# eo/0XyEHWkqeiS8.xml.gz
# is/0XyEHWkqeiS8.xml.gz
(src)="1"> Mi rakontos al vi iomete pri malracia sinteno .
(trg)="1"> Ég ætla að fræða ykkur smá um röklausa hegðun .
(src)="2"> Ne la via , kompreneble .
(trg)="2"> Vitanlega ekki ykkar hegðun , heldur hvernig aðrir hegða sér .
(src)="3"> Tiu de aliaj homoj . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="3"> Vitanlega ekki ykkar hegðun , heldur hvernig aðrir hegða sér .
(src)="4"> Nu , laborinte ĉe MIT [ Teknologia Instituto de Masaĉuseco ] kelkajn jarojn , mi ekkomprenis , ke verki universitatajn raportojn ne estas tre ekscite .
(trg)="4"> Eftir að hafa verið hjá MIT í nokkur ár gerði ég mér grein fyrir því að það að skrifa vísindagreinar er ekki sérlega spennandi .
(src)="5"> Bone , mi ne scias kiom da tiaj tekstoj vi legis .
(src)="6"> Sed ne estas amuze legi -- kaj ofte , verki -- ilin .
(trg)="5"> Ég veit ekki hvað þið lesið mikið af þeim , en þetta er enginn skemmtilestur og ekki skárra að skrifa þær .
(src)="7"> Eĉ pli malbonas ilin verki .
(trg)="6"> Jafnvel mun leiðinlegra að skrifa þær .
(src)="8"> Tial mi decidis provi verki ion pli amuzan .
(trg)="7"> Það hvatti mig til að reyna að skrifa eitthvað skemmtilegra .
(src)="9"> Kaj venis al mi la ideo verki kuirlibron .
(trg)="8"> Þá fékk ég þá hugmynd að skrifa matreiðslubók .
(src)="10"> Kaj la titolo de mia kuirlibro estus
(trg)="9"> Og titillinn að bókinni átti að vera :
(src)="11"> " Vespermanĝo sen paneroj : la arto manĝi super la lavkuvo " . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="10"> " Kvöldmatur án mylsna :
(trg)="11"> Listin að borða yfir vaskinum . "
(trg)="12"> " Kvöldmatur án mylsna :
(src)="12"> Kaj ĝi estus perkuireja alrigardo al la vivo .
(trg)="14"> Og átti hún að verða rýni á lífið úr eldhúsinu .
(src)="13"> Mi estis sufiĉe ekscitita pri tio .
(trg)="15"> Ég var nokkuð spenntur yfir þessu .
(src)="14"> Mi estis pritraktonta iomete esploradon , iomete kuiradon .
(trg)="16"> Ég ætlaði að fjalla smávegis um rannsóknir , smávegis um eldhúsið .
(src)="15"> Nu , vi scias , ni tiom multe faras en la kuirejo kaj mi pensis , ke tio estus interesa .
(trg)="17"> Við gerum svo margt í eldhúsinu að ég hélt að þetta gæti orðið áhugavert .
(src)="16"> Mi verkis kelkajn ĉapitrojn , kaj mi portis ilin al la eldonejo de MIT , kie oni diris :
(trg)="18"> Svo ég skrifaði nokkra kafla og ég fór með þá til MIT útgáfunnar og þeir sögðu :
(trg)="19"> Svo ég skrifaði nokkra kafla og ég fór með þá til MIT útgáfunnar og þeir sögðu :
(src)="17"> " Bele .
(src)="18"> Sed ne por ni .
(trg)="20"> " Sætt , en ekki fyrir okkur .
(src)="19"> Serĉu alian eldonejon " .
(trg)="21"> Farðu og finndu einhverja aðra . "
(src)="20"> Mi provis aliloke , kie oni diris la samon ,
(src)="21"> " Bele .
(trg)="22"> Ég reyndi að finna aðra útgefendur en þeir sögðu allir það sama :
(src)="22"> Ne por ni " .
(trg)="24"> Ekki fyrir okkur . " Þangað til einhver sagði : þeir sögðu allir það sama :
(src)="23"> Ĝis kiam iu diris
(trg)="25"> " Sætt .
(trg)="26"> Ekki fyrir okkur . " Þangað til einhver sagði :
(src)="24"> " Nu , se vi serioze pensas fari tion , vi devas unue verki libron pri via esploro .
(trg)="27"> " Sjáðu til , ef þér er alvara með þessu þá verðurðu fyrst að skrifa bók um rannsóknirnar .
(src)="25"> Vi devas publikigi ion , kaj tiam vi ekhavos la okazon verki ion alian .
(trg)="28"> Þú verður að gefa eitthvað út .
(trg)="29"> Og þá geturðu fengið að skrifa um eitthvað annað .
(src)="26"> Se vi vere volas fari ĝin , jen la vojo sekvenda " .
(trg)="30"> Ef þú vilt þetta þá verðurðu að gera þetta . "
(src)="27"> Tiam mi diris :
(trg)="31"> Ég sagði :
(src)="28"> " Nu , mi vere ne volas verki pri mia esplorado .
(trg)="32"> " Mig langar ekkert sérstaklega til þess að skrifa um rannsóknirnar .
(src)="29"> Mi faras tion la tutan tagon .
(trg)="33"> Ég geri þetta allan daginn .
(src)="30"> Mi volas verki ion alian .
(trg)="34"> Mig langar til þess að skrifa eitthvað annað .
(src)="31"> Ion iomete pli libere , malpli strikte " .
(trg)="35"> Eitthvað með frjálsara sniði , ekki jafn afmarkað . "
(src)="32"> Sed tiu homo estis tre insista kaj diris
(trg)="36"> Og þessi manneskja var mjög ákveðin og sagði :
(src)="33"> " Aŭskultu .
(trg)="37"> " Heyrðu .
(src)="34"> Tio estas la sola maniero laŭ kiu vi faros ĝin " .
(trg)="38"> Þetta er eina leiðin fyrir þig . "
(src)="35"> Tiam mi diris " Okej , se mi devas fari ĝin -- "
(trg)="39"> Svo ég sagði :
(trg)="40"> " Allt í lagi , ef ég verð að gera þetta "
(src)="36"> Mi prenis tutjaran libertempon .
(trg)="41"> - ég var í leyfi - og sagði :
(src)="37"> Mi diris :
(src)="38"> " Mi verkos pri mia esplorado se ne estas alia maniero .
(trg)="42"> " Ég skal skrifa um rannsóknirnar ef það er engin önnur leið .
(src)="39"> Kaj tiam mi sukcesos fari mian kuirlibron " .
(src)="40"> Mi do verkis libron pri mia esploro .
(trg)="43"> Og þá fæ ég að skrifa matreiðslubókina mína . " Svo ég skrifaði bók um rannsóknirnar mínar .
(src)="41"> Kaj ĝi montriĝis sufiĉe amuza tasko laŭ du aspektoj .
(trg)="44"> Og það reyndist vera nokkuð skemmtilegt .
(trg)="45"> Á tvo vegu .
(src)="42"> Unue mi amuziĝis en la verkado .
(trg)="46"> Fyrst og fremst þá naut ég skrifanna .
(src)="43"> Sed la plej interesa afero estas , ke mi komencis lerni de la homoj .
(trg)="47"> En það sem var meira áhugavert var að ég byrjaði að læra af fólki .
(trg)="48"> En það sem var meira áhugavert var að ég byrjaði að læra af fólki .
(src)="44"> Verki niaepoke ja estas interesege ĉar multajn reagojn oni povas ricevi de legantoj .
(trg)="49"> Það er frábær tími til að skrifa því maður getur fengið svo mikil viðbrögð frá fólki .
(src)="45"> Oni skribas al mi pri sia persona sperto kaj pri siaj ekzemploj kaj pri kio oni malkonsentas kaj pri nuancoj .
(trg)="50"> Fólk skrifar mér og segir mér frá reynslu sinni , frá dæmum þeirra , hvar þau eru ósammála og hvar skeikar . frá dæmum þeirra , hvar þau eru ósammála og hvar skeikar .
(src)="46"> Kaj nur estante tie ĉi -- tio estas , ke de kelkaj tagoj mi spertis verajn kulminojn de obseda sinteno , pri kiuj mi neniam antaŭe pensis . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="51"> Og jafnvel bara hérna .
(trg)="52"> Ég meina undanfarna daga þá hef ég virkilega fengið að kynnast sterkari áráttukenndri hegðun en ég hafði nokkurn tíman hugsað mér .
(trg)="53"> Sem mér finnst alveg stórmerkilegt .
(src)="47"> Kio laŭ mi estas simple fascina .
(trg)="54"> Sem mér finnst alveg stórmerkilegt .
(src)="48"> Mi parolos al vi iomete pri malracia sinteno .
(trg)="55"> Ég skal segja ykkur svolítið um röklausa hegðun .
(src)="49"> Kaj mi volas komenci prezentante al vi kelkajn ekzemplojn de vida iluzio kiel metaforon pri racieco .
(trg)="56"> Og mig langar til þess að byrja á því að gefa ykkur dæmi um sjónblekkingu sem myndhverfingu fyrir rökræna hugsun .
(src)="50"> Do pensu pri tiuj ĉi du tabloj .
(trg)="57"> Hugsið ykkur þessi tvö borð .
(src)="51"> Kaj vi certe jam vidis tiun ĉi iluziaĵon .
(trg)="58"> Og þið hljótið að hafa séð þessa skynvillu .
(src)="52"> Se mi demandus al vi kiu estas pli longa , ĉu la vertikala linio sur la maldekstra tablo aŭ la horizontala linio sur la dekstra tablo ?
(trg)="59"> Ef ég spyrði hvort væri lengra , lóðrétta línan á borðinu vinstra megin eða lárétta línan á borðinu hægra megin ?
(src)="53"> Kiu el ili ŝajnas pli longa ?
(trg)="60"> Hvor virðist lengri ?
(src)="54"> Ĉu iu vere vidas , ke la maldekstra estas malpli longa ?
(trg)="61"> Getur einhver séð eitthvað annað en að þessi vinstra megin sé lengri ?
(src)="55"> Ne , ĉu ?
(trg)="62"> Er það ekki ?
(src)="56"> Neeble .
(trg)="63"> Það er ómögulegt .
(src)="57"> Sed la amuza afero pri vida iluzo estas , ke oni povas facile elmontri erarojn .
(trg)="64"> En það sem er þægilegt við sjónblekkingar er að það er auðvelt að sýna blekkinguna .
(src)="58"> Mi povas surmeti kelkajn liniojn , sed tio ne helpas .
(trg)="65"> Svo ég get þá birt einhverjar línur .
(trg)="66"> Það hjálpar ekki .
(src)="59"> Mi povas animacii la liniojn .
(trg)="67"> Ég get hreyft línurnar .
(src)="60"> Kaj se vi kredas , ke mi ne mallongigis la liniojn , kion mi ja ne faris , mi pruvis al vi , ke viaj okuloj trompis vin .
(trg)="68"> Og að því gefnu að ég minnkaði ekki línurnar , sem ég gerði ekki , þá hef ég sannað það fyrir þér að augun þín blekktu þig .
(src)="61"> Nun , la interesa afero pri tio estas , ke kiam mi forviŝas la liniojn estas kvazaŭ vi ne lernis ion ajn en la lasta minuto . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="69"> Það sem er áhugavert við þetta er þegar ég tek línurnar í burtu þá er
(trg)="70"> Það sem er áhugavert við þetta er þegar ég tek línurnar í burtu þá er eins og þú hafir ekki lært neitt af þessu . eins og þú hafir ekki lært neitt af þessu .
(src)="62"> Vi ne povas rigardi tion kaj diri " Okej , nun mi vidas la realon tia , kia ĝi estas " .
(trg)="71"> Þú getur ekki litið á þetta og sagt :
(trg)="72"> " Allt í lagi , núna sé ég raunveruleikann eins og hann er . " Ekki satt ?
(src)="63"> Ĉu ne ?
(trg)="73"> Það er ómögulegt að yfirstíga þá skynjun að þetta er lengra . hann er . " Ekki satt ?
(src)="64"> Estas neeble superi tiun senton , ke tiu ĉi estas fakte pli longa .
(trg)="74"> Það er ómögulegt að yfirstíga þá skynjun að þetta er lengra .
(src)="65"> Nia intuicio estas vere trompanta nin laŭ ripetiĝanta , antaŭvidebla , kohera maniero .
(trg)="75"> Innsæið blekkir okkur á kerfisbundinn og fyrirsjáanlegan hátt og alltaf eins .
(src)="66"> Kaj preskaŭ nenion oni povas fari rilate al tio , krom preni liniilon kaj mezuri ĝin .
(trg)="76"> Og það er varla neitt sem við getum gert í því .
(trg)="77"> Að því undanskildu að taka reglustiku og mæla það .
(src)="67"> Jen plia ekzemplo .
(trg)="78"> Hérna er önnur .
(src)="68"> Tiu ĉi estas unu el miaj preferataj iluzioj .
(trg)="79"> Þetta er ein af mínum uppáhalds skynvillum .
(src)="69"> Kiun koloron vi vidas montritan de la supra sago ?
(trg)="80"> Hvaða lit sýnist þér efri örin benda á ?
(src)="70"> Brunan .
(trg)="81"> Brúnan .
(src)="71"> Dankon .
(trg)="82"> Þakka þér .
(src)="72"> De la malsupra ?
(trg)="83"> En neðri örin ?
(src)="73"> Flavan .
(trg)="84"> Gulan .
(src)="74"> Fakte , ili estas la sama .
(trg)="85"> Það kemur á daginn að þeir eru báðir eins .
(src)="75"> Ĉu iu vidas ilin kiel la sama ?
(trg)="86"> Getur einhver séð að þeir eru alveg eins ?
(src)="76"> Tre , tre malfacile .
(trg)="87"> Mjög , mjög erfitt .
(src)="77"> Mi povas kovri la ceteran supran parton de la kubo .
(src)="78"> Kaj se mi kovras la ceteron de la kubo vi povas vidi , ke ili estas egalaj .
(trg)="88"> Ég get hulið restina af kassanum , og ef ég geri það þá geturðu séð að þeir eru nákvæmlega eins .
(src)="79"> Kaj se vi ne kredas min , vi povas preni la projekciaĵon poste kaj per iom da manipulado konstati , ke ili estas egalaj .
(trg)="89"> Og ef þú trúir mér ekki þá geturðu fengið glærurnar á eftir og farið að föndra og séð að þeir eru alveg eins .
(src)="80"> Sed denove la sama afero , se ni demetas la fonon ,
(trg)="90"> En það er sama sagan : ef við tökum bakgrunninn í burtu
(trg)="91"> En það er sama sagan : ef við tökum bakgrunninn í burtu þá kemur skynvillan strax aftur .
(src)="81"> la iluzio revenas .
(src)="82"> Ĝuste .
(trg)="92"> Ekki satt ?
(src)="83"> Maleblas ne vidi tiun ĉi iluzion .
(trg)="93"> Við getum ekki annað en séð þessa skynvillu .
(src)="84"> Nur daltonismuloj , mi kredas , ne povas vidi tion .
(trg)="94"> Ef þú er litblindur þá held ég að þú getir ekki séð hana .
(src)="85"> Mi volas , ke vi pensu pri iluzio kiel metaforo .
(trg)="95"> Ég vil að þú hugsir um skynvillurnar sem myndhverfinu .
(src)="86"> Vidi estas unu el niaj plej bonaj kapabloj .
(trg)="96"> Eitt af því besta sem við gerum er að sjá .
(src)="87"> Ni havas grandegan parton de nia cerbo dediĉita al vidado , pli grandan ol la partoj dediĉitaj al kio ajn .
(trg)="97"> Gríðarstórum hluta heilans er úthlutað í sjón .
(trg)="98"> Meira en til nokkurs annars .
(src)="88"> Ni vidas dum pli da horoj de unu tago , ol ni faras ĉion ceteran .
(trg)="99"> Það fer meiri tími hjá okkur í sjón en nokkuð annað sem við gerum .
(src)="89"> Kaj ni estas laŭevolue preparitaj por vidi .
(trg)="100"> Og við erum þróunarlega aðlöguð til að sjá .
(src)="90"> Kaj se ni faras tiujn antaŭvideblajn , ripetiĝantajn erarojn de vidado , en kio ni estas tiel bonaj , kiuj estas la ŝancoj , ke ni ne faros eĉ pli da eraroj en tio , pri kio ni ne estas tiel bonaj ?
(trg)="101"> Og ef við höfum þessar fyrirsjáanlegu kerfisbundnu villur í sjóninni , því sem við erum svo góð í , hverjar eru þá líkurnar á því að við gerum ennþá stærri mistök í einhverju sem við erum ekki eins góð í.
(src)="91"> Ekzemple , farante financajn decidojn . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="102"> Til dæmis , ákvarðanatöku í fjármálum .
(trg)="103"> Eitthvað sem við höfum enga þróunarlega ástæðu til að gera .
(src)="92"> Io , pri kio ni ne havas evoluan kialon por fari .
(trg)="104"> Eitthvað sem við höfum enga þróunarlega ástæðu til að gera .
(src)="93"> Ni ne havas specialigitan parton de la cerbo kaj ni ne faras tion dum pluraj horoj de la tago .
(trg)="105"> Við höfum ekki sérútbúinn heila fyrir og við gerum ekki marga klukkutíma á dag .
(src)="94"> Kaj oni povas argumenti , en tiuj kazoj , ke
(src)="95"> la interesaĵo estas ĝuste , ke ni ja faras pli da eraroj tiurilate .
(trg)="106"> Og það má færa fyrir því rök að í þessum aðstæðum þá er raunin sú að við gerum miklu fleiri villur .
(src)="96"> Kaj eĉ pli malbone , mankas facila maniero vidi ilin .
(trg)="107"> Og það sem verra er , þar sem við sjáum villurnar illa .
(src)="97"> Ĉar en vidaj iluzioj ni povas facile elmontri la erarojn , sed ĉe scia iluzio estas multe , multe pli malfacile elmontri al la homoj la erarojn .
(trg)="108"> Það er einfalt að sjá hvar augað blekkir í svona skynvillum .
(trg)="109"> Í hugrænum villum er miklu , miklu erfiðara að sýna fólki villuna .
(trg)="110"> Í hugrænum villum er miklu , miklu erfiðara að sýna fólki villuna .
(src)="98"> Mi do volas montri al vi kelkajn sciajn iluziojn aŭ decidofarajn iluziojn , laŭ la sama maniero .
(trg)="111"> Því langar mig til að sýna ykkur nokkrar hugrænar- blekkingar , eða öllu heldur ákvarðanatöku- blekkingu , á sama hátt .
(src)="99"> Kaj jen unu el miaj preferataj sociaj sciencaj grafaĵoj .
(trg)="112"> Og þetta er eitt af mínum uppáhalds línuritum í félagsvísindum .
(src)="100"> Ĝi estas el verko de Johnson kaj Goldstein .
(trg)="113"> Það er úr ritgerð eftir Johnson og Goldstein .
(src)="101"> Ĝi baze montras
(trg)="114"> Og það sýnir í raun og veru það hlutfall íbúa sem gáfu til kynna að
(src)="102"> la proporcion de homoj , kiuj indikis ke ili estis interesataj doni siajn organojn .
(trg)="115"> Og það sýnir í raun og veru það hlutfall íbúa sem gáfu til kynna að þau væru áhugasöm fyrir því að gerast líffæragjafar .
(src)="103"> Tiuj estas diversaj landoj en Eŭropo .
(trg)="116"> Þetta eru mismunandi lönd í Evrópu og þú sérð í grunninn tvær tegundir af löndum .
(src)="104"> Kaj vi esence vidas du tipojn de landoj .
(trg)="117"> Þetta eru mismunandi lönd í Evrópu og þú sérð í grunninn tvær tegundir af löndum .
(src)="105"> Landoj , dekstre , kie oni ŝajnas multe doni , kaj landoj , maldekstre , kie oni ŝajnas doni tre malmulte aŭ multe malpli .
(trg)="118"> Löndin hægra megin sem virðast vera að gefa mikið .
(trg)="119"> Og löndin vinstra megin sem virðast gefa mjög lítið , eða miklu minna .
(trg)="120"> Og löndin vinstra megin sem virðast gefa mjög lítið , eða miklu minna .
(src)="106"> La demando estas : kial ?
(trg)="121"> Spurningin er :