# az/102011250.xml.gz
# et/102011250.xml.gz


(src)="1"> Gənclərin Sualları
(trg)="1"> Noored küsivad

(src)="2"> Sosial şəbəkələr barədə nəyi bilməliyəm ?
(trg)="2"> Mida oleks hea teada sotsiaalvõrgustikest ?

(src)="3"> I hissə
(trg)="3"> 1 . osa

(src)="4"> [ 16 səhifədəki şəkil ]
(trg)="4"> „ Mul on mitmel maal sõpru ning sotsiaalvõrgustikus suhtlemine on parim moodus nendega ühendust pidada .

(src)="5"> « Mənim başqa ölkələrdə dostlarım var , onlarla əlaqə saxlamağın ən yaxşı yolu isə sosial şəbəkədə ünsiyyət etməkdir .
(trg)="5"> Küll on tore , et saan nendega rääkida , kuigi nad on minust väga kaugel . ”

(src)="6"> Bir - birimizdən çox uzaq olsaq da , danışmaq imkanımızın olması xoşuma gəlir » ( Syu * , 17 yaş ) .
(trg)="6"> ( Sue , 17 ) *

(src)="7"> « Məncə , sosial şəbəkəyə sərf olunan vaxt hədər gedir , bu , daha çox tənbəl adamların ünsiyyət etdiyi bir vasitədir .
(trg)="7"> „ Sotsiaalvõrgustikes suhtlemine on minu arvates ajaraiskamine , laisa inimese seltskondlik elu .

(src)="8"> Dostluğu qorumağın yeganə üsulu canlı ünsiyyətdir » ( Qreqori , 19 yaş ) .
(trg)="8"> Sõprussuhteid saab hoida vaid näost näkku suheldes . ”
(trg)="9"> ( Gregory , 19 )

(src)="9"> YUXARIDA gətirilən fikirlərdən hansı sənin nöqteyi - nəzərini əks etdirir ?
(trg)="10"> MILLINE ülaltoodud mõtetest kajastab kõige paremini sinu arusaama ?

(src)="10"> Fikirlər müxtəlif olsa da , bir fakt danılmazdır : sosial şəbəkələr çox geniş yayılıb * .
(trg)="11"> Igal juhul on üks asi kindel : sotsiaalvõrgustik on saanud üliväga populaarseks .

(src)="11"> Bir düşün : radiodinləyicilərinin sayının 50 milyona çatması üçün 38 il tələb olunmuşdur ; televiziya bu saya 13 ilə , İnternet isə 4 ilə nail olmuşdur .
(trg)="12"> * Mõelgem sellele : raadiol võttis 50 miljoni kasutajani jõudmine 38 aastat aega , televisioonil 13 aastat , internetil aga 4 aastat .

(src)="12"> Sosial şəbəkə saytı olan « Feysbuk » ( Facebook ) istifadəçilərinin sayı isə cəmi 1 il ərzində 200 milyona çatmışdır !
(trg)="13"> Facebooki sotsiaalvõrgustiku sait sai hiljuti 200 miljonit kasutajat vaid ühe aastaga !

(src)="13"> Aşağıdakı fikirlərin düz və ya səhv olduğunu qeyd et :
(trg)="14"> Märgi , kas järgnev väide on õige või vale :

(src)="14"> Sosial şəbəkələrin istifadəçilərinin böyük qismini gənclər təşkil edir . ․ ․ ․ ․ ․
(trg)="15"> Suurim sotsiaalvõrgustiku saitide kasutajate rühm on teismelised . ․ ․ ․ ․ ․

(src)="15"> Düzdür ․ ․ ․ ․ ․
(trg)="16"> Õige ․ ․ ․ ․ ․

(src)="16"> Səhvdir
(trg)="17"> Vale

(src)="17"> Cavab : Səhvdir .
(trg)="18"> Vastus : vale .

(src)="18"> Ən geniş yayılmış sosial şəbəkə istifadəçilərinin təxminən üçdə ikisini 25 və ya ondan yuxarı yaşda olanlar təşkil edir . 2009 - cu ildə istifadəçilərin sayı əsasən 55 yaşında olanların sayəsində artdı !
(trg)="19"> Peaaegu kaks kolmandikku populaarseima sotsiaalvõrgustiku kasutajaist on 25 - aastased või vanemad .
(trg)="20"> Aastal 2009 oli suurim kasvuprotsent üle 55 - aastaste seas !

(src)="19"> Bununla belə , sosial şəbəkələrdən milyonlarla gənclər də istifadə edir və onlardan çoxu ünsiyyətin bu növünə üstünlük verir .
(trg)="21"> Siiski kasutab sotsiaalvõrgustiku saite miljoneid noori ning mõningatele on saanud sellest eelistatuim suhtlusmoodus .

(src)="20"> Cessika adlı gənc qız deyir : « Mən öz səhifəmi bağladım , ancaq bir müddətdən sonra yenidən açdım , çünki heç kim məni telefonla arayıb - axtarmırdı .
(trg)="22"> „ Deaktiveerisin oma kasutajakonto , ” sõnab teismeeas Jessica , „ kuid siis aktiveerisin selle taas , sest telefoniga ei võtnud mitte keegi minuga ühendust .

(src)="21"> Adama elə gəlir , sosial şəbəkədən istifadə etməyəndə , hamı səni yaddan çıxarır ! »
(trg)="23"> Inimesed otsekui unustaksid mu , kui ma pole sotsiaalvõrgustikus ! ”

(src)="22"> Sosial şəbəkələrin cəlbedici cəhəti nədədir ?
(trg)="24"> Milles seisneb sotsiaalvõrgustiku ligitõmbavus ?

(src)="23"> Cavab çox sadədir : təbii olaraq insanın daxilində ünsiyyət etmək tələbatı var .
(trg)="25"> Vastus on lihtne : inimestel on kaasasündinud soov teistega läbi käia .

(src)="24"> Sosial şəbəkələr də elə bunun üçün nəzərdə tutulub .
(trg)="26"> Ja seda ju sotsiaalvõrgustik pakubki .

(src)="25"> Gəlin görək , nəyə görə çoxlarında bundan istifadə etmək istəyi yaranır .
(trg)="27"> Vaadakem , miks sellega ühinemine on paljusid ahvatlenud .

(src)="26"> Əlverişlidir .
(trg)="28"> Mugavus .

(src)="27"> « Dostlarla əlaqə saxlamaq çətindir , ancaq onların hamısının bir saytda olması bunu asanlaşdırır » ( Liya , 20 yaş ) .
(trg)="29"> „ Sõprade eluga kursis olla pole nii lihtne , aga kui nad kõik on ühel saidil , on lugu hoopis teine – see on nii hõlbus ! ”
(trg)="30"> ( Leah , 20 )

(src)="28"> « Mən komentariyalarımı yazıram , sanki , onların hamısına eyni vaxtda e - mail göndərmiş oluram » ( Kristin , 20 yaş ) .
(trg)="31"> „ Ma saan sõnumi postitada ja see on , otsekui oleksin lihtsalt saatnud e - kirja kõigile oma sõpradele samal ajal . ”
(trg)="32"> ( Kristine , 20 )

(src)="29"> Həmyaşıdların təzyiqi .
(trg)="33"> Kaaslaste mõju .

(src)="30"> « Bəziləri məni öz dostları siyahısına daxil etmək istəyirlər , ancaq səhifəm olmadığından bu , mümkün deyil » ( Natali , 22 yaş ) .
(trg)="34"> „ Saan alatasa ettepanekuid kanda oma nimi sõbranimekirja , kuid mul pole kontot ja ma ei saa seda teha . ”
(trg)="35"> ( Natalie , 22 )

(src)="31"> « Mən deyəndə ki , səhifə açmamaq qərarına gəlmişəm , mənə qəribə baxırlar » ( Eva , 18 ) .
(trg)="36"> „ Kui ma ütlen , et olen otsustanud kontot mitte hankida , vaadatakse mind , otsekui oleksin peast põrunud . ”
(trg)="37"> ( Eve , 18 )

(src)="32"> Kütləvi - informasiya vasitələrinin təzyiqi .
(trg)="38"> Meedia mõju .

(src)="33"> « Kütləvi - informasiya vasitələri insanların beyninə yeridir ki , hər an , hər yerdə insanlarla əlaqə saxlamasan , heç vaxt dostun olan deyil .
(trg)="39"> „ Meedia õhutab arvamust , et kui inimesel puuduvad teistega lävimiseks superühendused , polegi tal sõpru .
(trg)="40"> Ja kui pole sõpru , pole ka mingit elu .

(src)="34"> Həyatda dostun yoxdursa , onda onun nə mənası var ? ! »
(trg)="41"> Seega , kui ma sotsiaalvõrgustikes ei suhtle , pole ma mitte keegi . ”

(src)="35"> ( Katrina , 18 ) .
(trg)="42"> ( Katrina , 18 )

(src)="36"> Məktəb .
(trg)="43"> Kool .

(src)="37"> « Müəllimlərimiz sosial şəbəkədən istifadə edirlər .
(trg)="45"> Mõningad postitavad sõnumeid , millal tehakse tunnikontroll .

(src)="38"> Onlardan bəziləri yoxlama işinin nə vaxt olacağını xəbər vermək üçün komentariyalarını yazırlar .
(trg)="46"> Või kui ma näiteks matemaatikaga jänni jään , saan postitada sõnumi õpetaja teadetetahvlile ning ta aitab mul probleemi arvuti teel lahendada . ”

(src)="39"> Məsələn , əgər mən riyaziyyatdan nəyisə başa düşməyəndə onu müəllimin səhifəsinə yazıram , o da mənə onlayn rejimində məsələni həll etməkdə kömək edir » ( Marina , 17 yaş ) .
(trg)="47"> ( Marina , 17 )

(src)="40"> İş .
(trg)="48"> Töö .

(src)="41"> « İş axtaran insanlar başqaları ilə əlaqə saxlamaq üçün sosial şəbəkədən istifadə edirlər .
(trg)="49"> „ Tööotsijad kasutavad sotsiaalvõrgustikku teistega ühenduses olemiseks .
(trg)="50"> Mõnikord aitab see neil tööd leida . ”

(src)="42"> Hərdən bu , onlara iş tapmaqda kömək edir » ( Emi , 20 yaş ) .
(trg)="51"> ( Amy , 20 )

(src)="43"> « Mən sosial şəbəkədən işim üçün istifadə edirəm .
(trg)="52"> „ Kasutan võrgusaiti oma tööd tehes .

(src)="44"> Bunun sayəsində müştərilərim hal - hazırda hansı qrafik dizayn layihələri üzərində işlədiyimi görürlər » ( Deyvid , 21 yaş ) .
(trg)="53"> See võimaldab klientidel näha minu parajasti käsil olevaid graafilise kujunduse projekte . ”
(trg)="54"> ( David , 21 )

(src)="45"> Sənə sosial şəbəkə səhifəsi açmaq lazımdırmı ?
(trg)="55"> Kas ka sinul peaks olema sotsiaalvõrgustiku konto ?

(src)="46"> Valideynlərinlə yaşayırsansa , bu qərarı onlar verir ( Süleymanın məsələləri 6 : 20 ) * .
(trg)="56"> Juhul kui elad vanemate juures , jääb see nende otsustada .

(src)="47"> Əgər onlar sənin səhifə açmağını istəmirlərsə , onlara tabe olmalısan .
(trg)="57"> * Kui vanemad ei soovi , et sul konto oleks , tuleb sul sellega arvestada .

(src)="48"> Digər tərəfdən isə , bəzi valideynlər sağlam düşüncəli və uzaqgörən övladlarına sosial şəbəkə saytlarından istifadə etməyə icazə verirlər , ancaq özləri nəzarət etmək şərtilə .
(trg)="58"> Seevastu on vanemaid , kes lubavad oma piisavalt küpsetel lastel mõnda sotsiaalvõrgustiku saiti kasutada – kuid hoiavad sealjuures sellel silma peal .

(src)="49"> Əgər sənin valideynlərin də belə edirsə , bu o deməkdirmi ki , onlar sənin şəxsi həyatına qarışırlar ?
(trg)="59"> Kas su vanemad rikuvad seda tehes sinu privaatsust ?

(src)="50"> Qətiyyən yox !
(trg)="60"> Üldsegi mitte !

(src)="51"> Sosial şəbəkələr güclü təsirə malikdir , bu səbəbdən , valideynlərinin sənin onlardan necə istifadə etdiyinə görə narahat olmaları normaldır .
(trg)="61"> Sotsiaalvõrgustik on võimas , aga ka ohtlik tööriist , ning su vanemad on põhjendatult mures , kuidas sa seda kasutad .

(src)="52"> Əslində , necə ki , sosial şəbəkələrin , eləcə də ümumiyyətlə İnternetin təhlükəli yönləri var .
(trg)="62"> Tõsiasi on see , et sotsiaalvõrgustikus suhtlemisel – nagu tegelikult interneti kasutamisel üldse – on omad ohud .

(src)="53"> Əgər valideynlərin sənə səhifə açmağa icazə verirlərsə , sosial şəbəkənin təhlükələrindən neçə qaça bilərsən ?
(trg)="63"> Mil moel neid ohte vältida , juhul kui vanemad lubavad sulle sotsiaalvõrgustiku kasutajakontot ?

(src)="54"> Diqqətli « sür »
(trg)="64"> „ Sõida ” turvaliselt

(src)="55"> İnternetdən istifadə etməyi maşın sürməklə müqayisə etmək olar .
(trg)="65"> Mingis mõttes võib internetti võrrelda autojuhtimisega .

(src)="56"> Qeyd etmək lazımdır ki , sürücülük vəsiqəsi olan hər kəsi yaxşı sürücü adlandırmaq olmaz .
(trg)="66"> Ilmselt oled pannud tähele , et sugugi mitte kõik , kel on juhiload , ei sõida vastutustundlikult .

(src)="57"> Təəssüf ki , bir çoxları öz diqqətsizlikləri və etinasızlıqları ucbatından dəhşətli qəzaya uğramışlar .
(trg)="67"> Fakt on see , et paljud on sattunud oma hoolimatuse või tähelepanematuse tõttu raskesse liiklusõnnetusse .

(src)="59"> Onlardan bəzilərini məsuliyyətli « sürücü » , digərlərini isə avtoxuliqan adlandırmaq olar .
(trg)="68"> Sama lugu on nendega , kes kasutavad internetti : ühed „ sõidavad ” vastutustundlikult , teised hoolimatult .

(src)="60"> Əgər valideynlərin sənə sosial şəbəkədən istifadə etməyə icazə verirlərsə , deməli , onlar sənin hiperməkanın xüsusilə təhlükəli olan sahələrindən baş çıxaracağına etibar edirlər .
(trg)="69"> Kui vanemad on lubanud sul omada sotsiaalvõrgustiku kontot , on nad usaldanud sinu võimet liigelda selles eriti keerulises küberruumi osas .

(src)="61"> Bəs sənin haqqında nə demək olar ?
(trg)="70"> Niisiis , milliseks „ juhiks ” sa oled osutunud ?

(src)="62"> Sən « sağlam şüura , dərrakəyə bağlan » an « sürücü » olduğunu sübut etmisənmi ? .
(trg)="71"> Kas on näha , et oled ’ säilitanud arukuse ja otsustusvõime ’ ?

(src)="63"> Bu məqalədə sosial şəbəkədən istifadə ilə bağlı ciddi yanaşmalı olduğun iki məqam araşdırılacaq : 1 ) şəxsi məlumat , 2 ) vaxt .
(trg)="72"> Käsitleme selles artiklis kahte sotsiaalvõrgustikuga seonduvat aspekti , mis vajavad tõsist tähelepanu : sinu privaatsust ja sinu aega .

(src)="64"> Bu jurnalın növbəti sayının « Gənclərin sualları » rubrikasında qazandığın ad və dostların mövzusu müzakirə olunacaq .
(trg)="73"> Järgmises „ Ärgake ! ”
(trg)="74"> numbris ilmuv „ Noored küsivad ” artikkel käsitleb sinu mainet ja sinu sõprussidemeid .

(src)="65"> ŞƏXSİ MƏLUMAT
(trg)="75"> SINU PRIVAATSUS

(src)="66"> Söhbət sosial şəbəkədən gedəndə , yəqin , özün haqqında şəxsi məlumat verib - verməmək çox vaxt heç ağlına da gəlmir .
(trg)="76"> Sotsiaalvõrgustikule mõeldes on privaatsus ehk viimane asi , mis sul meelde tuleb .

(src)="67"> Məgər sosial şəbəkələrin məqsədi də elə insanları bir - birilə tanış etmək deyil ? !
(trg)="77"> Kas mitte pole kogu idee selles , et olla inimestele kättesaadav ?

(src)="68"> Ancaq heç bir tədbir görməsən , asanlıqla tələyə düşə bilərsən .
(src)="69"> Bunu növbəti nümunədən görmək olar .
(trg)="78"> Ent kui jätta rakendamata ettevaatusabinõud , võib sattuda hätta .

(src)="70"> Təsəvvür et ki , sənin böyük miqdarda nəğd pulun var .
(trg)="79"> Oletagem näiteks , et sul on suur patakas raha .

(src)="71"> Dostlarınla adamların çox olduğu küçə ilə gedərkən pulları hamının görməsi üçün əlində tutarsanmı ?
(trg)="80"> Kas sa hoiaksid rahapatakat kõigile nähtavana , kui sa koos sõpradega mööda linnatänavat kõnnid ?

(src)="73"> Sanki , sən öz dilinlə deyirsən : « Qarğa , məndə qoz var ! »
(trg)="81"> See oleks rumal tegu – sa lausa kutsud end röövima !

(src)="74"> Ağıllı adam pulunu elə gizlədər ki , heç kim görməsin .
(trg)="82"> Kui oled arukas , hoiad sa raha peidus .

(src)="75"> İndi isə təsəvvür et ki , pulların sənin şəxsi məlumatlarındır .
(trg)="83"> Võta oma isiklikku teavet kui raha .

(src)="76"> Bunu nəzərə alaraq , aşağıda gətirilən siyahını nəzərdən keçir və hansı məlumatı ilk qarşına çıxan adama açıb - tökmək istəmədiyini qeyd et :
(trg)="84"> Seda silmas pidades vaata alltoodud loetelu ning märgi ära see , mida sa ei pea sobivaks võhivõõrale enda kohta teada anda .

(src)="77"> ___ ev ünvanım
(trg)="85"> ․ ․ ․ ․ ․ kodune aadress

(src)="78"> ___ elektron ünvanım
(trg)="86"> ․ ․ ․ ․ ․ e - posti aadress

(src)="79"> ___ oxuduğum məktəb
(trg)="87"> ․ ․ ․ ․ ․ kool , kus ma käin

(src)="80"> ___ adətən , evdə olduğum vaxtlar
(trg)="88"> ․ ․ ․ ․ ․ kodusoleku ajad

(src)="81"> ___ evdə heç kimin olmadığı vaxtlar
(trg)="89"> ․ ․ ․ ․ ․ ajad , mil kedagi kodus pole

(src)="82"> ___ şəkillərim
(trg)="90"> ․ ․ ․ ․ ․ minu fotod

(src)="83"> ___ fikirlərim
(trg)="91"> ․ ․ ․ ․ ․ minu seisukohad

(src)="84"> ___ xoşladığım şeylər və maraq dairəm
(trg)="92"> ․ ․ ․ ․ ․ minu huvid ja eelistused

(src)="85"> Dünyada ən ünsiyyətcil adam olsan belə , yəqin razılaşacaqsan ki , yuxarıda sadalanan şəxsi məlumatlardan , ən azı , bəzilərini kimə gəldi etibar etmək olmaz .
(trg)="93"> Ka siis , kui oled väga aval suhtleja , on sul tõenäoliselt vähemalt midagi ülaltoodud loetelust , mida igaüks teada ei tohiks saada .

(src)="86"> Ancaq bir çox gənclər , hətta böyüklər belə özləri haqda bu kimi məlumatları tanımadıqları adamlarla bölüşmüşlər !
(trg)="94"> Kuid arvukalt noori – ja ka täiskasvanuid – on pahaaimamatult jaganud sääraseid üksikasju võõrastega .

(src)="87"> Belə bir təhlükədən özünü necə qoruya bilərsən ?
(trg)="95"> Kuidas sellist lõksu vältida ?

(src)="88"> Əgər valideynlərin sosial şəbəkələrdən istifadə etməyinə etiraz etmirlərsə , şəxsi məlumatlarla bağlı parametrlərlə yaxşı - yaxşı tanış olmalı və onlardan istifadə etməlisən .
(trg)="96"> Kui vanemad sul siiski lubavad sotsiaalvõrgustikku kasutada , tuleb sul olla põhjalikult kursis selle isiklikku infot kaitsvate sätetega – ning ka neid kasutada .
(trg)="97"> Ära jäta oma privaatsuse kaitset võrgusaidi hooleks .

(src)="89"> Sosial - saytın sənin şəxsi məlumatlarını qoruyacağına ümid etmə .
(trg)="98"> Tõsiseik on see , et selle pakutavad vaikesätted võivad lasta sinu lehekülge näha ja kommenteerida palju enamatel inimestel , kui sa arvatagi oskad .

(src)="90"> Əslində , ilkin parametrlər sənin səhifənə nəzərdə tutduğundan da çox adamın baxmasına və öz komentariyalarını yazmasına yol verir .
(trg)="99"> Just sel põhjusel on tütarlaps Allison kohandanud oma sätteid nii , et tema postitusi saab näha vaid lähedaste sõprade ring .

(src)="91"> Məhz buna görə də , Elison adlı qız öz səhifəsini elə nizamlamışdır ki , onun yazdıqlarını yalnız yaxın dostları oxuya bilsin .
(trg)="100"> „ Mõningatel mu sõpradel oli sõpru , keda ma ei tundnud , ” mainib ta , „ ning ma ei tahtnud , et need võõrad inimesed minu kohta midagi loeksid . ”

(src)="92"> O deyir : « Bəzi dostlarımın elə dostları var ki , mən onları tanımıram və tanımadığım insanların mənim haqqımda oxumalarını istəmirəm » .
(trg)="101"> Ettevaatust läheb vaja ka siis , kui suhtled ainult lähedaste sõpradega .

(src)="93"> Hətta yaxın dostlarla yazışanda belə ehtiyatı əldən vermək olmaz . 21 yaşlı Korrin deyir : « Sən bu cür ünsiyyətə aludə olaraq özün haqqında lazımından artıq məlumat verməyə başlaya bilərsən » .
(trg)="102"> „ Juhul kui oled muutunud sõpradelt kommentaaride saamisest sõltuvaks , ” nendib 21 - aastane Corrine , „ hakkad panema enda kohta rohkem infot üles , kui tohiks . ”

(src)="94"> Unutma ki , İnternetdə şəxsi məlumatların tamamilə qorunması mümkün deyil .
(trg)="103"> Ärgem kunagi unustagem , et mis puutub internetti , siis seal on termin „ privaatsus ” vaid suhteline mõiste .

(src)="95"> Nəyə görə ?
(trg)="104"> Miks ?

(src)="96"> Qven Şurqin O’Kiffi öz kitabında yazır : « Böyük veb - saytlar ehtiyat üçün öz məlumat bazalarının surətini çıxarırlar .
(trg)="105"> „ Suured veebilehed teevad oma andmebaasidest varukoopiad , ” rõhutab Gwenn Schurgin O’Keeffe oma raamatus „ CyberSafe ” , lisades : „ Kõik , mis me küberruumi üles paneme , ei kao sealt tegelikult kunagi .

(src)="97"> Buna görə də , hiperməkana yerləşdirdiyimiz məlumatlar heç vaxt tamamilə məhv olunmur .
(trg)="106"> Meil tuleb võtta seda kui jäävat , sest tõenäoliselt on kusagil olemas koopia ; rumal oleks mõelda , et see nii pole . ”

(src)="98"> Bir şeylə barışmalıyıq ki , İnternetə daxil etdiyimiz məlumat silinmir , haradasa mütləq onun surəti qalır ; başqa cür fikirləşmək ağılsızlıq olardı » ( « CyberSafe » ) .
(src)="99"> VAXT
(trg)="107"> SINU AEG
(trg)="108"> Lisaks privaatsusele võib suure summa rahaga võrrelda ka sinu aega .

(src)="100"> Şəxsi məlumat kimi , vaxtı da böyük məbləğdə pulla müqayisə etmək olar .
(trg)="109"> Mõte on niisiis selles , et ajakasutust tuleb mõistlikult planeerida .

(src)="101"> Buna görə də sənə müəyyən mənada vaxtının büdcəsini tərtib etmək lazımdır .
(trg)="110"> Ja see on üks tõsisemaid väljakutseid , kui jutt on interneti mis tahes kasutusvormist , sealhulgas sotsiaalvõrgustikust .
(trg)="111"> *