# OpenSubtitles2011/sl/2009/47684/3984808_1of1.xml.gz
# OpenSubtitles2011/tl/2009/47684/3970874_1of1.xml.gz


(src)="1"> Prisluhnite mi , prosim .
(trg)="1"> Dinggin mo ako , please

(src)="2"> Ste to , kar sem jaz , Homo sapiens , modri človek .
(trg)="2"> Tulad mo ako , tao rin , matalino

(src)="3"> Življenje , čudež v stvarstvu , je nastalo pred 4 milijardami let .
(trg)="3"> Buhay , isang mirakulo ng mundo , lumabas apat na bilyong taong nakaraan .

(src)="4"> Mi , ljudje , smo se pojavili šele pred 200 . 000 leti .
(trg)="4"> At tayong tao 200, 000 taong nakaraan .

(src)="5"> Pa nam je kljub temu uspelo porušiti ravnotežje na Zemlji .
(trg)="5"> Pero nagtagumpay tayo sa pagsira ng balanseng kailangan sa buhay .

(src)="6"> Pozorno poslušajte zgodbo , ki je tudi vaša , in se odločite , kaj vam pomeni .
(trg)="6"> Dinggin mong mabuti ang di pangkaraniwang kwento na sa iyo rin . at mag- isip kung ano ang gagawin mo para dito .

(src)="7"> To so sledi naših začetkov .
(trg)="7"> Ito ang mga labi ng ating pinagmulan .

(src)="8"> Naš planet je bil sprva le kaotični ogenj , oblak zlepljenih prašnih delcev , podoben številnim drugim gručam v vesolju .
(trg)="8"> Sa simula , ang ating planeta parang isang nagbabagang apoy , isang panganorin ng mga namuong alikabok lamang .
(trg)="9"> Tulad rin ng mga namumuong bagay sa kalawakan .

(src)="9"> Pa vendar je na njem nastal čudež .
(trg)="10"> At dito lumabas ang isang kababalaghan ng buhay .

(src)="10"> Življenje .

(src)="11"> Danes je naše življenje
(src)="12"> le člen v verigi neštetih živih bitij , ki se je začela pred skoraj štirimi milijardami let .
(trg)="11"> Ngayon , ang buhay , ang ating buhay , ay tulad ng isang dugtung ng kadena ng di matatawarang buhay na nagdugtong dugtong na halos 4 na bilyong taon na .

(src)="13"> In še danes novi ognjeniki klešejo zemeljske pokrajine .
(trg)="12"> At kahit ngayon , mga bagong bulkan ay tuloy tuloy na naghuhubog sa ating kapatagan .

(src)="14"> Zaradi njih vemo , kakšna je bila Zemlja ob rojstvu .
(src)="15"> Staljene kamnine so se dvigale iz globin , se strjevale , pokale , se napihovale in raztezale , v tanko skorjo , nato pa so za nekaj časa zaspale .
(trg)="13"> At nagbibigay ito ng sulyap sa ating mundo at kanyang pinagmulan , mga nagbabagang bato na pumapaibabaw mula sa kailaliman , namumuo , pumuputok at kumakalat sa ibabaw ng lupa , bago ito manahimik sa isang panahon .

(src)="16"> Ti prameni dima , ki se dvigajo iz drobovja Zemlje , pripovedujejo , kakšna je bila prvotna Zemljina atmosfera .
(src)="17"> V njej ni bilo kisika .
(src)="18"> Bila je gosta , nasičena z vodno paro in ogljikovim dioksidom .
(trg)="14"> Itong mga kumpol ng usok na umaalimbukay mula sa kailaliman ng mundo at maging saksi sa dati nitong kapaqligiran ang dating walang hangin na oxygeno ang makapal na hangin puno ng usok na tubig ponu ng cardon dioxide isang pugon

(src)="19"> Bila je razbeljena kot peč .

(src)="20"> Zemlja se je ohladila .
(src)="21"> Para je kondenzirala v dež .
(trg)="15"> puno ng carbon dioxide at ang mundoy lumamig at ang usok tubig at naging ulan bumagsak , walang humpay

(src)="22"> Zemlja je ravno prav oddaljena od Sonca .
(trg)="16"> Sa tamang agwat mula sa araw di malayo , di malapit ,

(src)="23"> Zato je vodo lahko ohranila v tekoči obliki .
(trg)="17"> Ang mundo may tamang balanse kaya nitong magimbak ng tubig sa likidong uri .
(trg)="18"> Ang tubig ay gumawa ng kanyang daluyan .

(src)="24"> Voda je izdolbla struge .
(src)="25"> Bile so kot žile v telesu , kot veje drevesa , kot poti življenjskega soka .
(trg)="19"> Itoy parang mga ugat ng isang puno , mga sanga ng isang kahoy , ang mga daluyan ng dagta na ang tubig na ibinigay sa mundo .

(src)="26"> Reke so iz kamnin trgale rudnine .
(trg)="20"> mga mineral mula sa mga bato , ginutay ng mga ilog , gawing maalat , ang karagatan

(src)="27"> Sladka voda v morjih je postopoma postajala slana .
(trg)="21"> At ang karagatan naging napakaalat .

(src)="28"> Od kod smo prišli ?
(trg)="22"> Saan ba tayo nagmula ?
(trg)="23"> Saan ba ang buhay unang umusbong ?

(src)="29"> Kje je prvič vzniknilo življenje ?

(trg)="24"> Isang kababalaghan ng panahon ,

(src)="30"> Čudež časa .
(src)="31"> V vrelcih še vedno obstajajo primitivne oblike življenja .
(trg)="25"> Sinaunang uri na buhay andyan pa rin sa mga hot springs ng mundo

(src)="32"> Zaradi njih so vrelci obarvani .
(trg)="26"> Nagbibigay kulay sa mga ito tawag ditoy Archeobacteria

(src)="33"> To so arheje .

(src)="34"> Hranijo se z Zemljino toploto .
(trg)="27"> Ito silay kumakain sa init ng mundo .
(trg)="28"> Lahat , liban sa cyanobacteria ,

(src)="35"> Izjema so le cianobakterije ali modro- zelene alge .
(trg)="29"> O asul- berdeng lumot

(src)="36"> Samo one se zmorejo obrniti proti Soncu in uloviti njegovo energijo .
(trg)="30"> Sila ito , kayang gamitin sikat ng araw kayang kumuha ng enerhiya dito

(src)="37"> So prednice vseh nekdanjih in zdajšnjih rastlinskih vrst .
(trg)="31"> Sila ang magandang ninuno ng ating kahapon at mga uri ng halaman ngayon .

(src)="38"> Te bakterije in milijarde njihovih potomk so spremenile usodo našega planeta .
(trg)="32"> Itong maliliit na bacteria at ang million nitong pinanggalingan nagbago ng patutunguhan ng mundo .

(src)="39"> Spremenile so njegovo atmosfero .
(trg)="33"> Bumuo ng ating kapaligiran .

(src)="40"> Kaj se je zgodilo z ogljikom , ki je zastrupljal atmosfero ?
(trg)="34"> Ano nga ba ang nangyari sa carbon na lumason sa ating kapaligiran ?

(src)="41"> Še vedno je tukaj , ujet v Zemljini skorji .
(trg)="35"> Andito pa ito nakakulong , sa balat ng lupa .

(src)="42"> Veliki kanjon je bil nekoč morje , naseljeno z mikroorganizmi .
(trg)="36"> Heto , dati mayrong dagat na pinamumugaran ng micro- organism .

(src)="43"> Lupine so si gradili iz ogljika iz atmosfere , raztopljenega v morju .
(trg)="37"> Pinatubo ang mga sigay na kinuha mula sa carbon ng atmosphere
(trg)="38"> Ngayon natunaw sa karagatan .

(src)="44"> Te plasti so sestavljene iz milijard mikroorganizmov .
(trg)="39"> Itong latag ay mga namuong mga sigay nitong mga bilyong bilyong napakaliliit na organismo

(src)="45"> Zaradi mikroorganizmov je ogljik izginil iz atmosfere .
(trg)="40"> Salamat sa kanila, carbon ay nahugasan sa kapaligiran . at ang mga ibang buhay ay umusbong .

(src)="46"> To je omogočilo razvoj drugačnih oblik življenja .

(src)="47"> Atmosfero je spremenilo življenje .
(trg)="41"> Ito ang buhay na nagpabago sa kapaligiran .

(src)="48"> Rastline so se hranile s sončno energijo .
(src)="49"> Zato so lahko razgrajevale molekule vode .
(src)="50"> Nastal je kisik in napolnil ozračje .
(trg)="42"> halamang buhay , kumakain mula sa araw , upang mtunaw nito ang mga molecule ng tubig at kunin dito ang mga oxyheno , at ang oxyheno ay pinuno ang hangin ang ikot ng tubig ng mundo isang proseso sa tamang palipalit ,

(src)="51"> Zemljin vodni krog se nenehno obnavlja .
(src)="52"> Slapovi , para , oblaki , dež , poroki , reke , morja , ledeniki …
(trg)="43"> Tubig talon, tubig usok , panganurin , ulan , mga batis , ilog , mga dagat , karagatan , yelo ...

(src)="53"> Krog se nikoli ne prekine .
(trg)="44"> Ang pagpalipalit ay di nabali .
(trg)="45"> Na laging tama ang dami ng ng tubig sa mundo .

(src)="54"> Na Zemlji je ves čas enaka količina vode .
(src)="55"> Vse vrste , ki so kdaj živele na njej , so pile isto vodo .
(trg)="46"> Ang lahat ng sumunod na nilalang sa mundo, nakainom ng parihong tubig .

(src)="56"> Voda je osupljiva snov .
(trg)="47"> Isang kahangahangang bagay , ang tubig .
(trg)="48"> Isa sa pinaka hindi estable sa lahat .

(src)="57"> Ena izmed najmanj stabilnih .
(src)="58"> Poznamo jo v tekoči obliki , v plinasti , kot paro in v trdni kot led .
(trg)="49"> Magiging likido muna para itoy dumaloy na tubig , gas na usok , o isang solidong yelo .

(src)="59"> V Sibiriji pozimi na zamrznjeni gladini jezer vidimo sledi sil , ki jih sprosti voda med zamrzovanjem .
(trg)="50"> Sa Siberia, ang mga yelo sa ibabaw ng lawa sa taglamig mayron itong hibla ng puersa na dinadala habanag itong tubig nagyeyelo .
(trg)="51"> Magaan kaysa tubig, yelo ay lumulutang .

(src)="60"> Ker je led lažji od vode , plava na vodi in ne potone .
(trg)="52"> Gumagawa ito ng pananggalang laban sa lamig , para ang buhay ay magpatuloy .

(src)="61"> Pod njim se življenje lahko nadaljuje .

(src)="62"> Gonilna sila življenja je povezanost .
(trg)="53"> Ang makina ng buhay ay may ugnayan .
(trg)="54"> Lahat ay magkadugtong .

(src)="63"> Vse je povezano med sabo .
(trg)="55"> Walang may sapat .

(src)="64"> Nič ni samozadostno .
(src)="65"> Voda in zrak sta neločljiva .
(src)="66"> Združena v življenju .
(trg)="56"> Ang tubig at hangin di mapaghihiwalay , magkasama sa buhay at para sa ikabubuhay sa mundo .

(src)="67"> Življenje omogočata tudi nam .
(trg)="57"> Pagbibigayan ay ang lahat .

(src)="68"> Vse si je treba deliti .

(src)="69"> To zeleno prostranstvo pod oblaki je vir kisika v zraku .
(trg)="58"> Ang luntian lumalaganap sa ulap ay ang pinaggagalingan ng oxygen sa hangin .

(src)="70"> 70 odstotkov tega plina , brez katerega naša pljuča ne bi mogla delovati , ustvarjajo alge na morski gladini .
(trg)="59"> 70 % ng gas na ito , na kung wala ang ating baga ay hindi gagana , nanggagaling sa mga algae na nagkukulay ng karagatan .

(src)="71"> Vse je uravnoteženo in vsako bitje ima svojo vlogo .
(trg)="60"> Ating mundo , umaasa sa isang balanse , dito ang lahat ng tao ay may ginagampanan nabubuhay lamang sa buhay na ibang nilalang .

(src)="72"> Obstaja le skozi obstoj drugih bitij .
(src)="73"> To krhko ubranost pa je mogoče zlahka podreti .
(trg)="61"> Ang malambot , babasaging pagsasama na madaling masira .

(src)="74"> Korale se rodijo iz zveze alg in školjk .
(trg)="62"> Kaya naman , ang mga koral ay ipinanganak na kasama ang mga algae at sigay .

(src)="75"> Koralni grebeni sestavljajo manj kot odstotek morskega dna , vendar daje dom številnim vrstam rib , lupinarjev in alg .
(trg)="63"> Mga coral reefs na bumububong mababa sa 1 % ng paanan ng karagatan , pero nagbigay kanlungan sa libo libong species ng isda , mollusks at algae .

(src)="76"> Od njih je odvisno ravnotežje morji .
(trg)="64"> Ang tamang balanse ng karagatan ay nakasalalay sa kanila .

(src)="77"> Zemlja meri čas v milijardah let .
(trg)="65"> Ang mundo ay bumibilang ng panahon sa bilyon bilyong taon .

(src)="78"> Za drevesa je potrebovala več kot štiri milijarde let .
(trg)="66"> Nangyayari ito hiigit sa bilyong taon para gumawa ng mga puno .

(src)="79"> Drevesa so v verigi vrst vrhunec , popolni živi kipi .
(trg)="67"> Sa kadena ng mga buhay ang kahoy ang pinalasukdulan , isang huwaran at buhay na iskulptura .
(trg)="68"> Ang mga kahoy di alintana ang gravity .

(src)="80"> Kljubujejo težnosti .
(src)="81"> So edini naravni element , ki se ves čas pne v nebo .
(trg)="69"> Sila lamang ang isang natural na elemento na walang humpay gumagalaw tungo sa langit .

(src)="82"> Počasi se dvigajo proti Soncu , ki hrani njihove liste .
(trg)="70"> Sila ay umuusbong , di nagmamadali tungo sa araw na nagyayabong sa kanyang dahon .

(src)="83"> Po cianobakterijah so podedovala sposobnost , da lovijo energijo svetlobe .
(trg)="71"> Minana nila ito sa mga miniscule cyanobacteria may pwersang kumuha ng enerhiya sa sikat .

(src)="84"> Shranjujejo jo , ter spreminjajo v les in liste , ki se pozneje razkrojijo v mešanico vode , rudnin , rastlinskih in živih snovi .
(trg)="72"> Iniimbak nila ito at kinakain , para maging kahoy at dahon , na mabubulok , magiging sama- sama tubig , mineral , gulayin at bagay na may buhay .

(src)="85"> In tako , postopoma , nastaja prst .
(trg)="73"> Dahil dito , dahan dahan , ang lupa ay nabuo .

(src)="86"> V prsti mrgolijo najrazličnejši mikroorganizmi .
(src)="87"> V njej se hranijo , kopljejo , jo zračijo in preoblikujejo .
(trg)="74"> Mga lupa , binubuhayan ng mga walang humpay na aktibidad ng mga miro- organism kumakain , humuhukay , nagbibigay - hangin at bumubuo .

(src)="88"> Ustvarjajo humus , rodovitno plast , s katero je vse povezano .
(trg)="75"> Gumagawa sila ng humus , matabang patong kung saan ang buhay sa lupa nakatanikala .

(trg)="76"> Ano ang nalalaman natin sa mundo ?

(src)="89"> Kaj vemo o življenju na Zemlji ?
(src)="90"> Koliko vrst poznamo ?
(trg)="77"> Ilang mga buahy na bay ang nalalaman natin ?

(trg)="78"> Sampu sa mga ito ?

(src)="91"> Desetino ?
(trg)="79"> Siguro isandaan ?

(src)="92"> Stotino ?
(trg)="80"> Ano ang nalalaman sa mga ugnayan na nagdudugtong sa kanila ?

(src)="93"> Kaj vemo o povezavah med njimi ?

(trg)="81"> Ang mundo ay kababakaghan .

(src)="94"> Zemlja je čudež .
(trg)="82"> Ang buhay ay laging misteryo .

(src)="95"> Življenje ostaja skrivnost .

(src)="96"> Oblikovale so se skupine živali .
(src)="97"> Povezovali so jih običaji . in obredi , ki so se ohranili do danes .
(trg)="83"> Pamilya ng mga hayop ay pinagsama - sama ng customs at rituals na nagpasalin salin sa mga henerasyon .

(src)="98"> Nekatere se prilagajajo naravi svojih krmišč . in njihova krmišča se prilagajajo njim .
(trg)="84"> Ana iba' y nakasabay sa kanilang kinakain at ang kinakainang ito' y nakasabay sa kanila .
(trg)="85"> At parehas nakikinabang .

(src)="99"> Dobiček imajo oboji .
(src)="100"> Živali potešijo lakoto , drevo pa znova zacveti .
(trg)="86"> Ang mga hayop , pinupuno kanilang gutom at mga kahoy, yumayabong muli .

(src)="101"> V veliki pustolovščini življenja na Zemlji ima vsaka vrsta svojo vlogo in svoje mesto .
(trg)="87"> Sa isang pakikibaka ng buhay sa mundo , bawat species ay may ginagampanan , bawat species may kanya kanyang lugar .
(trg)="88"> Walang mahina awlang mapaminsala .

(src)="102"> Nobena ni odveč ali škodljiva .
(trg)="89"> Sila' y nagbabananseng lahat .

(src)="103"> Vse so uravnotežene med sabo .

(src)="104"> In takrat se v zgodbi pojavi ,
(src)="105"> Homo sapiens , modri človek .
(trg)="90"> At andyan ka homo sapien , matalinong tao , pumasok sa kwento .

(src)="106"> Vstopi v zgodbo .
(src)="107"> Koristi ima od vse 4 milijarde let stare zapuščine .
(trg)="91"> nakinabang ka sa napakagandang bilyong pamana na ibinigay ng mundo .

(src)="108"> Človek obstaja šele 200 . 000 let , a je že spremenil podobo sveta .
(trg)="92"> Ikaw ay may 200, 000 taong gulang lamang , pero ipinagbago mo ang mukha ng mundo .

(src)="109"> Kljub ranljivosti je zavzel vse habitate in osvojil več ozemelj , kot vse druge vrste pred njim .
(trg)="93"> Kahit sa iyong kahinaan , nasakupan mo ang ibang may buhay .
(trg)="94"> At sinakop ang teretoryo , na tulad mo rain nauna sayo .

(src)="110"> Ljudje so se po 180 . 000 letih nomadskega življenja in po zaslugi prijaznejšega podnebja lahko ustalili .
(trg)="95"> Paglipas ng 180, 000 taong pagalagala , at salamat sa isang magandang klima , ang mg tao' y nanirahaan .
(trg)="96"> Asila' ydi na umaasa sa kanilang ikabubuhay .

(src)="111"> Njihovo preživetje ni bilo več odvisno od lova .
(src)="112"> Za bivališča so si izbirali mokra območja z obilico rib , divjadi in divjih rastlin .
(trg)="97"> Pinili nila na tumira sa mga wet environments na sagana sa isda , game at ligaw na mga halaman .

(src)="113"> Območja , ki združujejo kopno , vodo in življenje .
(trg)="98"> May mga lupain , tubig at buhay pinagsama .

(src)="114"> Še danes , večina človeštva živi na obali in bregovih jezer in rek .
(trg)="99"> Kahit ngayon , ang karamihan ay naninirahan sa mga kontenente ng baybay dagat o sa mga tabing ilog at lawa .

(src)="115"> Četrtina ljudi še zdaj živi tako , kot ljudje pred 6000 leti .
(src)="116"> Na voljo imajo samo energijo , ki jim jo daje narava .
(trg)="100"> Sa ating planeta , isang tao sa apat ay naninirahan gaya ng mga tao naninirahan me 6, 000 taon nakakaraan , na ang enerhiya na ibinigay ng kalikasan sa bamat panahon .

(src)="117"> Tako živi več kot 1, 5 milijarde ljudi .
(src)="118"> Več kot vsi prebivalci bogatih držav skupaj .
(trg)="101"> Ito ang bagong pamumuhay ng 1 . 5 bilyong mga tao , mahigit sa pinagsama samang tao ng lahat ng mayayamang bansa .

(src)="119"> Toda pričakovana življenjska doba je kratka .
(trg)="102"> Ngunit ang mga buhay ay umiikli dahil sa mahirap na hanapbuhay .
(trg)="103"> Ang walang katiyakan na kalikasan ang nagpapahirap sa araw araw na buhay .

(src)="120"> Negotovosti so vplivale na vsakodnevno življenje .
(trg)="104"> Ang edukasyon ay pambihirang tsansa .

(src)="121"> Šolanje je redek privilegij .
(src)="122"> Otroci so edino premoženje družine , dokler vsak dodatni par rok pripomore k njenemu preživetju .
(trg)="105"> Mga anak kanilang tanging inaasahan hanggat may dalawang kamay na tutulong na kailangan para sa ikabubuhay .