# ar/0Ect7xGrwfMf.xml.gz
# mk/0Ect7xGrwfMf.xml.gz
(src)="1"> قبل بضعة أشهر ,
(src)="2"> أتت امرأة ذات الـ 40 سنة إلى غرفة الطوارئ
(src)="3"> في مشفى قريب من مكان سكني ,
(trg)="1"> Пред неколку месеци , 40 годишна жена дојде на ургентното одделение во болницата близу местото каде што живеам , и таа беше збунета .
(src)="5"> كان ضغط دمها مرتفع بشكل مخيف
(src)="6"> فكان متعدِ للـ 170 بـ 230 نقطة .
(trg)="2"> Нејзиниот крвен притисок беше алармантни 230 со 170 .
(src)="7"> إنهار قلبها خلال بضع دقائق .
(trg)="3"> После само неколку минути , таа доживеа срцев колапс .
(src)="8"> قاموا بإنعاشها واستقرت حالتها ,
(src)="9"> ونُقلت لجناح الاشعة المقطعية
(src)="10"> والذي كان بجانب غرفة الطوارئ مباشرة ,
(trg)="4"> Таа беше реанимирана и стабилизирана , и беше префрлена на рентгенско снимање веднаш до одделот ургентното одделение , заради сомнежи за згрутчена крв во белите дробови .
(src)="12"> وأظهرت الأشعة المقطعية
(src)="13"> بأنه لا يوجد هناك أي تجلطات في الرئة ,
(src)="14"> ولكنها أظهرت وجود كتل ثنائية مرئية واضحة في الثدي ,
(trg)="5"> Рентгентските снимки не регистрираа згрутчена крв во белите дробови , туку двострани , видливи , опипливи ткива во дојките тумори на дојките , чии метастази беа далеку раширени низ целото нејзино тело .
(src)="18"> وكانت المصيبة الحقيقية عندما نظرنا إلى سجلاتها ,
(src)="19"> فقد تم الكشف عليها
(src)="20"> في أربعة أو خمسة مؤسسات طبية أخرى
(trg)="6"> И трагично беше тоа што , доколку погледнете во нејзиното медицинско досие , таа била прегледана во четири или пет други здравствени институции во претходните неколку години .
(src)="22"> أربعة أو خمسة فرص
(src)="23"> لرؤية التكتلات في الثدي ولمسها ,
(src)="24"> للتدخل في مرحلة مبكرة
(trg)="7"> Четири или пет можности да се забележат ткивата во дојките , да се опипаат и да се интервенира во многу порана фаза од оваа во која ние ја прегледавме .
(src)="26"> سيداتي وسادتي ,
(src)="27"> هذه ليست قصة غريبة .
(trg)="8"> Дами и господа , ова воопшто не е необична приказна .
(src)="28"> فإنها للأسف تحدث دائماً .
(trg)="9"> За жал , вакво нешто се случува цело време .
(src)="29"> إنني أمزح ولكن مزحتي هي نصف الحقيقة ,
(src)="30"> بأنك لو أتيت إلى إحدى مستشفياتنا فاقداً احد أطرافك ,
(src)="31"> أحداً لن يصدقك حتى يحصلوا على نتائج الأشعة المقطعية أو التصوير بالرنين المغناطيسي
(trg)="10"> Се шегувам , но само половично , дека ако дојдете во една од нашите болници со исечен екстремитет , никој нема да ви поверува се додека не направат рендгенска снимка , или магнетна резонанца или да се консултираат со ортопед .
(src)="33"> أنا لست من مرتابي التكنولوجيا .
(trg)="11"> Не сум лудит .
(src)="34"> فأنا أقوم بالتدريس في جامعة ستانفورد .
(trg)="12"> Предавам на Стенфорд
(src)="35"> وأنا أيضاً طبيب أمارس الطب باستخدام أحدث التكنولوجيا .
(trg)="13"> Јас сум лекар кој работи со помош на најновата технологија .
(src)="36"> ولكني أريد أن أعرض عليكم هذه الحالة
(src)="37"> خلال الـ 17 دقيقة التالية
(src)="38"> عندما نقوم بتقصير الكشف الجسدي ,
(trg)="14"> Но би сакал да ви образложам во наредните 17 минути дека кога ги скратуваме прегледите , кога се потпираме само на испитувања отколку на разговор и преглед на пациентот , не само што пропуштаме да дадеме едноставни дијагнози кои можат да бидат дијагнозирани во излечива , почетна фаза , туку губиме и нешто многу повеќе .
(src)="44"> نحن نفقد أحد الطقوس .
(trg)="15"> Губиме еден ритуал .
(src)="45"> نحن نفقد أحد الطقوس التي أؤمن أنا شخصياً بأنه تحويلي انتقالي
(src)="46"> وفي صميم
(src)="47"> علاقة الطبيب بالمريض .
(trg)="16"> Губиме ритуал кој што верувам дека е трансформациски , трансцендентален , и кој лежи во срцето на односот пациент- лекар .
(src)="48"> قول هذا في تيد ممكن أن يكون بدعة ,
(src)="49"> ولكنني أريد أن أقدم لكم
(src)="50"> أهم ابتكار ,
(trg)="17"> Ова можеби ќе звучи како ерес овде на ТЕД , но би сакал да ви го претставам најважната иновација , според мене , во областа на медицината кое треба да дојде во наредните 10 години а тоа е моќта на човековата рака -- да допре , да утеши , да дијагностицира и да одреди терапија .
(src)="56"> أولاً أريد أن أقدم لكم هذا الشخص
(src)="57"> والذي من الممكن أن تميزوا صورته أو لا تفعلوا .
(trg)="18"> Прво сакам да ве запознаам со човекот чија што фотографија можеби ја препознавате .
(src)="58"> هذا يكون السير آرثر كونان دويل .
(trg)="19"> Ова е сер Артур Конан Дојл .
(src)="59"> وبما أننا في إدنبرة , فأريد أن أقول بأنني من أشد المعجبين بكونان دويل .
(trg)="20"> Бидејќи сме во Единбург , а ќе додадам и дека сум голем обожавател на Конан Дојл .
(src)="60"> من الممكن أن لا تعلموا بأن كونان دويل ارتاد كلية الطب
(src)="61"> هنا في إدنبرة ,
(src)="62"> وشخصيته , شرلوك هولمز ,
(trg)="21"> Можеби не знаете дека Конан Дојл студирал медицина овде во Единбург , и неговиот лик , Шерлок Холмс , бил инспириран од сер Џозеф Бел .
(src)="64"> كان جوزيف بيل معلم استثنائي بجميع المقاييس .
(trg)="22"> Џозеф Бел бил одличен учител , по сите основи .
(src)="65"> ومن خلال كتابات كانون دويل عن بيل ,
(src)="66"> قام بوصف التبادل التالي
(src)="67"> بين بيل وطلابه .
(trg)="23"> И Конан Дојл , пишувајќи за Бел , го опишал следниот разговор помеѓу Бел и неговитре студенти .
(src)="68"> فتخيلوا بيل جالساً في العيادة الخارجية ,
(src)="69"> والطلاب ملتفون من حوله ,
(src)="70"> والمرضى يسجلون في غرفة الطوارئ
(trg)="24"> Замислете го Бел како седи во амбулантата опкружен со своите студенти , а пациентите се пријавуваат на ургентно и откако се евидентирани , доаѓаат кај него .
(src)="72"> وتأتي أمرأة مع طفل ,
(src)="73"> ويقوم كانون دويل بوصف التبادل التالي .
(trg)="25"> И доаѓа една жена со дете , а Конан Дојл ја опишува следната ситуација :
(src)="74"> تقول المرأه : " صباح الخير " .
(trg)="26"> Жената вели , " Добро утрo . "
(src)="75"> فيقول بيل : " كيف كانت رحلتك
(trg)="27"> Бел ја прашува :
(src)="76"> على متن الباخرة من بيرنتايلاند ؟ "
(trg)="28"> " Какво беше патувањето со траект од Брнтајленд ? "
(src)="77"> فتقول : " كانت جيدة . "
(trg)="29"> Таа вели : " Добро беше . "
(src)="78"> فيسأل : " ماذا فعلتي بالطفل الآخر ؟ "
(trg)="30"> А тој вели :
(trg)="31"> " Каде ви е другото дете ? "
(src)="79"> فتجيب : " تركته مع أختي في ليث . "
(trg)="32"> Таа вели :
(trg)="33"> " Го оставив кај сестра ми во Лит . "
(src)="80"> فيقول :
(trg)="34"> А тој вели ,
(src)="81"> " وهل أخذتي الطريق المختصر من أينفيرليث رو
(src)="82"> لتصلي هنا إلى المستوصف ؟ "
(trg)="35"> " Дали дојдовте по скратениот пат преку улицата Инверлит за да стигнете до амбулантата ? "
(src)="83"> فتجيب : " نعم فعلت " .
(trg)="36"> Таа вели :
(trg)="37"> " Да . "
(src)="84"> فيسأل : " هل مازلتي تعملين في مصنع مشمع الأرضيات ؟ "
(trg)="38"> Потоа тој прашува : " Дали сè уште работите во фабриката за линолеум ? "
(src)="85"> فتجيب : " نعم " .
(trg)="39"> А таа вели :
(trg)="40"> " Да , работам . "
(src)="86"> فيبدأ بيل بتفسير ما حدث للطلبة .
(trg)="41"> Тогаш Бел им објаснува на студентите .
(src)="87"> فيقول : " عندما قالت ´صباح الخير´
(trg)="42"> Тој вели :
(trg)="43"> " Гледате , кога таа рече " Добро утро , " по акцентот го насетив дијалектот од Фајф .
(src)="89"> وأقرب عبارة من فايف تكون من بيرنتايلاند .
(trg)="44"> А најблискиот траект од Фајф е преку Брнтајленд .
(src)="90"> ولذلك كان من البديهي أنها استقلت العبارة من هناك .
(trg)="45"> Значи мора да дошла со тој траект .
(src)="91"> فتلاحظ أن المعطف الذي بحوزتها
(src)="92"> صغير جداً على الطفل الذي معها ,
(src)="93"> فلذلك ، كان من الواضح أنها بدأت الرحلة بوجود طفلين معها ,
(trg)="46"> Забележувате дека палтото кое го носи е премногу мало за детето кое е со неа , значи , тргнала на патов со две деца , но го оставила едното по пат .
(src)="95"> وتلاحظون الطين الموجود على نعليها .
(trg)="47"> Ја забележувате глината на нејзините стапала .
(src)="96"> طين أحمر كهذا لا يوجد إلى على بعد مئات الأميال من إدنبرة ،
(src)="97"> إلا في الحدائق النباتية .
(trg)="48"> Таква црвена глина нема во круг од стотина милји од Единбург , освен во ботаничките градини .
(src)="98"> ولذلك لابد أنها سلكت طريقاً مختصراً عبر ايفيرليث رو
(src)="99"> لتصل إلى هنا .
(trg)="49"> Па затоа знам дека одела по кратенката преку улицата Инверлит за да стигне до овде .
(src)="100"> وأخيراً ، لديها إلتهاب جلدي
(src)="101"> على اصابع يدها اليمنى ,
(src)="102"> إلتهاب جلدي خاص
(trg)="50"> И за крај , таа има дерматитис на прстите на нејзината десна рака , дерматитис кој е карактеристичен за работниците од линолеумската фабрика во Брнтајленд . "
(src)="104"> وعندما يبدأ بيل بتفحص المريض ،
(src)="105"> والكشف عليه ،
(src)="106"> لا يمكنك إلا أن تتصور كم من الحقائق يمكنه كشفها .
(trg)="51"> А откако Бел ќе го соблече пациентот , и ќе започне со прегледот , можете да замислите уште колку многу работи може да открие .
(src)="107"> وكمعلم وطالب للطب
(src)="108"> فقد ألهمتني هذه القصة جداً .
(trg)="52"> Како професор по медицина , и како студент , јас бев многу инспириран од оваа приказна .
(src)="109"> ولكن من الممكن أن لا تدركوا
(src)="110"> بأن قدرتنا على النظر إلى الجسم
(src)="111"> بهذه الطريقة البسيطة بإستخدام حواسنا
(trg)="53"> Но можеби не знаете дека нашата способност да го посматраме телото на едноставен начин , користејќи ги своите сетила , е сосема скорешна .
(src)="113"> هذه الصورة هي لـ ليوبولد أوينبرويجر
(src)="114"> والذي قام بنهاية القرن السابع عشر
(src)="115"> بإكتشاف القرع .
(trg)="54"> Фотографијата која ви ја покажувам е од Леополд Оуенбругер кој што , во доцниот XVII век , ја откри перкусијата .
(src)="116"> وتقول القصة بأن ليوبولد أوينبرويجر
(trg)="55"> Приказната оди вака :
(src)="117"> كان أبن أحد أصحاب الفنادق .
(trg)="56"> Леополд Оуенбругер бил син на гостилничар .
(src)="118"> وقد اعتاد والده النزول إلى القبو
(src)="119"> ليطرق على أطراف براميل النبيذ
(src)="120"> ليرى كم من النبيذ تبقى
(trg)="57"> И неговиот татко одел долу во подрумот да потчукне од страната на бурињата со вино за да одреди колку вино е останато во нив и да види дали треба да нарача уште .
(src)="122"> ولذلك حينما أصبح أوينبرويجر طبيباً
(src)="123"> بدأ بفعل الشيء ذاته .
(trg)="58"> Па затоа кога Оуенбергер станал доктор , започнал да го прави истото .
(src)="124"> فقد بدأ بالطرق الخفيف على صدور مرضاه
(src)="125"> وعلى بطونهم .
(trg)="59"> Тој потчукнувал на градите од неговите пациенти и на нивнитре стомаци .
(src)="126"> وكل ما نعرفه الآن عن القرع .
(src)="127"> والتي من الممكن أن تنظر إليها كالموجات فوق الصوتية في ذلك العصر --
(src)="128"> تضخم الأعضاء والسوائل حول القلب والسوائل في الرئتين
(trg)="60"> И скоро се што ние знеме за перкусијата , кое што можете да го наречете и " ултразвук на тоа време " зголемување на орган , течност околу срцето , течност во белите дробови , стомачни промени -- сè ова е објаснето во неговото прекрасно дело
(src)="131"> " أختراع جديد "
(src)="132"> والتي كانت ستختفي
(src)="133"> لولا حقيقة أن الطبيب كورفيسارت ،
(trg)="61"> " Инвентум Новум " - " Ново откритие , " кое ќе исчезнело во заборав , да не бил еден лекар , Корвисар , познат француски доктор -- познат само затоа што му бил лекар на овој господин -- кој повторно не претставил неговото дело .
(src)="137"> وقد اتبعه بسنة أو سنتين
(src)="138"> من قبل لينيك عندما اخترع سماعة الطبيب
(trg)="62"> А тоа било пропратено една или две години подоцна со откривање на стетоскопот од страна на Ленак .
(src)="139"> ويقال بأن لينيك كان يتمشى في شوارع باريس
(src)="140"> ورأى طفلين يلعبان بعصا
(trg)="63"> Ленак , наводно се шетал низ Париските улици и видел две деца кои се играле со прачка .
(src)="141"> وكان واحداً منهما يخدش نهاية العصا
(src)="142"> والآخر يستمع بالطرف الآخر .
(trg)="64"> Едно од нив гребело од едната страна на прачката , а другото дете слушало од другата страна .
(src)="143"> واعتقد لينيك بأن هذه ستكون طريقة رائعة
(src)="144"> للإستماع إلى الصدر أو البطن
(src)="145"> بإستخدام ما سماه بـ " الإسطوانة " .
(trg)="65"> И Ленак помислил дека ова е одличен начин да се слушаат градите или стомакот со нешто што тој го нарекувал " цилиндерот . "
(src)="146"> والتي قام بتغيير اسمها لاحقاً إلى سماعة الطبيب .
(trg)="66"> Подоцна го нарекол стетоскоп .
(src)="147"> وهكذا سماعة الطبيب وآلية التسمع .
(trg)="67"> Така се родиле стетоскопот и аускултацијата .
(src)="148"> وخلال سنوات قليلة
(src)="149"> في نهاية القرن الثامن عشر وبداية القرن التاسع عشر
(src)="150"> فجأة
(trg)="68"> После неколку години , во доцниот XIX и раниот XX век , одеднаш , берберот- хирург му одстапил место на лекарот кој се обидува да даде дијагноза .
(src)="153"> إذا عدت بالزمن إلى ما قبل ذلك الوقت ،
(src)="154"> فإنه مهما كانت علتك فإنك ستذهب إلى الجراح الحلاق
(src)="155"> الذي يقوم بالحجامة ،
(trg)="69"> Ако се сеќавате , многу пред ова време , без разлика што и да те мачи , одиш кај берберот- хирург кој те преврзува , ти пушта крв , те прочистува .
(src)="157"> أوه وأيضاً لو رغبت
(src)="158"> سيقص شعرك -- قصير من الطرفين وطويل من الخلف --
(src)="159"> ويخلع ضرسك أيضاً .
(trg)="70"> И да , доколку си сакал , можел да те подстриже -- кратко од страните , долго кај тилот -- и да ти го извади забот додека си веќе таму .
(src)="160"> فإنه لا يقوم بأي محاولة للتشخيص .
(trg)="71"> Тој не се ни обидувал да дава дијагноза .
(src)="161"> في الحقيقة ، بعضكم قد يعلم جيداً
(src)="162"> أن عمود الحلاق والمكون من الخطوط الحمراء والبيضاء
(src)="163"> يمثل ضمادات الدم للجراح الحلاق ،
(trg)="72"> Всушност , некои од вас можеби добро знаат дека берберскиот столб , црвено- белите пруги ги претставуваат крвавите завои на берберот- хирург , и кутиите на двата краја ги претставуваат лончињата во кои крвта била собирана .