# bci/2003123.xml.gz
# niu/2003123.xml.gz


(src)="2"> Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e di e Min’n i Aliɛ Cɛn’n niɔn ?
(trg)="1"> Ko e Ha ne Fakamanatu e Kaiaga Afiafi he Iki ?

(src)="3"> “ Sa nga e Min’n fa kleli min’n yɛ kusu n fa kle amun - ɔn . ” ​ — 1 KORƐNTFUƐ MUN 11 : 23 .
(trg)="2"> “ Ko au foki , ne moua e au mai he Iki e mena kua tuku atu e au kia mutolu . ” — 1 KORINITO 11 : 23 .

(src)="4"> 1 , 2 . ?
(trg)="3"> 1 , 2 .

(src)="5"> Ngue yɛ afuɛ 33 nun e blɛ liɛ nun’n , Zezi yoli i Delɛ cɛn’n i kɔnguɛ’n nun ɔn ?
(trg)="4"> Ko e heigoa ne taute e Iesu he po Paseka he 33 V.N . ?

(src)="6"> SRAN 11 nga mɔ kɛ ‘ sa tɔli Zezi su’n b’a yacimɛn i le’n , ’ b’a yia .
(trg)="5"> KUA ha ha ai e Tama fuataha ha Iehova .

(src)="7"> Zoova i Wa kunngba cɛ’n , i bɔbɔ ba’n o lɛ wie ( Lik 22 : 28 ) .
(trg)="6"> Ti pihia foki mo e 11 e tagata tane ne ‘ tumau mo ia ke he tau mena ne kamatamata ai a ia . ’

(src)="8"> E o afuɛ 33 nun e blɛ liɛ nun , Marsi i le 31 su , Wue cɛn nnɔsua nun .
(trg)="7"> ( Luka 22 : 28 ) Ko e afiafi Tuloto , Mati 31 , 33 V.N . , ti kua tuga fakamanaia he mahina kaulapalapa e lagi i luga a Ierusalema .

(src)="9"> Anglo ba’n ta kpa , ɔ maan ɲanmiɛn ble’n su ti klanman kpa Zerizalɛmu klɔ’n su .
(trg)="8"> Kua oti laia he fakamanatu e Iesu Keriso mo e tau aposetolo hana e Paseka .

(src)="10"> Zezi Klist nin i akoto mun b’a wie Delɛ cɛn’n di .
(src)="11"> Be fuannin Zida Iskariɔti m’ɔ tu sran’m be ja’n , kpɔkun be onga’m be kali lɛ . ?
(trg)="9"> Kua fekau ai a Iuta Isakariota nakai loto fakamoli ke fano , ka e nakaila hoko e magaaho ke o ai e falu .

(src)="12"> Ngue ti ɔ ?
(trg)="10"> Ko e ha ?

(src)="13"> Afin Zezi nin be su wa yo like cinnjin kpa kun . ?
(trg)="11"> Ha kua amanaki a Iesu ke taute taha mena aoga ue atu .

(src)="14"> Ngue like yɛle i sɔ’n ?
(trg)="12"> Ko e heigoa e mena ia ?

(src)="16"> I waan : “ Jésus fali kpaun yɛ ɔ lali Nyanmiɛn ase .
(trg)="13"> Ha kua ha i ai e tagata tohia Evagelia ko Mataio , kia toka ai ke talahau e ia ki a tautolu .

(src)="17"> Kɛ ɔ lali Nyanmiɛn ase wieli’n , ɔ bubuli nun fa mɛnnin i sɔnnzɔnfuɛ mun naan ɔ’a se be kɛ : ‘ Kpaun ng’ɔ o yɛ’n ti min wunnɛn [ i nzɔliɛ ] , an fa di . ’
(src)="18"> I sin ɔ fali klowa kun yɛ ɔ lali Nyanmiɛn ase .
(trg)="14"> Ne tohia e ia : “ Ti toto ai e Iesu e areto , mo e fakaaue , ti tofitofi , mo e age ke he tau tutaki , kua pehe age , Kia toto a mo e kai ; ko e haku a tino a enei .

(src)="19"> Kɛ ɔ lali Nyanmiɛn ase wieli’n , ɔ fa mannin be yɛ ɔ seli be kɛ : ‘ Amun kwlaa an nɔn nzan ng’ɔ o nun’n , afin nzan sɔ’n ɔ ti min mmoja b’ɔ ti aenguɛ uflɛ nga Nyanmiɛn waan ɔ nin sran’m bé trá’n i nzɔliɛ .
(src)="20"> Sran sunman be ti yɛ bé gúɛ i ase ɔ , ɔ maan Nyanmiɛn yáci be sa bɔ be yoli i’n cɛ́ be . ’ ”
(trg)="15"> Kua toto foki e ia e kapiniu , mo e fakaaue ; ti age ai e ia kia lautolu , kua pehe age , Kia inu ai a a mutolu oti kana ; ha ko e haku a toto a enei , ko e toto he maveheaga fou , kua fakamaligi mo e tau tagata tokologa ke fakamagalo aki e tau hala . ”

(src)="21"> ( Matie 26 : 26 - 28 ) . ?
(src)="22"> Like nga be yoli i lɛ’n , ɔ ti cɛn kunngba like yolɛ sa ngbɛn ? ?
(trg)="16"> ( Mataio 26 : 26 - 28 ) Kua lata kia e mena nei ke taute lagataha ?

(src)="23"> I bo’n yɛle mennin ? ?
(trg)="17"> Ko e heigoa ai e aoga ?

(src)="24"> Yɛ ɔ ti cinnjin kpa man e ?
(trg)="18"> Fai kakano nakai ma tautolu he vaha nei ?

(src)="25"> “ An yo i kɛ nga n yo i yɛ’n sa ”
(trg)="19"> “ Kia Eke e Mutolu e Mena Nai ”

(src)="26"> ?
(src)="27"> Ngue ti yɛ afuɛ 33 nun e blɛ liɛ nun’n , sa nga Zezi yoli i Nisan i le 14 su i kɔnguɛ’n , ɔ ti cinnjin ɔn ?
(trg)="20"> Ko e ha ne aoga ai e mena ne taute e Iesu he po he Nisana 14 , 33 V.N . ?

(src)="28"> Sa nga Zezi Klist yoli i afuɛ 33 nun e blɛ liɛ nun’n , Nisan i le 14 kɔnguɛ’n nun’n , ɔ ti ajalɛ m’ɔ fata kɛ be fa su ɔ .
(trg)="21"> Ko e lakaaga ne taute e Iesu Keriso he po Nisana 14 , 33 V.N . , kua nakai ko e taha mena ne tupu fakalutukia he moui hana .

(src)="29"> I nun mɔ akoto Pɔlu ɔ́ klɛ́ Korɛnti lɔ Klistfuɛ nga be kpali be sieli be ngunmin be fluwa’n , nn be liɛ’n be sɔli ajalɛ sɔ’n su falɛ’n w’a di afuɛ 20 tra su .
(trg)="22"> Ne fakatutala e aposetolo ko Paulo ki ai he magaaho ne tohitohi ke he tau Kerisiano fakauku i Korinito , kavi ne muitua agaia ke he fakatokatokaaga ia ke molea e 20 e tau tau he mole .

(src)="31"> Ɔ yoli naan be nian su be yo .
(src)="32"> Kɛ afuɛ 33 nun e blɛ liɛ nun’n , Zezi nin i akoto 11 be yiali be yoli sa sɔ’n , nn Pɔlu bɔbɔ ­ nunman lɛ .
(trg)="23"> Pete kua nakai ha ha ai a Paulo mo Iesu mo e tau aposetolo 11 he 33 V.N . , ka kua iloa moli e ia e tau mena ne tutupu he magaaho ia mai he falu a aposetolo .

(src)="35"> Afin Pɔlu bɔbɔ waan : “ Sa nga e Min’n fa kleli min’n yɛ kusu n fa kle amun - ɔn .
(trg)="24"> Mua atu foki , ne moua moli e Paulo e fakamoliaga ke he tupuaga ia ha ko e fakakiteaga omoi he agaga .

(src)="36"> Nnɔsua kunngba nga be fa e Min Jésus mannin sran mun’n , ɔ fali kpaun , kɛ ɔ lali Nyanmiɛn ase’n , ɔ bubuli nun , ɔ seli kɛ : ‘ Kpaun ng’ɔ o yɛ’n ti min wunnɛn , ɔ ti amun liɛ .
(src)="37"> An yo i kɛ nga n yo i yɛ’n sa , maan amun wla kpɛn n su . ’
(trg)="25"> Ne pehe a Paulo : “ Ne moua e au mai he Iki e mena kua tuku atu e au kia mutolu ; ko e po ia ni ne afo ai e Iki ko Iesu , ne toto ai e ia e areto , kua fakaaue , ti tofitofi ai , mo e pehe age , Kia toto ā , ti kai ; ko e haku a tino hanai kua tofitofi mo lukutoto ma mutolu ; kia eke e mutolu e mena nai mo fakamanatuaga kia au .

(src)="38"> Kɛ be wieli like di’n , ɔ fali klowa’n , yɛ ɔ seli kɛ : ‘ Like ng’ɔ o klowa nga nun’n ɔ ti min mmoja b’ɔ ti aenguɛ uflɛ nga Nyanmiɛn waan ɔ nin amún trá’n i nzɔliɛ .
(src)="39"> Cɛn kwlaa nga amún nɔ́n nun’n , an yo i kɛ nga n yo i yɛ’n sa , maan amun wla kpɛn n su . ’ ” — 1 Korɛntfuɛ Mun 11 : 23 - 25 .
(src)="40"> ?
(trg)="26"> Ti pihia foki e kapiniu , kua oti e kai mena , kua pehe age , Ko e kapiniu nai , ko e maveheaga fou ia ke he haku a toto ; kia eke e mutolu e mena nai mo fakamanatuaga kia au ke he tau aho oti kua inu ai e mutolu . ” — 1 Korinito 11 : 23 - 25 .

(src)="41"> Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ Klistfuɛ’m be di e Min’n i Aliɛ Cɛn’n niɔn ?
(trg)="27"> Ko e ha kua lata he tau Kerisiano ke fakamanatu e Kaiaga Afiafi he Iki ?

(src)="42"> Zezi Klist i Jasin Fɛ’n mɔ Liki klɛli’n , ɔ kannin Zezi i ndɛ kunngba’n .
(src)="43"> I waan : “ An yo i kɛ nga ń yó i yɛ’n sa , maan amun wla kpɛn n su . ”
(trg)="28"> Ne fakamoli he tagata tohia Evagelia ko Luka na poaki e Iesu : “ Kia eke e mutolu e mena nai mo fakamanatuaga kia au . ”

(src)="44"> ( Lik 22 : 19 ) .
(trg)="29"> ( Luka 22 : 19 ) Ko e moli , ko e fakamanatuaga nei kua fa hagaao ki ai ko e Fakamanatuaga he mate he Keriso .

(src)="45"> I sɔ yolɛ’n nin Klist i wie’n cɛn dilɛ’n be kɔ likawlɛ .
(trg)="30"> Ne ui aki foki e Paulo ko e Kaiaga Afiafi he Iki — ko e magaaho latatonu , ha kua fakatu ai he po .

(src)="46"> Kpɔkun Pɔlu kusu flɛli cɛn sɔ’n i ekun kɛ , e Min’n i aliɛ ( 1 Korɛntfuɛ Mun 11 : 20 ) .
(trg)="31"> ( 1 Korinito 11 : 20 ) Kua poaki e tau Kerisiano ke fakamanatu e Kaiaga Afiafi he Iki .

(src)="48"> Sanngɛ ngue ti yɛ ɔ kpɛli cɛn dilɛ sɔ’n i ba ɔ ?
(trg)="32"> Ka e ko e ha ne fakatu ai e fakamanatuaga nei ?

(src)="49"> Sa nga ti yɛ Zezi kpɛli e Min’n i Aliɛ Cɛn dilɛ’n i ba’n
(trg)="33"> Kakano ne Fakatu Ai

(src)="50"> 5 , 6 . ( a ) ?
(trg)="34"> 5 , 6 . ( a ) Ko e heigoa taha kakano ne fakatu e Iesu e Fakamanatuaga ?

(src)="51"> Sa nga ti yɛ Zezi kpɛli e Wla Kpɛnlɛ Cɛn dilɛ’n i ba’n , i kun yɛle mennin ?
(trg)="35"> ( e ) Talahau taha kakano ne fakatu ai e Kaiaga Afiafi he Iki .

(src)="52"> ( b ) Amun kle sa kun ekun nga ti yɛ ɔ kpɛli e Min’n i Aliɛ Cɛn dilɛ’n i ba ɔ .
(trg)="36"> Ko e taha kakano ne fakatu ai e Fakamanatuaga kua putoia ai ke he taha kakano ne lauia he mate ha Iesu .

(src)="53"> Sa nga ti yɛ Zezi kpɛli e Wla Kpɛnlɛ Cɛn dilɛ’n i ba’n , yɛle kɛ i wie’n manman i Si m’ɔ o nglo lɔ’n , mɔ i kunngba yɛ ɔ ti famiɛn’n .
(trg)="37"> Ne mate a ia ko e tagata fakamatalahi he pule katoatoa he hana Matua he lagi .

(src)="54"> I lɛ nun’n , ɔ kleli kɛ , kɛ mmusu’m be si Satan waan sran’m be wunnɛn m’ɔ ti be like cinnjin’n , i kunngba ti yɛ be su Ɲanmiɛn’n , ɔ ti ato ndɛ ( Zɔb 2 : 1 - 5 ) .
(trg)="38"> Ati fakakite moli ai he Keriso a Satani ko e Tiapolo , ne tukupau fakavai na fekafekau ni e tau tagata ke he Atua mai he tau manako fulukovi , ko e pikopiko .

(src)="55"> Zezi i awlɛn tankaan m’ɔ fa suli Ɲanmiɛn lele guɛli i ti nin bo’n , ɔ jɔli Zoova klun . — Nyanndra Mun 27 : 11 .
(trg)="39"> ( Iopu 2 : 1 - 5 ) Ne fakakite he mate tua fakamoli ha Iesu e fetoko nei ke fakavai mo e fakafiafia ai e loto ha Iehova . — Tau Fakatai 27 : 11 .

(src)="56"> Sa kun ekun nga ti yɛ Zezi kpɛli e Min’n i Aliɛ Cɛn dilɛ’n i ba’n , yɛle kɛ ɔ kpɛn e wla kɛ Zezi mɔ fɔ nunmɛn i nun’n , ɔ ‘ fɛli i wun kpɔli sran sunman be ti . ’
(trg)="40"> Ko e taha kakano foki ne fakatu ai e Kaiaga Afiafi he Iki ke fakamanatu ki a tautolu ko e kakano he mate hana ko e tagata mitaki katoatoa mo e nakai fai hala , ne ‘ foaki mai e Iesu hana moui mo lukutoto ke hukui aki e tau tagata tokologa . ’

(src)="57"> ( Matie 20 : 28 ) .
(src)="58"> Kɛ klɔ sran klikli’n fɔnnin Ɲanmiɛn wun’n , i nguan mɔ fɔ nunman nun’n , ɔ nin i su mmlusuɛ kwlaa be fili i sa .
(trg)="41"> ( Mataio 20 : 28 ) He magaaho ne hala e tagata fakamua ke he Atua , ne tiaki e ia e moui tagata mitaki katoatoa katoa mo e tau amaamanakiaga oti .

(src)="59"> Sanngɛ Zezi seli kɛ : “ Nyanmiɛn kloli mɛn’n lele ɔ fɛ i Wa kunngba cɛ’n mannin naan sran kwlaa ng’ɔ lafi i su’n ɔ’a mlin - man , sanngɛ ɔ́ nyán Anannganman nguan . ”
(trg)="42"> Ka e , talahau a Iesu : “ Nukua pihia e fakaalofa mai he Atua ke he lalolagi , kua ta mai ai hana Tama fuataha , kia nakai mate taha ne tua kia ia , ka kia moua e ia e moui tukulagi . ”

(src)="60"> ( Zan 3 : 16 ) .
(src)="61"> Nanwlɛ , ‘ sa tɛ’n i akatua’n yɛle wie , sanngɛ like nga Nyanmiɛn fa cɛ ye’n yɛle anannganman nguan’n bɔ e ɲɛn i e Min Klist Zezi mɔ e nin i y’a kaci sran wunmuan’n ti’n . ’
(trg)="43"> ( Ioane 3 : 16 ) Moli , “ ko e mate ko e palepale ia he hala ; ka ko e moui tukulagi ko e mena foaki noa mai he Atua haia , ke he Iki ha tautolu ko Keriso Iesu . ”

(src)="62"> ( Rɔmfuɛ Mun 6 : 23 ) .
(src)="63"> E Min’n i Aliɛ Cɛn dilɛ’n kpɛn e wla kɛ , Zoova nin i Wa’n be sran klolɛ dan’n , i nuan su like’n yɛle Zezi i wun kpɔlɛ tɛ m’ɔ yili’n .
(trg)="44"> ( Roma 6 : 23 ) Kua fakamanatu mai he Kaiaga Afiafi he Iki ki a tautolu e fakaalofa mua ue atu ne fakakite tokoua mai e Iehova mo e Tama hana he puhala he mate poa ha Iesu .

(src)="64"> I sɔ ti’n , maan e la be ase lele .
(src)="65"> ?
(trg)="45"> Ti kua lata ha ia tautolu ke loto fakaaue ke he fakaalofa ia !

(src)="66"> Blɛ mennin nun yɛ ɔ fata kɛ e di e Min’n i Aliɛ’n i cɛn’n niɔn ?
(trg)="46"> Fakamanatu he Magaaho Fe ?

(src)="67"> ?
(src)="68"> Ɔ yo sɛ ti yɛ be nga be kpali be sieli be ngunmin’n , be di e Wla Kpɛnlɛ Cɛn’n i nun nzoliɛ ninnge mun “ cɛn kwlaa ” ɔ ?
(trg)="47"> Ko e puhala fe ne kai mo e inu ai e tau Kerisiano fakauku he Fakamanatuaga ke he “ tau aho oti ” ?

(src)="69"> Kɛ Pɔlu kán e Min’n i Aliɛ Cɛn dilɛ’n i ndɛ’n , ɔ seli kɛ : “ Ɔ maan cɛn kwlaa nga amún dí kpaun nga bɔ amún nɔ́n klowa nga nun’n , an bo e Min’n i wie ndɛ’n su lele maan ɔ fa ju i balɛ . ”
(trg)="48"> Hagaao ke he Kaiaga Afiafi he Iki , ne pehe a Paulo : “ Ko e tau aho oti kua kai ai e mutolu e areto nai , mo e inu ke he kapiniu nai , kua fakailoa atu ai e mutolu e matulei he Iki , ato haele mai a ia . ”

(src)="70"> ( 1 Korɛntfuɛ Mun 11 : 26 ) .
(trg)="49"> ( 1 Korinito 11 : 26 ) Ko lautolu takitokotaha he tau Kerisiano fakauku to kai mo e inu e tau fakamailoga he Fakamanatuaga ato mamate a lautolu .

(src)="71"> Ndɛ sɔ’n i bo’n yɛle kɛ , Klistfuɛ nga be kpali be sieli be ngunmin’n , be tinuntinun bé dí e Wla Kpɛnlɛ Cɛn dilɛ’n i nun nzɔliɛ ninnge mun lele naan b’a wu .
(trg)="50"> Ti , ki mua ha Iehova ko e Atua mo e ke he lalolagi , to fakapuloa tumau e lautolu e tua ha lautolu ma e foakiaga he Atua he poa lukutoto ha Iesu .

(src)="74"> Be nga be kpali be sieli be ngunmin’n , bé dí Klist i wie cɛn’n lele ɔ́ fá jú blɛ mennin nun ?
(trg)="51"> Ko e fiha e leva ne kua lata he kau ha lautolu ne fakauku ke fakamanatu e Kaiaga Afiafi he Iki ?

(src)="75"> ?
(src)="76"> Be nga be kpali be sieli be ngunmin’n , bé dí Klist i wie cɛn’n lele ɔ́ fá jú blɛ mennin nun ?
(trg)="52"> Ko e fiha mogoia e loa ka fakamanatu he kau he tau Kerisiano fakauku e Fakamanatuaga he mate he Keriso ?

(src)="77"> Pɔlu waan : “ Lele maan ɔ fa ju i balɛ . ”
(src)="78"> Yɛle kɛ , bé dí e Min’n i aliɛ’n i lele ɔ́ fá jú Zezi i “ balɛ ” blɛ’n nun , yɛ ɔ́ cɛ́n i sɔnnzɔnfuɛ nga be kpali be sieli be ngunmin’n , ɔ́ fá be kɔ́ ɲanmiɛn su ( 1 Tɛsa­lonikfuɛ Mun 4 : 14 - 17 ) .
(trg)="53"> “ Ato haele mai a ia , ” he talahau e Paulo , ko e kakano to fakatumau e tau fakamanatuaga nei ato haele mai a Iesu ke uta e tau tutaki fakauku hana ke he lagi he puhala he liu tu mai he magahala he “ ha ha hinei ” hana .

(src)="79"> I sɔ ndɛ liɛ’n , ɔ nin ndɛ nga Zezi kan kleli akoto 11 mun’n , be kɔ likawlɛ .
(src)="80"> I waan : “ Sɛ n kɔ naan n wie i siesie’n , ḿ bá m ma fa amun naan lika nga n tran lɔ’n , an tran lɔ wie . ” — Zan 14 : 3 .
(src)="81"> ?
(trg)="54"> ( 1 Tesalonia 4 : 14 - 17 , NW ) Kua lautatai e mena nei mo e tau kupu ha Iesu ke he tau aposetolo mahani fakamoli ne 11 : “ Kaeke foki ke fano au mo e taute taha mena ke nonofo ai a mutolu , to liu mai au , ti talia mai foki e au a mutolu kia fakalataha mo au , kia nonofo ai a mutolu ke he mena ha i ai au . ” — Ioane 14 : 3 .

(src)="82"> Ndɛ nga Zezi kɛnnin i Mark 14 : 25 nun’n i bo’n yɛle mennin ?
(trg)="55"> Ko e heigoa e kakano he tau kupu ha Iesu ia Mareko 14 : 25 ?

(src)="83"> Kɛ Zezi kpɛli e Wla Kpɛnlɛ Cɛn dilɛ’n i ba’n , ɔ fali nzan klowa kun , kpɔkun ɔ seli i akoto nga be lafili i su’n be kɛ : ‘ Nanwlɛ , n su nɔnman viɲi nzue kun lele saan cɛn nga min nin amun é nɔ́n uflɛ Nyanmiɛn i mɛn’n nun lɔ’n . ’
(trg)="56"> He magaaho ne fakatu e Iesu e Fakamanatuaga , ne hagaao a ia ke he kapiniu uaina mo e tala age ke he tau aposetolo tua fakamoli hana : “ Nakai tuai inu au ke he fua vine , ato hoko ni ke he aho ia ke inu ai au ke he uaina fou ke he kautu he Atua . ”

(src)="84"> ( Mark 14 : 25 ) .
(trg)="57"> ( Mareko 14 : 25 ) Ha kua nakai to inu uaina moli a Iesu i luga he lagi , maali ai kua ha ha he manamanatuaga ha Iesu e fiafia ne fakatino he uaina he falu a magaaho .

(src)="85"> Nán kɛ Zezi ɔ́ nɔ́n nzan ɲanmiɛn su lɔ sakpasakpa ɔ , sanngɛ ɔ si kɛ nzan’n ɔ man aklunjuɛ ( Jue Mun 104 : 15 ; Akunndanfuɛ Mun 10 : 19 ) .
(trg)="58"> ( Salamo 104 : 15 ; Fakamatalaaga 10 : 19 ) Ke fakalataha auloa ke he Kautu , ko e mena fiafia ue atu ne talifaki lahi a ia mo e tau tutaki hana ki ai . — Roma 8 : 23 ; 2 Korinito 5 : 2 .

(src)="88"> Afuɛ nuan kun nun’n , kpɛ nɲɛ yɛ ɔ fata kɛ e di e Min’n i Aliɛ Cɛn’n niɔn ?
(trg)="59"> Kua lata ke fakamanatu ke lagafiha e taute he Fakamanatuaga ?

(src)="89"> ?
(src)="90"> Ɔ fata kɛ e di Zezi i wie cɛn’n anglo kwlaa nun , annzɛ le mɔcuɛ kwlaa nun , annzɛ kusu cɛn kwla­kwla ?
(trg)="60"> Kua lata kia e mate ha Iesu ke fakamanatu he tau mahina oti , fahi tapu oti , po ke he tau aho oti foki ?

(src)="91"> Cɛcɛ .
(trg)="61"> Nakai .

(src)="92"> Afin Zezi kpɛli e Min’n i Aliɛ Cɛn dilɛ’n i ba Delɛ cɛn’n nun , kpɔkun cɛn kunngba sɔ nun yɛ be kunnin i ɔ .
(trg)="62"> Ne fakatu e Iesu e Kaiaga Afiafi he Iki mo e kelipopo ai he aho he Paseka , ti kua eke ai “ mo fakamanatuaga ” he laveakiaga ha Isaraela mai he pipiaga i Aikupito he 1513 F.V.N .

(src)="93"> Delɛ cɛn sɔ’n mɔ Izraɛli­fuɛ’m be di’n , ɔ ti be Ezipti lɔ tulɛ afuɛ akpi kun afuɛ ya nnun nin blu nin nsan ( 1513 ) nun laa blɛ liɛ nun’n , ‘ be wun wla kpɛnlɛ ’ cɛn ( Ezipt Lɔ Tulɛ 12 : 14 ) .
(trg)="63"> ( Esoto 12 : 14 ) Kua taute e Paseka ke lagataha he tau , he aho 14 aki he mahina faka - Iutaia , Nisana .

(src)="94"> Afuɛ nuan kun nun sa’n , Zuifu’m be anglo nga be flɛ i Nisan i le 14 su kunngba cɛ , yɛ be di Delɛ cɛn’n niɔn ( Ezipt Lɔ Tulɛ 12 : 1 - 6 ; Saun Yolɛ 23 : 5 ) .
(src)="95"> I sɔ’n ti’n , ɔ nin i fataman kɛ e di e Min’n i Aliɛ’n i anglo kwlaa nun , annzɛ le mɔcuɛ kwlaa nun , annzɛ kusu cɛn kwla­kwla .
(trg)="64"> ( Esoto 12 : 1 - 6 ; Levitika 23 : 5 ) Fakakite ai he mena nei kua lata ke fakamanatu ni e mate ha Iesu ke fakalautatai atu ke he Paseka — lagataha he tau — nakai he tau mahina oti , fahi tapu oti , po ke tau aho oti .

(src)="97"> 11 , 12 . ?
(trg)="65"> 11 , 12 .

(src)="98"> Ngue ndɛ yɛ be nga be suan laa ninnge’m be su like’n , be kɛnnin i e Wla Kpɛnlɛ Cɛn nga be dili i laa’n , i su ɔ ?
(trg)="66"> Ko e heigoa ne fakakite he fakamauaga tala tuai hagaao ke he tau fakamanatuaga fakamua he Fakamanatuaga ?

(src)="99"> Kɛ nga e fa wunnin i lɛ sa’n , ɔ ti su kɛ afuɛ kwlaa nun’n , e di e Wla Kpɛnlɛ Cɛn’n i Nisan anglo’n i le 14 su .
(trg)="67"> Ti , kua lata mogoia , ke taute e Fakamanatuaga ke lagataha he tau he Nisana 14 .

(src)="100"> Fluwa kun kɛnnin i sɔ yolɛ’n , i su ndɛ .
(src)="101"> I waan : “ Klistfuɛ nga be o Azi Minɛr lɔ’n , be flɛli be kɛ Le Blu Le Nnanfuɛ Mun , afin e Min’n i aliɛ’n i dilɛ Nisan i le 14 su’n , ɔ ti be nzuɛn [ . . . ]
(trg)="68"> Ne talahau he taha tohi : “ Ko e tau Kerisiano i Asia Tote kua ui ko e tau Quartodeciman [ Fourteenthers ] ha ko e aga fakamotu ha lautolu he fakamanatu tumau e pascha [ Kaiaga Afiafi he Iki ] he Nisana 14 aki . . .

(src)="102"> Sɛ cɛn sɔ’n w’a tɔman Ya cɛn’n , ɔ kwla tɔ cɛn uflɛ . ” — The New Schaff - Herzog , Encyclopedia of Religious Knowledge , Volume IV , pazi 44 .
(trg)="69"> Liga to hoko ai he Aho Faraile po ke he ha aho ni he fahi tapu . ” — The New Schaff - Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge , Volume IV , lau tohi 44 .

(src)="103"> J .
(src)="104"> L . von Mosheim m’ɔ ti laa ninnge’m be su like suanfuɛ’n , ɔ kannin cɛn dilɛ sɔ’n i afuɛ ya kpɔlɛ nɲɔn su nun ( 2siècle ) e blɛ liɛ nun’n , i ndɛ’n .
(trg)="70"> He tutala hagaao ke he tau mena taute he senetenari ke uaaki V.N . , ne talahau he tagata fakamauaga tala tuai ko J .

(src)="105"> I waan Le Blu Le Nnanfuɛ’m be di e Wla Kpɛnlɛ Cɛn’n i aliɛ’n Nisan i le 14 su , afin “ be waan nzɔliɛ sɔ mɔ Klist kpɛli i ba’n , ɔ ti be mmla . ”
(trg)="71"> L . von Mosheim ne fakamanatu he tau Quartodeciman e Fakamanatuaga he Nisana 14 ha kua “ mailoga e lautolu e fakafifitakiaga he Keriso ke ha i ai e pule fakatufono . ”

(src)="106"> Laa ninnge’m be su like suanfuɛ kun ekun waan : “ Like nga Azi lɔ Le Blu Le Nnanfuɛ’m be yoli’n , i yɛ be yo i Zerizalɛmu lɔ asɔnun’n nun ɔn .
(trg)="72"> Ne talahau he taha tagata fakamauaga tala tuai : “ Ko e puhala he tau lotu Quartodeciman ha Asia kua tatai mo e lotu Ierusalema .

(src)="107"> Afuɛ ya kpɔlɛ nɲɔn su nun’n , Nisan i le 14 su mɔ Azi lɔ asɔnun’m be di’n , be di be fa kpɛn be wun Klist i wie cɛn’n , i wla . ” — Studia Patristica , Volume V , 1962 , pazi 8 .
(src)="108"> ?
(trg)="73"> He senetenari ke uaaki , ne fakamanatu he tau lotu nei he Pascha ha lautolu , he Nisana 14 aki e fakamagaloaga ne fakatu he mate he Keriso . ” — Studia Patristica , Volume V , 1962 , lau tohi 8 .

(src)="109"> Kpaun i bo’n yɛle mennin ?
(trg)="74"> Ko e Aoga he Areto

(src)="110"> ?
(src)="111"> Kɛ Zezi kpɛli e Wla Kpɛnlɛ Cɛn dilɛ’n i ba’n , kpaun i wafa mennin yɛ ɔ fali ɔ ?
(trg)="75"> Ko e faga areto fefe ne fakaaoga e Iesu he magaaho ne fakatu e Kaiaga Afiafi he Iki ?

(src)="112"> Kɛ ɔ kpɛli e Wla Kpɛnlɛ Cɛn dilɛ’n i ba’n , “ Jésus fali kpaun , kɛ ɔ lali Nyanmiɛn ase’n , ɔ bubuli nun fa mannin [ akoto mun ] . ”
(trg)="76"> He magaaho ne fakatu e ia e Fakamanatuaga , ne “ toto ai e Iesu e areto , mo e fakaaue , ti tofitofi , mo e age ai [ ke he tau aposetolo ] . ”

(src)="113"> ( Mark 14 : 22 ) .
(trg)="77"> ( Mareko 14 : 22 ) Ko e areto ne moua he magaaho ia ko e faga areto taha ia ni ne fakaaoga laia he Paseka .

(src)="114"> Kpaun kunngba sɔ’n yɛ be fa dili Delɛ cɛn’n niɔn ( Ezipt Lɔ Tulɛ 13 : 6 - 10 ) .
(trg)="78"> ( Esoto 13 : 6 - 10 ) Ha kua tao mo e nakai fakaea , kua lapalapa mo e pagugu , ti kua lata ke tofitofi ma e tufatufaaga .

(src)="115"> Kɛ mɔ kpaun ayre nunman kpaun sɔ nun’n ti’n , ɔ ti paplapa fɛtɛfɛtɛ sa , ɔ maan ɔ fata kɛ be bubu nun naan b’a cɛcɛ nun .
(trg)="79"> He magaaho ne fakaloga fakamana e Iesu e tau areto ma e tokoafe , kua tuga ai foki e paka falaoa , ha kua tofitofi ai e ia ke tufatufa .

(src)="116"> Kpaun sɔ’n ti kɛ kpaun nga Zezi yili be atrɛ nun mɔ sran ko ju akpi nnan ( 4.000 ) be dili’n sa , afin ɔ bubuli nun naan w’a fa cɛcɛ be ( Matie 14 : 19 ; 15 : 36 ) .
(trg)="80"> ( Mataio 14 : 19 ; 15 : 36 ) Kitia maaliali ai , mogoia , ko e tofitofi e areto he Fakamanatuaga kua nakai fai aoga fakaagaga .

(src)="119"> Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ be gua e Wla Kpɛnlɛ Cɛn kpaun i nun kpaun ayre ɔ ?
(trg)="81"> ( a ) Ko e ha kua lata ke nakai fakaea e areto he Fakamanatuaga ?

(src)="120"> ( b ) ?
(src)="121"> Kpaun i wafa mennin yɛ be kwla fa di e Wla Kpɛnlɛ Cɛn’n niɔn ?
(trg)="82"> ( e ) Ko e faga areto fefe kua lata ke moua po ke tao ke fakaaoga he Kaiaga Afiafi he Iki ?

(src)="122"> Kɛ ɔ kpɛli e Wla Kpɛnlɛ Cɛn dilɛ’n i ba’n , Zezi fali kpaun , ɔ seli kɛ : “ Kpaun ng’ɔ o yɛ’n ti min wunnɛn [ i nzɔliɛ ] , ɔ ti amun liɛ . ”
(trg)="83"> Hagaao ke he areto ne fakaaoga he magaaho ne fakatu e Fakamanatuaga , ne talahau a Iesu : “ Ko e haku a tino hanai kua tofitofi mo lukutoto ma mutolu . ”

(src)="123"> ( 1 Korɛntfuɛ Mun 11 : 24 ; Mark 14 : 22 ) .
(src)="124"> Ɔ nin i fataman kɛ kpaun ayre tran kpaun sɔ’n nun . ?
(trg)="84"> ( 1 Korinito 11 : 24 ; Mareko 14 : 22 ) Kua lata ai ke nakai fakaea e areto .

(src)="125"> Ngue ti ɔ ?
(trg)="85"> Ko e ha ?

(src)="126"> Afin kpaun ayre m’ɔ wla like’n , ɔ ti fiɛn annzɛ sa tɛ’n i nzɔliɛ ( 1 Korɛntfuɛ Mun 5 : 6 - 8 ) .
(trg)="87"> ( 1 Korinito 5 : 6 - 8 ) Ne fakamailoga he areto e tino mitaki katoatoa mo e nakai agahala ha Iesu , ne kua lata ni ke foaki mo poa lukutoto .

(src)="127"> Ɔ maan kpaun ti Zezi i wunnɛn mɔ sa tɛ kaan sa nunman nun’n , m’ɔ fa kpɔli sran’m be ti’n , i nzɔliɛ like ( Ebre Mun 7 : 26 ; 10 : 5 - 10 ) .
(trg)="88"> ( Heperu 7 : 26 ; 10 : 5 - 10 ) Kua tokaloto he Tau Fakamoli a Iehova e mena nei mo e muitua ke he fakafifitakiaga ne fakatoka e Iesu he fakaaoga e areto nakai fakaea ke he tau Fakamanatuaga .

(src)="128"> Zoova Lalofuɛ’m be wla fiman i sɔ’n su , ɔ maan kɛ be di e Wla Kpɛnlɛ Cɛn’n , be fa kpaun nga kpaun ayre nunman nun’n , kɛ nga Zezi fali’n sa .
(trg)="89"> He falu a tutuaga , ne fakaaoga e lautolu e matzos faka - Iutaia noa ne nakai fai mena ne lafi ki ai , tuga e aniani po ke fufua moa .