konusunda böyle öngörülebilir ve tekrarlanan hatalar yapabiliyorsak , bu kadar iyi olduğumuz halde , çok da iyi olmadığımız konularda hata yapma ihtimalimizi düşünün .
(src)="91"> Ekzemple , farante financajn decidojn . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="102"> Mesela , finansal konularda .
(trg)="103"> ( Kahkahalar )
(src)="92"> Io , pri kio ni ne havas evoluan kialon por fari .
(trg)="104"> Evrimleşmemiz için bir gerekçe olmayan konularda .
(src)="93"> Ni ne havas specialigitan parton de la cerbo kaj ni ne faras tion dum pluraj horoj de la tago .
(trg)="105"> Beynimizde özel bir alanı kapsamayan ve gün boyunca uzun saatler boyunca yapmadığımız konularda .
(src)="94"> Kaj oni povas argumenti , en tiuj kazoj , ke
(src)="95"> la interesaĵo estas ĝuste , ke ni ja faras pli da eraroj tiurilate .
(trg)="106"> Bu tür durumlarda çok daha fazla hata yapabileceğimizi düşünebiliriz .
(src)="96"> Kaj eĉ pli malbone , mankas facila maniero vidi ilin .
(trg)="107"> Ve işin kötüsü , hatalarımızı anlamamızın kolay yolu da yok .
(src)="97"> Ĉar en vidaj iluzioj ni povas facile elmontri la erarojn , sed ĉe scia iluzio estas multe , multe pli malfacile elmontri al la homoj la erarojn .
(trg)="108"> Çünkü görsel yanılsamalardaki hataları kolaylıkla oraya çıkarabiliriz .
(trg)="109"> Ama algısal yanılsamalarda insanlara hatalarını göstermek çok ama çok daha zor .
(src)="98"> Mi do volas montri al vi kelkajn sciajn iluziojn aŭ decidofarajn iluziojn , laŭ la sama maniero .
(trg)="110"> Size bazı algısal yanılsamalar göstermek istiyorum , ya da aynı şekilde verdiğimiz kararlardaki yanılsamaları .
(src)="99"> Kaj jen unu el miaj preferataj sociaj sciencaj grafaĵoj .
(trg)="111"> Bu benim sosyal bilimlerdeki en sevdiğim grafiklerden bir tanesi .
(src)="100"> Ĝi estas el verko de Johnson kaj Goldstein .
(trg)="112"> Johnson ve Goldstein 'in bir makalesinden alınma .
(src)="101"> Ĝi baze montras
(src)="102"> la proporcion de homoj , kiuj indikis ke ili estis interesataj doni siajn organojn .
(trg)="113"> Organlarını bağışlayabileceğini belirten insanların yüzdesel dağılımını gösteriyor .
(src)="103"> Tiuj estas diversaj landoj en Eŭropo .
(trg)="114"> Ve bunlar Avrupa 'daki farklı ülkeler .
(src)="104"> Kaj vi esence vidas du tipojn de landoj .
(trg)="115"> Ve açıkça iki tip ülke görüyorsunuz .
(src)="105"> Landoj , dekstre , kie oni ŝajnas multe doni , kaj landoj , maldekstre , kie oni ŝajnas doni tre malmulte aŭ multe malpli .
(trg)="116"> Sağdaki ülkeler çok bağışlıyor gibi görünüyor .
(trg)="117"> Soldaki ülkeler ise daha az bağışlıyor , ya da çok daha az .