# OpenSubtitles2011/pt_br/2009/47684/3518963_1of1.xml.gz
# OpenSubtitles2011/tl/2009/47684/3970874_1of1.xml.gz


(src)="1"> Escute- me , por favor .
(trg)="1"> Dinggin mo ako , please

(src)="2"> Você é como eu , um homo sapiens ,
(src)="3"> Um humano sábio .
(trg)="2"> Tulad mo ako , tao rin , matalino

(src)="4"> Vida , um milagre do universo , aque pareceu a cerca de 4 bilhões de anos atrás .
(trg)="3"> Buhay , isang mirakulo ng mundo , lumabas apat na bilyong taong nakaraan .

(src)="5"> E nós seres humanos apenas 200 . 000 anos atrás .
(trg)="4"> At tayong tao 200, 000 taong nakaraan .

(src)="6"> No entanto , temos conseguido quebrar o equilíbrio tão essencial à vida .
(trg)="5"> Pero nagtagumpay tayo sa pagsira ng balanseng kailangan sa buhay .

(src)="7"> Ouça com atenção a esta extraordinária história , que é sua , e decida o que você quer fazer com ela .
(trg)="6"> Dinggin mong mabuti ang di pangkaraniwang kwento na sa iyo rin . at mag- isip kung ano ang gagawin mo para dito .

(src)="8"> Estes são os traços de nossas origens .
(trg)="7"> Ito ang mga labi ng ating pinagmulan .

(src)="9"> No início , o nosso planeta não era mais do que um caos de incêndio , uma nuvem aglutinada de partículas de poeira , como tantos agrupamentos semelhantes no universo .
(trg)="8"> Sa simula , ang ating planeta parang isang nagbabagang apoy , isang panganorin ng mga namuong alikabok lamang .
(trg)="9"> Tulad rin ng mga namumuong bagay sa kalawakan .

(src)="10"> No entanto , este é o lugar onde ocorreu o milagre da vida .
(trg)="10"> At dito lumabas ang isang kababalaghan ng buhay .

(src)="11"> Hoje , vida , nossa vida , é apenas um elo de uma cadeia de inúmeros seres vivos que se sucederam sobre a Terra durante cerca de 4 bilhões de anos .
(trg)="11"> Ngayon , ang buhay , ang ating buhay , ay tulad ng isang dugtung ng kadena ng di matatawarang buhay na nagdugtong dugtong na halos 4 na bilyong taon na .

(src)="12"> E mesmo hoje , novos vulcões continuam esculpir a nossa paisagem .
(trg)="12"> At kahit ngayon , mga bagong bulkan ay tuloy tuloy na naghuhubog sa ating kapatagan .

(src)="13"> Eles oferecem um vislumbre do que nossa Terra era em seu nascimento , rocha fundida surgindo do fundo , solidificação , rachaduras , bolhas ou propagação de uma crosta fina , antes de cair adormecida por um tempo .
(trg)="13"> At nagbibigay ito ng sulyap sa ating mundo at kanyang pinagmulan , mga nagbabagang bato na pumapaibabaw mula sa kailaliman , namumuo , pumuputok at kumakalat sa ibabaw ng lupa , bago ito manahimik sa isang panahon .

(src)="14"> Estas espirais de fumaça fluindo das entranhas da Terra são testemunhas da atmosfera original da Terra .
(src)="15"> Uma atmosfera desprovida de oxigênio .
(src)="16"> Uma densa atmosfera , espessa com vapor de água , cheia de dióxido de carbono .
(trg)="14"> Itong mga kumpol ng usok na umaalimbukay mula sa kailaliman ng mundo at maging saksi sa dati nitong kapaqligiran ang dating walang hangin na oxygeno ang makapal na hangin puno ng usok na tubig ponu ng cardon dioxide isang pugon

(src)="17"> Um forno .

(src)="18"> A Terra esfriou .
(src)="19"> O vapor de água condensou e veio abaixo em um torrencial aguaceiros .
(trg)="15"> puno ng carbon dioxide at ang mundoy lumamig at ang usok tubig at naging ulan bumagsak , walang humpay

(src)="20"> À distância certa do sol , não muito longe , não muito próximo , o perfeito equilíbrio da Terra permitiram conservar água na forma líquida .
(trg)="16"> Sa tamang agwat mula sa araw di malayo , di malapit ,
(trg)="17"> Ang mundo may tamang balanse kaya nitong magimbak ng tubig sa likidong uri .

(src)="21"> A água criou canais .
(trg)="18"> Ang tubig ay gumawa ng kanyang daluyan .

(src)="22"> Eles são como as veias de um corpo , os ramos de uma árvore , os reservatórios de fluido vital que a água deu à Terra .
(trg)="19"> Itoy parang mga ugat ng isang puno , mga sanga ng isang kahoy , ang mga daluyan ng dagta na ang tubig na ibinigay sa mundo .

(src)="23"> Os rios retiraram minerais de pedras , somando- os aos oceanos de água doce .
(trg)="20"> mga mineral mula sa mga bato , ginutay ng mga ilog , gawing maalat , ang karagatan

(src)="24"> E os oceanos ficaram carregados com sal .
(trg)="21"> At ang karagatan naging napakaalat .

(src)="25"> De onde viemos ?
(trg)="22"> Saan ba tayo nagmula ?

(src)="26"> Onde a primeira faísca de vida surgiu ?
(trg)="23"> Saan ba ang buhay unang umusbong ?

(src)="27"> Um milagre de tempo , formas de vida primitivas ainda existem nas primaveras quentes do globo .
(trg)="24"> Isang kababalaghan ng panahon ,
(trg)="25"> Sinaunang uri na buhay andyan pa rin sa mga hot springs ng mundo

(src)="28"> Dão- lhes as suas cores .
(src)="29"> Elas são chamadas de archeobacteria
(trg)="26"> Nagbibigay kulay sa mga ito tawag ditoy Archeobacteria

(src)="30"> Todas elas se alimentam longe do calor da Terra .
(trg)="27"> Ito silay kumakain sa init ng mundo .

(src)="31"> Todas , menos as cianobactérias , ou algas azuis esverdeadas .
(trg)="28"> Lahat , liban sa cyanobacteria ,
(trg)="29"> O asul- berdeng lumot

(src)="32"> Só elas têm a capacidade de expor- se ao sol para capturar sua energia .
(trg)="30"> Sila ito , kayang gamitin sikat ng araw kayang kumuha ng enerhiya dito

(src)="33"> Elas são vitais .
(src)="34"> O antepassado de todas as espécies vegetais .
(trg)="31"> Sila ang magandang ninuno ng ating kahapon at mga uri ng halaman ngayon .

(src)="35"> Essas minúsculas bactérias e os seus milhares de milhões de descendentes mudaram o destino do nosso planeta .
(trg)="32"> Itong maliliit na bacteria at ang million nitong pinanggalingan nagbago ng patutunguhan ng mundo .

(src)="36"> Elas transformaram a atmosfera .
(trg)="33"> Bumuo ng ating kapaligiran .

(src)="37"> O que aconteceu com o carbono que envenenou a atmosfera ?
(trg)="34"> Ano nga ba ang nangyari sa carbon na lumason sa ating kapaligiran ?

(src)="38"> Que ainda está , aprisionado na crosta terrestre .
(trg)="35"> Andito pa ito nakakulong , sa balat ng lupa .

(src)="39"> Aqui , há tempos foi um mar , habitado por micro- organismos .
(trg)="36"> Heto , dati mayrong dagat na pinamumugaran ng micro- organism .

(src)="40"> Eles cresceram dentro de reservatórios na atmosfera de carbono agora dissolvido no oceano .
(trg)="37"> Pinatubo ang mga sigay na kinuha mula sa carbon ng atmosphere
(trg)="38"> Ngayon natunaw sa karagatan .

(src)="41"> Esses estratos acumulados são os reservatórios desses bilhões e bilhões de micro- organismos .
(trg)="39"> Itong latag ay mga namuong mga sigay nitong mga bilyong bilyong napakaliliit na organismo

(src)="42"> Graças a elas , o carbono escorrido da atmosfera e outras formas de vida puderam se desenvolver .
(trg)="40"> Salamat sa kanila, carbon ay nahugasan sa kapaligiran . at ang mga ibang buhay ay umusbong .

(src)="43"> É essa vida que alterou a atmosfera .
(trg)="41"> Ito ang buhay na nagpabago sa kapaligiran .

(src)="44"> Plantas vivas se alimentando longe da energia do sol , o que permitiu partir a molécula de água e absorver o oxigênio .
(src)="45"> E cheio de oxigênio ficou o ar .
(src)="46"> O ciclo da água na Terra é um processo de constante renovação .
(trg)="42"> halamang buhay , kumakain mula sa araw , upang mtunaw nito ang mga molecule ng tubig at kunin dito ang mga oxyheno , at ang oxyheno ay pinuno ang hangin ang ikot ng tubig ng mundo isang proseso sa tamang palipalit ,

(src)="47"> Cachoeiras , vapor de água , nuvens , chuva , nascentes , rios , mares , oceanos , geleiras ...
(trg)="43"> Tubig talon, tubig usok , panganurin , ulan , mga batis , ilog , mga dagat , karagatan , yelo ...

(src)="48"> O ciclo nunca é interrompido .
(trg)="44"> Ang pagpalipalit ay di nabali .

(src)="49"> Há sempre a mesma quantidade de água na Terra .
(trg)="45"> Na laging tama ang dami ng ng tubig sa mundo .

(src)="50"> Todos as sucessivas espécies na Terra têm bebido a mesma água .
(trg)="46"> Ang lahat ng sumunod na nilalang sa mundo, nakainom ng parihong tubig .

(src)="51"> O espantoso são as formas da água .
(trg)="47"> Isang kahangahangang bagay , ang tubig .

(src)="52"> Um dos mais instáveis de todos .
(trg)="48"> Isa sa pinaka hindi estable sa lahat .

(src)="53"> Assume uma forma líquida como água corrente , gasosos como vapor , ou sólido como gelo .
(trg)="49"> Magiging likido muna para itoy dumaloy na tubig , gas na usok , o isang solidong yelo .

(src)="54"> Na Sibéria , as superfícies congeladas dos lagos no inverno contêm os traços das forças que foram necessárias para congelar a água .
(trg)="50"> Sa Siberia, ang mga yelo sa ibabaw ng lawa sa taglamig mayron itong hibla ng puersa na dinadala habanag itong tubig nagyeyelo .

(src)="55"> Mais leve que a água , o gelo flutua .
(trg)="51"> Magaan kaysa tubig, yelo ay lumulutang .

(src)="56"> Faz- se um manto protetor contra o frio , em que a vida pode ir adiante .
(trg)="52"> Gumagawa ito ng pananggalang laban sa lamig , para ang buhay ay magpatuloy .

(src)="57"> O motor da vida está interligado .
(trg)="53"> Ang makina ng buhay ay may ugnayan .

(src)="58"> Tudo está ligado .
(trg)="54"> Lahat ay magkadugtong .

(src)="59"> Nada é auto- suficiente .
(trg)="55"> Walang may sapat .

(src)="60"> A água e o ar são inseparáveis , unidos na vida e para a nossa vida na Terra .
(trg)="56"> Ang tubig at hangin di mapaghihiwalay , magkasama sa buhay at para sa ikabubuhay sa mundo .

(src)="61"> Partilhar é tudo .
(trg)="57"> Pagbibigayan ay ang lahat .

(src)="62"> A vastidão verde através das nuvens é a fonte de oxigênio no ar .
(trg)="58"> Ang luntian lumalaganap sa ulap ay ang pinaggagalingan ng oxygen sa hangin .

(src)="63"> 70 % deste gás , sem ele os nossos pulmões não podem funcionar , vem das algas que colorem a superfície dos oceanos .
(trg)="59"> 70 % ng gas na ito , na kung wala ang ating baga ay hindi gagana , nanggagaling sa mga algae na nagkukulay ng karagatan .

(src)="64"> Nossa Terra depende de um equilíbrio , em que cada ser tem um papel a desempenhar e só existe graças à existência de um outro ser .
(trg)="60"> Ating mundo , umaasa sa isang balanse , dito ang lahat ng tao ay may ginagampanan nabubuhay lamang sa buhay na ibang nilalang .

(src)="65"> Uma sutil , frágil harmonia que é facilmente desfeita .
(trg)="61"> Ang malambot , babasaging pagsasama na madaling masira .

(src)="66"> Assim , corais surgem a partir da união de algas e conchas .
(trg)="62"> Kaya naman , ang mga koral ay ipinanganak na kasama ang mga algae at sigay .

(src)="67"> Os Recifes de corais cobrem menos de 1 % do fundo do oceano , mas que oferecem um habitat para milhares de espécies de peixes , moluscos e algas .
(trg)="63"> Mga coral reefs na bumububong mababa sa 1 % ng paanan ng karagatan , pero nagbigay kanlungan sa libo libong species ng isda , mollusks at algae .

(src)="68"> O equilíbrio de todos os oceanos depende deles .
(trg)="64"> Ang tamang balanse ng karagatan ay nakasalalay sa kanila .

(src)="69"> O tempo na Terra é contado em milhares de milhões de anos .
(trg)="65"> Ang mundo ay bumibilang ng panahon sa bilyon bilyong taon .

(src)="70"> Demorou mais de 4 bilhões de anos para crescer árvores .
(trg)="66"> Nangyayari ito hiigit sa bilyong taon para gumawa ng mga puno .

(src)="71"> Na cadeia de espécies , as árvores são o auge da vida , a perfeição , vida em escultura .
(trg)="67"> Sa kadena ng mga buhay ang kahoy ang pinalasukdulan , isang huwaran at buhay na iskulptura .

(src)="72"> Árvores desafiam gravidade .
(trg)="68"> Ang mga kahoy di alintana ang gravity .

(src)="73"> Elas são o único elemento natural em perpétuo movimento em direção ao céu .
(trg)="69"> Sila lamang ang isang natural na elemento na walang humpay gumagalaw tungo sa langit .

(src)="74"> Elas crescem em direção ao sol , que alimenta a sua folhagem .
(trg)="70"> Sila ay umuusbong , di nagmamadali tungo sa araw na nagyayabong sa kanyang dahon .

(src)="75"> Elas herdaram das minúsculas cianobactérias a força para capturar a energia dessa luz .
(trg)="71"> Minana nila ito sa mga miniscule cyanobacteria may pwersang kumuha ng enerhiya sa sikat .

(src)="76"> Elas armazenam e se alimentam quando não há luz , transformando- a em madeira e folhas , que , em seguida , se decompõem em uma mistura de água , mineral , vegetal e matéria viva .
(trg)="72"> Iniimbak nila ito at kinakain , para maging kahoy at dahon , na mabubulok , magiging sama- sama tubig , mineral , gulayin at bagay na may buhay .

(src)="77"> E assim , gradualmente , os solos são formados .
(trg)="73"> Dahil dito , dahan dahan , ang lupa ay nabuo .

(src)="78"> Solos surgem com a incessante atividade dos micro- organismos , alimentando , cavando , arejando e transformando .
(trg)="74"> Mga lupa , binubuhayan ng mga walang humpay na aktibidad ng mga miro- organism kumakain , humuhukay , nagbibigay - hangin at bumubuo .

(src)="79"> Eles fazem o húmus , a camada fértil , na qual toda a vida na terra está ligada .
(trg)="75"> Gumagawa sila ng humus , matabang patong kung saan ang buhay sa lupa nakatanikala .

(src)="80"> O que sabemos sobre a vida na Terra ?
(trg)="76"> Ano ang nalalaman natin sa mundo ?

(src)="81"> Quantas espécies conhecemos ?
(trg)="77"> Ilang mga buahy na bay ang nalalaman natin ?

(src)="82"> Um décimo delas ?
(trg)="78"> Sampu sa mga ito ?

(src)="83"> Um centésimo talvez ?
(trg)="79"> Siguro isandaan ?

(src)="84"> O que nós sabemos sobre os laços que as unem ?
(trg)="80"> Ano ang nalalaman sa mga ugnayan na nagdudugtong sa kanila ?

(src)="85"> A Terra é um milagre .
(trg)="81"> Ang mundo ay kababakaghan .

(src)="86"> A vida permanece um mistério .
(trg)="82"> Ang buhay ay laging misteryo .

(src)="87"> Famílias de animais crescem , unidos por costumes e rituais que são lembradas , através das gerações .
(trg)="83"> Pamilya ng mga hayop ay pinagsama - sama ng customs at rituals na nagpasalin salin sa mga henerasyon .

(src)="88"> Alguns se adaptam à natureza das suas terras e suas terras se adaptam à eles .
(trg)="84"> Ana iba' y nakasabay sa kanilang kinakain at ang kinakainang ito' y nakasabay sa kanila .

(src)="89"> E ambos ganham .
(trg)="85"> At parehas nakikinabang .

(src)="90"> O animal sacia sua fome e a árvore pode florescer novamente .
(trg)="86"> Ang mga hayop , pinupuno kanilang gutom at mga kahoy, yumayabong muli .

(src)="91"> Na grande aventura da vida na Terra , cada espécie tem um papel a desempenhar , cada espécie tem seu lugar .
(trg)="87"> Sa isang pakikibaka ng buhay sa mundo , bawat species ay may ginagampanan , bawat species may kanya kanyang lugar .

(src)="92"> Nada é inútil ou nocivo .
(trg)="88"> Walang mahina awlang mapaminsala .

(src)="93"> Todas elas se equilibram .
(trg)="89"> Sila' y nagbabananseng lahat .

(src)="94"> E é aí que você , homo sapiens , homem sábio , entra na história .
(trg)="90"> At andyan ka homo sapien , matalinong tao , pumasok sa kwento .

(src)="95"> Você se beneficia de um fabuloso legado de 4 bilhões de anos deixado pela Terra .
(trg)="91"> nakinabang ka sa napakagandang bilyong pamana na ibinigay ng mundo .

(src)="96"> E você está aqui há apenas 200 . 000 anos , mas você tem mudado a face do mundo .
(trg)="92"> Ikaw ay may 200, 000 taong gulang lamang , pero ipinagbago mo ang mukha ng mundo .

(src)="97"> Apesar da sua vulnerabilidade , tem tomado posse de todos os habitats e conquistou faixas de território , como nenhuma outra espécie fez antes de você .
(trg)="93"> Kahit sa iyong kahinaan , nasakupan mo ang ibang may buhay .
(trg)="94"> At sinakop ang teretoryo , na tulad mo rain nauna sayo .

(src)="98"> Após 180, 000 anos sendo nômades , e graças a um clima mais ameno , seres humanos se fixaram .
(trg)="95"> Paglipas ng 180, 000 taong pagalagala , at salamat sa isang magandang klima , ang mg tao' y nanirahaan .

(src)="99"> Eles já não dependiam somente da caça para sobreviver .
(trg)="96"> Asila' ydi na umaasa sa kanilang ikabubuhay .

(src)="100"> Eles escolheram ambientes mais úmidos para viver onde era abundante em peixes , plano e plantas selvagens .
(trg)="97"> Pinili nila na tumira sa mga wet environments na sagana sa isda , game at ligaw na mga halaman .

(src)="101"> Lá onde a terra , água e a vida se combinam .
(trg)="98"> May mga lupain , tubig at buhay pinagsama .

(src)="102"> Ainda hoje , a maioria da humanidade vive próxima aos litorais dos continentes ou as margens de rios e lagos .
(trg)="99"> Kahit ngayon , ang karamihan ay naninirahan sa mga kontenente ng baybay dagat o sa mga tabing ilog at lawa .

(src)="103"> Do outro lado do planeta , de cada quatro pessoas uma vive como o homem vivia a 6 . 000 anos atrás ,
(src)="104"> Só que a energia fornecida pela natureza era de estação em estação .
(trg)="100"> Sa ating planeta , isang tao sa apat ay naninirahan gaya ng mga tao naninirahan me 6, 000 taon nakakaraan , na ang enerhiya na ibinigay ng kalikasan sa bamat panahon .

(src)="105"> Este ainda é o modo de vida de 1, 5 bilhões de pessoas , mais do que a população de todas as nações ricas juntas .
(trg)="101"> Ito ang bagong pamumuhay ng 1 . 5 bilyong mga tao , mahigit sa pinagsama samang tao ng lahat ng mayayamang bansa .

(src)="106"> Mas a esperança de vida era curta .
(src)="107"> O trabalho árduo levava a morte precoce .
(trg)="102"> Ngunit ang mga buhay ay umiikli dahil sa mahirap na hanapbuhay .

(src)="108"> As incertezas da natureza influenciavam sobre o cotidiano .
(trg)="103"> Ang walang katiyakan na kalikasan ang nagpapahirap sa araw araw na buhay .

(src)="109"> A educação era um privilégio raro .
(trg)="104"> Ang edukasyon ay pambihirang tsansa .

(src)="110"> As crianças eram as únicas posses da família
(src)="111"> Uma vez que cada par extra de mãos era uma contribuição a mais para a subsistência .
(trg)="105"> Mga anak kanilang tanging inaasahan hanggat may dalawang kamay na tutulong na kailangan para sa ikabubuhay .