# en/0Ect7xGrwfMf.xml.gz
# mk/0Ect7xGrwfMf.xml.gz
(src)="1"> A few months ago , a 40 year- old woman came to an emergency room in a hospital close to where I live , and she was brought in confused .
(trg)="1"> Пред неколку месеци , 40 годишна жена дојде на ургентното одделение во болницата близу местото каде што живеам , и таа беше збунета .
(src)="2"> Her blood pressure was an alarming 230 over 170 .
(trg)="2"> Нејзиниот крвен притисок беше алармантни 230 со 170 .
(src)="3"> Within a few minutes , she went into cardiac collapse .
(trg)="3"> После само неколку минути , таа доживеа срцев колапс .
(src)="4"> She was resuscitated , stabilized , whisked over to a CAT scan suite right next to the emergency room , because they were concerned about blood clots in the lung .
(trg)="4"> Таа беше реанимирана и стабилизирана , и беше префрлена на рентгенско снимање веднаш до одделот ургентното одделение , заради сомнежи за згрутчена крв во белите дробови .
(src)="5"> And the CAT scan revealed no blood clots in the lung , but it showed bilateral , visible , palpable breast masses , breast tumors , that had metastasized widely all over the body .
(trg)="5"> Рентгентските снимки не регистрираа згрутчена крв во белите дробови , туку двострани , видливи , опипливи ткива во дојките тумори на дојките , чии метастази беа далеку раширени низ целото нејзино тело .
(src)="6"> And the real tragedy was , if you look through her records , she had been seen in four or five other health care institutions in the preceding two years .
(trg)="6"> И трагично беше тоа што , доколку погледнете во нејзиното медицинско досие , таа била прегледана во четири или пет други здравствени институции во претходните неколку години .
(src)="7"> Four or five opportunities to see the breast masses , touch the breast mass , intervene at a much earlier stage than when we saw her .
(trg)="7"> Четири или пет можности да се забележат ткивата во дојките , да се опипаат и да се интервенира во многу порана фаза од оваа во која ние ја прегледавме .
(src)="8"> Ladies and gentlemen , that is not an unusual story .
(trg)="8"> Дами и господа , ова воопшто не е необична приказна .
(src)="9"> Unfortunately , it happens all the time .
(trg)="9"> За жал , вакво нешто се случува цело време .
(src)="10"> I joke , but I only half joke , that if you come to one of our hospitals missing a limb , no one will believe you till they get a CAT scan , MRI or orthopedic consult .
(trg)="10"> Се шегувам , но само половично , дека ако дојдете во една од нашите болници со исечен екстремитет , никој нема да ви поверува се додека не направат рендгенска снимка , или магнетна резонанца или да се консултираат со ортопед .
(src)="11"> I am not a Luddite .
(trg)="11"> Не сум лудит .
(src)="12"> I teach at Stanford .
(trg)="12"> Предавам на Стенфорд
(src)="13"> I 'm a physician practicing with cutting- edge technology .
(trg)="13"> Јас сум лекар кој работи со помош на најновата технологија .
(src)="14"> But I 'd like to make the case to you in the next 17 minutes that when we shortcut the physical exam , when we lean towards ordering tests instead of talking to and examining the patient , we not only overlook simple diagnoses that can be diagnosed at a treatable , early stage , but we 're losing much more than that .
(trg)="14"> Но би сакал да ви образложам во наредните 17 минути дека кога ги скратуваме прегледите , кога се потпираме само на испитувања отколку на разговор и преглед на пациентот , не само што пропуштаме да дадеме едноставни дијагнози кои можат да бидат дијагнозирани во излечива , почетна фаза , туку губиме и нешто многу повеќе .
(src)="15"> We 're losing a ritual .
(trg)="15"> Губиме еден ритуал .
(src)="16"> We 're losing a ritual that I believe is transformative , transcendent , and is at the heart of the patient- physician relationship .
(trg)="16"> Губиме ритуал кој што верувам дека е трансформациски , трансцендентален , и кој лежи во срцето на односот пациент- лекар .
(src)="17"> This may actually be heresy to say this at TED , but I 'd like to introduce you to the most important innovation ,
(src)="18"> I think , in medicine to come in the next 10 years , and that is the power of the human hand -- to touch , to comfort , to diagnose and to bring about treatment .
(trg)="17"> Ова можеби ќе звучи како ерес овде на ТЕД , но би сакал да ви го претставам најважната иновација , според мене , во областа на медицината кое треба да дојде во наредните 10 години а тоа е моќта на човековата рака -- да допре , да утеши , да дијагностицира и да одреди терапија .
(src)="19"> I 'd like to introduce you first to this person whose image you may or may not recognize .
(trg)="18"> Прво сакам да ве запознаам со човекот чија што фотографија можеби ја препознавате .
(src)="20"> This is Sir Arthur Conan Doyle .
(trg)="19"> Ова е сер Артур Конан Дојл .
(src)="21"> Since we 're in Edinburgh , I 'm a big fan of Conan Doyle .
(trg)="20"> Бидејќи сме во Единбург , а ќе додадам и дека сум голем обожавател на Конан Дојл .
(src)="22"> You might not know that Conan Doyle went to medical school here in Edinburgh , and his character , Sherlock Holmes , was inspired by Sir Joseph Bell .
(trg)="21"> Можеби не знаете дека Конан Дојл студирал медицина овде во Единбург , и неговиот лик , Шерлок Холмс , бил инспириран од сер Џозеф Бел .
(src)="23"> Joseph Bell was an extraordinary teacher by all accounts .
(trg)="22"> Џозеф Бел бил одличен учител , по сите основи .
(src)="24"> And Conan Doyle , writing about Bell , described the following exchange between Bell and his students .
(trg)="23"> И Конан Дојл , пишувајќи за Бел , го опишал следниот разговор помеѓу Бел и неговитре студенти .
(src)="25"> So picture Bell sitting in the outpatient department , students all around him , patients signing up in the emergency room and being registered and being brought in .
(trg)="24"> Замислете го Бел како седи во амбулантата опкружен со своите студенти , а пациентите се пријавуваат на ургентно и откако се евидентирани , доаѓаат кај него .
(src)="26"> And a woman comes in with a child , and Conan Doyle describes the following exchange .
(trg)="25"> И доаѓа една жена со дете , а Конан Дојл ја опишува следната ситуација :
(src)="27"> The woman says , " Good Morning . "
(trg)="26"> Жената вели , " Добро утрo . "
(src)="28"> Bell says , " What sort of crossing did you have on the ferry from Burntisland ? "
(trg)="27"> Бел ја прашува :
(trg)="28"> " Какво беше патувањето со траект од Брнтајленд ? "
(src)="29"> She says , " It was good . "
(trg)="29"> Таа вели : " Добро беше . "
(src)="30"> And he says , " What did you do with the other child ? "
(trg)="30"> А тој вели :
(trg)="31"> " Каде ви е другото дете ? "
(src)="31"> She says , " I left him with my sister at Leith . "
(trg)="32"> Таа вели :
(trg)="33"> " Го оставив кај сестра ми во Лит . "
(src)="32"> And he says ,
(trg)="34"> А тој вели ,
(src)="33"> " And did you take the shortcut down Inverleith Row to get here to the infirmary ? "
(trg)="35"> " Дали дојдовте по скратениот пат преку улицата Инверлит за да стигнете до амбулантата ? "
(src)="34"> She says , " I did . "
(trg)="36"> Таа вели :
(trg)="37"> " Да . "
(src)="35"> And he says , " Would you still be working at the linoleum factory ? "
(trg)="38"> Потоа тој прашува : " Дали сè уште работите во фабриката за линолеум ? "
(src)="36"> And she says , " I am . "
(trg)="39"> А таа вели :
(trg)="40"> " Да , работам . "
(src)="37"> And Bell then goes on to explain to the students .
(trg)="41"> Тогаш Бел им објаснува на студентите .
(src)="38"> He says , " You see , when she said , 'Good morning , '
(trg)="42"> Тој вели :
(trg)="43"> " Гледате , кога таа рече " Добро утро , " по акцентот го насетив дијалектот од Фајф .
(src)="40"> And the nearest ferry crossing from Fife is from Burntisland .
(trg)="44"> А најблискиот траект од Фајф е преку Брнтајленд .
(src)="41"> And so she must have taken the ferry over .
(trg)="45"> Значи мора да дошла со тој траект .
(src)="42"> You notice that the coat she 's carrying is too small for the child who is with her , and therefore , she started out the journey with two children , but dropped one off along the way .
(trg)="46"> Забележувате дека палтото кое го носи е премногу мало за детето кое е со неа , значи , тргнала на патов со две деца , но го оставила едното по пат .
(src)="43"> You notice the clay on the soles of her feet .
(trg)="47"> Ја забележувате глината на нејзините стапала .
(src)="44"> Such red clay is not found within a hundred miles of Edinburgh , except in the botanical gardens .
(trg)="48"> Таква црвена глина нема во круг од стотина милји од Единбург , освен во ботаничките градини .
(src)="45"> And therefore , she took a short cut down Inverleith Row to arrive here .
(trg)="49"> Па затоа знам дека одела по кратенката преку улицата Инверлит за да стигне до овде .
(src)="46"> And finally , she has a dermatitis on the fingers of her right hand , a dermatitis that is unique to the linoleum factory workers in Burntisland . "
(trg)="50"> И за крај , таа има дерматитис на прстите на нејзината десна рака , дерматитис кој е карактеристичен за работниците од линолеумската фабрика во Брнтајленд . "
(src)="47"> And when Bell actually strips the patient , begins to examine the patient , you can only imagine how much more he would discern .
(trg)="51"> А откако Бел ќе го соблече пациентот , и ќе започне со прегледот , можете да замислите уште колку многу работи може да открие .
(src)="48"> And as a teacher of medicine , as a student myself ,
(src)="49"> I was so inspired by that story .
(trg)="52"> Како професор по медицина , и како студент , јас бев многу инспириран од оваа приказна .
(src)="50"> But you might not realize that our ability to look into the body in this simple way , using our senses , is quite recent .
(trg)="53"> Но можеби не знаете дека нашата способност да го посматраме телото на едноставен начин , користејќи ги своите сетила , е сосема скорешна .
(src)="51"> The picture I 'm showing you is of Leopold Auenbrugger who , in the late 1700s , discovered percussion .
(trg)="54"> Фотографијата која ви ја покажувам е од Леополд Оуенбругер кој што , во доцниот XVII век , ја откри перкусијата .
(src)="52"> And the story is that Leopold Auenbrugger was the son of an innkeeper .
(trg)="55"> Приказната оди вака :
(trg)="56"> Леополд Оуенбругер бил син на гостилничар .
(src)="53"> And his father used to go down into the basement to tap on the sides of casks of wine to determine how much wine was left and whether to reorder .
(trg)="57"> И неговиот татко одел долу во подрумот да потчукне од страната на бурињата со вино за да одреди колку вино е останато во нив и да види дали треба да нарача уште .
(src)="54"> And so when Auenbrugger became a physician , he began to do the same thing .
(trg)="58"> Па затоа кога Оуенбергер станал доктор , започнал да го прави истото .
(src)="55"> He began to tap on the chests of his patients , on their abdomens .
(trg)="59"> Тој потчукнувал на градите од неговите пациенти и на нивнитре стомаци .
(src)="56"> And basically everything we know about percussion , which you can think of as an ultrasound of its day -- organ enlargement , fluid around the heart , fluid in the lungs , abdominal changes -- all of this he described in this wonderful manuscript
(trg)="60"> И скоро се што ние знеме за перкусијата , кое што можете да го наречете и " ултразвук на тоа време " зголемување на орган , течност околу срцето , течност во белите дробови , стомачни промени -- сè ова е објаснето во неговото прекрасно дело
(src)="57"> " Inventum Novum , " " New Invention , " which would have disappeared into obscurity , except for the fact that this physician , Corvisart , a famous French physician -- famous only because he was physician to this gentleman --
(src)="58"> Corvisart repopularized and reintroduced the work .
(trg)="61"> " Инвентум Новум " - " Ново откритие , " кое ќе исчезнело во заборав , да не бил еден лекар , Корвисар , познат француски доктор -- познат само затоа што му бил лекар на овој господин -- кој повторно не претставил неговото дело .
(src)="59"> And it was followed a year or two later by Laennec discovering the stethoscope .
(trg)="62"> А тоа било пропратено една или две години подоцна со откривање на стетоскопот од страна на Ленак .
(src)="60"> Laennec , it is said , was walking in the streets of Paris and saw two children playing with a stick .
(trg)="63"> Ленак , наводно се шетал низ Париските улици и видел две деца кои се играле со прачка .
(src)="61"> One was scratching at the end of the stick , another child listened at the other end .
(trg)="64"> Едно од нив гребело од едната страна на прачката , а другото дете слушало од другата страна .
(src)="62"> And Laennec thought this would be a wonderful way to listen to the chest or listen to the abdomen using what he called " the cylinder . "
(trg)="65"> И Ленак помислил дека ова е одличен начин да се слушаат градите или стомакот со нешто што тој го нарекувал " цилиндерот . "
(src)="63"> Later he renamed it the stethoscope .
(trg)="66"> Подоцна го нарекол стетоскоп .
(src)="64"> And that is how stethoscope and auscultation was born .
(trg)="67"> Така се родиле стетоскопот и аускултацијата .
(src)="65"> So within a few years , in the late 1800s , early 1900s , all of a sudden , the barber surgeon had given way to the physician who was trying to make a diagnosis .
(trg)="68"> После неколку години , во доцниот XIX и раниот XX век , одеднаш , берберот- хирург му одстапил место на лекарот кој се обидува да даде дијагноза .
(src)="66"> If you 'll recall , prior to that time , no matter what ailed you , you went to see the barber surgeon who wound up cupping you , bleeding you , purging you .
(trg)="69"> Ако се сеќавате , многу пред ова време , без разлика што и да те мачи , одиш кај берберот- хирург кој те преврзува , ти пушта крв , те прочистува .
(src)="67"> And , oh yes , if you wanted , he would give you a haircut -- short on the sides , long in the back -- and pull your tooth while he was at it .
(trg)="70"> И да , доколку си сакал , можел да те подстриже -- кратко од страните , долго кај тилот -- и да ти го извади забот додека си веќе таму .
(src)="68"> He made no attempt at diagnosis .
(trg)="71"> Тој не се ни обидувал да дава дијагноза .
(src)="69"> In fact , some of you might well know that the barber pole , the red and white stripes , represents the blood bandages of the barber surgeon , and the receptacles on either end represent the pots in which the blood was collected .
(trg)="72"> Всушност , некои од вас можеби добро знаат дека берберскиот столб , црвено- белите пруги ги претставуваат крвавите завои на берберот- хирург , и кутиите на двата краја ги претставуваат лончињата во кои крвта била собирана .
(src)="70"> But the arrival of auscultation and percussion represented a sea change , a moment when physicians were beginning to look inside the body .
(trg)="73"> Појавувањето на аускултацијата и перкусијата претставувале огромна промена и момент кога лекарите започнуваат да гледаат во внатрешноста на телото .
(src)="71"> And this particular painting , I think , represents the pinnacle , the peak , of that clinical era .
(trg)="74"> И мислам дека оваа слика , претставува врв на таа клиничка ера .
(src)="72"> This is a very famous painting :
(trg)="75"> Ова е многу позната слика :
(src)="73"> " The Doctor " by Luke Fildes .
(trg)="76"> " Докторот " од Лук Филдс .
(src)="74"> Luke Fildes was commissioned to paint this by Tate , who then established the Tate Gallery .
(trg)="77"> На Лук Филдс му било наложено од страна на Тејт , кој тогаш ја оформил Тејт Галеријата .
(src)="75"> And Tate asked Fildes to paint a painting of social importance .
(trg)="78"> Тејт го поканил Филдс да наслика слика од општествено значење .
(src)="76"> And it 's interesting that Fildes picked this topic .
(trg)="79"> И интересно е што Филдс ја избрал оваа тема .
(src)="77"> Fildes ' oldest son , Philip , died at the age of nine on Christmas Eve after a brief illness .
(trg)="80"> Најстариот син на Филдс , Филип , починал на девет годишна возраст на Бадник после кратко боледување .
(src)="78"> And Fildes was so taken by the physician who held vigil at the bedside for two , three nights , that he decided that he would try and depict the physician in our time -- almost a tribute to this physician .
(trg)="81"> И Филдс бил импресиониран од лекарот кој бдеел над неговиот кревет две , три ноќи , па решил да се обиде да го претстави современиот лекар -- скоро да му оддаде почит на тој лекар .
(src)="79"> And hence the painting " The Doctor , " a very famous painting .
(trg)="82"> И така се родила и сликата " Докторот " , многу позната слика .
(src)="80"> It 's been on calendars , postage stamps in many different countries .
(trg)="83"> Таа се наоѓа на календари , поштенски марки во многу различни земји .
(src)="81"> I 've often wondered , what would Fildes have done had he been asked to paint this painting in the modern era , in the year 2011 ?
(trg)="84"> Често се прашувам што би правел Филдс доколку бил замолен да наслика слика во модерново време , во 2011 година ?
(src)="82"> Would he have substituted a computer screen for where he had the patient ?
(trg)="85"> Дали би ставил компјутерски монитор на местото од пациентот ?
(src)="83"> I 've gotten into some trouble in Silicon Valley for saying that the patient in the bed has almost become an icon for the real patient who 's in the computer .
(trg)="86"> Имав проблеми во Силиконската Долина затоа што реков дека пациентот во кревет скоро да е претворен во иконка на компјутерот која го претставува пациентот .
(src)="84"> I 've actually coined a term for that entity in the computer .
(trg)="87"> Дури смислив и назив за таква работа на компјутерот .
(src)="85"> I call it the iPatient .
(src)="86"> The iPatient is getting wonderful care all across America .
(trg)="88"> Го нареков иПациент . иПациентот добива големо внимание низ цела Америка .
(src)="87"> The real patient often wonders , where is everyone ?
(trg)="89"> Пациентот честопати се прашува , каде се сите ?
(src)="88"> When are they going to come by and explain things to me ?
(trg)="90"> Кога ќе дојдат да ми објаснат некои работи ?
(src)="89"> Who 's in charge ?
(trg)="91"> Кој е надлежен овде ?
(src)="90"> There 's a real disjunction between the patient 's perception and our own perceptions as physicians of the best medical care .
(trg)="92"> Постои вистинска подвоеност меѓу перцепцијата на пациентот и перцепциите на докторите , дури и во најдобрите медицински установи .
(src)="91"> I want to show you a picture of what rounds looked like when I was in training .
(trg)="93"> Сакам да ви покажам една фотографија за да видите како изгледаа визитите кога јас бев на пракса .
(src)="92"> The focus was around the patient .
(trg)="94"> Целиот фокус беше свртен кон пациентот .
(src)="93"> We went from bed to bed .
(trg)="95"> Одевме од кревет до кревет .
(src)="94"> The attending physician was in charge .
(trg)="96"> Дежурниот лекар беше надлежен .
(src)="95"> Too often these days , rounds look very much like this , where the discussion is taking place in a room far away from the patient .
(trg)="97"> Деновиве , премногу често , визитите изгледаат вака , а дискусиите се одвиваат во соба која е далеку од пациентот .
(src)="96"> The discussion is all about images on the computer , data .
(trg)="98"> Дискусиите се во врска со сликите и податоците на компјутерот .
(src)="97"> And the one critical piece missing is that of the patient .
(trg)="99"> Еден многу важен дел , недостасува . пациентот .
(src)="98"> Now I 've been influenced in this thinking by two anecdotes that I want to share with you .
(trg)="100"> На моето мислење повлијаеа две анегдоти кои сакам да ги поделам со вас .
(src)="99"> One had to do with a friend of mine who had a breast cancer , had a small breast cancer detected -- had her lumpectomy in the town in which I lived .
(trg)="101"> Едната е поврзана со една моја пријателка која имаше рак на градите , и беше пронајден мал рак на градата -- и имаше лумпектомија во градот во кој живеев .
(src)="100"> This is when I was in Texas .
(trg)="102"> Ова беше додека живеев во Тексас .
(src)="101"> And she then spent a lot of time researching to find the best cancer center in the world to get her subsequent care .
(trg)="103"> И таа тогаш долго време истражуваше за да го пронајде најдобриот центар за рак во светот за да ја добие соодветната постоперативна нега .
(src)="102"> And she found the place and decided to go there , went there .
(trg)="104"> Го пронајде местото и одлучи да оди таму , па отиде .
(src)="103"> Which is why I was surprised a few months later to see her back in our own town , getting her subsequent care with her private oncologist .
(trg)="105"> Затоа јас бев изненаден после неколку месеци кога ја видов повторно во градот , како оди на третман кај нејзиниот приватен онколог .
(src)="104"> And I pressed her , and I asked her ,
(trg)="106"> Инсистирав да ми каже ,