# af/101992284.xml.gz
# ts/101992284.xml.gz


(src)="1"> Wiggelary — Wetenskaplik of bonatuurlik ?
(trg)="1"> Ku Femba — I Sayense Kumbe I Vungoma ?

(src)="2"> “ DIS ongelooflik ! ”
(trg)="2"> “ WA hlamarisa ! ”

(src)="3"> het ’ n melkboer in die Midde - Weste van die Verenigde State uitgeroep . ’ n Dun persketak het wild in sy hande rondgeruk .
(trg)="4"> Nhonganyana yitsongo yo lala a yi ri karhi yi tsekatseka yi hundzuluka - hundzuluka emavokweni ya yena .

(src)="4"> Hy het met sy naels in die bas ingegrawe om die tak stil te hou , maar die afwaartse krag was te sterk .
(trg)="5"> A dzima min’wala yakwe eka nhonga leswaku yi nga tsekatseki , kambe matimba ya le hansi a ma ri ni ntamu swinene .

(src)="5"> “ Daar het selfs stukkies bas in my hande agtergebly , ” het hy verbluf uitgeroep .
(trg)="6"> U hefemulele henhla hi ku hlamala a ku , “ Ku salele ni swiphemunyana swa mahanti emavokweni ya mina . ”

(src)="6"> Hy was later nog meer verstom toe hy water gevind het deur op die presiese plek te grawe wat deur die tak uitgewys is .
(trg)="7"> U tlhele a hlamala swinene loko a cela a kuma mati eka yona ndhawu leyi nhonga a yi kombetele eka yona .

(src)="7"> Wat was hier aan die gang ?
(trg)="8"> A ku humelela yini laha ?

(src)="8"> Die boer was besig om wiggelary , of waterwysing , te beoefen .
(trg)="9"> N’wamapurasi a a endla leswi hakanyingi swi vitaniwaka ku femba mati , vuloyi byo femba mati , kumbe ku kuma mati hi masalamusi .

(src)="9"> Die wiggelaar hou dikwels ’ n mikstok in sy hande en loop heen en weer , terwyl hy op sy soektog na water konsentreer .
(trg)="10"> Hakanyingi mufembi u khoma rhavi leri nga ni xivumbeko xa foroko ivi a famba - famba , a khomeke swinene hi ku femba mati .

(src)="10"> Sy wiggelstok sal moontlik eensklaps eienaardig reageer .
(trg)="11"> Xikan’we - kan’we , nhonga yakwe yo femba yi nga ha sungula ku tsekatseka .

(src)="11"> Sommige stokke ruk afwaarts , ander skiet opwaarts en tref selfs die wiggelaar se gesig of bors , terwyl ander stokke skaars beweeg .
(trg)="12"> Tinhonga tin’wana ti tsekatseka ti kombetela emisaveni , tin’wana ti tlulela ehenhla , hambi ku ri ku ba xikandza kumbe xifuva xa mufembi , kasi tin’wana to yima ti tiya ti nga tsekatseki .

(src)="12"> In enige van hierdie gevalle meen die wiggelaar dat daar water onder die grond is .
(trg)="13"> Eka swiendlakalo swo tano , mufembi wa swi twa leswaku ku ni mati le hansi .

(src)="13"> Wiggelary word wêreldwyd beoefen .
(trg)="14"> Vufembi bya mati byi endliwa emisaveni hinkwayo .

(src)="14"> Volgens een skatting is daar in die Verenigde State alleen sowat 25 000 wiggelaars wat hulle bedryf beoefen .
(trg)="15"> Hi ku ya hi ndzinganyeto wun’wana , kwalomu ka 25 000 wa vafembi va mati va swi endla le United States ntsena .

(src)="15"> Is dit wetenskaplik ?
(trg)="16"> Xana I Swa Sayense ?

(src)="16"> Is daar die een of ander wetenskaplike beginsel wat wiggelary laat werk ?
(trg)="17"> Xana ku na milawu yo karhi ya sayense leyi endlaka ntirho lowu wo femba mati wu humelela ?

(src)="17"> Dit is al lank ’ n omstrede vraag .
(trg)="18"> Xivutiso lexi ku kanetaniwe ha xona swinene .

(src)="18"> The Watchtower het meer as 70 jaar gelede só daaroor geredeneer : “ Ons wil nie enige natuurwette ignoreer nie , maar dit klink darem baie vreemd dat ’ n klein straaltjie water wat vyf of ses meter onder die aarde se oppervlak vloei genoeg magnetiese krag het om ’ n wilgertak te laat buig , terwyl ’ n hele spruit water geen uitwerking op daardie selfde stok het nie . . . .
(trg)="19"> Ku tlula 70 wa malembe lama hundzeke , magazini wa Xihondzo xo Rindza wu vule leswi : “ A hi swi lavi ku va ni langutelo ro honisa milawu ya ntumbuluko , kasi swi tikomba swi nga ri swa ntolovelo leswaku matinyana lama khulukaka lama nga ehansi ka misava kwalomu ka timitara ta ntlhanu kumbe tsevu ma nga va ni matimba yo petsa nhonga , kasi mpimo lowu ringanaka wa mati wolawo lama khulukaka a wu yi petsi nhonga yoleyo loko yo nghenisiwa endzeni ka wona . . . .

(src)="19"> Daar moet dus iets anders as natuurwette aan die werk wees . ”
(trg)="20"> Xisweswo ku fanele ku ri ni nchumu wo karhi ku tlula ku tirha ka milawu ya ntumbuluko . ”

(src)="20"> Talle wiggelaars hou nogtans vol dat wiggelary ’ n wetenskap is .
(trg)="21"> Hambi swi ri tano , vafembi va mati vo tala va yima hi leri nge ku femba loku i ka sayense .

(src)="21"> Trouens , die Amerikaanse wiggelaarsvereniging noem hulleself “ ’ n opvoedkundige en wetenskaplike vereniging sonder winsbejag ” .
(trg)="22"> Entiyisweni , Vandla ra Vafembi va Mati ra le Amerika ri tivitana “ Vandla leri nga endliki bindzu , ra dyondzo ni ra sayense . ”

(src)="22"> Deur die jare heen het talle wetenskaplikes na vore gekom om hulle op die een of ander nuwe vertakking van die wetenskap te beroep om te verduidelik hoe wiggelary werk .
(trg)="23"> Emalembeni yo tala , vativi va sayense vo tala va lave leswaku sayense ya muxaka wun’wana lowuntshwa yi hlamusela ku femba loku .

(src)="23"> In die 18de eeu was dit “ uitstralings ” van atoomdeeltjies wat wiggelary laat werk het .
(trg)="24"> Hi va - 1700 a ku ri “ swihlovo ” swa swiphemu swa athomo leswi a swi endla ku femba loku ku humelela .

(src)="24"> In die 19de eeu was dit elektrisiteit .
(trg)="25"> Hi va - 1800 a ku ri gezi .

(src)="25"> In ons eeu was dit al alles van radioaktiwiteit tot elektromagnetisme tot menslike sielkunde .
(trg)="26"> Eka lembe xidzana ra hina ku ve ntivo - mianakanyo ya nkoka - nsimbhi .

(src)="26"> Meer onlangs , in 1979 , het die hoogaangeskrewe tydskrif New Scientist teorieë oor wiggelary gepubliseer wat oënskynlik aanvaarbaar was . ’ n Kenner op die gebied van energiebehoud , asook ’ n geoloog , het bespiegel dat die mens se liggaam self dalk baie gevoelig is vir geringe veranderinge in elektriese , magnetiese of elektromagnetiese velde wat deur ondergrondse water of erts veroorsaak word .
(trg)="27"> Sweswinyana , hi 1979 magazini lowu dumeke swinene wa New Scientist wu kandziyise tidyondzo leti vonakaka ti twala mayelana ni ku femba mati .
(trg)="28"> Mutivi wa ta matimba ya swilo ni mutivi wa ntivo - misava va ringanyete leswaku miri wa munhu hi woxe wu nga ha twa swilo hi ndlela ya matimba swinene eka ku hundzuka loku nga vonakiki etimhakeni ta nkoka - nsimbi loku vangiwaka hi mati kumbe nhumbu leyi nga ehansi ka misava .

(src)="27"> *
(trg)="29"> *

(src)="28"> Maar sulke teorieë word nie algemeen onder wetenskaplikes aanvaar nie .
(trg)="30"> Kambe tidyondzo to tano a ti amukeriwanga hi vativi va sayense vo tala .

(src)="29"> Trouens , in The Encyclopedia Americana verwerp wetenskaplikes E .
(trg)="31"> Entiyisweni , eka The Encyclopedia Americana , vativi va sayense va le Yunivhesiti ya Harvard , E .

(src)="30"> Z .
(trg)="32"> Z .

(src)="31"> Vogt en L .
(trg)="33"> Vogt na L .

(src)="32"> K .
(trg)="34"> K .

(src)="33"> Barrett , wat aan die Harvard - universiteit verbonde is , wiggelary deur te sê : “ Beheerde veldproewe en laboratoriumtoetse kon nie die geldigheid van wiggelary bevestig nie , en volgens wetenskaplike vereistes is dit nie werklik op feite gebaseer nie . ”
(trg)="35"> Barrett va kanete ku femba mati hi ndlela leyi : “ Swivandla swa vukambisisi ni minkambisiso ya le tilaborotari yi tsandzekile ku kombisa ku tiyiseka ka ku femba mati , naswona hi ku ya hi milawu ya sayense mukhuva lowu kahle - kahle a wu na xisekelo lexi twalaka . ”

(src)="34"> In November 1990 het wiggelaars aan 720 eksperimente in Kassel , Duitsland , deelgeneem .
(trg)="36"> Hi November 1990 , vafembi va mati va endle minkambisiso ya 720 le Kassel , Jarimani .

(src)="35"> Hoewel hulle tevrede was met die voorwaardes van die toetse en vol vertroue was dat hulle sou slaag , het die wiggelaars misluk ; hulle het net toevallige suksesse met die opsporing van ondergrondse water en metale behaal .
(trg)="37"> Hambi leswi a va enerisekile hi minkambisiso ni ku tiyiseka leswaku va ta humelela , vafembi va mati va tsandzekile ; ku humelela ka kona a ko tshika ku endlekile loko va ri karhi va femba mati ni swicelwa .

(src)="36"> Die maandblad Naturwissenschaftliche Rundschau het tot die gevolgtrekking gekom dat wiggelary , wanneer dit op ’ n wetenskaplike grondslag beoordeel word , “ so betroubaar [ is ] as om ’ n muntstuk op te skiet ” .
(trg)="38"> Magazini wa n’hweti na n’hweti Naturwissenschaftliche Rundschau wu hete hi leswaku loko ku femba loku ka mati ku kambisisiwa hi sayense ko “ fana ni ku vhumbha ndlela leyi xingwece xi nga ta tshamisisa xiswona loko xi rhendzelekisiwa . ”

(src)="37"> Ander soortgelyke eksperimente het dieselfde uitslag gehad .
(trg)="39"> Minkambisiso yin’wana yo tano yi fikeleke makumu lama fanaka .

(src)="38"> Wiggelaars verklaar sulke mislukkings met eienaardige verduidelikings .
(trg)="40"> Vafembi va hlamusela ku hluleka ka vona hi ndlela yoleyo hi marito lama nga twisisekiki .

(src)="39"> Sommige kla byvoorbeeld dat die toetse hulle aan hulle vermoëns laat twyfel of veroorsaak dat hulle water soek om redes wat nie reg of ernstig genoeg is nie .
(trg)="41"> Hi xikombiso , van’wana va vilela hi leswaku minkambisiso yi va endla va nga ha byi tshembi vuswikoti bya vona kumbe yi va endla va femba hi minsusumeto leyi hoxeke kumbe leyi nga riki ya nkoka ngopfu .

(src)="40"> Hulle beweer dat sulke faktore veroorsaak dat hulle hulle vermoëns tydelik verloor .
(trg)="42"> Va vula leswaku sweswo swi va endla va lahlekeriwa hi matimba ya vona swa xinkarhana .

(src)="41"> Trouens , etlike wiggelaars het , ná ’ n leeftyd van suksesvolle wiggelary , gevind dat dit juis die keer is wanneer hulle werklik hulle saak moet bewys dat hulle vermoëns skielik verdwyn — of dat dit hulle mislei .
(trg)="43"> Entiyisweni , nhlayo ya vafembi va mati va kume leswaku va heta nkarhi wo tala evuton’wini va ri kari va humelela eku fembeni ka mati kambe loko va fanele ku kombisa vanhu , matimba ya vona ya nyamalala xikan’we - kan’we — kumbe ya va endlisa swihoxo .

(src)="42"> Sommige kom dus tot die gevolgtrekking dat die mag wat wiggelary beheer ’ n sonderlinge sin vir humor het .
(trg)="44"> Xisweswo van’wana va hete hi leswaku matimba lama lawulaka ku femba mati ma tlanga hi vanhu .

(src)="43"> Klink dit vir jou wetenskaplik ?
(trg)="45"> Xana leswi , eka wena swi twala tanihi sayense ?

(src)="44"> Natuurkragte ( dié wat deur wetenskaplike metodes gemeet kan word ) het per slot van rekening nie ’ n sin vir humor nie , of dit nou sonderling is of nie ; en hulle is ook nie wispelturig nie .
(trg)="46"> Phela , matimba ya ntumbuluko ( lama kambisisiwaka hi tindlela ta sayense ) a ma tlangi hi vanhu ; naswona a ma cinca - cinci .

(src)="45"> Hulle is bestendig .
(trg)="47"> A ma hundzuki .

(src)="46"> Hulle verander nie volgens die gemoedstemming , denkwyse of motiewe van diegene wat hulle toets of meet nie .
(trg)="48"> A ma na swipfukela , ku cinca ka mianakanyo , kumbe swikongomelo swo fana ni swa lava ma kambelaka kumbe lava ma pimaka .

(src)="47"> Vir die meeste wetenskaplikes is wiggelary dus niks anders as ’ n bygeloof nie .
(trg)="49"> Xisweswo , eka vativi va sayense vo tala ku femba mati i vukholwa - hava ntsena .

(src)="48"> Om die waarheid te sê , selfs vooraanstaande wiggelaars het al erken dat geen krag wat aan die wetenskap bekend is vir wiggelary verantwoordelik kan wees nie .
(trg)="50"> Entiyisweni , hambi ku ri vafembi lava dumeke va pfumerile leswaku ku hava matimba lama tiviwaka ya sayense lawa ku nga vuriwaka leswaku ya tirha eka vufembi bya mati .

(src)="49"> Is dit ’ n bedrogspul ?
(trg)="51"> Xana Ko Va Vunwa ?

(src)="50"> Maar beteken die feit dat daar geen wetenskaplike verduidelik daarvoor is nie dat alle opgetekende gevalle van suksesvolle wiggelary óf ’ n merkwaardige toeval , óf ’ n volkome bedrogspul is ?
(trg)="52"> Kambe xana ku pfumaleka ka nhlamuselo ya sayense swi vula leswaku swiviko hinkwaswo swa vufembi lebyi humeleleke i swiendlo leswi xiyekaka leswi ngo tshika swi tiendlekerile kumbe ko va mavunwa ?

(src)="51"> Wat van die boer se ervaring wat vroeër gemeld is ?
(src)="52"> Was dit blote toeval , ’ n uitsonderlike geval ?
(trg)="53"> Ku vuriwa yini hi ntokoto wa n’wamapurasi la boxiweke eku sunguleni — xana a ko va mhaka yakwe ntsena , leyi endlekeke hi nkateko ntsena ?

(src)="53"> Die gebied van wiggelary het al inderdaad tallose verhale ter stawing van wiggelary opgelewer . ’ n Vrou in Vermont het byvoorbeeld ’ n wiggelaar laat kom toe die watervoorsiening na haar huis afgesny is .
(trg)="54"> Entiyisweni , mhaka leyi ya vufembi yi ni switori swa ntsandza - vahlayi leswi tiyisisiweke kahle .
(trg)="55"> Hi xikombiso , wansati un’wana le Vermont u vitane mufembi wa mati loko mati ya nga ha fiki ekaya rakwe .

(src)="54"> Blykbaar het ’ n lang pyp wat van ’ n verafgeleë fontein na die huis loop , begin lek .
(trg)="56"> Swi tikomba onge phayiphi yo leha leyi fambaka ku suka le xihlobyeni lexi nga le kule yi ya nghena endlwini a yi pfuta .

(src)="55"> Die vrou het nie eens geweet waar die pyp lê nie — dit is 30 jaar tevore onder die grond gelê — wat nog te sê waar die gekraakte deel kon wees .
(trg)="57"> Wansati loyi a nga swi tivi ni leswaku phayiphi leyi yi le kwihi — a yi celeriwe 30 wa malembe lama hundzeke — hi nga ha vuli leswaku ndhawu leyi boxekeke yi nga va kwihi .

(src)="56"> Maar die wiggelaar het sy wiggelstok in sy gedagtes geraadpleeg , en dit het oor ’ n sekere plek op en af beweeg .
(trg)="58"> Kambe mufembi u vutise nhonga yakwe hi mianakanyo , ivi yi tlula - tlula eka ndhawu yo karhi .

(src)="57"> Die lekkende stuk pyp is 15 sentimeter daarvandaan gevind .
(trg)="59"> Tisentimitara ta 15 ku suka kwalaho va kume xiphemu xa phayiphi lexi pfutaka .

(src)="58"> Die bekendste storie is waarskynlik die een oor die bekende Amerikaanse wiggelaar Henry Gross .
(trg)="60"> Kumbexana xitori lexi nga duma ngopfu i xa mufembi wa le Amerika , Henry Gross .

(src)="59"> Geoloë was daarvan oortuig dat daar geen ondergrondse vars water in Bermuda is nie .
(trg)="61"> Vativi va ntivo - misava a va tiyiseka leswaku ku nge kumeki mati yo tenga ehansi ka misava le Bermuda .

(src)="60"> The Saturday Evening Post het berig : “ Gross het ’ n kaart van Bermuda by [ die romanskrywer Kenneth ] Roberts se huis in Kennebunkport , Maine , oopgesprei en , nadat hy sy wiggelstok daaroor beweeg het , drie plekke aangedui waar daar vars water is . . .
(trg)="62"> The Saturday Evening Post ya vika : “ Gross u andlale mepe wa Bermuda ekaya ra [ mutsari wa tibuku , Kenneth ] Roberts le Kennebunkport , Maine , ivi a fambisa nhonga yakwe yo hlahluva ehenhla ka wona , a fungha tindhawu tinharhu laha a ku ta kumiwa mati yo tenga kona . . .

(src)="61"> Om sy bevindings te bevestig , het Gross en Roberts na Bermuda gevlieg , die regering oorreed om boortoerusting aan hulle te voorsien en aan die werk gespring .
(trg)="63"> Leswaku va kambela leswi a swi kumeke , Gross na Roberts va fambe hi xihaha - mpfhuka va ya le Bermuda , va kombela hulumendhe leswaku yi va nyika swilo swo cela , ivi va nghena ehansi va tirha .

(src)="62"> Soos Gross voorspel het , het al drie boorgate ’ n paar maande later , in April 1950 , water gelewer . ”
(trg)="64"> Endzhaku ka tin’hweti ti nga ri tingani , hi April 1950 , swihlovo hinkwaswo swinharhu swi humelerile , hi laha Gross a vuleke ha kona . ”

(src)="63"> Wiggelaars beweer dat hulle al water vir duisende boorgate opgespoor het .
(trg)="65"> Vafembi va vula leswaku va kume mati ya swihlovo swo tala ngopfu .

(src)="64"> Verslaggewers wat wiggelaars al vergesel het , het gesien hoe die stokke so wild rondruk dat die wiggelaar se hande vol blase was en het gehoor hoe wiggelaars selfs voorspel hoe diep onder die grond die water is .
(trg)="66"> Vaviki va fambe ni vafembi va mati , va ti vonile tinhonga ti tsekatseka hi ndlela ya matimba ngopfu lerova mavoko ya mufembi ya huma timbhonya , naswona va twe vafembi va mati va vhumba hambi ku ri vuenti bya mati lama nge hansi .

(src)="65"> Hulle het al gesien hoe die boorgate gesink word en hoe die voorspellings bewaarheid word .
(trg)="67"> Va vone swihlovo swi ceriwa naswona ku vhumba ka vona ku hetiseka .

(src)="66"> Hoewel die wetenskap nie grondige redes kan voorsien oor waarom hierdie verskynsel werk nie , werk dit beslis — altans soms , vir sommige mense .
(trg)="68"> Hambi leswi sayense yi nga ha vaka yi nga nyikeli swivangelo leswi tiyeke swa leswaku ha yini mukhuva lowu wu tirha , wona kahle - kahle wa tirha — eka vanhu van’wana , hi minkarhi yin’wana .

(src)="67"> Waarom ?
(trg)="69"> Ha yini ?

(src)="68"> ’ n Onthullende geskiedenis
(trg)="70"> Matimu Lama Swi Paluxaka

(src)="69"> Die geskiedenis van wiggelary onthul in hierdie opsig nogal baie .
(trg)="71"> Matimu ya ku femba ka mati ma paluxa swo tala emhakeni leyi .

(src)="70"> Die gebruik bestaan heel moontlik al duisende jare lank .
(trg)="72"> Mukhuva lowu swi nga endleka wu hete magidi ya malembe wu ri kona .

(src)="71"> Maar toe die 16de - eeuse geneesheer Georgius Agricola sy betekenisvolle werk oor mynbou , De Re Metallica , geskryf het , dat die eerste gedetailleerde beskrywing van wiggelary opgeteken is .
(trg)="73"> Kambe ku endliwe rhekhodo yo sungula ha wona ya nhlamuselo leyi naveke hi lembe xindzana ra vu - 16 , loko dokodela Georgius Agricola a tsala De Re Metallica , buku - nkulu yakwe ya ta mugodi wa swicelwa .

(src)="72"> Duitse myners het dié metode gebruik om ertsare op te spoor .
(trg)="74"> Vatirhi va le migodini le Jarimani a va tirhisa mukhuva lowu leswaku va kuma mintila ya xicelwa xa nhumbu .

(src)="73"> Maar daar was selfs toe al onenigheid oor die vraag of wiggelary ’ n natuurlike of ’ n okkulte verskynsel is .
(trg)="75"> Kambe , hambi enkarhini wolowo a ku ri na njhekanjhekisano emhakeni ya leswaku xana ku femba mati a ku ri mukhuva wa ntumbuluko kumbe wa vungoma .

(src)="74"> Agricola het gesê dat sommige teen die gebruik beswaar maak , aangesien “ die takke [ wiggelstokke ] nie vir almal beweeg nie , maar net vir diegene wat towerspreuke of slimstreke gebruik ” .
(trg)="76"> Agricola u xiye leswaku van’wana a va kanetana ni mukhuva lowu , tanihi leswi “ marhavi [ tinhonga to femba ] a ma nga tsekatseki eka munhu un’wana ni un’wana , kambe ntsena eka lava va vulavulelaka swo karhi va ri ni vutshila . ”

(src)="75"> Namate die gebruik van wiggelary deur Europa versprei het , het die onenigheid daarmee saam versprei .
(trg)="77"> Loko vufembi lebyi byi ya byi andza le Yuropa , na wona njhekanjhekisano wu hangalake na byona .

(src)="76"> Martin Luther het dit veroordeel , en ander kerkleiers het later dieselfde gedoen .
(trg)="78"> Martin Luther u byi sorile , ivi varhangeri va tikereke tin’wana va landzela na vona .

(src)="77"> Om sulke geestelikes te paai , het sommige wiggelaars hulle stokke laat doop , en hulle het hulle Drie - enige God aangeroep wanneer hulle wiggelary beoefen het .
(trg)="79"> Leswaku va tsakisa vafundhisi vo tano , vafembi van’wana va teke tinhonga ta vona ti ya khuvuriwa , ivi va vitana ni Xikwembu xa vona xa Vunharhu - un’we .

(src)="78"> Vir baie wiggelaars was dit nie genoeg om na water of minerale te soek nie .
(trg)="80"> Eka vafembi vo tala , a swi nga heleli eku fembeni mati ni swicelwa ntsena .

(src)="79"> Hulle het al hoe meer gebruike vir die wiggelstok gevind .
(trg)="81"> Va kumele nhonga ya vona mintirho leyi engetelekeke .

(src)="80"> In die 17de - eeuse Frankryk het Jacques Aymar wiggelary begin gebruik om misdadigers op te spoor !
(trg)="82"> Le Furwa , hi lembe xidzana ra vu - 17 , Jacques Aymar u sungule ku femba leswaku a kuma swigevenga !

(src)="81"> Blykbaar was hy eendag besig om water te soek toe sy wiggelstok by die graf van ’ n vermoorde vrou skielik wild begin rondruk het .
(trg)="83"> Ku vikiwa leswaku , siku rin’wana loko a ri karhi a femba mati , nhonga yakwe yi tlulatlule swinene yi kombetela esirheni ra wansati la nga dlayiwa .

(src)="82"> Die stok het skielik in die rigting van die vrou se man gewys , wat hom toe vinnig uit die voete gemaak het .
(trg)="84"> Kutani nhonga yoleyo yi kombetele nuna wa wansati yoloye , loyi xikan’we - kan’we a nga sungula ku tsutsuma .

(src)="83"> Aymar — en baie navolgers — het die wiggelstok gebruik om misdadigers deur die hele Europa op te spoor .
(trg)="85"> Aymar — ni van’wana lava n’wi encisaka — va tirhise tinhonga to femba ku femba swigevenga le Yuropa hinkwaro .

(src)="84"> Katolieke selote het selfs Aymar en sy wiggelstok se hulp ingeroep om Protestante op te spoor wat volgens hulle vermoor moes word .
(trg)="86"> Makhatoliki lama hisekeka ma kale ma rhuma Aymar ni nhonga yakwe yo femba mati leswaku a va pfuna ku hlota Maprotestente leswaku va ma dlaya .

(src)="85"> Die verband met die okkulte
(trg)="87"> Ku Fambisana Ni Vungoma

(src)="86"> Dit is glad nie vreemd nie dat daar selfs in Aymar se dag “ kenners ” was wat gedink het dat hulle sulke verskynsels wetenskaplik kon verklaar .
(trg)="88"> A swi hlamarisi leswi hambi ku ri enkarhini wa Aymar a ku ri ni “ vatshila ” lava a va anakanya leswaku va nga hlamusela swiendlo leswi hi sayense .

(src)="87"> Hulle het bespiegel dat Aymar se wiggelstok geheimsinnige “ uitstralings ” eie aan moordenaars opgevang het , iets wat hulle “ moordmaterie ” genoem het .
(trg)="89"> Va dyondzise leswaku nhonga ya Aymar a yi kuma “ swihlovo ” swa xihundla swa vadlayi leswi va swi vuleke “ switiko swa vudlayi . ”

(src)="88"> Maar Aymar se wiggelary het ongetwyfeld weinig met die wetenskap te doen gehad .
(trg)="90"> Hambi swi ri tano , swi le rivaleni leswaku swiendlo swa Aymar a swi fambisani ngopfu na sayense .

(src)="89"> Die mag wat Aymar se wiggelary beheer het , was intelligent .
(trg)="91"> Matimba lama a ma lawula leswi Aymar a a swi endla a ku ri vutlharhi .

(src)="90"> Dit kon misdadigers uitken , ’ n Protestant van ’ n Katoliek onderskei , asook water en minerale opspoor .
(trg)="92"> A yi kota ku kuma swigevenga , yi hlawula Maprotestente eka Makhatoliki , yi kuma mati xikan’we ni swicelwa .

(src)="91"> Die vraag ontstaan ook hoe enigiets anders as ’ n intelligente mag beheer oor wiggelary op ’ n kaart kan hê , waar die stok waterbronne bloot op ’ n kaart van ’ n verafgeleë plek aanwys .
(trg)="93"> Hi ku fanana , xana ku nga va na yini xin’wana handle ka matimba yo tlhariha lama lawulaka ku femba emepeni , laha nhonga yi kombetelaka swihlovo swa mati emepeni wunene wa ndhawu ya le kule ?

(src)="92"> Sommige wiggelaars het al verlore beursies , paspoorte , juweliersware en selfs mense gevind deur wiggelary met ’ n swaaiende slinger oor ’ n kaart te beoefen .
(trg)="94"> Vafembi van’wana va kume swipaci leswi lahlekeke , maphepha yo hundzela ematikweni mambe , swin’wetsin’wetsi , hambi ku ri ku femba vanhu hi ku veka xidewuli ( pendulum ) ehenhla ka mepe .

(src)="93"> Sommige mense hou die wiggelinstrument dop om te sien of dit ja of nee op vrae antwoord .
(trg)="95"> Van’wana va languta eka switirho swo femba leswaku va kuma nhlamulo eka swivutiso leswi lavaka ina kumbe e - e .

(src)="94"> In die sestigerjare het sommige Amerikaanse seesoldate wiggelstokke in Viëtnam gebruik om tonnels , landmyne en fopmyne op te spoor .
(trg)="96"> Hi va - 1960 Masocha ya le Lwandle ya U.S . a ma tirhisa tinhonga to femba mati ku kuma mihocho , migodi ya swicelwa , ni mintlhamu leyitsongonyana le Vietnam .

(src)="95"> Vandag is die wiggelstok ’ n baie gewilde instrument van die paranormale .
(trg)="97"> Namuntlha , nhonga yo femba yi ya yi duma swinene tanihi xitirho xa matimba lama hundzaka ya ntumbuluko .

(src)="96"> Dit word gebruik om die toekoms te voorspel , om ‘ spoke ’ te soek en om mense se ‘ vorige lewe ’ te ondersoek .
(trg)="98"> Yi tirhiseriwa ku vhumbha vumundzuku , ku lava ‘ swipuku , ’ ni ku kambisisa ‘ vutomi bya nkarhi lowu hundzeke . ’

(src)="97"> Skrywer Ben G .
(trg)="99"> Mutsari Ben G .

(src)="98"> Hester was oorspronklik van mening dat wiggelary bloot ’ n “ fisiese verskynsel [ is ] wat nog net nie deur mense verstaan is nie ” .
(trg)="100"> Hester eku sunguleni a tshemba leswaku ku femba a ku ri “ endlelo ra ntumbuluko leri nga siki twisisiwaka . ”

(src)="99"> Maar nadat hy die onderwerp agt jaar lank ondersoek het , het hy die boek Dowsing — an Exposé of Hidden Occult Forces geskryf .
(trg)="101"> Kambe endzhaku ka nhungu wa malembe a ri karhi a kambisisa mhaka leyi , u tsale buku leyi nge Dowsing — an Exposé of Hidden Occult Forces .

(src)="100"> Daarin vereenselwig hy die wiggelstok met sulke dinge soos Ouijaborde .
(trg)="102"> Eka yona u ringanisa nhonga yo femba ni swilo swo kota tibodo ta Ouija .