# eo/0XyEHWkqeiS8.xml.gz
# sl/0XyEHWkqeiS8.xml.gz
(src)="1"> Mi rakontos al vi iomete pri malracia sinteno .
(trg)="1"> Povedal vam bom nekaj o neracionalnem obnašanju ljudi .
(src)="2"> Ne la via , kompreneble .
(trg)="2"> Seveda , ne o vašem .
(src)="3"> Tiu de aliaj homoj . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="3"> ( smeh )
(src)="4"> Nu , laborinte ĉe MIT [ Teknologia Instituto de Masaĉuseco ] kelkajn jarojn , mi ekkomprenis , ke verki universitatajn raportojn ne estas tre ekscite .
(trg)="4"> Po nekaj letih dela na MIT sem ugotovil , da pisanje znanstvenih člankov ni ravno vznemirljivo .
(src)="5"> Bone , mi ne scias kiom da tiaj tekstoj vi legis .
(trg)="5"> Saj veste .
(trg)="6"> Ne vem sicer , koliko ste jih prebrali .
(src)="6"> Sed ne estas amuze legi -- kaj ofte , verki -- ilin .
(trg)="7"> Niso zanimivi , ko jih bereš in pogosto niti ko jih pišeš .
(src)="7"> Eĉ pli malbonas ilin verki .
(trg)="8"> Še slabše jih je pisati .
(src)="8"> Tial mi decidis provi verki ion pli amuzan .
(trg)="9"> Zato sem se odločil napisati nekaj bolj zabavnega .
(src)="9"> Kaj venis al mi la ideo verki kuirlibron .
(trg)="10"> Prišel sem na idejo o kuharski knjigi .
(src)="10"> Kaj la titolo de mia kuirlibro estus
(trg)="11"> Z naslovom
(src)="11"> " Vespermanĝo sen paneroj : la arto manĝi super la lavkuvo " . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="12"> " Večerjanje brez drobtin :
(trg)="13"> Umetnost prehranjevanja nad koritom . "
(trg)="14"> ( smeh )
(src)="12"> Kaj ĝi estus perkuireja alrigardo al la vivo .
(trg)="15"> Šlo naj bi za pogled na življenje iz kuhinjskega zornega kota .
(src)="13"> Mi estis sufiĉe ekscitita pri tio .
(trg)="16"> Bil sem kar navdušen nad tem .
(src)="14"> Mi estis pritraktonta iomete esploradon , iomete kuiradon .
(trg)="17"> Pisal naj bi malo o raziskavah , malo o kuhinji .
(src)="15"> Nu , vi scias , ni tiom multe faras en la kuirejo kaj mi pensis , ke tio estus interesa .
(trg)="18"> Veste , toliko stvari počnemo v kuhinji , da sem mi je zdela ideja zanimiva .
(src)="16"> Mi verkis kelkajn ĉapitrojn , kaj mi portis ilin al la eldonejo de MIT , kie oni diris :
(trg)="19"> Napisal sem nekaj poglavij .
(trg)="20"> In nesel sem jih na uredništvo MIT , kjer so rekli ,
(src)="17"> " Bele .
(src)="18"> Sed ne por ni .
(trg)="21"> " Ljubko , vendar ni za nas .
(src)="19"> Serĉu alian eldonejon " .
(trg)="22"> Najdi koga drugega . "
(src)="20"> Mi provis aliloke , kie oni diris la samon ,
(trg)="23"> Poskušal sem še pri ostalih , vendar so vsi odgovorili enako ,
(src)="21"> " Bele .
(src)="22"> Ne por ni " .
(trg)="24"> " Ljubko , vendar ni za nas . "
(src)="23"> Ĝis kiam iu diris
(trg)="25"> Dokler ni nekdo dejal ,
(src)="24"> " Nu , se vi serioze pensas fari tion , vi devas unue verki libron pri via esploro .
(trg)="26"> " Poglej , če resno hočeš to , moraš prvo napisati knjigo o tvojem raziskovanju .
(trg)="27"> Najprej moraš izdati nekaj .
(src)="25"> Vi devas publikigi ion , kaj tiam vi ekhavos la okazon verki ion alian .
(trg)="28"> Potem boš dobil priložnost pisati o čem drugem .
(src)="26"> Se vi vere volas fari ĝin , jen la vojo sekvenda " .
(trg)="29"> Če si res želiš , moraš to naredi na tak način . "
(src)="27"> Tiam mi diris :
(src)="28"> " Nu , mi vere ne volas verki pri mia esplorado .
(trg)="30"> Potem sem odgovoril , " Veste , nočem pisati o svojem raziskovanju .
(src)="29"> Mi faras tion la tutan tagon .
(trg)="31"> To delam cele dneve .
(src)="30"> Mi volas verki ion alian .
(trg)="32"> Hočem pisati o u drugih rečeh .
(src)="31"> Ion iomete pli libere , malpli strikte " .
(trg)="33"> Nekaj svobodnejšega , manj omejujočega . "
(src)="32"> Sed tiu homo estis tre insista kaj diris
(trg)="34"> Ampak ta oseba je bila zelo vztrajna in je rekla ,
(src)="33"> " Aŭskultu .
(src)="34"> Tio estas la sola maniero laŭ kiu vi faros ĝin " .
(trg)="35"> " Poglej , samo na ta način boš lahko to izvedel . "
(src)="35"> Tiam mi diris " Okej , se mi devas fari ĝin -- "
(trg)="36"> In sem rekel , " OK , če že moram -- "
(src)="36"> Mi prenis tutjaran libertempon .
(src)="37"> Mi diris :
(src)="38"> " Mi verkos pri mia esplorado se ne estas alia maniero .
(trg)="37"> Vzel sem si daljši dopust in si rekel , " Pisal bom o svojem delu če ni druge poti .
(src)="39"> Kaj tiam mi sukcesos fari mian kuirlibron " .
(trg)="38"> In nato bom lahko naredil še kuharsko knjigo . "
(src)="40"> Mi do verkis libron pri mia esploro .
(trg)="39"> In tako sem napisal knjigo o svojih raziskavah .
(src)="41"> Kaj ĝi montriĝis sufiĉe amuza tasko laŭ du aspektoj .
(trg)="40"> Izkazalo se je za kar zabavno .
(trg)="41"> Na dva načina .
(src)="42"> Unue mi amuziĝis en la verkado .
(trg)="42"> Kot prvo sem užival v pisanju .
(src)="43"> Sed la plej interesa afero estas , ke mi komencis lerni de la homoj .
(trg)="43"> Ampak bolj zanimivo je bilo , da sem se začel učit od ljudi .
(src)="44"> Verki niaepoke ja estas interesege ĉar multajn reagojn oni povas ricevi de legantoj .
(trg)="44"> Trenutno je izjemen čas za pisanje .
(trg)="45"> Ljudje dajejo veliko povratnih informacij .
(src)="45"> Oni skribas al mi pri sia persona sperto kaj pri siaj ekzemploj kaj pri kio oni malkonsentas kaj pri nuancoj .
(trg)="46"> Pišejo mi o osebnih doživetjih , o njhovih primerih , s čim se ne strinjajo in podobno .
(src)="46"> Kaj nur estante tie ĉi -- tio estas , ke de kelkaj tagoj mi spertis verajn kulminojn de obseda sinteno , pri kiuj mi neniam antaŭe pensis . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="47"> In tudi v teh nekaj dneh tukaj sem spoznal visoke nivoje obsesivnega obnašanja , ki si ga nikoli nisem predstavljal .
(trg)="48"> ( smeh )
(src)="47"> Kio laŭ mi estas simple fascina .
(trg)="49"> Kar se mi zdi fascinantno .
(src)="48"> Mi parolos al vi iomete pri malracia sinteno .
(trg)="50"> Povedal vam bom nekaj malega o neracionalnem obnašanju .
(src)="49"> Kaj mi volas komenci prezentante al vi kelkajn ekzemplojn de vida iluzio kiel metaforon pri racieco .
(trg)="51"> In začel bom z nekaj primeri optičnih iluzij , kot metaforo za racionalnost .
(src)="50"> Do pensu pri tiuj ĉi du tabloj .
(trg)="52"> Razmislite o teh mizah .
(src)="51"> Kaj vi certe jam vidis tiun ĉi iluziaĵon .
(trg)="53"> Verjetno ste že videli to iluzijo .
(src)="52"> Se mi demandus al vi kiu estas pli longa , ĉu la vertikala linio sur la maldekstra tablo aŭ la horizontala linio sur la dekstra tablo ?
(trg)="54"> Če vas vprašam katera je daljša , navpična stranica na levi mizi ali vodoravna stranica na desni mizi ?
(src)="53"> Kiu el ili ŝajnas pli longa ?
(trg)="55"> Katera se vam zdi daljša ?
(src)="54"> Ĉu iu vere vidas , ke la maldekstra estas malpli longa ?
(trg)="56"> Ali se komu ne zdi leva daljša ?
(src)="55"> Ne , ĉu ?
(src)="56"> Neeble .
(trg)="57"> Nemogoče je , ne ?
(src)="57"> Sed la amuza afero pri vida iluzo estas , ke oni povas facile elmontri erarojn .
(trg)="58"> A lepa lastnost pri optičnih iluzija je , da z lahkoto pokažemo napake .
(src)="58"> Mi povas surmeti kelkajn liniojn , sed tio ne helpas .
(trg)="59"> Tako lahko dodam nekaj črt gor .
(trg)="60"> Ne pomaga .
(src)="59"> Mi povas animacii la liniojn .
(trg)="61"> Lahko animiram črte .
(src)="60"> Kaj se vi kredas , ke mi ne mallongigis la liniojn , kion mi ja ne faris , mi pruvis al vi , ke viaj okuloj trompis vin .
(trg)="62"> In v kolikor verjamete , da nisem skrajšal črt - ki jih nisem - sem dokazal , da so vas oči pretentale .
(src)="61"> Nun , la interesa afero pri tio estas , ke kiam mi forviŝas la liniojn estas kvazaŭ vi ne lernis ion ajn en la lasta minuto . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="63"> Zanimivo pri vsem tem je , če odstranim dodatne črte , izgleda kot , da se v zadnji minuti niste ničesar naučili .
(trg)="64"> ( smeh )
(src)="62"> Vi ne povas rigardi tion kaj diri " Okej , nun mi vidas la realon tia , kia ĝi estas " .
(trg)="65"> Ne morete pogledati in reči :
(trg)="66"> " OK , sedaj resnično vidim kako dolge so . "
(src)="63"> Ĉu ne ?
(trg)="67"> Je res ?
(src)="64"> Estas neeble superi tiun senton , ke tiu ĉi estas fakte pli longa .
(trg)="68"> Nemogoče je premagati občutek , da je ta v resnici daljša .
(src)="65"> Nia intuicio estas vere trompanta nin laŭ ripetiĝanta , antaŭvidebla , kohera maniero .
(trg)="69"> Intuicija nas zavaja vedno znova , predvidljivo in konsistentno .
(src)="66"> Kaj preskaŭ nenion oni povas fari rilate al tio , krom preni liniilon kaj mezuri ĝin .
(trg)="70"> In skoraj ničesar ne moremo storiti glede tega .
(trg)="71"> Razen izmeriti sliko z merilom .
(src)="67"> Jen plia ekzemplo .
(trg)="72"> Tukaj je še ena .
(src)="68"> Tiu ĉi estas unu el miaj preferataj iluzioj .
(trg)="73"> Ta je ena mojih najljubših iluzij .
(src)="69"> Kiun koloron vi vidas montritan de la supra sago ?
(trg)="74"> Kakšna je barva , ki jo kaže zgornja puščica ?
(src)="70"> Brunan .
(trg)="75"> Rjava .
(src)="71"> Dankon .
(trg)="76"> Hvala .
(src)="72"> De la malsupra ?
(trg)="77"> Spodnja ?
(src)="73"> Flavan .
(trg)="78"> Rumena .
(src)="74"> Fakte , ili estas la sama .
(trg)="79"> Izkaže se , da sta enaki .
(src)="75"> Ĉu iu vidas ilin kiel la sama ?
(trg)="80"> Ju lahko kdo vidi kot enaki ?
(src)="76"> Tre , tre malfacile .
(trg)="81"> Zelo , zelo težko .
(src)="77"> Mi povas kovri la ceteran supran parton de la kubo .
(trg)="82"> Lahko pokrijem ostali del kocke .
(src)="78"> Kaj se mi kovras la ceteron de la kubo vi povas vidi , ke ili estas egalaj .
(trg)="83"> In če pokrijem ostali del kocke , lahko vidite , da sta barvi identični .
(src)="79"> Kaj se vi ne kredas min , vi povas preni la projekciaĵon poste kaj per iom da manipulado konstati , ke ili estas egalaj .
(trg)="84"> In če mi ne verjamete , lahko dobite to prosojnico kasneje in se sami prepričate , da sta enaki .
(src)="80"> Sed denove la sama afero , se ni demetas la fonon ,
(src)="81"> la iluzio revenas .
(trg)="85"> Toda , spet ista zgodba , če odstranim ozadje , se iluzija vrne .
(src)="82"> Ĝuste .
(trg)="86"> Je res ?
(src)="83"> Maleblas ne vidi tiun ĉi iluzion .
(trg)="87"> Nikakor se ne moremo izogniti tej iluziji .
(src)="84"> Nur daltonismuloj , mi kredas , ne povas vidi tion .
(trg)="88"> Morda edino , če ste barvno slepi .
(src)="85"> Mi volas , ke vi pensu pri iluzio kiel metaforo .
(trg)="89"> Hočem , da pomislite na iluzijo kot metaforo .
(src)="86"> Vidi estas unu el niaj plej bonaj kapabloj .
(trg)="90"> Vid je nekaj , kar počnemo zelo dobro .
(src)="87"> Ni havas grandegan parton de nia cerbo dediĉita al vidado , pli grandan ol la partoj dediĉitaj al kio ajn .
(trg)="91"> Velik del možganov je namenjen vidu .
(trg)="92"> Večji kot za karkoli drugega .
(src)="88"> Ni vidas dum pli da horoj de unu tago , ol ni faras ĉion ceteran .
(trg)="93"> Čez dan namenimo večino časa vidu in gledanju .
(src)="89"> Kaj ni estas laŭevolue preparitaj por vidi .
(trg)="94"> In evolucijsko smo prirejeni za vid .
(src)="90"> Kaj se ni faras tiujn antaŭvideblajn , ripetiĝantajn erarojn de vidado , en kio ni estas tiel bonaj , kiuj estas la ŝancoj , ke ni ne faros eĉ pli da eraroj en tio , pri kio ni ne estas tiel bonaj ?
(trg)="95"> In če imamo tako predvidljive in ponovljive napake pri našem vidu
(trg)="96"> - v čemer smo sicer zelo dobri - kakšna je potem verjetnost , da ne bomo delali še več napak pri nečem , kjer nismo tako dobri .
(src)="91"> Ekzemple , farante financajn decidojn . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="97"> Kot na primer finančne odločitve .
(trg)="98"> ( smeh )
(src)="92"> Io , pri kio ni ne havas evoluan kialon por fari .
(trg)="99"> Nekaj , za kar nimamo evolucijskih razlogov .
(src)="93"> Ni ne havas specialigitan parton de la cerbo kaj ni ne faras tion dum pluraj horoj de la tago .
(trg)="100"> Za kar nimamo specializiranega dela možganov in česar ne počnemo veliko časa vsak dan .
(src)="94"> Kaj oni povas argumenti , en tiuj kazoj , ke
(src)="95"> la interesaĵo estas ĝuste , ke ni ja faras pli da eraroj tiurilate .
(trg)="101"> Verjeti gre , da v takih primerih dejansko počnemo veliko več napak .
(src)="96"> Kaj eĉ pli malbone , mankas facila maniero vidi ilin .
(trg)="102"> In še slabše - napak ne moremo enostavno opaziti .
(src)="97"> Ĉar en vidaj iluzioj ni povas facile elmontri la erarojn , sed ĉe scia iluzio estas multe , multe pli malfacile elmontri al la homoj la erarojn .
(trg)="103"> Pri optičnih iluzijah preprosto prikažemo napake .
(trg)="104"> Pri kognitivnih iluzijah je mnogo težje
(trg)="105"> ljudem prikazati napake .
(src)="98"> Mi do volas montri al vi kelkajn sciajn iluziojn aŭ decidofarajn iluziojn , laŭ la sama maniero .
(trg)="106"> Zato bi vam rad na enka način pokazal nekaj kognitivnih iluzij ali odločitvenih iluzij .
(src)="99"> Kaj jen unu el miaj preferataj sociaj sciencaj grafaĵoj .
(trg)="107"> Ta je eden izmed mojih najljubših grafov iz družbenih ved .
(src)="100"> Ĝi estas el verko de Johnson kaj Goldstein .
(trg)="108"> Iz članka avtorjev Johnson and Goldstein .
(src)="101"> Ĝi baze montras
(src)="102"> la proporcion de homoj , kiuj indikis ke ili estis interesataj doni siajn organojn .
(trg)="109"> Prikazuje odstotek ljudi , ki so pokazali zanimanje za doniranje svojih organov .
(src)="103"> Tiuj estas diversaj landoj en Eŭropo .
(src)="104"> Kaj vi esence vidas du tipojn de landoj .
(trg)="110"> To so različne države v Evropi in vidimo lahko dva tipa držav .
(src)="105"> Landoj , dekstre , kie oni ŝajnas multe doni , kaj landoj , maldekstre , kie oni ŝajnas doni tre malmulte aŭ multe malpli .
(trg)="111"> Države na desni , ki očitno dajejo veliko .
(trg)="112"> In države na levi , ki očitno dajejo zelo malo ali veliko manj .
(src)="106"> La demando estas : kial ?
(src)="107"> Kial iuj landoj donas multe kaj aliaj landoj donas malmulte ?
(trg)="114"> Zakaj nekatere države dajejo veliko in nekater zelo malo ?
(src)="108"> Kiam oni demandas homojn pri tio , ili kutime pensas , ke temas pri io ligita al kulturo .
(trg)="115"> Ko zastaviš ljudem to vprašanje , si navadno mislijo , da je to verjetno zaradi različnih kultur .
(src)="109"> Ĉu ?
(trg)="116"> Je tako ?
(src)="110"> Kiom multe vi zorgas pri aliuloj ?
(trg)="117"> Koliko nekoga skrbi za soljudi in družbo .
(src)="111"> Postlaso de viaj organoj al iu alia probable rilatas kun kiom vi zorgas pri la socio , kiel ligita al ĝi vi estas .
(trg)="118"> Donirati organe nekomu je verjetno pogojeno s tem , koliko skrbiš za družbo , kako si povezan .