# az/102011250.xml.gz
# lv/102011250.xml.gz


(src)="1"> Gənclərin Sualları
(trg)="1"> Jauniešu jautājumi

(src)="2"> Sosial şəbəkələr barədə nəyi bilməliyəm ?
(trg)="2"> Kas man jāzina par sociālajiem tīkliem ?

(src)="3"> I hissə
(trg)="3"> 1 . daļa

(src)="4"> [ 16 səhifədəki şəkil ]
(trg)="4"> ” Man ir draugi citās zemēs , un sociālie tīkli ir labākā iespēja uzturēt ar viņiem kontaktu .

(src)="5"> « Mənim başqa ölkələrdə dostlarım var , onlarla əlaqə saxlamağın ən yaxşı yolu isə sosial şəbəkədə ünsiyyət etməkdir .
(trg)="5"> Man patīk , ka es varu izrunāties ar viņiem , kaut gan viņi dzīvo ļoti tālu . ”

(src)="6"> Bir - birimizdən çox uzaq olsaq da , danışmaq imkanımızın olması xoşuma gəlir » ( Syu * , 17 yaş ) .
(trg)="6"> ( Sjū * , 17 gadi . )

(src)="7"> « Məncə , sosial şəbəkəyə sərf olunan vaxt hədər gedir , bu , daha çox tənbəl adamların ünsiyyət etdiyi bir vasitədir .
(trg)="7"> ” Manuprāt , sēdēt sociālajos tīklos ir tīrā laika izniekošana , tā ir sliņķa sociālā dzīve .

(src)="8"> Dostluğu qorumağın yeganə üsulu canlı ünsiyyətdir » ( Qreqori , 19 yaş ) .
(trg)="8"> Īstu draudzību var uzturēt tikai reālajā dzīvē . ”
(trg)="9"> ( Gregorijs , 19 gadi . )

(src)="9"> YUXARIDA gətirilən fikirlərdən hansı sənin nöqteyi - nəzərini əks etdirir ?
(trg)="10"> KURAM no šiem viedokļiem tu drīzāk būtu gatavs piekrist ?

(src)="10"> Fikirlər müxtəlif olsa da , bir fakt danılmazdır : sosial şəbəkələr çox geniş yayılıb * .
(trg)="11"> Lai kādas būtu tavas domas , viens ir skaidrs : sociālie tīkli * ir kļuvuši ārkārtīgi populāri .

(src)="11"> Bir düşün : radiodinləyicilərinin sayının 50 milyona çatması üçün 38 il tələb olunmuşdur ; televiziya bu saya 13 ilə , İnternet isə 4 ilə nail olmuşdur .
(trg)="12"> Lai sasniegtu 50 miljonu auditoriju , radio bija vajadzīgi 38 gadi un televīzijai — 13 gadi , bet internetam pietika ar 4 gadiem .

(src)="12"> Sosial şəbəkə saytı olan « Feysbuk » ( Facebook ) istifadəçilərinin sayı isə cəmi 1 il ərzində 200 milyona çatmışdır !
(trg)="13"> Sociālā tīkla Facebook lietotāju skaits nesen tikai gada laikā pieauga par 200 miljoniem .

(src)="13"> Aşağıdakı fikirlərin düz və ya səhv olduğunu qeyd et :
(trg)="14"> Uzraksti , vai šis apgalvojums ir pareizs vai nepareizs .

(src)="14"> Sosial şəbəkələrin istifadəçilərinin böyük qismini gənclər təşkil edir . ․ ․ ․ ․ ․
(trg)="15"> Vislielākā sociālo tīklu lietotāju grupa ir pusaudži . ․ ․ ․ ․ ․

(src)="15"> Düzdür ․ ․ ․ ․ ․
(trg)="16"> Pareizi ․ ․ ․ ․ ․

(src)="16"> Səhvdir
(trg)="17"> Nepareizi

(src)="17"> Cavab : Səhvdir .
(trg)="18"> Atbilde : nepareizi .

(src)="18"> Ən geniş yayılmış sosial şəbəkə istifadəçilərinin təxminən üçdə ikisini 25 və ya ondan yuxarı yaşda olanlar təşkil edir . 2009 - cu ildə istifadəçilərin sayı əsasən 55 yaşında olanların sayəsində artdı !
(trg)="19"> Gandrīz divas trešdaļas vispopulārākā sociālā tīkla lietotāju ir 25 gadus veci vai vecāki .
(trg)="20"> 2009 . gadā procentuāli lielāko lietotāju skaita pieaugumu veidoja cilvēki vecumā no 55 gadiem .

(src)="19"> Bununla belə , sosial şəbəkələrdən milyonlarla gənclər də istifadə edir və onlardan çoxu ünsiyyətin bu növünə üstünlük verir .
(trg)="21"> Bet , protams , miljoniem jauniešu izmanto sociālos tīklus , un daudziem tas ir kļuvis par iecienītāko komunikācijas veidu .

(src)="20"> Cessika adlı gənc qız deyir : « Mən öz səhifəmi bağladım , ancaq bir müddətdən sonra yenidən açdım , çünki heç kim məni telefonla arayıb - axtarmırdı .
(trg)="22"> ” Es deaktivizēju savu profilu , bet pēc tam to atkal aktivizēju , jo pa telefonu neviens pat necentās ar mani sazināties , ” stāsta Džesika .

(src)="21"> Adama elə gəlir , sosial şəbəkədən istifadə etməyəndə , hamı səni yaddan çıxarır ! »
(trg)="23"> ” Ja tevis nav sociālajā tīklā , šķiet , citi par tevi aizmirst . ”

(src)="22"> Sosial şəbəkələrin cəlbedici cəhəti nədədir ?
(trg)="24"> Kas cilvēkus tā piesaista sociālajos tīklos ?

(src)="23"> Cavab çox sadədir : təbii olaraq insanın daxilində ünsiyyət etmək tələbatı var .
(trg)="25"> Atbilde ir vienkārša : cilvēkiem piemīt dabiska vēlme kontaktēties ar citiem , un tieši to piedāvā šīs tīmekļa vietnes .

(src)="24"> Sosial şəbəkələr də elə bunun üçün nəzərdə tutulub .
(trg)="26"> Pievērsīsim uzmanību , kāpēc daudziem šķiet vilinoši reģistrēties kādā no sociālajiem tīkliem .

(src)="25"> Gəlin görək , nəyə görə çoxlarında bundan istifadə etmək istəyi yaranır .
(src)="26"> Əlverişlidir .
(trg)="27"> Tas ir ērti .
(trg)="28"> ” Uzturēt kontaktus ar draugiem reizēm ir sarežģīti , bet , ja jūs visi esat vienā sociālajā tīklā , tas ir vieglāk par vieglu ! ”

(src)="27"> « Dostlarla əlaqə saxlamaq çətindir , ancaq onların hamısının bir saytda olması bunu asanlaşdırır » ( Liya , 20 yaş ) .
(trg)="29"> ( Lea , 20 gadi . )
(trg)="30"> ” Es uzrakstu komentāru , un tas ir tas pats , it kā es uzreiz būtu aizsūtījusi e - pastus visiem saviem draugiem . ”

(src)="28"> « Mən komentariyalarımı yazıram , sanki , onların hamısına eyni vaxtda e - mail göndərmiş oluram » ( Kristin , 20 yaş ) .
(trg)="31"> ( Kristīne , 20 gadi . )

(src)="29"> Həmyaşıdların təzyiqi .
(trg)="32"> Vienaudžu spiediens .

(src)="30"> « Bəziləri məni öz dostları siyahısına daxil etmək istəyirlər , ancaq səhifəm olmadığından bu , mümkün deyil » ( Natali , 22 yaş ) .
(trg)="33"> ” Bieži vien kāds grib mani pievienot saviem draugiem , bet man nav sava profila , tāpēc tas nav iespējams . ”
(trg)="34"> ( Natālija , 22 gadi . )

(src)="31"> « Mən deyəndə ki , səhifə açmamaq qərarına gəlmişəm , mənə qəribə baxırlar » ( Eva , 18 ) .
(trg)="35"> ” Kad es citiem saku , ka esmu izlēmusi neveidot savu profilu , viņi skatās uz mani tā , it kā ar mani kaut kas nebūtu kārtībā . ”
(trg)="36"> ( Īva , 18 gadi . )

(src)="32"> Kütləvi - informasiya vasitələrinin təzyiqi .
(trg)="37"> Plašsaziņas līdzekļu spiediens .

(src)="33"> « Kütləvi - informasiya vasitələri insanların beyninə yeridir ki , hər an , hər yerdə insanlarla əlaqə saxlamasan , heç vaxt dostun olan deyil .
(trg)="38"> ” Plašsaziņas līdzekļi veicina priekšstatu , ka tad , ja tu neesi saistīts ar citiem ” supertīklā ” , tev nebūs draugu .
(trg)="39"> Un , ja tev nav draugu , tev nav dzīves .

(src)="34"> Həyatda dostun yoxdursa , onda onun nə mənası var ? ! »
(trg)="40"> Tāpēc , ja tevis nav sociālajos tīklos , tevis nav nekur . ”

(src)="35"> ( Katrina , 18 ) .
(trg)="41"> ( Katrīna , 18 gadi . )

(src)="36"> Məktəb .
(trg)="42"> Skola .

(src)="37"> « Müəllimlərimiz sosial şəbəkədən istifadə edirlər .
(trg)="44"> Dažreiz viņi tur paziņo , kad būs kāds pārbaudes darbs .

(src)="38"> Onlardan bəziləri yoxlama işinin nə vaxt olacağını xəbər vermək üçün komentariyalarını yazırlar .
(trg)="45"> Citreiz , ja es kaut ko nesaprotu , piemēram , matemātikā , es uzrakstu savu jautājumu skolotāja ” sienā ” , un viņš man palīdz atrisināt uzdevumu . ”

(src)="39"> Məsələn , əgər mən riyaziyyatdan nəyisə başa düşməyəndə onu müəllimin səhifəsinə yazıram , o da mənə onlayn rejimində məsələni həll etməkdə kömək edir » ( Marina , 17 yaş ) .
(trg)="46"> ( Marina , 17 gadi . )

(src)="40"> İş .
(trg)="47"> Darbs .

(src)="41"> « İş axtaran insanlar başqaları ilə əlaqə saxlamaq üçün sosial şəbəkədən istifadə edirlər .
(trg)="48"> ” Darba meklētāji izmanto sociālos tīklus , lai nodibinātu kontaktus .

(src)="42"> Hərdən bu , onlara iş tapmaqda kömək edir » ( Emi , 20 yaş ) .
(trg)="49"> Dažreiz tas viņiem palīdz atrast darbu . ”
(trg)="50"> ( Eimija , 20 gadi . )

(src)="43"> « Mən sosial şəbəkədən işim üçün istifadə edirəm .
(trg)="52"> Tā klienti var redzēt , pie kādiem grafiskā dizaina projektiem es patlaban strādāju . ”

(src)="44"> Bunun sayəsində müştərilərim hal - hazırda hansı qrafik dizayn layihələri üzərində işlədiyimi görürlər » ( Deyvid , 21 yaş ) .
(trg)="53"> ( Deivids , 21 gads . )
(trg)="54"> Vai arī tev būtu jāizveido profils kādā sociālajā tīklā ?

(src)="45"> Sənə sosial şəbəkə səhifəsi açmaq lazımdırmı ?
(trg)="55"> Ja tu vēl dzīvo pie vecākiem , lēmums ir jāpieņem viņiem .

(src)="46"> Valideynlərinlə yaşayırsansa , bu qərarı onlar verir ( Süleymanın məsələləri 6 : 20 ) * .
(trg)="56"> * ( Salamana Pamācības 6 : 20 . )

(src)="47"> Əgər onlar sənin səhifə açmağını istəmirlərsə , onlara tabe olmalısan .
(trg)="57"> Ja vecāki nevēlas , lai tu būtu sociālajos tīklos , tev ir viņiem jāklausa .

(src)="48"> Digər tərəfdən isə , bəzi valideynlər sağlam düşüncəli və uzaqgörən övladlarına sosial şəbəkə saytlarından istifadə etməyə icazə verirlər , ancaq özləri nəzarət etmək şərtilə .
(trg)="58"> Tomēr daži vecāki saviem bērniem , kas ir jau pietiekami nobrieduši , atļauj izmantot kādu sociālo tīklu un kontrolē , kā bērni to lieto .

(src)="49"> Əgər sənin valideynlərin də belə edirsə , bu o deməkdirmi ki , onlar sənin şəxsi həyatına qarışırlar ?
(trg)="59"> Ja tā rīkojas arī tavi vecāki , vai var teikt , ka viņi jaucas tavā privātajā dzīvē ?

(src)="50"> Qətiyyən yox !
(trg)="60"> Nekādā gadījumā !

(src)="51"> Sosial şəbəkələr güclü təsirə malikdir , bu səbəbdən , valideynlərinin sənin onlardan necə istifadə etdiyinə görə narahat olmaları normaldır .
(trg)="61"> Sociālo tīklu ietekme ir ārkārtīgi liela , tāpēc taviem vecākiem ir pamats uztraukties , kā tu tos izmanto .

(src)="52"> Əslində , necə ki , sosial şəbəkələrin , eləcə də ümumiyyətlə İnternetin təhlükəli yönləri var .
(trg)="62"> Sociālie tīkli , tāpat kā internets vispār , slēpj sevī zināmas briesmas .

(src)="53"> Əgər valideynlərin sənə səhifə açmağa icazə verirlərsə , sosial şəbəkənin təhlükələrindən neçə qaça bilərsən ?
(trg)="63"> Kā tu vari izvairīties no šīm briesmām , ja vecāki tev atļauj veidot profilu sociālajā tīklā ?

(src)="54"> Diqqətli « sür »
(trg)="64"> Droša ” braukšana ”

(src)="55"> İnternetdən istifadə etməyi maşın sürməklə müqayisə etmək olar .
(trg)="65"> Interneta lietošanu savā ziņā var salīdzināt ar automašīnas vadīšanu .

(src)="56"> Qeyd etmək lazımdır ki , sürücülük vəsiqəsi olan hər kəsi yaxşı sürücü adlandırmaq olmaz .
(trg)="66"> Kā tu noteikti esi ievērojis , ne visi , kam ir autovadītāja apliecība , brauc atbildīgi .

(src)="57"> Təəssüf ki , bir çoxları öz diqqətsizlikləri və etinasızlıqları ucbatından dəhşətli qəzaya uğramışlar .
(trg)="67"> Patiesībā daudzi iekļūst smagos satiksmes negadījumos , jo ir bijuši neuzmanīgi vai nevērīgi .

(src)="58"> Eyni şey İnternet istifadəçiləri ilə də baş verir .
(trg)="68"> Līdzīgi ir ar interneta lietotājiem .

(src)="59"> Onlardan bəzilərini məsuliyyətli « sürücü » , digərlərini isə avtoxuliqan adlandırmaq olar .
(trg)="69"> Daži ” brauc ” atbildīgi , bet citi — pavisam neapdomīgi .

(src)="60"> Əgər valideynlərin sənə sosial şəbəkədən istifadə etməyə icazə verirlərsə , deməli , onlar sənin hiperməkanın xüsusilə təhlükəli olan sahələrindən baş çıxaracağına etibar edirlər .
(trg)="70"> Ja vecāki tev ir atļāvuši izveidot profilu sociālajā tīklā , tas nozīmē , ka viņi tev uzticas .
(trg)="71"> Viņi tev dod iespēju ” braukāt ” pa kibertelpas daļu , kurā jābūt īpaši piesardzīgam .

(src)="61"> Bəs sənin haqqında nə demək olar ?
(trg)="72"> Kāds ” autovadītājs ” tu esi ?

(src)="62"> Sən « sağlam şüura , dərrakəyə bağlan » an « sürücü » olduğunu sübut etmisənmi ? .
(trg)="73"> Vai tu esi pierādījis , ka , lietojot internetu , spēj būt saprātīgs ?

(src)="63"> Bu məqalədə sosial şəbəkədən istifadə ilə bağlı ciddi yanaşmalı olduğun iki məqam araşdırılacaq : 1 ) şəxsi məlumat , 2 ) vaxt .
(trg)="74"> ( Salamana Pamācības 2 : 11 . )
(trg)="75"> Tālāk šajā rakstā ir aplūkoti divi būtiski jautājumi , kas saistīti ar sociālajiem tīkliem , — tavs privātums un laiks .

(src)="64"> Bu jurnalın növbəti sayının « Gənclərin sualları » rubrikasında qazandığın ad və dostların mövzusu müzakirə olunacaq .
(trg)="76"> Kādā no nākamajiem numuriem šajā rubrikā tiks aplūkoti vēl divi jautājumi — tava reputācija un draugi .

(src)="65"> ŞƏXSİ MƏLUMAT
(trg)="77"> PRIVĀTUMS

(src)="66"> Söhbət sosial şəbəkədən gedəndə , yəqin , özün haqqında şəxsi məlumat verib - verməmək çox vaxt heç ağlına da gəlmir .
(trg)="78"> Ja runa ir par sociālajiem tīkliem , varbūt privātums ir pēdējais , kas tev nāk prātā .

(src)="67"> Məgər sosial şəbəkələrin məqsədi də elə insanları bir - birilə tanış etmək deyil ? !
(trg)="79"> Galu galā pati sociālo tīklu jēga ir dibināt kontaktus ar cilvēkiem .

(src)="68"> Ancaq heç bir tədbir görməsən , asanlıqla tələyə düşə bilərsən .
(trg)="80"> Tomēr , ja aizmirst par piesardzību , var iedzīvoties lielās problēmās .

(src)="69"> Bunu növbəti nümunədən görmək olar .
(trg)="81"> Ilustrācijai : iztēlojies , ka tev ir liela nauda .

(src)="70"> Təsəvvür et ki , sənin böyük miqdarda nəğd pulun var .
(trg)="82"> Vai tu to rādītu visiem pēc kārtas , ejot pa ielu ar draugiem ?

(src)="73"> Sanki , sən öz dilinlə deyirsən : « Qarğa , məndə qoz var ! »
(trg)="83"> Tas būtu muļķīgi — tā tu pats uzprasītos , lai tevi apzog !

(src)="74"> Ağıllı adam pulunu elə gizlədər ki , heç kim görməsin .
(trg)="84"> Gudri būtu turēt naudu tur , kur citi to neredz .

(src)="75"> İndi isə təsəvvür et ki , pulların sənin şəxsi məlumatlarındır .
(trg)="85"> Domā par savu privāto informāciju kā par savu naudu .

(src)="76"> Bunu nəzərə alaraq , aşağıda gətirilən siyahını nəzərdən keçir və hansı məlumatı ilk qarşına çıxan adama açıb - tökmək istəmədiyini qeyd et :
(trg)="86"> No šāda aspekta paskaties uz šo sarakstu un atzīmē , ko tu nevēlies atklāt pilnīgiem svešiniekiem :

(src)="77"> ___ ev ünvanım
(trg)="87"> ․ ․ ․ ․ ․ mana mājas adrese

(src)="78"> ___ elektron ünvanım
(trg)="88"> ․ ․ ․ ․ ․ mana e - pasta adrese

(src)="79"> ___ oxuduğum məktəb
(trg)="89"> ․ ․ ․ ․ ․ kurā skolā es mācos

(src)="80"> ___ adətən , evdə olduğum vaxtlar
(trg)="90"> ․ ․ ․ ․ ․ kad mani var sastapt mājās

(src)="81"> ___ evdə heç kimin olmadığı vaxtlar
(trg)="91"> ․ ․ ․ ․ ․ kad neviena nav mājās

(src)="82"> ___ şəkillərim
(trg)="92"> ․ ․ ․ ․ ․ manas fotogrāfijas

(src)="83"> ___ fikirlərim
(trg)="93"> ․ ․ ․ ․ ․ mani uzskati

(src)="84"> ___ xoşladığım şeylər və maraq dairəm
(trg)="94"> ․ ․ ․ ․ ․ manas intereses

(src)="85"> Dünyada ən ünsiyyətcil adam olsan belə , yəqin razılaşacaqsan ki , yuxarıda sadalanan şəxsi məlumatlardan , ən azı , bəzilərini kimə gəldi etibar etmək olmaz .
(trg)="95"> Pat tad , ja tu esi pats atvērtākais cilvēks pasaulē , visticamāk , tu piekritīsi , ka vismaz kaut ko no minētā nebūtu vēlams darīt zināmus visiem pēc kārtas .

(src)="86"> Ancaq bir çox gənclər , hətta böyüklər belə özləri haqda bu kimi məlumatları tanımadıqları adamlarla bölüşmüşlər !
(trg)="96"> Tomēr daudzi jaunieši un arī pieaugušie neviļus ir izpauduši svešiniekiem pārāk personisku informāciju .

(src)="87"> Belə bir təhlükədən özünü necə qoruya bilərsən ?
(trg)="97"> Kā tu vari nepieļaut šādu kļūdu ?

(src)="88"> Əgər valideynlərin sosial şəbəkələrdən istifadə etməyinə etiraz etmirlərsə , şəxsi məlumatlarla bağlı parametrlərlə yaxşı - yaxşı tanış olmalı və onlardan istifadə etməlisən .
(trg)="98"> Ja vecāki tev ir atļāvuši lietot kādu sociālo tīklu , tev ir rūpīgi jāiepazīstas ar tā privātuma iestatījumiem un jāizmanto iespējas aizsargāt savu privāto informāciju .

(src)="89"> Sosial - saytın sənin şəxsi məlumatlarını qoruyacağına ümid etmə .
(trg)="99"> Neatstāj to sociālā tīkla ziņā .

(src)="90"> Əslində , ilkin parametrlər sənin səhifənə nəzərdə tutduğundan da çox adamın baxmasına və öz komentariyalarını yazmasına yol verir .
(trg)="100"> Var gadīties , ka sociālā tīkla noklusējuma iestatījumi dod iespēju aplūkot un rakstīt komentārus tavā lapā daudz lielākam cilvēku skaitam , nekā tu domā .

(src)="91"> Məhz buna görə də , Elison adlı qız öz səhifəsini elə nizamlamışdır ki , onun yazdıqlarını yalnız yaxın dostları oxuya bilsin .
(trg)="101"> Tas ir viens no iemesliem , kāpēc kāda meitene mainīja iestatījumus tā , lai tikai viņas draugi varētu aplūkot to , ko viņa ievieto savā lapā .

(src)="92"> O deyir : « Bəzi dostlarımın elə dostları var ki , mən onları tanımıram və tanımadığım insanların mənim haqqımda oxumalarını istəmirəm » .
(trg)="102"> ” Dažiem maniem draugiem ir draugi , kurus es nepazīstu , ” viņa stāsta , ” un es nevēlējos , lai par mani lasītu sveši cilvēki . ”

(src)="93"> Hətta yaxın dostlarla yazışanda belə ehtiyatı əldən vermək olmaz . 21 yaşlı Korrin deyir : « Sən bu cür ünsiyyətə aludə olaraq özün haqqında lazımından artıq məlumat verməyə başlaya bilərsən » .
(trg)="103"> Pat ja tu uzturi kontaktus tikai ar tuviem draugiem , ir jābūt uzmanīgam .
(trg)="104"> ” Vēlme saņemt draugu komentārus var būt tik spēcīga , ka tā jau kļūst par atkarību un tu sāc dalīties informācijā , ko vajadzētu paturēt pie sevis , ” stāsta 21 gadu vecā Korīna .

(src)="94"> Unutma ki , İnternetdə şəxsi məlumatların tamamilə qorunması mümkün deyil .
(trg)="105"> Nekad neaizmirsti , ka internetā privātums vienmēr ir nosacīts .

(src)="95"> Nəyə görə ?
(trg)="106"> Kāpēc tā var apgalvot ?

(src)="96"> Qven Şurqin O’Kiffi öz kitabında yazır : « Böyük veb - saytlar ehtiyat üçün öz məlumat bazalarının surətini çıxarırlar .
(trg)="107"> ” Lielie interneta portāli veido savu datubāzu rezerves kopijas , ” savā grāmatā CyberSafe raksta Gvena Šurgina O’Kīfa .

(src)="97"> Buna görə də , hiperməkana yerləşdirdiyimiz məlumatlar heç vaxt tamamilə məhv olunmur .
(trg)="108"> ” Tas , ko mēs ievietojam kibertelpā , nekad pilnībā neizzūd .

(src)="98"> Bir şeylə barışmalıyıq ki , İnternetə daxil etdiyimiz məlumat silinmir , haradasa mütləq onun surəti qalır ; başqa cür fikirləşmək ağılsızlıq olardı » ( « CyberSafe » ) .
(trg)="109"> Nākas to uzskatīt par paliekošu , jo , visticamāk , kaut kur glabājas kopija ; ir naivi domāt , ka tā nav . ”

(src)="99"> VAXT
(trg)="110"> LAIKS