# eo/0XyEHWkqeiS8.xml.gz
# sr/0XyEHWkqeiS8.xml.gz
(src)="1"> Mi rakontos al vi iomete pri malracia sinteno .
(trg)="1"> Reći ću vam nešto o iracionalnom ponašanju .
(src)="2"> Ne la via , kompreneble .
(trg)="2"> Ne vašem , naravno .
(src)="3"> Tiu de aliaj homoj . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="3"> Tuđem .
(trg)="4"> ( smeh )
(src)="4"> Nu , laborinte ĉe MIT [ Teknologia Instituto de Masaĉuseco ] kelkajn jarojn , mi ekkomprenis , ke verki universitatajn raportojn ne estas tre ekscite .
(trg)="5"> Neko vreme sam već na MIT- u ( tehnološki institut u Masačusetsu ) i shvatio sam da pisanje akademskih radova nije tako uzbudljivo .
(src)="5"> Bone , mi ne scias kiom da tiaj tekstoj vi legis .
(trg)="6"> Ne znam koliko čitate te radove .
(src)="6"> Sed ne estas amuze legi -- kaj ofte , verki -- ilin .
(trg)="7"> Ali nije zabavno čitati ih i nije zabavno ni pisati ih .
(src)="7"> Eĉ pli malbonas ilin verki .
(trg)="8"> Čak je i gore pisati ih .
(src)="8"> Tial mi decidis provi verki ion pli amuzan .
(trg)="9"> Tako sam odlučio da pokušam da napišem nešto zabavnije .
(src)="9"> Kaj venis al mi la ideo verki kuirlibron .
(trg)="10"> I palo mi je na pamet da napišem kuvar .
(src)="10"> Kaj la titolo de mia kuirlibro estus
(trg)="11"> A naslov za moj kuvar je trebalo da bude
(src)="11"> " Vespermanĝo sen paneroj : la arto manĝi super la lavkuvo " . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="12"> " Ručanje bez mrvica : umetnost jedenja iznad sudopere " .
(trg)="13"> ( smeh )
(src)="12"> Kaj ĝi estus perkuireja alrigardo al la vivo .
(trg)="14"> I trebalo je to da bude pogled na život kroz kuhinju .
(src)="13"> Mi estis sufiĉe ekscitita pri tio .
(trg)="15"> Bio sam prilično uzbuđen zbog toga .
(src)="14"> Mi estis pritraktonta iomete esploradon , iomete kuiradon .
(trg)="16"> Hteo sam da kažem nešto malo o istraživanju , malo o kuhinji .
(src)="15"> Nu , vi scias , ni tiom multe faras en la kuirejo kaj mi pensis , ke tio estus interesa .
(trg)="17"> Znate , toliko stvari radimo u kuhinji , da sam mislio da će biti interesantno .
(src)="16"> Mi verkis kelkajn ĉapitrojn , kaj mi portis ilin al la eldonejo de MIT , kie oni diris :
(trg)="18"> I napisao sam nekoliko poglavlja .
(trg)="19"> Odneo sam kod izdavača na MIT- u i oni su rekli
(src)="17"> " Bele .
(trg)="20"> " Simpatično .
(src)="18"> Sed ne por ni .
(trg)="21"> Ali nije za nas .
(src)="19"> Serĉu alian eldonejon " .
(trg)="22"> Nađi nekog drugog . "
(src)="20"> Mi provis aliloke , kie oni diris la samon ,
(trg)="23"> Probao sam kod drugih i svi su rekli istu stvar ,
(src)="21"> " Bele .
(trg)="24"> " Simpatično .
(src)="22"> Ne por ni " .
(trg)="25"> Nije za nas . "
(src)="23"> Ĝis kiam iu diris
(trg)="26"> Dok neko nije rekao
(src)="24"> " Nu , se vi serioze pensas fari tion , vi devas unue verki libron pri via esploro .
(trg)="27"> " Vidi , ako si ozbiljan u vezi s ovim , prvo moraš da napišeš knjigu o svom istraživanju .
(src)="25"> Vi devas publikigi ion , kaj tiam vi ekhavos la okazon verki ion alian .
(trg)="28"> Moraš nešto da objaviš .
(trg)="29"> A onda ćeš imati priliku da napišeš nešto drugo .
(src)="26"> Se vi vere volas fari ĝin , jen la vojo sekvenda " .
(trg)="30"> Ako stvarno želiš to da uradiš , moraš tako da uradiš . "
(src)="27"> Tiam mi diris :
(src)="28"> " Nu , mi vere ne volas verki pri mia esplorado .
(trg)="31"> Rekao sam , " Znate , stvarno ne želim da pišem o svom istraživanju .
(src)="29"> Mi faras tion la tutan tagon .
(trg)="32"> To radim po ceo dan .
(src)="30"> Mi volas verki ion alian .
(trg)="33"> Želim da pišem nešto drugo .
(src)="31"> Ion iomete pli libere , malpli strikte " .
(trg)="34"> Nešto slobodnije , manje ograničeno . "
(src)="32"> Sed tiu homo estis tre insista kaj diris
(trg)="35"> Ali ova osoba je bila prilično ubedljiva i rekla je
(src)="33"> " Aŭskultu .
(trg)="36"> " Vidi .
(src)="34"> Tio estas la sola maniero laŭ kiu vi faros ĝin " .
(trg)="37"> To je jedini način na koji možeš to da uradiš . "
(src)="35"> Tiam mi diris " Okej , se mi devas fari ĝin -- "
(trg)="38"> I tako sam rekao " OK , ako moram tako ... "
(src)="36"> Mi prenis tutjaran libertempon .
(trg)="39"> Uzeo sam odsustvo .
(src)="37"> Mi diris :
(src)="38"> " Mi verkos pri mia esplorado se ne estas alia maniero .
(trg)="40"> Rekao sam " Pisaću o svom istraživanju ako već ne postoji drugi način .
(src)="39"> Kaj tiam mi sukcesos fari mian kuirlibron " .
(trg)="41"> A onda ću napisati kuvar . "
(src)="40"> Mi do verkis libron pri mia esploro .
(trg)="42"> I tako sam napisao knjigu o svom istraživanju .
(src)="41"> Kaj ĝi montriĝis sufiĉe amuza tasko laŭ du aspektoj .
(trg)="43"> Ispostavilo se da je bilo prilično zabavno , na dva načina .
(src)="42"> Unue mi amuziĝis en la verkado .
(trg)="44"> Prvo , uživao sam u pisanju .
(src)="43"> Sed la plej interesa afero estas , ke mi komencis lerni de la homoj .
(trg)="45"> Ali još interesantnije je da sam počeo da učim od ljudi .
(src)="44"> Verki niaepoke ja estas interesege ĉar multajn reagojn oni povas ricevi de legantoj .
(trg)="46"> Ovo je fantastično vreme za pisanje .
(trg)="47"> Dobijate toliko povratnih informacija od ljudi .
(src)="45"> Oni skribas al mi pri sia persona sperto kaj pri siaj ekzemploj kaj pri kio oni malkonsentas kaj pri nuancoj .
(trg)="48"> Ljudi mi pišu o svojim ličnim iskustvima , o svojim primerima , sa čim se ne slažu , i nijansama .
(src)="46"> Kaj nur estante tie ĉi -- tio estas , ke de kelkaj tagoj mi spertis verajn kulminojn de obseda sinteno , pri kiuj mi neniam antaŭe pensis . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="50"> U poslednjih nekoliko dana video sam takva opsesivna ponašanja koja mi nisu padala na pamet .
(src)="47"> Kio laŭ mi estas simple fascina .
(trg)="52"> Mislim da je to zadivljujuće .
(src)="48"> Mi parolos al vi iomete pri malracia sinteno .
(trg)="53"> Pričaću vam malo o iracionalnom ponašanju .
(src)="49"> Kaj mi volas komenci prezentante al vi kelkajn ekzemplojn de vida iluzio kiel metaforon pri racieco .
(trg)="54"> Želim da počnem tako što ću vam dati primere vizuelnih iluzija kao metafore za racionalnost .
(src)="50"> Do pensu pri tiuj ĉi du tabloj .
(trg)="55"> Razmislite o ova dva stola .
(src)="51"> Kaj vi certe jam vidis tiun ĉi iluziaĵon .
(trg)="56"> Sigurno ste videli ovu iluziju .
(src)="52"> Se mi demandus al vi kiu estas pli longa , ĉu la vertikala linio sur la maldekstra tablo aŭ la horizontala linio sur la dekstra tablo ?
(trg)="57"> Kad bih vas pitao koja linija je duža , ova vertikalna na stolu sa leve strane , ili ova horizontalna na stolu sa desne strane ?
(src)="53"> Kiu el ili ŝajnas pli longa ?
(trg)="58"> Koja izgleda duža ?
(src)="54"> Ĉu iu vere vidas , ke la maldekstra estas malpli longa ?
(trg)="59"> Da li neko vidi nešto osim toga da je ova s leve strane duža ?
(src)="55"> Ne , ĉu ?
(trg)="60"> Ne , je l´ tako ?
(src)="56"> Neeble .
(trg)="61"> Nemoguće je .
(src)="57"> Sed la amuza afero pri vida iluzo estas , ke oni povas facile elmontri erarojn .
(trg)="62"> Ali lepa stvar kod vizuelnih iluzija je ta što se lako mogu prikazati greške .
(src)="58"> Mi povas surmeti kelkajn liniojn , sed tio ne helpas .
(trg)="63"> Mogu staviti neke linije .
(trg)="64"> Ne pomaže .
(src)="59"> Mi povas animacii la liniojn .
(trg)="65"> Mogu pomeriti linije .
(src)="60"> Kaj se vi kredas , ke mi ne mallongigis la liniojn , kion mi ja ne faris , mi pruvis al vi , ke viaj okuloj trompis vin .
(trg)="66"> I ako mi verujete da nisam smanjivao linije , a nisam , dokazao sam vam da vas oči varaju .
(src)="61"> Nun , la interesa afero pri tio estas , ke kiam mi forviŝas la liniojn estas kvazaŭ vi ne lernis ion ajn en la lasta minuto . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="67"> E sad , interesantno je da kad sklonim linije , kao da ništa niste naučili u prethodnom trenutku .
(trg)="68"> ( smeh )
(src)="62"> Vi ne povas rigardi tion kaj diri " Okej , nun mi vidas la realon tia , kia ĝi estas " .
(trg)="69"> Ne možete da pogledate ovo i kažete " OK , sad vidim stvarnost onakvu kakva je . "
(src)="63"> Ĉu ne ?
(src)="64"> Estas neeble superi tiun senton , ke tiu ĉi estas fakte pli longa .
(trg)="71"> Nemoguće je prevazići osećaj da je ova zaista duža .
(src)="65"> Nia intuicio estas vere trompanta nin laŭ ripetiĝanta , antaŭvidebla , kohera maniero .
(trg)="72"> Naša intuicija nas stvarno vara na dosledan , predvidiv način koji se ponavlja .
(src)="66"> Kaj preskaŭ nenion oni povas fari rilate al tio , krom preni liniilon kaj mezuri ĝin .
(trg)="73"> I skoro ništa ne možemo da uradimo povodom toga .
(trg)="74"> Osim da uzmemo lenjir i počnemo da merimo .
(src)="67"> Jen plia ekzemplo .
(trg)="75"> Evo još jedne .
(src)="68"> Tiu ĉi estas unu el miaj preferataj iluzioj .
(trg)="76"> Ovo je jedna od meni omiljenih iluzija .
(src)="69"> Kiun koloron vi vidas montritan de la supra sago ?
(trg)="77"> Na koju boju pokazuje ta gornja strelica ?
(src)="70"> Brunan .
(trg)="78"> Braon .
(src)="71"> Dankon .
(trg)="79"> Hvala .
(src)="72"> De la malsupra ?
(trg)="80"> A donja ?
(src)="73"> Flavan .
(trg)="81"> Žutu .
(src)="74"> Fakte , ili estas la sama .
(trg)="82"> Ispostavlja se da su identične .
(src)="75"> Ĉu iu vidas ilin kiel la sama ?
(trg)="83"> Da li ih neko vidi kao identične ?
(src)="76"> Tre , tre malfacile .
(trg)="84"> Veoma , veoma teško .
(src)="77"> Mi povas kovri la ceteran supran parton de la kubo .
(src)="78"> Kaj se mi kovras la ceteron de la kubo vi povas vidi , ke ili estas egalaj .
(trg)="85"> Mogu da prekrijem ostatak kocke , i ako to uradim možete videti da su identične .
(src)="79"> Kaj se vi ne kredas min , vi povas preni la projekciaĵon poste kaj per iom da manipulado konstati , ke ili estas egalaj .
(trg)="86"> Ako mi ne verujete možete kasnije dobiti slajd i izvesti neke trikove i videćete da su identične .
(src)="80"> Sed denove la sama afero , se ni demetas la fonon ,
(src)="81"> la iluzio revenas .
(trg)="87"> I opet ista priča , ako ukolnimo pozadinu , iluzija se vraća .
(src)="82"> Ĝuste .
(trg)="88"> Tako je .
(src)="83"> Maleblas ne vidi tiun ĉi iluzion .
(trg)="89"> Ne postoji način da ne vidimo ovu iluziju .
(src)="84"> Nur daltonismuloj , mi kredas , ne povas vidi tion .
(trg)="90"> Pretpostavljam da ako ste slepi za boje ne možete da je vidite .
(src)="85"> Mi volas , ke vi pensu pri iluzio kiel metaforo .
(trg)="91"> Želim da razmislite o iluziji kao metafori .
(src)="86"> Vidi estas unu el niaj plej bonaj kapabloj .
(trg)="92"> Vid je jedna od stvari koje najbolje radimo .
(src)="87"> Ni havas grandegan parton de nia cerbo dediĉita al vidado , pli grandan ol la partoj dediĉitaj al kio ajn .
(trg)="93"> Ogroman deo našeg mozga posvećen je vidu .
(trg)="94"> Veći nego što je posvećem bilo čemu drugom .
(src)="88"> Ni vidas dum pli da horoj de unu tago , ol ni faras ĉion ceteran .
(trg)="95"> Više vremena provodimo gledajući nego što radimo bilo šta drugo .
(src)="89"> Kaj ni estas laŭevolue preparitaj por vidi .
(trg)="96"> Evolutivno smo napravljeni da gledamo .
(src)="90"> Kaj se ni faras tiujn antaŭvideblajn , ripetiĝantajn erarojn de vidado , en kio ni estas tiel bonaj , kiuj estas la ŝancoj , ke ni ne faros eĉ pli da eraroj en tio , pri kio ni ne estas tiel bonaj ?
(trg)="97"> A ako ovakve predvidive greške koje se ponavljaju imamo u našem vidu , u kom smo toliko dobri , kakve su šanse da ne pravimo još veće greške u nečemu u čemu nismo tako dobri .
(src)="91"> Ekzemple , farante financajn decidojn . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="98"> Na primer , odlučivanje o finansijama .
(trg)="99"> ( smeh )
(src)="92"> Io , pri kio ni ne havas evoluan kialon por fari .
(trg)="100"> To je nešto za šta nemamo evolutivni razlog .
(src)="93"> Ni ne havas specialigitan parton de la cerbo kaj ni ne faras tion dum pluraj horoj de la tago .
(trg)="101"> Nemamo specijalizovani deo mozga i ne provodimo toliko sati dnevno radeći to .
(src)="94"> Kaj oni povas argumenti , en tiuj kazoj , ke
(src)="95"> la interesaĵo estas ĝuste , ke ni ja faras pli da eraroj tiurilate .
(trg)="102"> Tvrdim da je u tim slučajevima stvar u tome da ustvari pravimo još više grešaka .
(src)="96"> Kaj eĉ pli malbone , mankas facila maniero vidi ilin .
(trg)="103"> Što je još gore , nemamo jednostavan način da ih primetimo .
(src)="97"> Ĉar en vidaj iluzioj ni povas facile elmontri la erarojn , sed ĉe scia iluzio estas multe , multe pli malfacile elmontri al la homoj la erarojn .
(trg)="104"> Jer kod vizuelnih iluzija možemo jednostavno da prikažemo greške .
(trg)="105"> Kod kognitivnih iluzija mnogo je teže
(trg)="106"> ljudima pokazati greške .
(src)="98"> Mi do volas montri al vi kelkajn sciajn iluziojn aŭ decidofarajn iluziojn , laŭ la sama maniero .
(trg)="107"> Želim da vam pokažem neke kognitivne iluzije , iluzije u vezi sa odlukama , na isti način .
(src)="99"> Kaj jen unu el miaj preferataj sociaj sciencaj grafaĵoj .
(trg)="108"> Ovo mi je jedan od omiljenih grafika u socijalnoj nauci .
(src)="100"> Ĝi estas el verko de Johnson kaj Goldstein .
(trg)="109"> Iz jednog rada Džonsona i Goldstina .
(src)="101"> Ĝi baze montras
(src)="102"> la proporcion de homoj , kiuj indikis ke ili estis interesataj doni siajn organojn .
(trg)="110"> Pokazuje procenat ljudi koji su naveli da bi bili zainteresovani da doniraju organe .
(src)="103"> Tiuj estas diversaj landoj en Eŭropo .
(trg)="111"> Ovo su različite zemlje u Evropi .
(src)="104"> Kaj vi esence vidas du tipojn de landoj .
(trg)="112"> Možete videti dve vrste zemalja .
(src)="105"> Landoj , dekstre , kie oni ŝajnas multe doni , kaj landoj , maldekstre , kie oni ŝajnas doni tre malmulte aŭ multe malpli .
(trg)="113"> Zemlje sa desne strane , koje doniraju mnogo .
(trg)="114"> I zemlje sa leve strane koje izgleda da doniraju malo , ili mnogo manje .
(src)="106"> La demando estas : kial ?
(src)="107"> Kial iuj landoj donas multe kaj aliaj landoj donas malmulte ?
(trg)="117"> Zašto neke zemlje daju mnogo a neke zemlje daju malo ?