# af/102013000.xml.gz
# kqn/102013000.xml.gz


(src)="1"> Inhoudsopgawe
(trg)="1"> Biji mu Kino

(src)="2"> © 2013 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania .
(trg)="2"> January 2013
(trg)="3"> © 2013 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania .

(src)="3"> Alle regte voorbehou .
(trg)="4"> All rights reserved .

(src)="4"> 3 Ons beskou die wêreld
(trg)="6"> 3 Bibena Kumweka mu Ntanda

(src)="5"> 4 Hulp vir die gesin
(trg)="7"> 4 Bya Kukwasha Kisemi

(src)="6"> Hoe om met jou tiener te kommunikeer
(trg)="8"> Bya Kwisamba na Bakinsombonsombo

(src)="7"> 6 Onderhoud
(trg)="9"> 6 Mwisambo wa Mepuzho

(src)="8"> ’ n Biochemikus verduidelik waarom sy in God glo
(trg)="10"> Shayuka wa bya Sayansi Waamba pa Lwitabilo Lwanji

(src)="9"> 12 Lande en volke
(trg)="11"> 12 Byalo ne Bantu

(src)="10"> ’ n Besoek aan Kameroen
(trg)="12"> Kufwakesha kyalo kya Cameroon

(src)="11"> 14 Die Bybel se beskouing
(trg)="13"> 14 Byambapo Baibolo

(src)="12"> Die Paradys
(trg)="14"> Paladisa

(src)="13"> 16 Is dit ontwerp ?
(trg)="15"> 16 Nanchi Kyalengelwe Nyi ?

(src)="14"> Die bandstertgriet se navigasiestelsel
(trg)="16"> Nonyi wa Bar - Tailed Godwit byo Enda

(src)="15"> MEER AANLYN
(trg)="17"> BYAMBO BIKWABO BIJI PA

(src)="16"> www.jw.org / af
(trg)="18"> www.jw.org

(src)="17"> TIENERS
(trg)="19"> BAKINSOMBONSOMBO

(src)="18"> JONGMENSE VRA . . .
(trg)="20"> BAKYANYIKE BEPUZHO AMBA . . .

(src)="19"> Wat kan ek doen omtrent seksuele teistering ?
(trg)="21"> Nakosha Kuba Byepi Umvwe Kebankanjikizhe Kwilala ?

(src)="20"> “ Op hoërskool ” , sê Coretta , “ het seuns dikwels van agter af aan my bra getrek en vernederende opmerkings gemaak — soos dat ek baie beter sal voel nadat ek met hulle seks gehad het . ”
(trg)="22"> Coretta waambile’mba “ kimye kyo nafundanga sukulu , ” “ bansongwalume batemwanga kunkwata mu kafunga mabele ne kundonsa , bañambila ne kuba’mba wafwainwa kumvwa bulongo umvwe twalaala nobe . ”

(src)="21"> Wat sou jy in so ’ n situasie doen ?
(trg)="23"> Wafwainwa kuba byepi umvwe watalañana na luno lukatazho ?

(src)="22"> As jy weet hoe om op seksuele teistering te reageer , sal jy dit heel moontlik kan stopsit !
(trg)="24"> Bantu bakakwamuka umvwe wayuka bya kukana !

(src)="23"> KINDERS
(trg)="25"> BAANA

(src)="24"> PRET MET PRENTE
(trg)="26"> KUTANA MIKUMBU YA BIPIKICHALA

(src)="25"> Laai die prent af en druk dit uit .
(trg)="27"> Mwakonsha kufumya bipikichala pa intaneti .

(src)="26"> Voltooi die aktiwiteit met jou kinders .
(trg)="28"> Tanai mikumbu na baana benu .

(src)="27"> Help hulle om hulle kennis van Bybelkarakters en sedelike beginsels te verbeter .
(trg)="29"> Bakwashai kuyuka bantu banembwa mu Baibolo ne byubilo byabo byawama .

# af/102013001.xml.gz
# kqn/102013001.xml.gz


(src)="1"> Ná ’ n ongeluk in April 2010 op ’ n olieboorplatform het enorme hoeveelhede olie en gas byna drie maande lank in die see ingestroom . ’ n Span navorsers het in ’ n studie bevind dat van die besoedelstowwe twee en ’ n half maande later verdwyn het — volgens hulle is dit verorber deur bakterieë wat ’ n voorliefde vir metaan het .
(trg)="1"> Mu April 2010 , kingijisho kya kufumishako manyi pa kalunga kyasabikile .

(src)="2"> Party deskundiges is egter skepties .
(trg)="2"> Kino kyalengelejile manyi avula ne mwela wa bulembe kutendeka kupomokela mu kalunga pepi na bañondo basatu .

(src)="3"> Hulle meen dat baie van die olie op die seebodem gaan lê het .
(trg)="4"> Pano bino , bashayuka bamo bazhinauka , bamba kuba’mba ano manyi ashikamine panshi ya kalunga .

(src)="4"> Volgens ’ n opname glo 59 persent van Russe tussen die ouderdom van 18 en 35 dat “ jy soms in stryd met jou sedelike beginsels en standaarde moet optree om sukses te behaal in die lewe ” , berig die koerant Rossiiskaja Gazeta .
(trg)="5"> Kwesakana na kupesapesa kumo , bena Russia bavula baji na myaka pakachi ka 18 ne 35 , bamba kuba’mba muntu pa kuba’mba “ ekale bulongo mu bwikalo , kimye kimo kechi wafwainwa kulondelatu mizhilo ne , ” byo byaamba pepala wa byambo wa Rossiiskaya Gazeta .

(src)="5"> Van die oudste mieliestronke wat nog gevind is ( soos die een hierbo ) , dui daarop dat die inwoners van Noord - Peru ten minste 3 000 jaar gelede al springmielies en mielieblom gemaak het .
(trg)="6"> Mataba a matubatuba o bajimanga kala ( nabiji o bamwesha peulu ) kyatanyiwa kuba’mba bangikazhi baikelanga ku kabeta ka ku buyeke mu kyalo kya Peru , beengijishanga kulengelamo matubatuba ne bunga bwa shinkwa pa myaka 3,000 yapitapo .

(src)="6"> Lucio Soravito de Franceschi , die Katolieke biskop van Adria - Rovigo , meen dat ’ n godsdiensboodskap eerder oorgedra moet word deur middel van “ regstreekse kontak met individue ” by hulle huis .
(trg)="7"> Lucio Soravito De Franceschi Bishopu wa mu Katolika mu Adria - Rovigo , waitabila amba bantu pa kuba’mba bafunde mambo a Lesa kikebewa “ kwibalondela kobekala . ”

(src)="7"> “ Ons pastorale sorg moenie toegespits wees op die lui van kerkklokke nie , maar op die lui van deurklokkies ” , sê hy .
(trg)="8"> Kabiji waambile’mba “ mwingilo wetu wa bupashita kechi wafwainwa kwikala wa kujizhangatu mangengele pa machechi ne , ke kuyanga na kukonkonsha pa bibelo bya bantu . ”

(src)="8"> Die straatwaarde van renosterhoring vir mediese doeleindes het gestyg tot R540 000 per kilogram .
(trg)="9"> Mutengo wa meno a bilangwa o bengijisha ku muchi wailako peulu kya kuba kinemenezhi kya 1 kg kipotwa na mali afika ku 65,000 a kina Meleka .

(src)="9"> In 2011 is daar in Suid - Afrika alleen ’ n rekordgetal van 448 renosters deur wildstropers van kant gemaak .
(trg)="10"> Mu 2011 , mu kyalo kya South Africa , bibinda byaipaile bilangwa 448 .

(src)="10"> Bendes wat renosterhorings in die hande wil kry , het al by museums en vendusiesale in Europa ingebreek .
(trg)="11"> Mazubo mo balamina bintu bya kala ( Museum ) ne bibamba mwa kupoteshesha mu Europe bebikundawile na mata ku bangivi na mambo akukebatu meno a bilangwa .

(src)="11"> Selfs renosters in Europese dieretuine is vermoedelik in gevaar .
(trg)="12"> Nangwatu bilangwa byajinga mo balelela banyama bakutambisha byajinga mu kizumba .

# af/102013002.xml.gz
# kqn/102013002.xml.gz


(src)="1"> HULP VIR DIE GESIN | OUERSKAP
(trg)="1"> BYA KUKWASHA KISEMI | KUKOMESHA BAANA

(src)="2"> Toe hy ’ n kind was , het hy oor alles met jou gepraat .
(trg)="2"> Bya Kwisamba na Bakinsombonsombo
(trg)="3"> MAKATAZHO

(src)="3"> Noudat hy ’ n tiener is , vertel hy jou niks nie .
(trg)="5"> Byo afikizha myaka ya bakinsombonsombo wikileka kwimubula .

(src)="4"> Wanneer jy probeer gesels , antwoord hy kortaf of begin hy ’ n woordewisseling wat jou huis in ’ n oorlogsone verander .
(trg)="6"> Umvwe mwakeba kwisamba nanji wimubulakotu bicheche nangwa kukolomonatu lutobo pa nzubo .

(src)="5"> Jy kan leer om met jou tiener te kommunikeer .
(trg)="7"> Mwakonsha kuyuka bya kwisamba nanji .

(src)="6"> Maar kyk eers na twee faktore wat tot die uitdaging kan bydra .
(trg)="8"> Patanshi , akilangulukai pa bintu bibiji byakonsha kulengela lukatazho .

(src)="7"> *
(trg)="9"> *

(src)="8"> Die strewe na onafhanklikheid .
(trg)="11"> Kukeba kwikala na bwanabwabene .

(src)="9"> Om ’ n verantwoordelike volwassene te word , moet jou tiener , in figuurlike sin , geleidelik van die passasiersitplek oorskuif na die bestuurdersitplek en leer om sy weg op die bedrieglike paaie van die lewe te vind .
(trg)="12"> Pa kuba’mba mwanenu ayuke byakuba na bintu , mwafwainwa kutendeka kumufunjisha pachepache ne kumubula byakuba na makatazho aji mu bwikalo .

(src)="10"> Party tieners wil natuurlik meer vryheid hê as wat hulle behoort te hê ; aan die ander kant gee party ouers hulle tieners minder vryheid as wat hulle kan gee .
(trg)="13"> Banyike bamo bakeba kwikala na bwanabwabene mu bintu byonse byo boba .

(src)="11"> Die toutrekkery wat dit tot gevolg kan hê , kan die lewe vir ouers en tieners moeilik maak .
(trg)="14"> Kimye kimo bansemi kechi bebaswisha ne .
(trg)="15"> Kino kilengela bansemi ne baana kupusenamo .

(src)="12"> “ My ouers probeer om elke aspek van my lewe te beheer ” , kla die 16 - jarige Brad .
(trg)="16"> Wakyanyike umo wa jizhina ja Brad , * uji na myaka ya kusemwa 16 wijizhañenye amba “ bansemi yami bakeba kuyukatu byonse byo nguba . ”

(src)="13"> * “ As hulle my nie meer vryheid gee teen die tyd dat ek 18 is nie , trek ek ! ”
(trg)="17"> Kabiji wanungilepo ne kuba’mba “ Umvwe nkafikizhe myaka 18 saka bankatazhatu , nkafumapo pa nzubo ! ”

(src)="14"> Abstrakte denke .
(trg)="18"> Kulanguluka bilanguluka bantu bonse .

(src)="15"> Jong kinders dink gewoonlik in letterlike terme en vir hulle is ’ n saak óf swart óf wit , maar baie tieners kan die grys gebiede van ’ n saak raaksien .
(trg)="19"> Banyike balanguluka kuba’mba kintu kiji kyonse kiji na mo kyawamina ne mo kyatamina .

(src)="16"> Dit is ’ n belangrike aspek van abstrakte denke , en dit help ’ n jong persoon om goeie oordeelsvermoë te ontwikkel .
(trg)="20"> Onkao mambo , kino kilengela banyike kuba biji byonse byo bamona amba byawama kwa kubula ne kuyuka bulongo byo biji ne .

(src)="17"> Kyk na ’ n voorbeeld : Vir ’ n kind lyk die konsep van regverdigheid eenvoudig : ‘ Mamma het ’ n koekie in die helfte gebreek en die een helfte vir my en die ander helfte vir my broer gegee . ’
(trg)="21"> Kyo kyawamina kulangulukapo bulongo pa kufuukula kuba bintu mambo kikwasha banyike kuyuka mwakubila .
(trg)="22"> Kyakumwenako : Banyike kechi bakeba kwibabenya bintu pakachi ne .
(trg)="23"> Mwanyike umo waambile’mba : ‘ Bamaama betwabenya kitumbuwa kimo pakachi na kolojami . ’

(src)="18"> In hierdie geval kom regverdigheid neer op ’ n wiskundige formule .
(trg)="24"> Kuba bino kumwesha kwabanya bintu bulongo .

(src)="19"> Maar tieners besef dat regverdigheid nie so eenvoudig is nie .
(trg)="25"> Pano bino , banyike bamona kuba’mba bansemi kechi babanya bulongo ne .

(src)="20"> Regverdige behandeling beteken immers nie altyd gelyke behandeling nie , en gelyke behandeling is nie altyd regverdig nie .
(trg)="26"> Nangwa kya kuba bansemi bebabanya pakachi kwi abo kafwako kyawama ne .

(src)="21"> Weens abstrakte denke kan jou tiener met sulke ingewikkelde kwessies worstel .
(trg)="27"> Ndangulukilo ya uno mutundu ilengela banyike kukatazha bansemi ne kifumamo , baana batendeka kukana kumvwina bansemi yabo .

(src)="22"> Die nadeel ?
(trg)="28"> BYO MWAKONSHA KUBA

(src)="23"> Dit kan ook veroorsaak dat hy met jou worstel .
(trg)="29"> Ikalaingako na kimye kya kwisamba na baana .

(src)="24"> Knoop , wanneer moontlik , ontspanne gesprekke aan .
(trg)="30"> Kyawama kwikalangako na kimye kya kwisamba na baana .

(src)="25"> Maak gebruik van geleenthede wanneer daar ’ n ontspanne atmosfeer is .
(src)="26"> Party ouers het byvoorbeeld gevind dat tieners meer geneig is om openhartig te gesels terwyl hulle takies doen of in die motor ry — wanneer hulle langs hulle ouer is en hom of haar nie reguit in die oë hoef te kyk nie . — Bybelbeginsel : Deuteronomium 6 : 6 , 7 .
(trg)="31"> Kyakumwenako , bansemi bamo bamona kuba’mba baana bamo bakasuluka kwamba kimye kyo babena kwingila mingilo pa nzubo nangwa kimye kyo baji mu motoka , kimye kyo babena kuya mu jishinda na bansemi yabo kukila kwibeta ne kwibekazha . — Jifunde ja mu Baibolo : Mpitulukilo ya mu mizhilo 6 : 6 , 7 .

(src)="27"> Hou dit kort .
(trg)="32"> Kuvuzha byambo ne .

(src)="28"> Jy hoef nie tot die bitter einde toe oor elke probleem te stry nie .
(trg)="33"> Kechi mwafwainwa kulengulula byonse byo babena kwamba ne .

(src)="29"> Stel eerder jou saak . . . en laat dit dan daar .
(trg)="34"> Babulailatu kishinka . . . ne kuzhindamapo .

(src)="30"> Jou tiener sal eers later die grootste deel van jou boodskap “ hoor ” , wanneer hy alleen is en kan nadink oor wat jy gesê het .
(trg)="35"> Javula mwana kechi wakonsha kufikenatu “ kumvwa ” ponkapotu ne , pakupitapo kimye wakonsha kutendeka kulangulukapo ne kuyuka mo mubatazhenga .

(src)="31"> Gee hom ’ n geleentheid om dit te doen . — Bybelbeginsel : Spreuke 1 : 1 - 4 .
(trg)="36"> Kyawama kumupako kimye kya kulangulukapo . — Jifunde ja mu Baibolo : Byambo bya Mana 1 : 1 - 4 .

(src)="32"> Luister — en wees buigsaam .
(trg)="37"> Telekai ne kubula kumina kumo .

(src)="33"> Luister aandagtig — sonder om jou tiener in die rede te val — sodat jy die probleem in sy geheel kan sien .
(trg)="38"> Umvwainga byo babena kwamba ne kubula kwibachibikizha pa kuba’mba muyuke lukatazho lobaji nalo .

(src)="34"> Wees redelik wanneer jy antwoord .
(trg)="39"> Mwafwainwa kwibakumbula bulongo .

(src)="35"> As jy te streng by die reëls bly , sal jou tiener moontlik na skuiwergate begin soek .
(trg)="41"> “ Kuba bino kulengela baana kwikala bukakongolo mutoma kubiji . ”

(src)="36"> “ Dit is wanneer kinders ’ n dubbele lewe lei ” , waarsku die boek Staying Connected to Your Teenager .
(trg)="42"> Byo byajimunako buku wa Staying Connected to Your Teenager .

(src)="37"> “ Een waarin hulle vir hulle ouers sê wat hulle wil hoor en een waarin hulle doen wat hulle wil sodra hulle ouers hulle nie kan sien nie . ” — Bybelbeginsel : Filippense 4 : 5 .
(trg)="43"> “ Kino kibena kulumbulula kuswishatu bibena kwibabula bansemi yabo umvwe baya kumbaji kebakobe byapusanako . ” — Jifunde ja mu Baibolo : Filipai 4 : 5 .

(src)="38"> Bly kalm .
(trg)="44"> Tekanyai .

(src)="39"> “ Wanneer ons nie saamstem nie , vererg my ma haar vir alles wat ek sê ” , sê ’ n tiener met die naam Kari .
(trg)="45"> Kari waambile kuba’mba “ umvwe twapusana ne bamaama , ngubatu amba ne bepuzhepo kaka bafikenatu kunzazukila .

(src)="40"> “ Dan raak ek net ontsteld , en die gesprek ontaard gou in ’ n rusie . ”
(trg)="46"> Kino kinzhingijisha bingi ne kutendeka kutoboka nabo . ”

(src)="41"> In plaas daarvan om te oorreageer , kan jy iets sê wat jou tiener se gevoelens “ weerspieël ” .
(trg)="47"> Mu kifulo kya kuzhingila , ambai byambo “ bisa kumwesha ” amba mwamuta muchima mwanenu .

(src)="42"> Byvoorbeeld , pleks van te sê : “ Dis mos nie iets om jou oor te bekommer nie ! ”
(trg)="48"> Kyakumwenako , kukila kwamba’mba “ kafwapotu ne bya kwakamwa papo ne ! ”

(src)="43"> kan jy sê : “ Ek kan sien hoeveel dit jou pla . ” — Bybelbeginsel : Spreuke 10 : 19 .
(trg)="49"> ambai kuba’mba , “ nayuka lukatazho lo uji nalo mwanami . ” — Jifunde ja mu Baibolo : Byambo bya Mana 10 : 19 .

(src)="44"> Sover moontlik moet jy eerder raad gee as bevele .
(trg)="50"> Kechi mwafwainwa kwibakanjikizha ne .

(src)="45"> Jou tiener se abstrakte denkvermoë is soos spiere wat ontwikkel moet word .
(trg)="51"> Milanguluko ya banyike iji nobe mubiji ukebewa kumukosesha pa kuba’mba ekale bulongo .

(src)="46"> Wanneer hy voor ’ n dilemma te staan kom , moet jy dus nie die “ oefening ” vir hom doen nie .
(trg)="52"> Umvwe watanwa mu lukatazho kechi mwafwainwa ‘ kumubula bya kuba ’ ne .

(src)="47"> Terwyl julle die saak bespreek , moet jy hom ’ n geleentheid gee om self met ’ n paar oplossings vorendag te kom .
(trg)="53"> Kimye kyo mubena kwisamba nanji , mulekai ambe byo akonsha kupwisha lolo lukatazho .

(src)="48"> Nadat julle dan ’ n paar opsies bespreek het , kan jy sê : “ Daar het ons nou ’ n paar opsies .
(trg)="54"> Pa nyuma ya kwisamba nanji , mwakonsha kwamba’mba “ bino byo bishinka bichechetu .

(src)="49"> Dink ’ n dag of twee daaroor na , en dan kan ons weer gesels oor watter oplossing jy verkies en waarom . ” — Bybelbeginsel : Hebreërs 5 : 14
(trg)="55"> Ulangulukepo lelo nangwa kesha bino tukasambakane jikwabo ne kwisamba pa bishinka byakonsha kukukwasha . ” — Jifunde ja mu Baibolo : Bahebelu 5 : 14 .
(trg)="56"> [ Tubyambo twa mushi ]

(src)="50"> Hoewel ons in hierdie artikel na die tiener as manlik verwys , is die beginsels op albei geslagte van toepassing .
(trg)="57"> Nangwa kya kuba kino kibaba kibena kwamba ku bakinsombonsombo babalume , pano bino bishinka bijimo bingila ne ku bakinsombonsombo babakazhi .

(src)="51"> Name in hierdie artikel is verander .
(trg)="58"> Mazhina amo mu kino kibaba apimpulwa .

(src)="52"> “ Wees [ gou ] om te hoor , stadig om te praat , stadig om toornig te word . ” — Jakobus 1 : 19 .
(trg)="59"> “ Kupelawizha kumvwa kabiji abande kwamba ne kubanda kuzhingila . ” — Yakoba 1 : 19 .

(src)="53"> “ ’ n Sagte antwoord keer woede af . ” — Spreuke 15 : 1 .
(trg)="60"> “ Kukumbula na jiwi jakoka kufwomona bukaji . ” — Byambo bya Mana 15 : 1 .

(src)="54"> “ Moenie jou kinders irriteer nie , maar maak hulle op tere wyse groot met goeie Christelike opleiding en raad . ” — Efesiërs 6 : 4 , The New Testament in Modern Speech , deur R.F .
(trg)="61"> “ Kange muzhingijishenga baana benu ne , bino bakomeshainga mu kwibajimuna ne kwibafunjisha milanguluko ya Yehoba . ” — Efisesa 6 : 4 .

(src)="55"> Weymouth .
(trg)="62"> BYAMBO KU BAKINSOMBONSOMBO

(src)="56"> Wil jy hê dat jou ouers jou meer vryheid moet gee ?
(trg)="63"> Nanchi mukeba bansemi benu kwimuswisha kuba byonse byo mukeba kuba nyi ?

(src)="57"> Wens jy dat hulle jou werklik kon verstaan ?
(trg)="64"> Nanchi mukeba amba bomvwenga byo mwamba nyi ?

(src)="58"> Jy kan dit vir hulle makliker maak om albei te doen !
(trg)="65"> Mwakonsha kwibalengela kuba bino .