# eo/0XyEHWkqeiS8.xml.gz
# lv/0XyEHWkqeiS8.xml.gz
(src)="1"> Mi rakontos al vi iomete pri malracia sinteno .
(trg)="1"> Es jums nedaudz pastāstīšu par neracionālu rīcību .
(src)="2"> Ne la via , kompreneble .
(trg)="2"> Protams , ne jau jūsu , bet citu cilvēku rīcību .
(src)="3"> Tiu de aliaj homoj . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="3"> ( Smiekli )
(src)="4"> Nu , laborinte ĉe MIT [ Teknologia Instituto de Masaĉuseco ] kelkajn jarojn , mi ekkomprenis , ke verki universitatajn raportojn ne estas tre ekscite .
(trg)="4"> Vairākus gadus nostrādājis Masačūsetas Tehnoloģiju institūtā es sapratu , ka akadēmisku darbu rakstīšana mani nesajūsmina .
(src)="5"> Bone , mi ne scias kiom da tiaj tekstoj vi legis .
(trg)="5"> Es nezinu cik daudzi no jums tādus lasa .
(src)="6"> Sed ne estas amuze legi -- kaj ofte , verki -- ilin .
(trg)="6"> Katrā ziņā tos lasīt nav aizraujoši un parasti nav aizraujoši arī rakstīt .
(src)="7"> Eĉ pli malbonas ilin verki .
(trg)="7"> Rakstīt ir pat ļaunāk .
(src)="8"> Tial mi decidis provi verki ion pli amuzan .
(trg)="8"> Tāpēc es nolēmu pamēģināt uzrakstīt kaut ko interesantāku .
(src)="9"> Kaj venis al mi la ideo verki kuirlibron .
(trg)="9"> Man iešāvās prātā doma uzrakstīt pavārgrāmatu .
(src)="10"> Kaj la titolo de mia kuirlibro estus
(trg)="10"> Tās virsraksts būtu :
(src)="11"> " Vespermanĝo sen paneroj : la arto manĝi super la lavkuvo " . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="11"> " Kā pusdienot bez drupačām :
(trg)="12"> Māksla ēst virs izlietnes . "
(trg)="13"> ( Smiekli )
(src)="12"> Kaj ĝi estus perkuireja alrigardo al la vivo .
(trg)="14"> Tas būtu skats uz dzīvi caur virtuves prizmu .
(src)="13"> Mi estis sufiĉe ekscitita pri tio .
(src)="14"> Mi estis pritraktonta iomete esploradon , iomete kuiradon .
(trg)="16"> Es gatavojos tajā nedaudz pastāstīt par saviem pētījumiem un nedaudz par virtuvi .
(src)="15"> Nu , vi scias , ni tiom multe faras en la kuirejo kaj mi pensis , ke tio estus interesa .
(trg)="17"> Mēs tik daudz ko darām virtuvē , ka es domāju tas būtu interesanti .
(src)="16"> Mi verkis kelkajn ĉapitrojn , kaj mi portis ilin al la eldonejo de MIT , kie oni diris :
(trg)="18"> Es uzrakstīju pāris nodaļas .
(trg)="19"> Aiznesu tās uz institūta izdevniecību , bet viņi tur teica :
(src)="17"> " Bele .
(trg)="20"> " Jauki .
(src)="18"> Sed ne por ni .
(trg)="21"> Taču mums ne gluži piemērots .
(src)="19"> Serĉu alian eldonejon " .
(trg)="22"> Atrodiet kādu citu izdevniecību . "
(src)="20"> Mi provis aliloke , kie oni diris la samon ,
(trg)="23"> Es mēģināju citur , taču visur teica to pašu :
(src)="21"> " Bele .
(trg)="24"> " Jauki .
(src)="22"> Ne por ni " .
(trg)="25"> Taču nav īsti priekš mums . "
(src)="23"> Ĝis kiam iu diris
(trg)="26"> Visbeidzot kāds man sacīja :
(src)="24"> " Nu , se vi serioze pensas fari tion , vi devas unue verki libron pri via esploro .
(trg)="27"> " Klau , ja jūs tiešām to visu domājat nopietni , jums sākumā jāuzraksta grāmata par saviem pētījumiem .
(src)="25"> Vi devas publikigi ion , kaj tiam vi ekhavos la okazon verki ion alian .
(trg)="28"> Jums jāpublicē kaut kas akadēmisks .
(trg)="29"> Un tad jums būs iespēja rakstīt arī par citām lietām .
(src)="26"> Se vi vere volas fari ĝin , jen la vojo sekvenda " .
(trg)="30"> Ja jūs tiešām to vēlaties , jums tas ir jādara . "
(src)="27"> Tiam mi diris :
(trg)="31"> Es atbildēju :
(src)="28"> " Nu , mi vere ne volas verki pri mia esplorado .
(trg)="32"> " Ziniet , es tiešām negribu rakstīt par saviem pētījumiem .
(src)="29"> Mi faras tion la tutan tagon .
(trg)="33"> Es jau tāpat to daru katru dienu .
(src)="30"> Mi volas verki ion alian .
(trg)="34"> Es gribu rakstīt par kaut ko citu .
(src)="31"> Ion iomete pli libere , malpli strikte " .
(trg)="35"> Kaut ko drusku brīvāku ne tik ierobežotu . "
(src)="32"> Sed tiu homo estis tre insista kaj diris
(trg)="36"> Taču šis cilvēks bija ļoti stingrs un teica :
(src)="33"> " Aŭskultu .
(src)="34"> Tio estas la sola maniero laŭ kiu vi faros ĝin " .
(trg)="37"> " Tas ir vienīgais veids , kā jūs variet kaut ko izdarīt . "
(src)="35"> Tiam mi diris " Okej , se mi devas fari ĝin -- "
(trg)="38"> Un tad es beidzot piekritu :
(trg)="39"> " Kas jādara , jādara -- "
(src)="36"> Mi prenis tutjaran libertempon .
(trg)="40"> Es paņēmu atvaļinājumu .
(trg)="41"> Es domāju :
(src)="38"> " Mi verkos pri mia esplorado se ne estas alia maniero .
(trg)="42"> " Es uzrakstīšu par pētījumiem , ja jau savādāk nevar .
(src)="39"> Kaj tiam mi sukcesos fari mian kuirlibron " .
(trg)="43"> Un tad es ķeršos klāt savai pavārgrāmatai . "
(src)="40"> Mi do verkis libron pri mia esploro .
(trg)="44"> Tā es uzrakstīju grāmatu par saviem pētījumiem .
(src)="41"> Kaj ĝi montriĝis sufiĉe amuza tasko laŭ du aspektoj .
(trg)="45"> Un tas izrādījās diezgan aizraujoši .
(trg)="46"> Divu iemeslu dēļ .
(src)="42"> Unue mi amuziĝis en la verkado .
(trg)="47"> Pirmkārt jau es guvu prieku no rakstīšanas .
(src)="43"> Sed la plej interesa afero estas , ke mi komencis lerni de la homoj .
(trg)="48"> Taču vēl interesantāk bija tas , ka es sāku mācīties no cilvēkiem .
(src)="44"> Verki niaepoke ja estas interesege ĉar multajn reagojn oni povas ricevi de legantoj .
(trg)="49"> Laiks , kad es rakstīju , bija fantastisks , jo es saņēmu ļoti daudz atsauksmes no cilvēkiem .
(src)="45"> Oni skribas al mi pri sia persona sperto kaj pri siaj ekzemploj kaj pri kio oni malkonsentas kaj pri nuancoj .
(trg)="50"> Cilvēki rakstīja man par savu personīgo pieredzi , minēja piemērus un teica , kam viņi nepiekrīt , un norādīja uz niansēm .
(src)="46"> Kaj nur estante tie ĉi -- tio estas , ke de kelkaj tagoj mi spertis verajn kulminojn de obseda sinteno , pri kiuj mi neniam antaŭe pensis . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="51"> Un pat esot šeit .
(trg)="52"> Es domāju dažās pēdējās dienās .
(trg)="53"> Es esmu iepazinis apmātību tādos mērogos .
(src)="47"> Kio laŭ mi estas simple fascina .
(trg)="56"> Es domāju , ka tas ir apbrīnojami .
(src)="48"> Mi parolos al vi iomete pri malracia sinteno .
(trg)="57"> Es jums nedaudz pastāstīšu par neracionālu uzvedību .
(src)="49"> Kaj mi volas komenci prezentante al vi kelkajn ekzemplojn de vida iluzio kiel metaforon pri racieco .
(trg)="58"> Es vēlētos iesākt ar dažiem redzes ilūziju piemēriem , kas kalpos kā metafora racionalitātei .
(src)="50"> Do pensu pri tiuj ĉi du tabloj .
(trg)="59"> Padomājiet par šiem diviem galdiem .
(src)="51"> Kaj vi certe jam vidis tiun ĉi iluziaĵon .
(trg)="60"> Jūs droši vien būsiet jau redzējuši šo ilūziju .
(src)="52"> Se mi demandus al vi kiu estas pli longa , ĉu la vertikala linio sur la maldekstra tablo aŭ la horizontala linio sur la dekstra tablo ?
(trg)="61"> Es vaicāšu vai garāka ir vertikālā mala galdam pa kreisi , vai arī horizontālā mala galdam pa labi ?
(src)="53"> Kiu el ili ŝajnas pli longa ?
(trg)="62"> Kura no tām izskatās garāka ?
(src)="54"> Ĉu iu vere vidas , ke la maldekstra estas malpli longa ?
(trg)="63"> Vai kāds redz ko citu kā to , ka kreisais galds ir garāks ?
(src)="55"> Ne , ĉu ?
(trg)="64"> Nē , vai ne ?
(src)="56"> Neeble .
(trg)="65"> Tas ir neiespējami .
(src)="57"> Sed la amuza afero pri vida iluzo estas , ke oni povas facile elmontri erarojn .
(trg)="66"> Ar redzes ilūzijām labi ir tas , ka kļūdas mēs varam viegli parādīt .
(src)="58"> Mi povas surmeti kelkajn liniojn , sed tio ne helpas .
(trg)="67"> Es varu novilkt līnijas .
(trg)="68"> Tas nepalīdz .
(src)="59"> Mi povas animacii la liniojn .
(trg)="69"> Es varu animēt tās . un tad vēl , lai jūs nedomātu , ka es krāpjos ar tām , ko es tiešām nedaru .
(src)="60"> Kaj se vi kredas , ke mi ne mallongigis la liniojn , kion mi ja ne faris , mi pruvis al vi , ke viaj okuloj trompis vin .
(trg)="70"> Es esmu jums pierādījis , ka jūsu acis jūs māna .
(src)="61"> Nun , la interesa afero pri tio estas , ke kiam mi forviŝas la liniojn estas kvazaŭ vi ne lernis ion ajn en la lasta minuto . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="71"> Un tagad pats interesantākais .
(trg)="72"> Kad es paņemu līnijas projām , ir tā it kā jūs pēdējās minūtes laikā neko nebūtu uzzinājuši .
(trg)="73"> ( Smiekli )
(src)="62"> Vi ne povas rigardi tion kaj diri " Okej , nun mi vidas la realon tia , kia ĝi estas " .
(trg)="74"> Jūs nevarat paskatīties uz šo un sacīt , ka redzat realitāti kāda tā ir .
(src)="63"> Ĉu ne ?
(src)="64"> Estas neeble superi tiun senton , ke tiu ĉi estas fakte pli longa .
(trg)="76"> Ir neiespējami tikt pāri sajūtai , ka šis patiesi ir lielāks .
(src)="65"> Nia intuicio estas vere trompanta nin laŭ ripetiĝanta , antaŭvidebla , kohera maniero .
(trg)="77"> Mūsu intuīcija mūs pastāvīgi un atkārtoti pieviļ paredzamā veidā .
(src)="66"> Kaj preskaŭ nenion oni povas fari rilate al tio , krom preni liniilon kaj mezuri ĝin .
(trg)="78"> Un mēs tur neko nevaram darīt , kā vien paņemt lineālu un izmērīt .
(src)="67"> Jen plia ekzemplo .
(src)="68"> Tiu ĉi estas unu el miaj preferataj iluzioj .
(trg)="79"> Šī ir mana mīļākā ilūzija .
(src)="69"> Kiun koloron vi vidas montritan de la supra sago ?
(trg)="80"> Uz kādu krāsu norāda augšējā bulta ?
(src)="70"> Brunan .
(trg)="81"> Brūnu .
(src)="71"> Dankon .
(trg)="82"> Paldies .
(src)="72"> De la malsupra ?
(trg)="83"> Apakšējā ?
(src)="73"> Flavan .
(trg)="84"> Dzeltenu .
(src)="74"> Fakte , ili estas la sama .
(trg)="85"> Izrādās tās ir viena un tā pati krāsa .
(src)="75"> Ĉu iu vidas ilin kiel la sama ?
(trg)="86"> Vai kāds saskata to kā vienu un to pašu krāsu ?
(src)="76"> Tre , tre malfacile .
(trg)="87"> Ļoti , ļoti grūti .
(src)="77"> Mi povas kovri la ceteran supran parton de la kubo .
(src)="78"> Kaj se mi kovras la ceteron de la kubo vi povas vidi , ke ili estas egalaj .
(trg)="88"> Es varu aizklāt pārējo kubu , un ja es aizklāju pārējo kubu , tad jūs redzat , ka krāsas ir identiskas .
(src)="79"> Kaj se vi ne kredas min , vi povas preni la projekciaĵon poste kaj per iom da manipulado konstati , ke ili estas egalaj .
(trg)="89"> Ja jūs man neticat , jūs varat vēlāk dabūt šo attēlu , un paķimerēties paši , lai redzētu , ka tā ir tā pati krāsa .
(src)="80"> Sed denove la sama afero , se ni demetas la fonon ,
(trg)="90"> Un atkal tas pats -
(trg)="91"> - ja es noņemu fonu -
(src)="81"> la iluzio revenas .
(src)="82"> Ĝuste .
(trg)="92"> - ilūzija atgriežas .
(src)="83"> Maleblas ne vidi tiun ĉi iluzion .
(trg)="93"> Nav iespējams neļauties šai ilūzijai .
(src)="84"> Nur daltonismuloj , mi kredas , ne povas vidi tion .
(trg)="94"> Es varu tikai minēt , ka varbūt daltoniķi to neredz .
(src)="85"> Mi volas , ke vi pensu pri iluzio kiel metaforo .
(trg)="95"> Es gribu , lai jūs uztvertu ilūzijas kā metaforu .
(src)="86"> Vidi estas unu el niaj plej bonaj kapabloj .
(trg)="96"> Redze ir viena no mūsu uzticamākajām maņām .
(src)="87"> Ni havas grandegan parton de nia cerbo dediĉita al vidado , pli grandan ol la partoj dediĉitaj al kio ajn .
(trg)="97"> Milzīga mūsu smadzeņu daļa gādā par redzi .
(trg)="98"> Lielāka nekā tās daļas , kas gādā par citām lietām .
(src)="88"> Ni vidas dum pli da horoj de unu tago , ol ni faras ĉion ceteran .
(trg)="99"> Mēs daudz vairāk stundas dienā veltam tam , lai skatītos , nekā lai darītu jebko citu .
(src)="89"> Kaj ni estas laŭevolue preparitaj por vidi .
(trg)="100"> Mēs esam evolucionējuši redzēt .
(src)="90"> Kaj se ni faras tiujn antaŭvideblajn , ripetiĝantajn erarojn de vidado , en kio ni estas tiel bonaj , kiuj estas la ŝancoj , ke ni ne faros eĉ pli da eraroj en tio , pri kio ni ne estas tiel bonaj ?
(trg)="101"> Ja redze , kas mums ir tik laba , mūs atkal un atkal pieviļ šādā paredzamā veidā , tad kādas ir iespējas , ka mēs nekļūdamies vēl vairāk darot lietas , kuras mums sanāk sliktāk .
(src)="91"> Ekzemple , farante financajn decidojn . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="102"> Piemēram , ar finansēm saistītu lēmumu pieņemšana .
(trg)="103"> ( Smiekli )
(src)="92"> Io , pri kio ni ne havas evoluan kialon por fari .
(trg)="104"> Kaut ko kas mums nav attīstījies evolūcijas spiediena rezultātā .
(src)="93"> Ni ne havas specialigitan parton de la cerbo kaj ni ne faras tion dum pluraj horoj de la tago .
(trg)="105"> Kam nekalpo īpaša smadzeņu daļa , un ko mēs nedaram tik daudzas stundas dienā .
(src)="94"> Kaj oni povas argumenti , en tiuj kazoj , ke
(src)="95"> la interesaĵo estas ĝuste , ke ni ja faras pli da eraroj tiurilate .
(trg)="106"> Pastāv iespēja , ka šādos gadījumos mēs pieļaujam vēl daudz vairāk kļūdu .
(src)="96"> Kaj eĉ pli malbone , mankas facila maniero vidi ilin .
(trg)="107"> Un pats ļaunākais , nespējam tās tik viegli pamanīt .
(src)="97"> Ĉar en vidaj iluzioj ni povas facile elmontri la erarojn , sed ĉe scia iluzio estas multe , multe pli malfacile elmontri al la homoj la erarojn .
(trg)="108"> Redzes ilūziju gadījumā ir viegli parādīt , kur ir kļūda .
(trg)="109"> Kognitīvas ilūzijas gadījumā parādīt cilvēkam , kur ir viņa kļūda ir daudz , daudz grūtāk .
(src)="98"> Mi do volas montri al vi kelkajn sciajn iluziojn aŭ decidofarajn iluziojn , laŭ la sama maniero .
(trg)="110"> Es vēlos jums parādīt dažas kognitīvas ilūzijas , kas varētu būt arī lēmumu pieņemšanas ilūzijas .
(src)="99"> Kaj jen unu el miaj preferataj sociaj sciencaj grafaĵoj .
(trg)="111"> Šī ir viena no manām mīļākajām tabulām sociālajās zinātnēs .
(src)="100"> Ĝi estas el verko de Johnson kaj Goldstein .
(trg)="112"> Tā ir no Džonsona un Goldsteina pētījuma .
(src)="101"> Ĝi baze montras
(src)="102"> la proporcion de homoj , kiuj indikis ke ili estis interesataj doni siajn organojn .
(trg)="113"> Tā parāda cik cilvēku procentuāli būtu gatavi kļūt par orgānu donoriem .
(src)="103"> Tiuj estas diversaj landoj en Eŭropo .
(src)="104"> Kaj vi esence vidas du tipojn de landoj .
(trg)="114"> Tās lūk ir dažādas Eiropas valstis , kuras būtībā var iedalīt divās grupās .
(src)="105"> Landoj , dekstre , kie oni ŝajnas multe doni , kaj landoj , maldekstre , kie oni ŝajnas doni tre malmulte aŭ multe malpli .
(trg)="115"> Valstis pa labi ir gatavas ļoti daudz ziedot orgānus un valstis pa kreisi ir gatavas ziedot ļoti maz , vai vismaz daudz mazāk .