# az/102011250.xml.gz
# sr_Cyrl/102011250.xml.gz


(src)="1"> Gənclərin Sualları
(trg)="1"> Млади питају

(src)="2"> Sosial şəbəkələr barədə nəyi bilməliyəm ?
(src)="3"> I hissə
(trg)="2"> Шта треба да знам о друштвеним мрежама ? — 1 . део

(src)="4"> [ 16 səhifədəki şəkil ]
(src)="5"> « Mənim başqa ölkələrdə dostlarım var , onlarla əlaqə saxlamağın ən yaxşı yolu isə sosial şəbəkədə ünsiyyət etməkdir .
(trg)="3"> „ Неки моји пријатељи живе у другим земљама , и друштвене мреже су најбољи начин да останемо у контакту .

(src)="6"> Bir - birimizdən çox uzaq olsaq da , danışmaq imkanımızın olması xoşuma gəlir » ( Syu * , 17 yaş ) .
(trg)="4"> Фантастично је што могу да се чујем с њима иако су тако далеко “ ( Сузана , 17 ) *

(src)="7"> « Məncə , sosial şəbəkəyə sərf olunan vaxt hədər gedir , bu , daha çox tənbəl adamların ünsiyyət etdiyi bir vasitədir .
(trg)="5"> „ Мислим да су друштвене мреже губљење времена , дружење уз мало труда .

(src)="8"> Dostluğu qorumağın yeganə üsulu canlı ünsiyyətdir » ( Qreqori , 19 yaş ) .
(trg)="6"> Да би пријатељство трајало , неопходна је комуникација лицем у лице “ ( Горан , 19 )

(src)="9"> YUXARIDA gətirilən fikirlərdən hansı sənin nöqteyi - nəzərini əks etdirir ?
(trg)="7"> КОЈА од ове две изјаве је ближа твом мишљењу ?

(src)="10"> Fikirlər müxtəlif olsa da , bir fakt danılmazdır : sosial şəbəkələr çox geniş yayılıb * .
(trg)="8"> Шта год да је случај , једно је сигурно : Друштвене мреже су стекле огромну популарност .

(src)="11"> Bir düşün : radiodinləyicilərinin sayının 50 milyona çatması üçün 38 il tələb olunmuşdur ; televiziya bu saya 13 ilə , İnternet isə 4 ilə nail olmuşdur .
(trg)="9"> * Размисли о следећим подацима : Било је потребно 38 година да се број корисника радија повећа на 50 милиона , 13 година да исти број људи почне да користи телевизор , док је за интернет било потребно 4 године .

(src)="12"> Sosial şəbəkə saytı olan « Feysbuk » ( Facebook ) istifadəçilərinin sayı isə cəmi 1 il ərzində 200 milyona çatmışdır !
(trg)="10"> Друштвена мрежа Фејсбук је недавно за годину дана добила 200 милиона корисника !

(src)="13"> Aşağıdakı fikirlərin düz və ya səhv olduğunu qeyd et :
(trg)="11"> Означи следећу изјаву са тачно или нетачно :

(src)="14"> Sosial şəbəkələrin istifadəçilərinin böyük qismini gənclər təşkil edir . ․ ․ ․ ․ ․
(trg)="12"> Међу корисницима друштвених мрежа најбројнији су тинејџери . ․ ․ ․ ․ ․

(src)="15"> Düzdür ․ ․ ․ ․ ․
(trg)="13"> Тачно ․ ․ ․ ․ ․

(src)="16"> Səhvdir
(trg)="14"> Нетачно

(src)="17"> Cavab : Səhvdir .
(trg)="15"> Одговор : Нетачно .

(src)="18"> Ən geniş yayılmış sosial şəbəkə istifadəçilərinin təxminən üçdə ikisini 25 və ya ondan yuxarı yaşda olanlar təşkil edir . 2009 - cu ildə istifadəçilərin sayı əsasən 55 yaşında olanların sayəsində artdı !
(trg)="16"> Скоро две трећине корисника најпопуларније друштвене мреже има преко 25 година .
(trg)="17"> Највећи пораст 2009 . забележен је међу старијима од 55 година !

(src)="19"> Bununla belə , sosial şəbəkələrdən milyonlarla gənclər də istifadə edir və onlardan çoxu ünsiyyətin bu növünə üstünlük verir .
(trg)="18"> Па ипак , милиони младих користе друштвене мреже и некима је то омиљени вид комуникације .

(src)="20"> Cessika adlı gənc qız deyir : « Mən öz səhifəmi bağladım , ancaq bir müddətdən sonra yenidən açdım , çünki heç kim məni telefonla arayıb - axtarmırdı .
(trg)="19"> „ Затворила сам свој налог “ , каже Јана , „ али сам га поново отворила јер ми нико није слао поруке нити ме звао телефоном .

(src)="21"> Adama elə gəlir , sosial şəbəkədən istifadə etməyəndə , hamı səni yaddan çıxarır ! »
(trg)="20"> Као да те сви забораве ако ниси на некој друштвеној мрежи ! “

(src)="22"> Sosial şəbəkələrin cəlbedici cəhəti nədədir ?
(trg)="21"> Зашто су друштвене мреже толико привлачне ?

(src)="23"> Cavab çox sadədir : təbii olaraq insanın daxilində ünsiyyət etmək tələbatı var .
(src)="24"> Sosial şəbəkələr də elə bunun üçün nəzərdə tutulub .
(trg)="22"> Одговор је једноставан : Људи имају урођену потребу да се друже , а оне им то омогућавају .

(src)="25"> Gəlin görək , nəyə görə çoxlarında bundan istifadə etmək istəyi yaranır .
(trg)="23"> Осмотримо због чега многи почињу да их користе .

(src)="26"> Əlverişlidir .
(trg)="24"> Практичност

(src)="27"> « Dostlarla əlaqə saxlamaq çətindir , ancaq onların hamısının bir saytda olması bunu asanlaşdırır » ( Liya , 20 yaş ) .
(trg)="25"> „ Понекад је тешко остати у контакту с пријатељима , али када су сви они на једном сајту , онда је много лакше ! “
(trg)="26"> ( Леа , 20 ) .

(src)="28"> « Mən komentariyalarımı yazıram , sanki , onların hamısına eyni vaxtda e - mail göndərmiş oluram » ( Kristin , 20 yaş ) .
(trg)="27"> „ Када оставим неки коментар , то је као да сам у исто време послала мејл свим пријатељима “ ( Кристина , 20 ) .

(src)="29"> Həmyaşıdların təzyiqi .
(trg)="28"> Притисак вршњака

(src)="30"> « Bəziləri məni öz dostları siyahısına daxil etmək istəyirlər , ancaq səhifəm olmadığından bu , mümkün deyil » ( Natali , 22 yaş ) .
(trg)="29"> „ Стално добијам позиве да прихватим некога за пријатеља , али ја то не могу јер немам налог “ ( Наталија , 22 ) .

(src)="31"> « Mən deyəndə ki , səhifə açmamaq qərarına gəlmişəm , mənə qəribə baxırlar » ( Eva , 18 ) .
(trg)="30"> „ Кад кажем да не желим да отворим налог , неки ме гледају као да са мном нешто није у реду “ ( Ева , 18 ) .

(src)="32"> Kütləvi - informasiya vasitələrinin təzyiqi .
(trg)="31"> Утицај медија

(src)="33"> « Kütləvi - informasiya vasitələri insanların beyninə yeridir ki , hər an , hər yerdə insanlarla əlaqə saxlamasan , heç vaxt dostun olan deyil .
(trg)="32"> „ Медији желе да нас увере да нећемо имати пријатеље ако нисмо стално у контакту с другима .

(src)="34"> Həyatda dostun yoxdursa , onda onun nə mənası var ? ! »
(trg)="33"> А уколико немаш пријатеље , твој живот нема смисао .

(src)="35"> ( Katrina , 18 ) .
(trg)="34"> Према томе , ако ниси на некој друштвеној мрежи , онда не постојиш “ ( Катарина , 18 ) .

(src)="36"> Məktəb .
(trg)="35"> Школа

(src)="37"> « Müəllimlərimiz sosial şəbəkədən istifadə edirlər .
(trg)="36"> „ Моји професори користе друштвене мреже .

(src)="38"> Onlardan bəziləri yoxlama işinin nə vaxt olacağını xəbər vermək üçün komentariyalarını yazırlar .
(trg)="37"> Неки нас на тај начин обавештавају када ћемо имати контролни .

(src)="39"> Məsələn , əgər mən riyaziyyatdan nəyisə başa düşməyəndə onu müəllimin səhifəsinə yazıram , o da mənə onlayn rejimində məsələni həll etməkdə kömək edir » ( Marina , 17 yaş ) .
(trg)="38"> Такође , ако не разумем нешто из математике , могу да оставим професору поруку на зиду и он ће ми преко интернета помоћи да решим тај задатак “ ( Марина , 17 ) .

(src)="40"> İş .
(trg)="39"> Посао

(src)="41"> « İş axtaran insanlar başqaları ilə əlaqə saxlamaq üçün sosial şəbəkədən istifadə edirlər .
(trg)="40"> „ Они који траже посао користе друштвене мреже да би били у контакту с другима .

(src)="42"> Hərdən bu , onlara iş tapmaqda kömək edir » ( Emi , 20 yaş ) .
(trg)="41"> Понекад им то помогне да се запосле “ ( Ема , 20 ) .

(src)="43"> « Mən sosial şəbəkədən işim üçün istifadə edirəm .
(src)="44"> Bunun sayəsində müştərilərim hal - hazırda hansı qrafik dizayn layihələri üzərində işlədiyimi görürlər » ( Deyvid , 21 yaş ) .
(trg)="42"> „ Бавим се графичким дизајном и користим једну друштвену мрежу јер тако клијенти могу да виде пројекте на којима тренутно радим “ ( Давид , 21 ) .

(src)="45"> Sənə sosial şəbəkə səhifəsi açmaq lazımdırmı ?
(trg)="43"> Да ли и ти треба да отвориш налог ?

(src)="46"> Valideynlərinlə yaşayırsansa , bu qərarı onlar verir ( Süleymanın məsələləri 6 : 20 ) * .
(trg)="44"> Ако живиш с родитељима , на њима је да то одлуче * .

(src)="47"> Əgər onlar sənin səhifə açmağını istəmirlərsə , onlara tabe olmalısan .
(trg)="45"> Уколико ти они не дозволе да отвориш налог , треба да их послушаш .

(src)="48"> Digər tərəfdən isə , bəzi valideynlər sağlam düşüncəli və uzaqgörən övladlarına sosial şəbəkə saytlarından istifadə etməyə icazə verirlər , ancaq özləri nəzarət etmək şərtilə .
(trg)="46"> С друге стране , неки родитељи дозвољавају деци да користе друштвене мреже јер сматрају да су довољно одрасла и одговорна .

(src)="49"> Əgər sənin valideynlərin də belə edirsə , bu o deməkdirmi ki , onlar sənin şəxsi həyatına qarışırlar ?
(trg)="48"> Ако то раде твоји родитељи , да ли тиме нарушавају твоју приватност ?

(src)="50"> Qətiyyən yox !
(trg)="49"> Ни у ком случају !

(src)="51"> Sosial şəbəkələr güclü təsirə malikdir , bu səbəbdən , valideynlərinin sənin onlardan necə istifadə etdiyinə görə narahat olmaları normaldır .
(trg)="50"> Друштвена мрежа је моћно средство и они су оправдано забринути за то како је користиш .

(src)="52"> Əslində , necə ki , sosial şəbəkələrin , eləcə də ümumiyyətlə İnternetin təhlükəli yönləri var .
(trg)="51"> Чињеница је да друштвене мреже крију одређене опасности , као и све друго на интернету .

(src)="53"> Əgər valideynlərin sənə səhifə açmağa icazə verirlərsə , sosial şəbəkənin təhlükələrindən neçə qaça bilərsən ?
(trg)="52"> Уколико су ти родитељи дозволили да отвориш налог , како можеш избећи те опасности ?

(src)="54"> Diqqətli « sür »
(trg)="53"> Безбедна „ вожња “

(src)="55"> İnternetdən istifadə etməyi maşın sürməklə müqayisə etmək olar .
(trg)="54"> Коришћење интернета се на неки начин може упоредити с вожњом аутомобила .

(src)="56"> Qeyd etmək lazımdır ki , sürücülük vəsiqəsi olan hər kəsi yaxşı sürücü adlandırmaq olmaz .
(trg)="55"> Вероватно си приметио да нису сви који имају дозволу одговорни возачи .

(src)="57"> Təəssüf ki , bir çoxları öz diqqətsizlikləri və etinasızlıqları ucbatından dəhşətli qəzaya uğramışlar .
(trg)="56"> Заправо , многи су безобзирном и немарном вожњом изазвали тешке несреће .

(src)="58"> Eyni şey İnternet istifadəçiləri ilə də baş verir .
(trg)="57"> Нешто слично се може рећи за кориснике интернета .

(src)="59"> Onlardan bəzilərini məsuliyyətli « sürücü » , digərlərini isə avtoxuliqan adlandırmaq olar .
(trg)="58"> Неки „ возе “ одговорно , а неки безобзирно .

(src)="60"> Əgər valideynlərin sənə sosial şəbəkədən istifadə etməyə icazə verirlərsə , deməli , onlar sənin hiperməkanın xüsusilə təhlükəli olan sahələrindən baş çıxaracağına etibar edirlər .
(trg)="59"> Уколико су ти родитељи дозволили да отвориш налог на друштвеној мрежи , показали су да верују да си довољно одговоран и да нећеш упасти у могуће замке .

(src)="61"> Bəs sənin haqqında nə demək olar ?
(trg)="60"> Онда , какав си ти „ возач “ ?

(src)="62"> Sən « sağlam şüura , dərrakəyə bağlan » an « sürücü » olduğunu sübut etmisənmi ? .
(trg)="61"> Да ли показујеш „ мудрост и способност просуђивања “ ? .

(src)="63"> Bu məqalədə sosial şəbəkədən istifadə ilə bağlı ciddi yanaşmalı olduğun iki məqam araşdırılacaq : 1 ) şəxsi məlumat , 2 ) vaxt .
(trg)="62"> У овом чланку ћемо размотрити два подручја на која треба да обратиш посебну пажњу када је реч о друштвеним мрежама — то су твоја приватност и време .

(src)="64"> Bu jurnalın növbəti sayının « Gənclərin sualları » rubrikasında qazandığın ad və dostların mövzusu müzakirə olunacaq .
(trg)="63"> У следећем издању Пробудите се ! , у овој рубрици ћемо говорити о утицају друштвених мрежа на твоју репутацију и пријатељства .

(src)="65"> ŞƏXSİ MƏLUMAT
(trg)="64"> ПРИВАТНОСТ

(src)="66"> Söhbət sosial şəbəkədən gedəndə , yəqin , özün haqqında şəxsi məlumat verib - verməmək çox vaxt heç ağlına da gəlmir .
(trg)="65"> Приватност је можда последње о чему размишљаш када си на друштвеној мрежи .

(src)="67"> Məgər sosial şəbəkələrin məqsədi də elə insanları bir - birilə tanış etmək deyil ? !
(trg)="66"> На крају крајева , зар није циљ баш то — повезати се с људима ?

(src)="68"> Ancaq heç bir tədbir görməsən , asanlıqla tələyə düşə bilərsən .
(trg)="67"> Па ипак , неопрезност може водити до катастрофе .

(src)="69"> Bunu növbəti nümunədən görmək olar .
(src)="70"> Təsəvvür et ki , sənin böyük miqdarda nəğd pulun var .
(trg)="68"> Да то прикажемо : замисли да код себе имаш много кеша .

(src)="71"> Dostlarınla adamların çox olduğu küçə ilə gedərkən pulları hamının görməsi üçün əlində tutarsanmı ?
(trg)="69"> Да ли би га показивао свим пролазницима док шеташ улицом с друштвом ?

(src)="72"> Əlbəttə , bu , ağılsızlıq olardı .
(src)="73"> Sanki , sən öz dilinlə deyirsən : « Qarğa , məndə qoz var ! »
(trg)="70"> То би било неразумно — као да тражиш да те неко опљачка !

(src)="74"> Ağıllı adam pulunu elə gizlədər ki , heç kim görməsin .
(trg)="71"> Ако си мудар , држаћеш свој новац тако да га нико не може видети .

(src)="75"> İndi isə təsəvvür et ki , pulların sənin şəxsi məlumatlarındır .
(trg)="72"> Гледај на своје поверљиве податке као на новац .

(src)="76"> Bunu nəzərə alaraq , aşağıda gətirilən siyahını nəzərdən keçir və hansı məlumatı ilk qarşına çıxan adama açıb - tökmək istəmədiyini qeyd et :
(trg)="73"> С тим на уму , на доњем списку означи оно што не би волео да откријеш потпуном незнанцу .

(src)="77"> ___ ev ünvanım
(trg)="74"> ․ ․ ․ ․ ․ адреса

(src)="78"> ___ elektron ünvanım
(trg)="75"> ․ ․ ․ ․ ․ имејл

(src)="79"> ___ oxuduğum məktəb
(trg)="76"> ․ ․ ․ ․ ․ у коју школу идем

(src)="80"> ___ adətən , evdə olduğum vaxtlar
(trg)="77"> ․ ․ ․ ․ ․ кад сам код куће

(src)="81"> ___ evdə heç kimin olmadığı vaxtlar
(trg)="78"> ․ ․ ․ ․ ․ кад нико није код куће

(src)="82"> ___ şəkillərim
(trg)="79"> ․ ․ ․ ․ ․ моје фотографије

(src)="83"> ___ fikirlərim
(trg)="80"> ․ ․ ․ ․ ․ моји ставови

(src)="84"> ___ xoşladığım şeylər və maraq dairəm
(trg)="81"> ․ ․ ․ ․ ․ шта волим и шта ме занима

(src)="85"> Dünyada ən ünsiyyətcil adam olsan belə , yəqin razılaşacaqsan ki , yuxarıda sadalanan şəxsi məlumatlardan , ən azı , bəzilərini kimə gəldi etibar etmək olmaz .
(trg)="82"> Чак и ако си најотворенија особа на свету , вероватно се слажеш да постоји барем нешто с овог списка што не треба откривати било коме .

(src)="86"> Ancaq bir çox gənclər , hətta böyüklər belə özləri haqda bu kimi məlumatları tanımadıqları adamlarla bölüşmüşlər !
(trg)="83"> Па ипак , многи млади — па и одрасли — ненамерно откривају те податке непознатим особама !

(src)="87"> Belə bir təhlükədən özünü necə qoruya bilərsən ?
(trg)="84"> Како можеш избећи такву грешку ?

(src)="88"> Əgər valideynlərin sosial şəbəkələrdən istifadə etməyinə etiraz etmirlərsə , şəxsi məlumatlarla bağlı parametrlərlə yaxşı - yaxşı tanış olmalı və onlardan istifadə etməlisən .
(trg)="85"> Ако су ти родитељи дозволили да користиш неку друштвену мрежу , добро се упознај с упутствима за подешавање нивоа приватности — и користи их .

(src)="89"> Sosial - saytın sənin şəxsi məlumatlarını qoruyacağına ümid etmə .
(trg)="86"> Немој се ослонити само на препоручена подешавања која пружају сајтови .

(src)="90"> Əslində , ilkin parametrlər sənin səhifənə nəzərdə tutduğundan da çox adamın baxmasına və öz komentariyalarını yazmasına yol verir .
(trg)="88"> То је један од разлога због којих је Алиса подесила заштиту тако да само њени најближи пријатељи могу видети шта је поставила на сајт .

(src)="91"> Məhz buna görə də , Elison adlı qız öz səhifəsini elə nizamlamışdır ki , onun yazdıqlarını yalnız yaxın dostları oxuya bilsin .
(trg)="89"> „ Неки моји пријатељи су имали своје пријатеље које нисам познавала “ , каже она , „ нисам желела да непознате особе читају нешто о мени . “

(src)="92"> O deyir : « Bəzi dostlarımın elə dostları var ki , mən onları tanımıram və tanımadığım insanların mənim haqqımda oxumalarını istəmirəm » .
(trg)="90"> Чак и ако си у контакту само са ужим кругом људи , опрезност је на месту .

(src)="93"> Hətta yaxın dostlarla yazışanda belə ehtiyatı əldən vermək olmaz . 21 yaşlı Korrin deyir : « Sən bu cür ünsiyyətə aludə olaraq özün haqqında lazımından artıq məlumat verməyə başlaya bilərsən » .
(trg)="91"> „ У жељи да добијаш што више коментара од свог друштва “ , каже 21 - годишња Каролина , „ можеш почети да о себи стављаш више информација него што би требало . “

(src)="94"> Unutma ki , İnternetdə şəxsi məlumatların tamamilə qorunması mümkün deyil .
(trg)="92"> Не заборави да је на интернету „ приватност “ релативан појам .

(src)="95"> Nəyə görə ?
(trg)="93"> Због чега ?

(src)="96"> Qven Şurqin O’Kiffi öz kitabında yazır : « Böyük veb - saytlar ehtiyat üçün öz məlumat bazalarının surətini çıxarırlar .
(trg)="94"> „ Велики сајтови праве копије својих база података “ , истиче Гвен Шургин О’Киф у својој књизи CyberSafe , и додаје : „ Оно што се једном нађе на интернету , никада се не може у потпуности избрисати .

(src)="97"> Buna görə də , hiperməkana yerləşdirdiyimiz məlumatlar heç vaxt tamamilə məhv olunmur .
(trg)="95"> Ти подаци су такорећи трајни јер негде сигурно постоји копија .
(trg)="96"> Наивно је мислити да није тако . “

(src)="98"> Bir şeylə barışmalıyıq ki , İnternetə daxil etdiyimiz məlumat silinmir , haradasa mütləq onun surəti qalır ; başqa cür fikirləşmək ağılsızlıq olardı » ( « CyberSafe » ) .
(src)="99"> VAXT
(trg)="97"> ВРЕМЕ
(trg)="98"> Поред приватности , и твоје време се може упоредити с великим износом новца .

(src)="100"> Şəxsi məlumat kimi , vaxtı da böyük məbləğdə pulla müqayisə etmək olar .
(trg)="99"> Зато је важно да га добро распоредиш .

(src)="101"> Buna görə də sənə müəyyən mənada vaxtının büdcəsini tərtib etmək lazımdır .
(trg)="100"> То може бити врло тешко када се ради о интернету , нарочито о друштвеним мрежама .

(src)="102"> İnternetdən , eləcə də sosial şəbəkədən istifadəyə gəldikdə bunu etmək olduqca çətindir * .
(trg)="101"> *
(trg)="102"> „ Често бих рекла : ’ Само један минут . ‘

(src)="103"> « Həmişə öz - özümə deyirdim : “ Sadəcə bir dəqiqə baxıb , çıxıram ” , bir də görürdüm , artıq bir saatdır ki , İnternetdəyəm » ( Amanda , 18 yaş ) .
(trg)="103"> Али , после сат времена сам још увек била на мрежи “ ( Емилија , 18 ) .

(src)="104"> « Məndə İnternetdən asılılıq yaranmışdı .
(trg)="104"> „ Била сам зависна .

(src)="105"> Məktəbdən evə gələn kimi saatlarla oturub mənə gələn cavabları və başqalarının bir - birinə yazdıqlarını oxuyurdum » ( Kara , 16 yaş ) .
(trg)="105"> Чим бих се вратила из школе , сатима сам читала коментаре других на моје постове и прегледала њихове “ ( Сара , 16 ) .