# af/102017002.xml.gz
# kg/102017002.xml.gz


(src)="1"> © 2016 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
(trg)="1"> © 2016 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania

(src)="2"> Hierdie publikasie word nie verkoop nie .
(trg)="2"> Mukanda yai kele ve ya kuteka .

(src)="3"> Dit word voorsien as deel van ’ n wêreldwye Bybelonderrigtingswerk wat deur vrywillige bydraes ondersteun word .
(trg)="3"> Kubasika na yo kele mosi ya mitindu ya kisalu ya kulonga bantu Biblia na ntoto ya mvimba ya me simbama na makabu ya luzolo ya mbote .

(src)="4"> Besoek gerus www.jw.org / af as jy ’ n bydrae wil maak .
(trg)="4"> Sambu na kupesa makabu , kwenda na www.jw.org .

(src)="5"> Tensy anders aangedui , kom Skrifaanhalings uit die Nuwe Wêreld - vertaling van die Heilige Skrif .
(trg)="5"> Kana beto me zabisa yo ve , mikapu ya Biblia me katuka na Biblia — Mbalula ya Nsi - Ntoto ya Mpa ya Kikongo ya bilumbu yai .

# af/102017003.xml.gz
# kg/102017003.xml.gz


(src)="1"> Inhoudsopgawe
(trg)="1"> Mambu ya Ke na Kati

(src)="2"> 8 Glimlag — Dit sal almal se dag ophelder
(trg)="2"> 8 Maseka Kele Dikabu Yina Nge Lenda Kaba

(src)="3"> 10 DIE BYBEL SE BESKOUING
(trg)="3"> 10 DIBANZA YA BIBLIA

(src)="4"> Aborsie
(trg)="4"> Kubasisa Divumu

(src)="5"> 12 “ Hulle liefde het ons diep geraak ”
(trg)="5"> 12 “ Beto Waka Kiese na Kumona Zola ya Mutindu Yina ”

(src)="6"> 14 HULP VIR DIE GESIN
(trg)="6"> 14 LUSADISU SAMBU NA MABUTA

(src)="7"> Toon waardering
(trg)="7"> Mutindu ya Kumonisa Ntonda

(src)="8"> 16 IS DIT ONTWERP ?
(trg)="8"> 16 KETI YO KUDIBASIKILAKA ?

(src)="9"> Die hitteskerm van die silwermier
(trg)="9"> Bima Yina Ke Taninaka Furmi ya Arza ya Sahara na Mwini

# af/102017004.xml.gz
# kg/102017004.xml.gz


(src)="1"> Volgens verslae word al hoe meer jongmense met depressie gediagnoseer .
(trg)="1"> Na kutadila barapore , ntalu ya batoko yina ke niokwama na mabanza ke mata mingi kibeni .

(src)="2"> Wat kan gedoen word om hierdie jongmense te help ?
(trg)="2"> Inki mutindu kumanisa diambu yai ?

(src)="3"> Hierdie “ Ontwaak ! ”
(trg)="3"> Nimero yai ya Telama !

(src)="4"> bespreek ’ n paar voorstelle aan tieners met depressie .
(src)="5"> Dit bespreek ook hoe ouers hulle kind kan vertroos en ondersteun .
(trg)="4"> ke tubila mwa bangindu ya ke tadila batoko yina ke niokwama na mabanza mpi bibuti na bo , sambu yo sadisa bo na kupesa bana na bo kikesa mpi lusadisu .

# af/102017005.xml.gz
# kg/102017005.xml.gz


(src)="1"> VOORBLADONDERWERP
(trg)="1"> DISOLO YINA KELE NA LUTITI YA ZULU

(src)="2"> “ WANNEER ek depressief voel , wil ek niks doen nie , nie eers die dinge waarvan ek gewoonlik hou nie .
(trg)="2"> ANNA * ke tuba nde : “ Kana mu ke niokwama na mabanza , mu ke vandaka ve ti kikesa ya kusala ata kima mosi , ata nkutu mambu yina mu ke zolaka kusala .

(src)="3"> Ek wil net slaap .
(trg)="3"> Mu ke zolaka kaka kulala .

(src)="4"> Ek voel dat niemand vir my kan lief wees nie , en dat ek waardeloos en ’ n las vir ander is ” , sê Anna .
(trg)="4"> Mbala mingi mu ke kudiwaka nde bo ke zolaka mu ve , mu ke ve na mfunu , mpi mu ke kizitu sambu na bantu ya nkaka . ”

(src)="5"> *
(src)="6"> “ Ek het aan selfmoord gedink .
(trg)="5"> Julia ke tuba nde : “ Mu zolaka kudifwa .

(src)="7"> Ek wou nie regtig doodgaan nie , maar ek wou net nie meer so voel nie .
(trg)="6"> Kansi mu vandaka kuzola mpenza ve kufwa .
(trg)="7"> Mpusa na mu vandaka ya kudiwa diaka ve mutindu yina .

(src)="8"> Ek is gewoonlik ’ n liefdevolle persoon , maar wanneer ek depressief is , gee ek vir niks of niemand om nie ” , sê Julia .
(trg)="8"> Mu ke tudilaka bankaka dikebi , kansi kana mu ke niokwama na mabanza , mu ke tulaka ve dikebi mingi na bantu to na bima . ”

(src)="9"> Anna en Julia was in hulle vroeë tienerjare toe hulle die eerste keer depressief begin voel het .
(trg)="9"> Anna ti Julia katukaka kulungisa bamvula 10 ntangu bo kumaka kuniokwama na mabanza sambu na mbala ya ntete .

(src)="10"> Party jongmense voel dalk nou en dan hartseer , maar Anna en Julia het tye van depressie gehad wat weke of selfs maande lank aangehou het .
(trg)="10"> Ata batoko ya nkaka ke niokwamaka ntangu fioti na mabanza , kansi Anna ti Julia niokwamaka na mabanza na nsungi ya bamposo to bangonda mingi na mbala mosi .

(src)="11"> Anna sê : “ Dis soos om in ’ n diep , donker gat te wees , en ’ n mens kan nie daar uitkom nie .
(trg)="11"> Anna ke tuba nde , “ Yo kele bonso nde nge me kangama na dibulu mosi ya nda mpi ya mudidi mpi mpila ya kubasika kele ve .

(src)="12"> Jy voel asof jy van jou kop af raak , asof jy nie meer weet wie jy is nie . ”
(trg)="12"> Nge ke kudiwa bonso nde nge ke bela kilau , nge kele diaka ve mutindu nge ke vandaka . ”

(src)="13"> Anna en Julia is nie die enigstes wat so voel nie .
(trg)="13"> Anna ti Julia mpamba ve bantu ke kutanaka ti diambu yina .

(src)="14"> Al hoe meer jongmense word met depressie gediagnoseer .
(src)="15"> Dit is “ die hoofrede waarom seuns en meisies tussen die ouderdom van 10 en 19 siek word en nie met hulle daaglikse lewe kan aangaan nie ” , sê die Wêreldgesondheidsorganisasie ( WGO ) .
(trg)="14"> Yo ke monana nde ntalu ya baleke yina ke niokwama na mabanza ke mata mingi kibeni , mpi Organisation mondiale de la santé ( OMS ) , ke tuba nde kuniokwama na mabanza “ kele kikuma ya ntete - ntete ya maladi mpi kimbefo sambu na batoko ya babakala mpi ya bankento yina kele ti bamvula na kati ya 10 mpi 19 . ”

(src)="16"> Die simptome van depressie kan gedurende die tienerjare voorkom en kan veranderinge in slaappatrone , eetlus en gewig veroorsaak .
(trg)="15"> Bidimbu ya kuniokwama na mabanza lenda monana na nsungi ya butoko mpi yo lenda nata bansoba na yina me tala kulala , mutindu ya kudia , mpi kilo ya nitu .

(src)="17"> Hierdie jongmense voel dalk ook desperaat , moedeloos , hartseer en waardeloos .
(trg)="16"> Bo lenda vanda mpi ti mawi ya kukonda kivuvu , ya mawa , mpi ya kudimona kukonda mfunu .

(src)="18"> Ander tekens sluit in dat die persoon hulle van hulle vriende onttrek en dit moeilik vind om te konsentreer of vergeetagtig is .
(src)="19"> Hulle oorweeg of probeer dalk om selfmoord te pleeg en het simptome wat dokters nie kan verduidelik nie .
(trg)="17"> Bidimbu ya nkaka yo yai : kuditula na kingenga , kukuka ve kutula mabanza kisika mosi to kuvila mambu , kuvanda ti bangindu ya kudifwa to kusala mambu ya ke monisa nde yandi ke zola kudifwa , mpi bidimbu ya nkaka yina minganga lenda tendula ve .

(src)="20"> Wanneer deskundiges vermoed dat iemand aan depressie ly , kyk hulle gewoonlik of hy meer as een simptoom het wat weke lank aanhou en of dit sy daaglikse lewe ontwrig .
(trg)="18"> Kana minganga ya maladi ya ntu ke yindula nde mwana ke niokwama na mabanza , mbala mingi bo ke sosaka kimvuka ya bidimbu yina ke sala bamposo mingi mpi yina ke bebisa luzingu ya mwana ya konso kilumbu .

(src)="21"> Volgens die WGO kan ’ n kombinasie van baie faktore tot depressie lei .
(src)="22"> Dit kan veroorsaak word deur stres , die manier waarop iemand behandel word of ander fisiese faktore .
(trg)="19"> Na kutadila OMS , “ kuniokwama na mabanza ke katukaka na kuwakana ya kuyituka yina ke salamaka na mambu ya luzingu , ya mabanza , mpi ya nitu . ”

(src)="23"> Kom ons kyk na ’ n paar oorsake .
(trg)="20"> Yo lenda tadila mambu yai .

(src)="24"> Fisiese faktore .
(trg)="21"> Mambu ya nitu .

(src)="25"> Soos in Julia se geval , kan depressie oorerflik wees . ’ n Mens se gene kan dus ’ n rol speel en moontlik ’ n chemiese wanbalans in die brein veroorsaak .
(trg)="22"> Mutindu yo salamaka na mbandu ya Julia , mbala mingi kuniokwama na mabanza ke katukaka na dibuta ; mpi yo ke monisa nde menga lenda vanda na kisina na yo , ziku yo ke bebisaka mambu yina ke salamaka na butomfu .

(src)="26"> Ander fisiese faktore wat tot depressie kan lei , sluit in hartvatsiekte , hormoonvlakke wat verander en dwelmmisbruik .
(src)="27"> Wanneer iemand oor ’ n lang tydperk dwelms misbruik , kan dit nie net depressie veroorsaak nie , maar dit ook vererger .
(trg)="23"> Bigonsa ya nkaka lenda vanda maladi ya ntima mpi kumata ya ntalu ya ba hormone , yika mpi kusadila mingi bima ya ke lausaka ; mambu yai lenda sala nde yandi kuma kuniokwama mingi na mabanza , to yo lenda kumisa yo ngolo .

(src)="28"> *
(trg)="24"> *

(src)="29"> Stres . ’ n Bietjie stres is nie ’ n slegte ding nie .
(trg)="25"> Basusi .

(src)="30"> Maar te veel stres kan vir ons fisies en emosioneel baie sleg wees .
(src)="31"> Hierdie soort stres , tesame met die hormoonveranderinge wat normaalweg in ’ n tiener se liggaam plaasvind , kan tot depressie lei .
(trg)="26"> Susi ya fioti lenda vanda mbote , kansi kuvanda ti basusi ntangu yonso to kuvanda ti basusi ya kuluta ndilu lenda vanda mbi sambu na nitu mpi mabanza ; bantangu ya nkaka yo lenda sala nde toko yina nitu to menga na yandi kele ngolo ve kuniokwama na mabanza .

(src)="32"> Maar die presiese oorsaak van depressie is nog nie duidelik nie .
(src)="33"> Dit is dalk ’ n kombinasie van faktore .
(trg)="27"> Yo yina , bikuma ya sikisiki ya kuniokwama na mabanza me zabana ve mbote - mbote mpi yo lenda vanda mambu mingi , mutindu beto tubaka na luyantiku .

(src)="34"> Die volgende stresvolle situasies kan tot depressie lei : Ouers wat geskei of uitmekaar is , die dood van ’ n geliefde , fisiese of seksuele mishandeling , siekte , ’ n ernstige ongeluk of ’ n leergestremdheid — veral as dit ’ n kind verwerp laat voel .
(trg)="28"> Mambu ya ke pesaka basusi yina lenda sala nde mwana kuniokwama na mabanza lenda vanda : bibuti na yandi me kabwana to me fwa makwela , muntu mosi ya yandi vandaka kuzola me fwa , bo ke niokula yandi na nitu to bo me ladisa yandi na kingolo - ngolo , yandi me sala aksida ya ngolo , yandi ke bela , to yandi kele ve mayele — mingi - mingi kana yandi ke mona nde bo me losa yandi sambu na mambu yai .

(src)="35"> Nog iets wat depressie kan veroorsaak , is wanneer ouers te veel van hulle kinders op skool verwag .
(trg)="29"> Diambu ya nkaka lenda vanda mambu ya mpasi yina bibuti lenda vingila nde yandi sala , ziku na yina me tala matonsi ya nzo - nkanda .

(src)="36"> Ander moontlike oorsake sluit die volgende in : Kinders wat geboelie word , onsekerheid oor die toekoms , ’ n depressiewe ouer wat ’ n kind afskeep en ouers wat onstabiel en onvoorspelbaar is .
(trg)="30"> Bikuma ya nkaka lenda vanda , kana bo ke sosila yandi , kana yandi kele ti keti - keti sambu na bilumbu ke kwisa , kana yandi ke kudiwa nde kibuti yina ke niokwama na mabanza me yambula yandi , mpi kana bibuti ke yidika ve na ntwala mambu yina bo lenda sala .

(src)="37"> Wat kan ’ n tiener met depressie help ?
(trg)="31"> Kana toko me kuma kuniokwama na mabanza , inki lenda sadisa yandi na kunwana ti yo ?

(src)="38"> Matige tot ernstige depressie kan gewoonlik behandel word met medikasie en terapie deur ’ n gesondheidsdeskundige .
(trg)="32"> Mbala mingi , sambu na kunwana ti kuniokwama na mabanza ya fioti mpi ya ngolo , yo ke lombaka kubaka nkisi mpi bandongisila ya munganga yina ke sansaka maladi ya ntu .

(src)="39"> * Jesus Christus het gesê : “ Dié wat sterk is , het nie ’ n geneesheer nodig nie , maar dié wat siek is , het wel ” .
(trg)="33"> * Yezu Kristu tubaka nde : “ Bantu yina kele nitu ngolo ke vandaka na mfunu ya munganga ve , kansi bayina kele na maladi bantu ke vandaka na mfunu na yandi . ”

(src)="40"> En siekte kan enige deel van ons liggaam aantas , selfs ons brein !
(trg)="34"> Kimbefo lenda simba konso kitini ya nitu na beto , ata butomfu na beto !

(src)="41"> Wat met jou liggaam gebeur , het ’ n uitwerking op jou verstand .
(src)="42"> Daarom is dit dalk nodig om jou leefstyl te verander .
(trg)="35"> Yo lenda vanda mpi mbote na kusoba mutindu na beto ya kuzinga sambu mabanza ti nitu na beto ke vandaka na kuwakana ya ngolo .

(src)="43"> As jy aan depressie ly , moet jy seker maak dat jy vir jou liggaam en verstand sorg .
(trg)="36"> Kana nge ke niokwama na mabanza , baka bangidika ya mbote sambu na kutanina nitu mpi mabanza na nge .

(src)="44"> Eet gesonde kos , kry genoeg slaap en oefen gereeld .
(trg)="37"> Mu mbandu , dia madia ya mbote , lala na kiteso ya me fwana , mpi salaka ngalasisi mbala na mbala .

(src)="45"> Wanneer ’ n mens oefen , stel dit chemiese stowwe vry wat jou beter kan laat voel , jou meer energie gee en jou beter laat slaap .
(trg)="38"> Ngalasisi ke basisaka na nitu bima yina lenda tomisa bikalulu na nge , yina lenda sala nde nge kuma ngolo mingi , mpi yina lenda sadisa nge na kulala mbote .

(src)="46"> Probeer uitwerk wat jou depressief laat voel en besluit op ’ n plan van aksie .
(trg)="39"> Kana mpila kele , sosa kuzaba bikuma mpi bidimbu ya fioti yina ke monisa nde nge ke niokwama na mabanza mpi yidika mutindu ya mbote ya kunwanisa yo .

(src)="47"> Praat met iemand wat jy vertrou .
(trg)="40"> Solula ti muntu mosi ya nge ke tudilaka ntima .

(src)="48"> Hegte familielede en vriende kan jou help om jou depressie te hanteer .
(src)="49"> Skryf jou gedagtes en gevoelens in ’ n dagboek neer .
(trg)="41"> Bantu ya dibuta mpi banduku yina ke zolaka nge lenda sadisa nge na kunwana ti kuniokwama na mabanza , ziku na kufiotuna yo .

(src)="50"> Dit het Julia gehelp , wat vroeër genoem is .
(trg)="42"> Sonika bangindu mpi mawi na nge na mukanda mosi ; diambu yai sadisaka Julia , yina beto tubilaka na luyantiku .

(src)="51"> Maar die belangrikste ding wat jy kan doen , is om ’ n verhouding met God op te bou .
(trg)="43"> Diambu ya mfunu kele kulungisa bampusa na nge ya kimpeve .

(src)="52"> Dit kan jou uitkyk op die lewe baie verbeter .
(trg)="44"> Yo lenda tomisa mingi mutindu nge ke tadilaka luzingu .

(src)="53"> Jesus Christus het gesê : “ Gelukkig is dié wat bewus is van hulle geestelike behoefte . ” — Matteus 5 : 3 .
(src)="54"> Eet gesond , oefen gereeld en kry genoeg slaap
(trg)="45"> Yezu Kristu tubaka nde : “ Kiese na bantu yina ke bakisaka mbote nde bo kele ti nzala ya mambu ya kimpeve . ” — Matayo 5 : 3 .

(src)="56"> Anna en Julia stem saam met Jesus se woorde .
(trg)="46"> Anna ti Julia ke ndima mambu yai ya Yezu tubaka .

(src)="57"> Anna sê : “ Om met geestelike dinge besig te bly , help my om op ander mense te konsentreer , nie net op my eie probleme nie .
(trg)="47"> Anna ke tuba nde : “ Mambu ya kimpeve ke sadisaka mu na kutudila bantu ya nkaka dikebi na kisika ya kutula dikebi kaka na mambu na mu .

(src)="58"> Dis nie altyd maklik nie , maar dit maak my baie gelukkiger . ”
(trg)="48"> Yo ke vandaka ve pete ntangu yonso , kansi yo ke pesaka mu kiese mingi . ”

(src)="59"> Julia word vertroos wanneer sy bid en die Bybel lees .
(trg)="49"> Julia ke bakaka kikesa na kusamba mpi kutanga Biblia .

(src)="60"> Sy sê : “ Dit kalmeer my om uit die hart met God te praat .
(trg)="50"> Yandi ke tuba nde : “ Biblia ke sadisaka mu na kumona nde mu ke na mfunu na meso ya Nzambi mpi nde yandi ke kudibanzaka kibeni sambu na mu .

(src)="61"> En die Bybel help my om te sien dat ek kosbaar in God se oë is en dat hy regtig vir my omgee .
(trg)="51"> Lutangu ya Biblia ke sadisaka mu mpi na kuvanda ti mabanza ya mbote sambu na bilumbu ke kwisa . ”

(src)="62"> Wanneer ek die Bybel lees , help dit my ook om positief oor die toekoms te wees . ”
(src)="63"> Omdat Jehovah God ons geskep het , verstaan hy ten volle dat ons opvoeding , ons ondervindinge in die lewe en ons gene ’ n invloed op ons gesindheid en gevoelens het .
(trg)="52"> Sambu yandi kele Ngangi , Yehowa Nzambi ke bakisaka mbote mutindu mambu ya beto me kutanaka ti yo na luzingu , menga na beto , mpi mutindu beto me yelaka ke vandaka ti bupusi na bikalulu mpi mawi na beto .

(src)="64"> Daarom kan hy ons die ondersteuning en vertroosting gee wat ons nodig het .
(src)="65"> Hy doen dit deur mense te gebruik wat verstaan hoe ons voel en simpatie met ons het .
(trg)="53"> Yo yina , yandi lenda pesa beto lusadisu mpi kikesa yina beto kele na yo mfunu ; yandi lenda sala yo na nzila ya bantu yina ke kuditulaka na kisika na beto mpi ke bakisaka beto .

(src)="66"> Maar die tyd gaan kom wanneer God al ons siektes , of dit nou fisies of emosioneel is , gaan genees .
(trg)="54"> Diaka , kilumbu kele Nzambi ta belula bimbefo na beto yonso , yo vanda ya nitu to ya mabanza .

(src)="67"> Jesaja 33 : 24 sê : “ Geen inwoner sal sê : ‘ Ek is siek ’ nie . ”
(trg)="55"> Yezaya 33 : 24 ke tuba nde : “ Muntu mosi ve ya ke zingaka na insi ta tuba nde : ‘ Mono ke bela . ’ ”

(src)="68"> Ja , God belowe in die Bybel : “ Hy sal elke traan van [ ons ] oë afvee , en die dood sal daar nie meer wees nie , en ook verdriet en angsgeroep en pyn sal daar nie meer wees nie ” .
(trg)="56"> Ya kieleka , Biblia ke sila nde Nzambi “ ta kusula mansanga yonso na meso na [ beto ] , lufwa ta vandaka diaka ve ; mawa , bidilu , mpi mpasi ta vandaka diaka ve . ”

(src)="69"> Is hierdie woorde nie vertroostend nie ?
(trg)="57"> Verse yai ke pesa kibeni kikesa mpi ke bwisa ntima !

(src)="70"> As jy meer wil weet oor die wonderlike toekoms wat God vir die mens en die aarde belowe , gaan gerus na jw.org .
(trg)="58"> Kana nge ke zola kuzaba mambu mingi ya me tala lukanu ya Nzambi sambu na bantu mpi sambu na ntoto , kwenda na jw.org .

(src)="71"> Daar sal jy die Bybel aanlyn kan lees en artikels oor verskillende onderwerpe , insluitende depressie , vind .
(trg)="59"> Kuna nge ta mona Biblia mosi ya kitoko na Internet , mpi masolo ya nkaka ya ke tubila bantu - diambu mingi , tanga mpi kuniokwama na mabanza .

(src)="72"> Name is verander .
(trg)="60"> Beto me soba bazina .

(src)="73"> Honderde siektes , medisyne en dwelms kan ’ n uitwerking hê op hoe ’ n persoon voel .
(src)="74"> Daarom is dit belangrik dat ’ n mens na ’ n dokter toe moet gaan .
(trg)="61"> Maladi mingi , bankisi mingi , mpi bima mingi ya ke lausaka lenda bebisa bikalulu ya muntu ; diambu yai ke monisa mfunu ya kusala ekzame sambu na kuzaba maladi .

(src)="75"> Ontwaak !
(trg)="62"> Zulunalu Telama !

(src)="76"> staan nie enige spesifieke behandeling of terapie voor nie .
(trg)="63"> ke tindaka ve ata muntu mosi na kundima nkisi to lusansu mosi buna .

(src)="78"> Dalk verstaan tieners nie eers wat met hulle gebeur nie en weet hulle ook nie dat hulle die simptome van depressie het nie .
(trg)="64"> Beno zaba nde yo lenda vanda mpasi sambu batoko yina ke niokwama na mabanza kubasisa mawi na bo to kubakisa mambu yina ke kumina bo .

(src)="79"> Tieners ervaar depressie anders as grootmense .
(trg)="65"> Nkutu bo lenda zaba ve bidimbu ya ke monisa nde bo ke niokwama na mabanza .

(src)="80"> Let op groot veranderinge in jou kind se gedrag , eetgewoontes , buie , slaapgewoontes of verhoudings met ander — veral as dit weke lank aanhou .
(src)="81"> As jy enige neigings tot selfmoord sien of as jy hoor dat jou kind daaroor praat , moet jy dit ernstig opneem .
(trg)="66"> Mutindu batoko ke tubilaka mpila bo ke niokwama na mabanza me swaswana ti mutindu bambuta ke tubilaka yo , yo yina beno tula dikebi na bansoba ya nene ya ke salama na bikalulu ya mwana na beno , na mutindu na yandi ya kudia , na mutindu na yandi ya kusala mambu , na mutindu yandi ke lala , to na bangwisana na yandi ti bantu ya nkaka — mingi - mingi kana bansoba yango ke sala bamposo mingi .

(src)="82"> As jy dink dat jou kind aan depressie ly — nie net as hy af en toe hartseer voel nie — moet julle dokter toe gaan .
(trg)="67"> Beno mona ve mpamba mambu yina yandi ke tuba na yina me tala kudifwa .

(src)="83"> Help jou tiener om die dokter se behandeling te volg .
(trg)="68"> Kana beno ke mona bidimbu ( kansi kaka ve mawi ya mawa yina ke baka ve ntangu mingi ) ya ke monisa nde mwana na beno ke niokwama na mabanza , beno sosa kukutana ti munganga .

(src)="84"> As daar geen verbetering is nie of as jou tiener newe - effekte toon , moet julle teruggaan na die dokter toe .
(trg)="69"> Beno sadisa mwana na beno na kulanda lusansu yina munganga me pesa , mpi beno solula ti munganga kana beno ke mona nde yandi ke beluka ve to kana beno ke mona mambu ya nkaka ya mbote ve .

(src)="85"> Probeer om as ’ n gesin by ’ n vaste roetine te bly wanneer dit kom by eet , oefening en slaap .
(trg)="70"> Beno vanda ti manaka ya mbote ya kudia , ya kusala bangalasisi , mpi ya kulala .

(src)="86"> Luister mooi na jou kind en praat gereeld met mekaar .
(trg)="71"> Beno solulaka mbote ti mwana na beno , mpi beno sadisa yandi na kunwana ti konso diambu ya nsoni ya ke wakana ti mutindu yandi ke niokwama na mabanza .

(src)="87"> Help jou kind om te besef dat depressie niks is om oor skaam te wees nie .
(trg)="72"> Sambu kuniokwama na mabanza lenda sala nde yandi kudiwa yandi mosi , yandi wa nsoni , to yandi kudimona mpamba , beno ndimisa mwana na beno mbala na mbala nde beno ke zolaka yandi .

(src)="88"> Omdat depressie ’ n mens eensaam , selfbewus of waardeloos kan laat voel , moet jy jou kind aanhoudend van jou liefde verseker .
(trg)="73"> Kana nge ke niokwama na mabanza , diambu mosi yina lenda sadisa nge na kuyala bangindu mpi mawi na nge kele kuyidika mambu yina lenda sadisa nge .

(src)="89"> As jy aan depressie ly , kan jy die dinge op hierdie bladsy gebruik om jou te help met jou gedagtes en gevoelens .
(trg)="74"> Mambu yango , yina nge lenda yidika mutindu nge me zola , lenda vanda ti mambu yina kele na lutiti yai .

(src)="90"> Die telefoonnommers van mense wat jy kan bel wanneer jy sukkel
(trg)="75"> Bansangu ya bantu yina nge lenda binga to kusonikila kana nge ke niokwama na mabanza

(src)="91"> Liedjies wat vir jou positief en opbouend is
(trg)="76"> Bankunga ya nge ke zolaka yina kele mbote mpi ke pesa kikesa

(src)="92"> Sêgoed en artikels wat jou aanmoedig
(trg)="77"> Bangogo ya ke pesa bangindu ya mbote mpi masolo ya ke pesa kikesa

(src)="93"> Bybelverse wat jou versterk en vertroos , soos Psalm 34 : 18 ; 51 : 17 ; 94 : 19 ; Filippense 4 : 6 , 7
(trg)="78"> Lisiti ya mambu ya Biblia ke tubaka yina ke siamisa mpi ke pesa kikesa , mu mbandu Nkunga 34 : 18 ; 51 : 17 ; 94 : 19 ; Bafilipi 4 : 6 , 7

(src)="94"> Foto’s en items wat jou herinner aan die mense wat vir jou lief is
(trg)="79"> Bifwanisu to bima yina ta yibusa nge bantu yina ke zolaka nge

(src)="95"> ’ n Dagboek waarin jy positiewe gedagtes en goeie ondervindinge skryf
(trg)="80"> Mukanda yina nge me sonikaka bangindu ya mbote mpi mambu ya mbote yina nge me kutanaka ti yo