# ase/102011250.xml.gz
# az/102011250.xml.gz


(src)="1"> Young People Ask
(trg)="1"> Gənclərin Sualları

(src)="2"> What Should I Know About Social Networking ? ​ — Part 1
(trg)="2"> Sosial şəbəkələr barədə nəyi bilməliyəm ?
(trg)="3"> I hissə

(src)="3"> “ I have friends in other countries , and the best way I can keep in touch with them is by social networking .
(trg)="4"> [ 16 səhifədəki şəkil ]
(trg)="5"> « Mənim başqa ölkələrdə dostlarım var , onlarla əlaqə saxlamağın ən yaxşı yolu isə sosial şəbəkədə ünsiyyət etməkdir .

(src)="4"> I love being able to talk to them even though they’re far , far away . ” ​ — Sue , 17 .
(trg)="6"> Bir - birimizdən çox uzaq olsaq da , danışmaq imkanımızın olması xoşuma gəlir » ( Syu * , 17 yaş ) .

(src)="5"> *
(src)="6"> “ I think social networking is a waste of time , a lazy person’s social life .
(trg)="7"> « Məncə , sosial şəbəkəyə sərf olunan vaxt hədər gedir , bu , daha çox tənbəl adamların ünsiyyət etdiyi bir vasitədir .

(src)="7"> Face - to - face interaction is the only way to maintain friendships . ” ​ — Gregory , 19 .
(trg)="8"> Dostluğu qorumağın yeganə üsulu canlı ünsiyyətdir » ( Qreqori , 19 yaş ) .

(src)="8"> WHICH of the above statements comes closest to reflecting your view ?
(trg)="9"> YUXARIDA gətirilən fikirlərdən hansı sənin nöqteyi - nəzərini əks etdirir ?

(src)="9"> Either way , one thing is certain : Social networking has become hugely popular .
(trg)="10"> Fikirlər müxtəlif olsa da , bir fakt danılmazdır : sosial şəbəkələr çox geniş yayılıb * .

(src)="10"> * Consider this : It took 38 years for radio to reach 50 million users , 13 years for television to attract the same number , and 4 years for the Internet to do so .
(trg)="11"> Bir düşün : radiodinləyicilərinin sayının 50 milyona çatması üçün 38 il tələb olunmuşdur ; televiziya bu saya 13 ilə , İnternet isə 4 ilə nail olmuşdur .

(src)="11"> The social networking site Facebook gained 200 million users in one recent 12 - month period !
(trg)="12"> Sosial şəbəkə saytı olan « Feysbuk » ( Facebook ) istifadəçilərinin sayı isə cəmi 1 il ərzində 200 milyona çatmışdır !

(src)="12"> Mark the following statement true or false :
(trg)="13"> Aşağıdakı fikirlərin düz və ya səhv olduğunu qeyd et :

(src)="13"> Teenagers represent the largest segment of the population using social networking sites . ․ ․ ․ ․ ․
(trg)="14"> Sosial şəbəkələrin istifadəçilərinin böyük qismini gənclər təşkil edir . ․ ․ ․ ․ ․

(src)="14"> True ․ ․ ․ ․ ․
(trg)="15"> Düzdür ․ ․ ․ ․ ․

(src)="15"> False
(trg)="16"> Səhvdir

(src)="16"> Answer : False .
(trg)="17"> Cavab : Səhvdir .

(src)="17"> Nearly two thirds of the users of the most popular social network are 25 years of age or older .
(src)="18"> In 2009 the largest percentage of increase came from those over 55 !
(trg)="18"> Ən geniş yayılmış sosial şəbəkə istifadəçilərinin təxminən üçdə ikisini 25 və ya ondan yuxarı yaşda olanlar təşkil edir . 2009 - cu ildə istifadəçilərin sayı əsasən 55 yaşında olanların sayəsində artdı !

(src)="19"> Nevertheless , millions of youths use social networking sites , and for some it has become the preferred method of communication .
(trg)="19"> Bununla belə , sosial şəbəkələrdən milyonlarla gənclər də istifadə edir və onlardan çoxu ünsiyyətin bu növünə üstünlük verir .

(src)="20"> “ I deactivated my account , ” says a teen named Jessica , “ but then I reactivated it because nobody would contact me by phone .
(trg)="20"> Cessika adlı gənc qız deyir : « Mən öz səhifəmi bağladım , ancaq bir müddətdən sonra yenidən açdım , çünki heç kim məni telefonla arayıb - axtarmırdı .

(src)="21"> It’s as if people forget about you if you’re not on a social network ! ”
(trg)="21"> Adama elə gəlir , sosial şəbəkədən istifadə etməyəndə , hamı səni yaddan çıxarır ! »

(src)="22"> What’s the appeal of social networking ?
(trg)="22"> Sosial şəbəkələrin cəlbedici cəhəti nədədir ?

(src)="23"> The answer is simple : Humans are hardwired to interact with humans .
(trg)="23"> Cavab çox sadədir : təbii olaraq insanın daxilində ünsiyyət etmək tələbatı var .

(src)="24"> And that’s what a social network is all about .
(trg)="24"> Sosial şəbəkələr də elə bunun üçün nəzərdə tutulub .

(src)="25"> Consider why many might be tempted to join one .
(trg)="25"> Gəlin görək , nəyə görə çoxlarında bundan istifadə etmək istəyi yaranır .

(src)="26"> Convenience .
(trg)="26"> Əlverişlidir .

(src)="27"> “ Keeping up with your friends can be hard , but when they’re all on one site , it’s easy ! ” ​ — Leah , 20 .
(trg)="27"> « Dostlarla əlaqə saxlamaq çətindir , ancaq onların hamısının bir saytda olması bunu asanlaşdırır » ( Liya , 20 yaş ) .

(src)="28"> “ I can post a comment and it’s as if I’ve just e - mailed every one of my friends at the same time . ” ​ — Kristine , 20 .
(trg)="28"> « Mən komentariyalarımı yazıram , sanki , onların hamısına eyni vaxtda e - mail göndərmiş oluram » ( Kristin , 20 yaş ) .

(src)="29"> Peer pressure .
(trg)="29"> Həmyaşıdların təzyiqi .

(src)="30"> “ I’m always getting requests to join someone’s list of friends , but I don’t have an account , so I can’t . ” ​ — Natalie , 22 .
(trg)="30"> « Bəziləri məni öz dostları siyahısına daxil etmək istəyirlər , ancaq səhifəm olmadığından bu , mümkün deyil » ( Natali , 22 yaş ) .

(src)="31"> “ When I tell people that I’ve chosen not to have an account , they look at me like , ‘ What’s wrong with you ? ’ ” ​ — Eve , 18 .
(trg)="31"> « Mən deyəndə ki , səhifə açmamaq qərarına gəlmişəm , mənə qəribə baxırlar » ( Eva , 18 ) .

(src)="32"> Media pressure .
(trg)="32"> Kütləvi - informasiya vasitələrinin təzyiqi .

(src)="33"> “ There’s this belief fostered by the media that if you don’t stay superconnected with people , you will have no friends .
(trg)="33"> « Kütləvi - informasiya vasitələri insanların beyninə yeridir ki , hər an , hər yerdə insanlarla əlaqə saxlamasan , heç vaxt dostun olan deyil .

(src)="34"> And having no friends is like having no life .
(trg)="34"> Həyatda dostun yoxdursa , onda onun nə mənası var ? ! »

(src)="35"> So if you’re not social networking , you are nothing . ” ​ — Katrina , 18 .
(trg)="35"> ( Katrina , 18 ) .

(src)="36"> School .
(trg)="36"> Məktəb .

(src)="37"> “ My teachers use a social network .
(trg)="37"> « Müəllimlərimiz sosial şəbəkədən istifadə edirlər .

(src)="38"> Some post messages to tell us when we have a quiz coming up .
(trg)="38"> Onlardan bəziləri yoxlama işinin nə vaxt olacağını xəbər vermək üçün komentariyalarını yazırlar .

(src)="39"> Or with math , for example , if I don’t understand something , I can post a message on my teacher’s Wall and he’ll help me solve the problem online . ” ​ — Marina , 17 .
(trg)="39"> Məsələn , əgər mən riyaziyyatdan nəyisə başa düşməyəndə onu müəllimin səhifəsinə yazıram , o da mənə onlayn rejimində məsələni həll etməkdə kömək edir » ( Marina , 17 yaş ) .

(src)="40"> Work .
(trg)="40"> İş .

(src)="41"> “ People looking for employment use a social network to connect with others .
(trg)="41"> « İş axtaran insanlar başqaları ilə əlaqə saxlamaq üçün sosial şəbəkədən istifadə edirlər .

(src)="42"> Sometimes this helps them find a job . ” ​ — Amy , 20 .
(trg)="42"> Hərdən bu , onlara iş tapmaqda kömək edir » ( Emi , 20 yaş ) .

(src)="43"> “ I use a networking site for my work .
(trg)="43"> « Mən sosial şəbəkədən işim üçün istifadə edirəm .

(src)="44"> It allows clients to see current graphic - design projects I’m working on . ” ​ — David , 21 .
(trg)="44"> Bunun sayəsində müştərilərim hal - hazırda hansı qrafik dizayn layihələri üzərində işlədiyimi görürlər » ( Deyvid , 21 yaş ) .

(src)="45"> Should you have a social networking account ?
(trg)="45"> Sənə sosial şəbəkə səhifəsi açmaq lazımdırmı ?

(src)="46"> If you live at home , that’s for your parents to decide .
(trg)="46"> Valideynlərinlə yaşayırsansa , bu qərarı onlar verir ( Süleymanın məsələləri 6 : 20 ) * .

(src)="47"> * If your parents do not want you to have an account , you should comply with their wishes . ​ — Ephesians 6 : 1 .
(trg)="47"> Əgər onlar sənin səhifə açmağını istəmirlərsə , onlara tabe olmalısan .

(src)="48"> On the other hand , some parents do allow their mature children to use a social networking site ​ — and they supervise their use of it .
(trg)="48"> Digər tərəfdən isə , bəzi valideynlər sağlam düşüncəli və uzaqgörən övladlarına sosial şəbəkə saytlarından istifadə etməyə icazə verirlər , ancaq özləri nəzarət etmək şərtilə .

(src)="49"> If that’s true of your parents , are they invading your privacy by doing so ?
(trg)="49"> Əgər sənin valideynlərin də belə edirsə , bu o deməkdirmi ki , onlar sənin şəxsi həyatına qarışırlar ?

(src)="50"> Not at all !
(trg)="50"> Qətiyyən yox !

(src)="51"> A social network is a powerful tool , and your parents are rightly concerned about how you use it .
(trg)="51"> Sosial şəbəkələr güclü təsirə malikdir , bu səbəbdən , valideynlərinin sənin onlardan necə istifadə etdiyinə görə narahat olmaları normaldır .

(src)="52"> The fact is , social networking ​ — like virtually any use of the Internet — ​ has its dangers .
(trg)="52"> Əslində , necə ki , sosial şəbəkələrin , eləcə də ümumiyyətlə İnternetin təhlükəli yönləri var .

(src)="53"> If your parents allow you to have a social networking account , how can you avoid those dangers ?
(trg)="53"> Əgər valideynlərin sənə səhifə açmağa icazə verirlərsə , sosial şəbəkənin təhlükələrindən neçə qaça bilərsən ?

(src)="54"> Safe “ Driving ”
(trg)="54"> Diqqətli « sür »

(src)="55"> In some ways , using the Internet can be compared to driving a car .
(trg)="55"> İnternetdən istifadə etməyi maşın sürməklə müqayisə etmək olar .

(src)="56"> As you’ve probably noticed , not all who have a license are responsible drivers .
(trg)="56"> Qeyd etmək lazımdır ki , sürücülük vəsiqəsi olan hər kəsi yaxşı sürücü adlandırmaq olmaz .

(src)="57"> In fact , many people have got into horrific accidents because of their carelessness or neglect .
(trg)="57"> Təəssüf ki , bir çoxları öz diqqətsizlikləri və etinasızlıqları ucbatından dəhşətli qəzaya uğramışlar .

(src)="58"> It’s similar with people who use the Internet .
(trg)="58"> Eyni şey İnternet istifadəçiləri ilə də baş verir .

(src)="59"> Some “ drive ” responsibly ; others recklessly .
(trg)="59"> Onlardan bəzilərini məsuliyyətli « sürücü » , digərlərini isə avtoxuliqan adlandırmaq olar .

(src)="60"> If your parents have allowed you to have a social networking account , they are trusting you to navigate a particularly tricky part of cyberspace .
(trg)="60"> Əgər valideynlərin sənə sosial şəbəkədən istifadə etməyə icazə verirlərsə , deməli , onlar sənin hiperməkanın xüsusilə təhlükəli olan sahələrindən baş çıxaracağına etibar edirlər .

(src)="61"> So , what type of “ driver ” have you shown yourself to be ?
(trg)="61"> Bəs sənin haqqında nə demək olar ?

(src)="62"> Have you demonstrated that you “ safeguard practical wisdom and thinking ability ” ? ​ — Proverbs 3 : 21 .
(trg)="62"> Sən « sağlam şüura , dərrakəyə bağlan » an « sürücü » olduğunu sübut etmisənmi ? .

(src)="63"> In this article we will now discuss two aspects of social networking that deserve your serious consideration ​ — your privacy and your time .
(trg)="63"> Bu məqalədə sosial şəbəkədən istifadə ilə bağlı ciddi yanaşmalı olduğun iki məqam araşdırılacaq : 1 ) şəxsi məlumat , 2 ) vaxt .

(src)="64"> The “ Young People Ask ” article in the next issue of Awake !
(trg)="64"> Bu jurnalın növbəti sayının « Gənclərin sualları » rubrikasında qazandığın ad və dostların mövzusu müzakirə olunacaq .

(src)="65"> will discuss your reputation and your friendships .
(src)="66"> YOUR PRIVACY
(trg)="65"> ŞƏXSİ MƏLUMAT
(trg)="66"> Söhbət sosial şəbəkədən gedəndə , yəqin , özün haqqında şəxsi məlumat verib - verməmək çox vaxt heç ağlına da gəlmir .

(src)="67"> Privacy might be the last thing on your mind when it comes to a social network .
(trg)="67"> Məgər sosial şəbəkələrin məqsədi də elə insanları bir - birilə tanış etmək deyil ? !

(src)="68"> After all , isn’t the whole idea to reach out to people ?
(trg)="68"> Ancaq heç bir tədbir görməsən , asanlıqla tələyə düşə bilərsən .

(src)="69"> Nevertheless , not taking precautions can lead to disaster .
(trg)="69"> Bunu növbəti nümunədən görmək olar .

(src)="70"> To illustrate , suppose you had in your possession a large amount of cash .
(trg)="70"> Təsəvvür et ki , sənin böyük miqdarda nəğd pulun var .

(src)="71"> Would you display it for everyone to see as you walked down a public street with your friends ?
(trg)="71"> Dostlarınla adamların çox olduğu küçə ilə gedərkən pulları hamının görməsi üçün əlində tutarsanmı ?
(trg)="72"> Əlbəttə , bu , ağılsızlıq olardı .

(src)="72"> That would be foolish ​ — you’d be asking to be robbed !
(trg)="73"> Sanki , sən öz dilinlə deyirsən : « Qarğa , məndə qoz var ! »

(src)="73"> If you’re smart , you’ll hide your cash where it can’t be seen .
(trg)="74"> Ağıllı adam pulunu elə gizlədər ki , heç kim görməsin .

(src)="74"> Think of your personal information as your cash .
(trg)="75"> İndi isə təsəvvür et ki , pulların sənin şəxsi məlumatlarındır .

(src)="75"> With that in mind , look at the list below and check off the items that you would not feel comfortable advertising to a complete stranger .
(trg)="76"> Bunu nəzərə alaraq , aşağıda gətirilən siyahını nəzərdən keçir və hansı məlumatı ilk qarşına çıxan adama açıb - tökmək istəmədiyini qeyd et :

(src)="76"> ․ ․ ․ ․ ․ my home address
(trg)="77"> ___ ev ünvanım

(src)="77"> ․ ․ ․ ․ ․ my e - mail address
(trg)="78"> ___ elektron ünvanım

(src)="78"> ․ ․ ․ ․ ․ where I attend school
(trg)="79"> ___ oxuduğum məktəb

(src)="79"> ․ ․ ․ ․ ․ the times when I am at home
(trg)="80"> ___ adətən , evdə olduğum vaxtlar

(src)="80"> ․ ․ ․ ․ ․ the times when nobody is at home
(trg)="81"> ___ evdə heç kimin olmadığı vaxtlar

(src)="81"> ․ ․ ․ ․ ․ my photos
(trg)="82"> ___ şəkillərim

(src)="82"> ․ ․ ․ ․ ․ my viewpoints
(trg)="83"> ___ fikirlərim

(src)="83"> ․ ․ ․ ․ ․ my likes and interests
(trg)="84"> ___ xoşladığım şeylər və maraq dairəm

(src)="84"> Even if you’re the world’s greatest extrovert , likely you’d agree that there are at least some things on the above list that shouldn’t be revealed to just anyone .
(trg)="85"> Dünyada ən ünsiyyətcil adam olsan belə , yəqin razılaşacaqsan ki , yuxarıda sadalanan şəxsi məlumatlardan , ən azı , bəzilərini kimə gəldi etibar etmək olmaz .

(src)="85"> But many young people ​ — and adults — ​ have unwittingly shared such details with strangers !
(trg)="86"> Ancaq bir çox gənclər , hətta böyüklər belə özləri haqda bu kimi məlumatları tanımadıqları adamlarla bölüşmüşlər !

(src)="86"> How can you avoid such a pitfall ?
(trg)="87"> Belə bir təhlükədən özünü necə qoruya bilərsən ?

(src)="87"> If your parents allow you to use a social network at all , you need to be thoroughly familiar with its privacy settings ​ — and use them .
(trg)="88"> Əgər valideynlərin sosial şəbəkələrdən istifadə etməyinə etiraz etmirlərsə , şəxsi məlumatlarla bağlı parametrlərlə yaxşı - yaxşı tanış olmalı və onlardan istifadə etməlisən .

(src)="88"> Don’t leave it up to the networking site to protect your privacy .
(trg)="89"> Sosial - saytın sənin şəxsi məlumatlarını qoruyacağına ümid etmə .

(src)="89"> The fact is , the default settings it provides may allow more people to see and comment on your page than you may realize .
(src)="90"> That’s one reason why a girl named Allison customized her settings so that only her close circle of friends could see her posts .
(trg)="90"> Əslində , ilkin parametrlər sənin səhifənə nəzərdə tutduğundan da çox adamın baxmasına və öz komentariyalarını yazmasına yol verir .

(src)="91"> “ Some of my friends had friends that I didn’t know , ” she says , “ and I didn’t want those strangers reading about me . ”
(trg)="91"> Məhz buna görə də , Elison adlı qız öz səhifəsini elə nizamlamışdır ki , onun yazdıqlarını yalnız yaxın dostları oxuya bilsin .

(src)="92"> Even if you communicate only with your close friends , you need to be careful .
(trg)="92"> O deyir : « Bəzi dostlarımın elə dostları var ki , mən onları tanımıram və tanımadığım insanların mənim haqqımda oxumalarını istəmirəm » .

(src)="93"> “ You can become addicted to getting comments from your friends , ” says 21 - year - old Corrine , “ so you start putting more information about yourself out there than you should . ”
(trg)="93"> Hətta yaxın dostlarla yazışanda belə ehtiyatı əldən vermək olmaz . 21 yaşlı Korrin deyir : « Sən bu cür ünsiyyətə aludə olaraq özün haqqında lazımından artıq məlumat verməyə başlaya bilərsən » .

(src)="94"> Always remember that when it comes to the Internet , “ privacy ” is merely a relative term .
(trg)="94"> Unutma ki , İnternetdə şəxsi məlumatların tamamilə qorunması mümkün deyil .

(src)="95"> Why ?
(trg)="95"> Nəyə görə ?

(src)="96"> “ Large Web sites back up their databases , ” points out Gwenn Schurgin O’Keeffe in her book CyberSafe , adding : “ What we put on cyberspace never truly goes away .
(trg)="96"> Qven Şurqin O’Kiffi öz kitabında yazır : « Böyük veb - saytlar ehtiyat üçün öz məlumat bazalarının surətini çıxarırlar .

(src)="97"> We have to consider it permanent because there is likely a copy somewhere ; to think otherwise is foolish . ”
(trg)="97"> Buna görə də , hiperməkana yerləşdirdiyimiz məlumatlar heç vaxt tamamilə məhv olunmur .

(src)="98"> YOUR TIME
(src)="99"> Not only your privacy but also your time can be compared to a large amount of cash .
(trg)="98"> Bir şeylə barışmalıyıq ki , İnternetə daxil etdiyimiz məlumat silinmir , haradasa mütləq onun surəti qalır ; başqa cür fikirləşmək ağılsızlıq olardı » ( « CyberSafe » ) .
(trg)="99"> VAXT

(src)="100"> In a sense , then , you need to budget your time .
(trg)="100"> Şəxsi məlumat kimi , vaxtı da böyük məbləğdə pulla müqayisə etmək olar .

(src)="101"> And that’s one of the greatest challenges when it comes to any use of the Internet , including social networking .
(trg)="101"> Buna görə də sənə müəyyən mənada vaxtının büdcəsini tərtib etmək lazımdır .

(src)="102"> *
(src)="103"> “ So often I have said , ‘ I am going to get on it for just a minute . ’
(trg)="102"> İnternetdən , eləcə də sosial şəbəkədən istifadəyə gəldikdə bunu etmək olduqca çətindir * .

(src)="104"> An hour later , I’m still online . ” ​ — Amanda , 18 .
(trg)="103"> « Həmişə öz - özümə deyirdim : “ Sadəcə bir dəqiqə baxıb , çıxıram ” , bir də görürdüm , artıq bir saatdır ki , İnternetdəyəm » ( Amanda , 18 yaş ) .

(src)="105"> “ I was addicted .
(trg)="104"> « Məndə İnternetdən asılılıq yaranmışdı .

(src)="106"> Every time I got home from school , I would spend hours checking what some people said about my posts and looking at their posts . ​ — Cara , 16 .
(trg)="105"> Məktəbdən evə gələn kimi saatlarla oturub mənə gələn cavabları və başqalarının bir - birinə yazdıqlarını oxuyurdum » ( Kara , 16 yaş ) .