# eo/0XyEHWkqeiS8.xml.gz
# hu/0XyEHWkqeiS8.xml.gz
(src)="1"> Mi rakontos al vi iomete pri malracia sinteno .
(trg)="1"> Pár szót szólnék az irracionális viselkedésről .
(src)="2"> Ne la via , kompreneble .
(trg)="2"> Persze nem az Önökéről .
(src)="3"> Tiu de aliaj homoj . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="3"> Másokéról .
(trg)="4"> ( Nevetés )
(src)="4"> Nu , laborinte ĉe MIT [ Teknologia Instituto de Masaĉuseco ] kelkajn jarojn , mi ekkomprenis , ke verki universitatajn raportojn ne estas tre ekscite .
(trg)="5"> A MIT- en töltött éveim során rájöttem , hogy cikkeket írni nem túl izgalmas .
(src)="5"> Bone , mi ne scias kiom da tiaj tekstoj vi legis .
(trg)="6"> Nem tudom , olvasnak- e Önök ilyesmit .
(src)="6"> Sed ne estas amuze legi -- kaj ofte , verki -- ilin .
(trg)="7"> Nem szórakoztató olvasni , de gyakran írni sem .
(src)="7"> Eĉ pli malbonas ilin verki .
(trg)="8"> Még rosszabb is írni .
(src)="8"> Tial mi decidis provi verki ion pli amuzan .
(trg)="9"> Úgy gondoltam , inkább írok valami szórakoztatóbbat .
(src)="9"> Kaj venis al mi la ideo verki kuirlibron .
(trg)="10"> Az jutott eszembe , írok egy szakácskönyvet .
(src)="10"> Kaj la titolo de mia kuirlibro estus
(trg)="11"> A címe ez lett volna :
(src)="11"> " Vespermanĝo sen paneroj : la arto manĝi super la lavkuvo " . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="12"> Morzsamentes főzés : a mosogató fölött evés művészete .
(trg)="13"> ( Nevetés )
(src)="12"> Kaj ĝi estus perkuireja alrigardo al la vivo .
(trg)="14"> Az életről szólt volna , a konyhán keresztül bemutatva .
(src)="13"> Mi estis sufiĉe ekscitita pri tio .
(trg)="15"> Nagyon fel voltam dobva .
(src)="14"> Mi estis pritraktonta iomete esploradon , iomete kuiradon .
(trg)="16"> Akartam beszélni kicsit a tudományról , kicsit a konyháról .
(src)="15"> Nu , vi scias , ni tiom multe faras en la kuirejo kaj mi pensis , ke tio estus interesa .
(trg)="17"> Annyi mindent csinálunk a konyhában , gondoltam érdekes lesz .
(src)="16"> Mi verkis kelkajn ĉapitrojn , kaj mi portis ilin al la eldonejo de MIT , kie oni diris :
(trg)="18"> Meg is írtam pár fejezetet , és elvittem a MIT kiadójához .
(src)="17"> " Bele .
(src)="18"> Sed ne por ni .
(src)="19"> Serĉu alian eldonejon " .
(trg)="19"> Azt mondták , jópofa , de nem érdekli őket .
(src)="20"> Mi provis aliloke , kie oni diris la samon ,
(trg)="20"> Máshol is próbálkoztam , ugyanezzel az eredménnyel .
(src)="21"> " Bele .
(src)="22"> Ne por ni " .
(trg)="21"> Jópofa , de nem érdekli őket .
(src)="23"> Ĝis kiam iu diris
(trg)="22"> Végül valaki azt mondta :
(src)="24"> " Nu , se vi serioze pensas fari tion , vi devas unue verki libron pri via esploro .
(trg)="23"> Nézd , ha komolyan gondolod , előbb a kutatásaidról kell írnod .
(src)="25"> Vi devas publikigi ion , kaj tiam vi ekhavos la okazon verki ion alian .
(trg)="24"> Előbb legyen neved , aztán írhatsz majd , amiről akarsz .
(src)="26"> Se vi vere volas fari ĝin , jen la vojo sekvenda " .
(trg)="25"> Ha akarod a könyvet , ez a módja .
(src)="27"> Tiam mi diris :
(src)="28"> " Nu , mi vere ne volas verki pri mia esplorado .
(trg)="26"> De én nem akartam a kutatásaimról írni .
(src)="29"> Mi faras tion la tutan tagon .
(trg)="27"> Azt csinálom egész nap .
(src)="30"> Mi volas verki ion alian .
(trg)="28"> Valami mást akarok .
(src)="31"> Ion iomete pli libere , malpli strikte " .
(trg)="29"> Valami könnyedebbet , szabadabbat .
(src)="32"> Sed tiu homo estis tre insista kaj diris
(trg)="30"> Hajthatatlan volt .
(src)="33"> " Aŭskultu .
(src)="34"> Tio estas la sola maniero laŭ kiu vi faros ĝin " .
(trg)="31"> Ha nem így , akkor sehogy , mondta .
(src)="35"> Tiam mi diris " Okej , se mi devas fari ĝin -- "
(src)="36"> Mi prenis tutjaran libertempon .
(src)="37"> Mi diris :
(trg)="32"> Szóval beleegyeztem , ha muszáj , írok a saját területemről , és majd később jöhet a szakácskönyv .
(src)="40"> Mi do verkis libron pri mia esploro .
(trg)="33"> Így hát írtam egy könyvet a kutatásaimról .
(src)="41"> Kaj ĝi montriĝis sufiĉe amuza tasko laŭ du aspektoj .
(trg)="34"> És ez is elég szórakoztatónak bizonyult .
(src)="42"> Unue mi amuziĝis en la verkado .
(trg)="35"> Először is , szerettem írni .
(src)="43"> Sed la plej interesa afero estas , ke mi komencis lerni de la homoj .
(trg)="36"> De még érdekesebb volt az , hogy mennyit tanultam az emberektől .
(src)="44"> Verki niaepoke ja estas interesege ĉar multajn reagojn oni povas ricevi de legantoj .
(trg)="37"> Írni csodás időtöltés .
(trg)="38"> Mert rengeteg visszajelzést kapni .
(src)="45"> Oni skribas al mi pri sia persona sperto kaj pri siaj ekzemploj kaj pri kio oni malkonsentas kaj pri nuancoj .
(trg)="39"> Az olvasók megírták személyes tapasztalataikat , saját példáikat , ellenvetéseiket , észrevételeiket .
(src)="46"> Kaj nur estante tie ĉi -- tio estas , ke de kelkaj tagoj mi spertis verajn kulminojn de obseda sinteno , pri kiuj mi neniam antaŭe pensis . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="40"> Például itt is , az elmúlt napokban tanúja lehettem súlyos rögeszmés viselkedésnek .
(trg)="41"> Nem gondoltam volna .
(trg)="42"> ( Nevetés )
(src)="47"> Kio laŭ mi estas simple fascina .
(trg)="43"> Lenyűgöző .
(src)="48"> Mi parolos al vi iomete pri malracia sinteno .
(src)="49"> Kaj mi volas komenci prezentante al vi kelkajn ekzemplojn de vida iluzio kiel metaforon pri racieco .
(trg)="44"> Pár szót szólnék az irracionális viselkedésről , és elsőként mutatok pár optikai csalódást , párhuzamként .
(src)="50"> Do pensu pri tiuj ĉi du tabloj .
(trg)="45"> Itt van ez a két asztal .
(src)="51"> Kaj vi certe jam vidis tiun ĉi iluziaĵon .
(trg)="46"> Nyilván ismerik ezt a képet .
(src)="52"> Se mi demandus al vi kiu estas pli longa , ĉu la vertikala linio sur la maldekstra tablo aŭ la horizontala linio sur la dekstra tablo ?
(trg)="47"> Melyik a hosszabb , a függőleges vonal , vagy a vizszintes ?
(src)="53"> Kiu el ili ŝajnas pli longa ?
(trg)="48"> Melyik látszik hosszabbnak ?
(src)="54"> Ĉu iu vere vidas , ke la maldekstra estas malpli longa ?
(trg)="49"> Képesek nem azt látni , hogy a bal oldali hosszabb ?
(src)="55"> Ne , ĉu ?
(trg)="50"> Ugye nem ?
(src)="56"> Neeble .
(trg)="51"> Képtelenség .
(src)="57"> Sed la amuza afero pri vida iluzo estas , ke oni povas facile elmontri erarojn .
(trg)="52"> Az a jó az optikai csalódásokban , hogy le tudjuk leplezni .
(src)="58"> Mi povas surmeti kelkajn liniojn , sed tio ne helpas .
(trg)="53"> Rajzolok rá vonalat , ez még nem segít .
(src)="59"> Mi povas animacii la liniojn .
(trg)="54"> De ha fedésbe hozom . és ha elhiszik , hogy nem csaltam , márpedig nem ,
(src)="60"> Kaj se vi kredas , ke mi ne mallongigis la liniojn , kion mi ja ne faris , mi pruvis al vi , ke viaj okuloj trompis vin .
(trg)="55"> látható , hogy a szemük becsapta Önöket .
(src)="61"> Nun , la interesa afero pri tio estas , ke kiam mi forviŝas la liniojn estas kvazaŭ vi ne lernis ion ajn en la lasta minuto . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="56"> Ami az érdekes , hogy ha elveszem a vonalakat , mintha az emúlt percek nem is lettek volna .
(trg)="57"> ( Nevetés )
(src)="62"> Vi ne povas rigardi tion kaj diri " Okej , nun mi vidas la realon tia , kia ĝi estas " .
(trg)="58"> Senki sem mondja " jé , tényleg , már látom " .
(src)="63"> Ĉu ne ?
(src)="64"> Estas neeble superi tiun senton , ke tiu ĉi estas fakte pli longa .
(trg)="60"> Nem lehet úrrá lenni az illúzión , hogy ez itt hosszabb .
(src)="65"> Nia intuicio estas vere trompanta nin laŭ ripetiĝanta , antaŭvidebla , kohera maniero .
(trg)="61"> Az érzékeink kiszámíthatóan és következetesen becsapnak .
(src)="66"> Kaj preskaŭ nenion oni povas fari rilate al tio , krom preni liniilon kaj mezuri ĝin .
(trg)="62"> Jóformán semmit sem tehetünk , azon túl , hogy megmérjük .
(src)="67"> Jen plia ekzemplo .
(src)="68"> Tiu ĉi estas unu el miaj preferataj iluzioj .
(trg)="63"> Itt egy másik , ez a kedvencem .
(src)="69"> Kiun koloron vi vidas montritan de la supra sago ?
(trg)="64"> Milyen színű a felső négyzet ?
(src)="70"> Brunan .
(trg)="65"> Barna .
(src)="71"> Dankon .
(trg)="66"> Köszönöm .
(src)="72"> De la malsupra ?
(trg)="67"> Az alsó ?
(src)="73"> Flavan .
(trg)="68"> Sárga .
(src)="74"> Fakte , ili estas la sama .
(trg)="69"> Valójában azonosak .
(src)="75"> Ĉu iu vidas ilin kiel la sama ?
(trg)="70"> Ki tudja azonosnak látni ?
(src)="76"> Tre , tre malfacile .
(trg)="71"> Nehéz .
(src)="77"> Mi povas kovri la ceteran supran parton de la kubo .
(trg)="72"> Letakarom a kocka többi részét .
(src)="78"> Kaj se mi kovras la ceteron de la kubo vi povas vidi , ke ili estas egalaj .
(trg)="73"> Így már látszik , hogy valóban azonosak .
(src)="79"> Kaj se vi ne kredas min , vi povas preni la projekciaĵon poste kaj per iom da manipulado konstati , ke ili estas egalaj .
(trg)="74"> Ha nem hiszik , kérjék el a képet , és origamizzák ki maguknak a bizonyítékot .
(src)="80"> Sed denove la sama afero , se ni demetas la fonon ,
(src)="81"> la iluzio revenas .
(src)="82"> Ĝuste .
(trg)="75"> De mint az előbb is , ha elveszem a takarást , a csalódás visszajön .
(src)="83"> Maleblas ne vidi tiun ĉi iluzion .
(trg)="77"> Nem lehet nem látni az illúziót .
(src)="84"> Nur daltonismuloj , mi kredas , ne povas vidi tion .
(trg)="78"> Talán ha színvak valaki , az tudja nem látni .
(src)="85"> Mi volas , ke vi pensu pri iluzio kiel metaforo .
(trg)="79"> Az opitkai csalódást hasonlatként hoztam fel .
(src)="86"> Vidi estas unu el niaj plej bonaj kapabloj .
(trg)="80"> A látás olyasmi , amihez értünk .
(src)="87"> Ni havas grandegan parton de nia cerbo dediĉita al vidado , pli grandan ol la partoj dediĉitaj al kio ajn .
(trg)="81"> Az agyunk hatalmas része foglalkozik vele .
(trg)="82"> Nagyobb , mint bármely más rész .
(src)="88"> Ni vidas dum pli da horoj de unu tago , ol ni faras ĉion ceteran .
(trg)="83"> Naponta több időt töltünk szemlélődéssel , mint bármivel .
(src)="89"> Kaj ni estas laŭevolue preparitaj por vidi .
(trg)="84"> A törzsfejlődés hosszú munkája van mögötte .
(src)="90"> Kaj se ni faras tiujn antaŭvideblajn , ripetiĝantajn erarojn de vidado , en kio ni estas tiel bonaj , kiuj estas la ŝancoj , ke ni ne faros eĉ pli da eraroj en tio , pri kio ni ne estas tiel bonaj ?
(trg)="85"> Tehát ha következetesen becsap minket a szemünk , ami erősségünk , akkor vajon nem várható- e , hogy még többet hibázunk más területeken ?
(src)="91"> Ekzemple , farante financajn decidojn . & lt ; ridoj & gt ;
(trg)="86"> Mondjuk pénzügyi döntésekben .
(trg)="87"> ( Nevetés )
(src)="92"> Io , pri kio ni ne havas evoluan kialon por fari .
(src)="93"> Ni ne havas specialigitan parton de la cerbo kaj ni ne faras tion dum pluraj horoj de la tago .
(trg)="88"> Olyasmiben , amire az evolúció nem készített fel . amire nincs specializálódott agyterületünk , és nem csináljuk több órát naponta .
(src)="94"> Kaj oni povas argumenti , en tiuj kazoj , ke
(src)="95"> la interesaĵo estas ĝuste , ke ni ja faras pli da eraroj tiurilate .
(trg)="89"> Az állításom az , hogy ezekben az esetekben sokkal több hibát vétünk .
(src)="96"> Kaj eĉ pli malbone , mankas facila maniero vidi ilin .
(trg)="90"> Ami rosszabb , nem tudjuk könnyen bemutatni .
(src)="97"> Ĉar en vidaj iluzioj ni povas facile elmontri la erarojn , sed ĉe scia iluzio estas multe , multe pli malfacile elmontri al la homoj la erarojn .
(trg)="91"> Az optikai csalódásokat könnyű demonstrálni .
(trg)="92"> A kognitív illúziók esetén ez sokkal nehezebb .
(src)="98"> Mi do volas montri al vi kelkajn sciajn iluziojn aŭ decidofarajn iluziojn , laŭ la sama maniero .
(trg)="93"> Mutatnék néhány kognitív illúziót , döntéshozatali illúziót .
(src)="99"> Kaj jen unu el miaj preferataj sociaj sciencaj grafaĵoj .
(trg)="94"> Ez az egyik kedvenc társadalomtudományi ábrám .
(src)="100"> Ĝi estas el verko de Johnson kaj Goldstein .
(trg)="95"> Johnson és Goldstein egy cikkéből .
(src)="101"> Ĝi baze montras
(src)="102"> la proporcion de homoj , kiuj indikis ke ili estis interesataj doni siajn organojn .
(trg)="96"> Lényegében azt mutatja , hogy az emberek hány százaléka járul hozzá a szervei felhasználásához .
(src)="103"> Tiuj estas diversaj landoj en Eŭropo .
(trg)="97"> Különböző európai országok láthatók .
(src)="104"> Kaj vi esence vidas du tipojn de landoj .
(trg)="98"> Két elkülönülő kategória van .
(src)="105"> Landoj , dekstre , kie oni ŝajnas multe doni , kaj landoj , maldekstre , kie oni ŝajnas doni tre malmulte aŭ multe malpli .
(trg)="99"> A jobb oldalon levők lelkes donorok .
(trg)="100"> A bal oldaliak egyáltalán nem azok ,
(trg)="101"> legalábbis kevésbé .
(src)="106"> La demando estas : kial ?
(src)="107"> Kial iuj landoj donas multe kaj aliaj landoj donas malmulte ?
(trg)="103"> Miért nagyvonalúak egyes országok , és miért nem mások ?
(src)="108"> Kiam oni demandas homojn pri tio , ili kutime pensas , ke temas pri io ligita al kulturo .
(trg)="104"> Ha megkérdezzük az embereket , általában azt gondolják ez kulturális kérdés .
(src)="109"> Ĉu ?
(trg)="105"> Nem ?
(src)="110"> Kiom multe vi zorgas pri aliuloj ?
(trg)="106"> Hogy mennyire törődnek egymással .
(src)="111"> Postlaso de viaj organoj al iu alia probable rilatas kun kiom vi zorgas pri la socio , kiel ligita al ĝi vi estas .
(trg)="107"> A szerveinket másnak felajánlani valószínűleg a társadalom iránti felelősség .
(src)="112"> Aŭ eble estas io religia .
(trg)="108"> Vagy talán vallási oka van .
(src)="113"> Sed se vi rigardas tiun ĉi grafikaĵon , vi povas vidi , ke landoj , kiujn ni konsideras tre similaj fakte montras tre malsamajn sintenojn .
(trg)="109"> De az ábrán azt látni , hogy vannak nagyon hasonló országok , nagyon eltérő viselkedéssel .