# az/102011250.xml.gz
# sv/102011250.xml.gz


(src)="1"> Gənclərin Sualları
(trg)="1"> Ungdomar frågar

(src)="2"> Sosial şəbəkələr barədə nəyi bilməliyəm ?
(src)="3"> I hissə
(trg)="2"> Vad behöver jag veta om sociala nätverk ? – Del 1

(src)="4"> [ 16 səhifədəki şəkil ]
(src)="5"> « Mənim başqa ölkələrdə dostlarım var , onlarla əlaqə saxlamağın ən yaxşı yolu isə sosial şəbəkədə ünsiyyət etməkdir .
(trg)="3"> ” Jag har vänner i olika länder , och det bästa sättet att hålla kontakten med dem är på sociala nätverkssajter .

(src)="6"> Bir - birimizdən çox uzaq olsaq da , danışmaq imkanımızın olması xoşuma gəlir » ( Syu * , 17 yaş ) .
(trg)="4"> Jag gillar att kunna prata med dem fast de bor långt härifrån . ” – Sue , 17 .
(trg)="5"> *

(src)="7"> « Məncə , sosial şəbəkəyə sərf olunan vaxt hədər gedir , bu , daha çox tənbəl adamların ünsiyyət etdiyi bir vasitədir .
(trg)="6"> ” Jag tycker att sociala nätverk tar en massa onödig tid och är ett slött sätt att vara social på .

(src)="8"> Dostluğu qorumağın yeganə üsulu canlı ünsiyyətdir » ( Qreqori , 19 yaş ) .
(trg)="7"> Enda sättet att behålla sina vänner är att träffas på riktigt . ” – Gregory , 19 .

(src)="9"> YUXARIDA gətirilən fikirlərdən hansı sənin nöqteyi - nəzərini əks etdirir ?
(trg)="8"> VILKET av ovanstående citat stämmer bäst med hur du ser på saken ?

(src)="10"> Fikirlər müxtəlif olsa da , bir fakt danılmazdır : sosial şəbəkələr çox geniş yayılıb * .
(trg)="10"> * En jämförelse : Det tog 38 år för radion att nå ut till 50 miljoner personer .

(src)="11"> Bir düşün : radiodinləyicilərinin sayının 50 milyona çatması üçün 38 il tələb olunmuşdur ; televiziya bu saya 13 ilə , İnternet isə 4 ilə nail olmuşdur .
(trg)="11"> För tv:n tog det 13 år att nå ut till lika många och för internet 4 .

(src)="12"> Sosial şəbəkə saytı olan « Feysbuk » ( Facebook ) istifadəçilərinin sayı isə cəmi 1 il ərzində 200 milyona çatmışdır !
(trg)="12"> Men nyligen fick nätverkssajten Facebook 200 miljoner nya användare på bara ett år !

(src)="13"> Aşağıdakı fikirlərin düz və ya səhv olduğunu qeyd et :
(trg)="13"> Är följande påstående sant eller falskt ?

(src)="14"> Sosial şəbəkələrin istifadəçilərinin böyük qismini gənclər təşkil edir . ․ ․ ․ ․ ․
(trg)="14"> Det är framför allt tonåringar som använder sociala sajter . ․ ․ ․ ․ ․

(src)="15"> Düzdür ․ ․ ․ ․ ․
(trg)="15"> Sant ․ ․ ․ ․ ․

(src)="16"> Səhvdir
(trg)="16"> Falskt

(src)="17"> Cavab : Səhvdir .
(trg)="17"> Svar : Falskt .

(src)="18"> Ən geniş yayılmış sosial şəbəkə istifadəçilərinin təxminən üçdə ikisini 25 və ya ondan yuxarı yaşda olanlar təşkil edir . 2009 - cu ildə istifadəçilərin sayı əsasən 55 yaşında olanların sayəsində artdı !
(trg)="18"> Nästan två tredjedelar av användarna på den populäraste sociala sajten är 25 år eller äldre .
(trg)="19"> Personer över 55 år stod för den största procentuella ökningen 2009 .

(src)="19"> Bununla belə , sosial şəbəkələrdən milyonlarla gənclər də istifadə edir və onlardan çoxu ünsiyyətin bu növünə üstünlük verir .
(trg)="20"> Trots allt är det miljontals unga som använder sociala nätverkssajter , och en del tycker att det är det bästa sättet att kommunicera på .

(src)="20"> Cessika adlı gənc qız deyir : « Mən öz səhifəmi bağladım , ancaq bir müddətdən sonra yenidən açdım , çünki heç kim məni telefonla arayıb - axtarmırdı .
(trg)="21"> ” Jag avaktiverade mitt konto ” , säger 17 - åriga Jessica , ” men sedan aktiverade jag det igen , för det var ingen som hörde av sig på telefon .

(src)="21"> Adama elə gəlir , sosial şəbəkədən istifadə etməyəndə , hamı səni yaddan çıxarır ! »
(trg)="22"> Det är som att folk glömmer att man finns om man inte är med i ett nätverk . ”

(src)="22"> Sosial şəbəkələrin cəlbedici cəhəti nədədir ?
(trg)="23"> Vad är det som lockar så med de här sajterna ?

(src)="23"> Cavab çox sadədir : təbii olaraq insanın daxilində ünsiyyət etmək tələbatı var .
(trg)="24"> Svaret är enkelt : Människor är konstruerade för att ha kontakt med varandra .

(src)="24"> Sosial şəbəkələr də elə bunun üçün nəzərdə tutulub .
(trg)="25"> Och det är ju det som är poängen med sociala nätverk .

(src)="25"> Gəlin görək , nəyə görə çoxlarında bundan istifadə etmək istəyi yaranır .
(trg)="26"> Här är några anledningar till att många vill använda dem :

(src)="26"> Əlverişlidir .
(trg)="27"> Det är praktiskt .

(src)="27"> « Dostlarla əlaqə saxlamaq çətindir , ancaq onların hamısının bir saytda olması bunu asanlaşdırır » ( Liya , 20 yaş ) .
(trg)="28"> ” Det kan vara svårt att hålla kontakten med sina vänner , men när alla är på samma sajt blir det enkelt ! ” – Leah , 20 .

(src)="28"> « Mən komentariyalarımı yazıram , sanki , onların hamısına eyni vaxtda e - mail göndərmiş oluram » ( Kristin , 20 yaş ) .
(trg)="29"> ” Om jag skriver ett inlägg är det som om jag har mejlat till alla mina kompisar samtidigt . ” – Kristine , 20 .

(src)="29"> Həmyaşıdların təzyiqi .
(trg)="30"> Kompistryck .

(src)="30"> « Bəziləri məni öz dostları siyahısına daxil etmək istəyirlər , ancaq səhifəm olmadığından bu , mümkün deyil » ( Natali , 22 yaş ) .
(trg)="31"> ” Jag får jämt förfrågningar om jag vill vara med på andras vänlistor , men jag har inget konto så det går inte . ” – Natalie , 22 .

(src)="31"> « Mən deyəndə ki , səhifə açmamaq qərarına gəlmişəm , mənə qəribə baxırlar » ( Eva , 18 ) .
(trg)="32"> ” När jag säger att jag valt att inte vara med , tittar andra på mig som om jag inte var riktigt klok . ” – Eve , 18 .

(src)="32"> Kütləvi - informasiya vasitələrinin təzyiqi .
(trg)="33"> Mediepåverkan .

(src)="33"> « Kütləvi - informasiya vasitələri insanların beyninə yeridir ki , hər an , hər yerdə insanlarla əlaqə saxlamasan , heç vaxt dostun olan deyil .
(trg)="34"> ” Media försöker få en att tro att om man inte är uppkopplad på alla möjliga sätt får man inga vänner .

(src)="34"> Həyatda dostun yoxdursa , onda onun nə mənası var ? ! »
(trg)="35"> Och har man inga vänner har man inget liv .

(src)="35"> ( Katrina , 18 ) .
(trg)="36"> Så om man inte är med i något socialt nätverk finns man inte . ” – Katrina , 18 .

(src)="36"> Məktəb .
(trg)="37"> Skolan .

(src)="37"> « Müəllimlərimiz sosial şəbəkədən istifadə edirlər .
(trg)="38"> ” Mina lärare använder en social sajt .

(src)="38"> Onlardan bəziləri yoxlama işinin nə vaxt olacağını xəbər vermək üçün komentariyalarını yazırlar .
(trg)="39"> En del skriver meddelanden där när det är dags för förhör .

(src)="39"> Məsələn , əgər mən riyaziyyatdan nəyisə başa düşməyəndə onu müəllimin səhifəsinə yazıram , o da mənə onlayn rejimində məsələni həll etməkdə kömək edir » ( Marina , 17 yaş ) .
(trg)="40"> Eller som med matten : om det är något jag inte fattar kan jag skriva på min lärares ’ vägg ’ och så kan han hjälpa mig att lösa problemet online . ” – Marina , 17 .

(src)="40"> İş .
(trg)="41"> Arbetet .

(src)="41"> « İş axtaran insanlar başqaları ilə əlaqə saxlamaq üçün sosial şəbəkədən istifadə edirlər .
(trg)="42"> ” Folk som söker jobb använder sociala sajter för att få kontakter .

(src)="42"> Hərdən bu , onlara iş tapmaqda kömək edir » ( Emi , 20 yaş ) .
(trg)="43"> Ibland hjälper det dem att få en anställning . ” – Amy , 20 .

(src)="43"> « Mən sosial şəbəkədən işim üçün istifadə edirəm .
(trg)="44"> ” Jag använder en nätverkssajt i mitt jobb som grafisk formgivare .

(src)="44"> Bunun sayəsində müştərilərim hal - hazırda hansı qrafik dizayn layihələri üzərində işlədiyimi görürlər » ( Deyvid , 21 yaş ) .
(trg)="45"> Där kan jag visa mina klienter vilka projekt jag jobbar med . ” – David , 21 .

(src)="45"> Sənə sosial şəbəkə səhifəsi açmaq lazımdırmı ?
(trg)="46"> Borde du vara med i ett socialt nätverk ?

(src)="46"> Valideynlərinlə yaşayırsansa , bu qərarı onlar verir ( Süleymanın məsələləri 6 : 20 ) * .
(trg)="47"> Om du bor hemma är det upp till dina föräldrar att avgöra det .

(src)="47"> Əgər onlar sənin səhifə açmağını istəmirlərsə , onlara tabe olmalısan .
(trg)="48"> * Om dina föräldrar inte vill att du ska ha ett användarkonto måste du respektera det .

(src)="48"> Digər tərəfdən isə , bəzi valideynlər sağlam düşüncəli və uzaqgörən övladlarına sosial şəbəkə saytlarından istifadə etməyə icazə verirlər , ancaq özləri nəzarət etmək şərtilə .
(trg)="49"> Å andra sidan tycker en del föräldrar att deras barn är mogna nog att få använda ett socialt nätverk – och de håller koll på hur barnen sköter det .

(src)="49"> Əgər sənin valideynlərin də belə edirsə , bu o deməkdirmi ki , onlar sənin şəxsi həyatına qarışırlar ?
(trg)="50"> Om dina föräldrar gör det , inkräktar de då på ditt privatliv ?

(src)="50"> Qətiyyən yox !
(trg)="51"> Inte alls !

(src)="51"> Sosial şəbəkələr güclü təsirə malikdir , bu səbəbdən , valideynlərinin sənin onlardan necə istifadə etdiyinə görə narahat olmaları normaldır .
(trg)="52"> Sociala nätverk är kraftfulla verktyg , och dina föräldrar har all anledning att vara intresserade av hur du använder dem .

(src)="52"> Əslində , necə ki , sosial şəbəkələrin , eləcə də ümumiyyətlə İnternetin təhlükəli yönləri var .
(trg)="53"> Precis som med all användning av nätet har sociala medier sina risker .

(src)="53"> Əgər valideynlərin sənə səhifə açmağa icazə verirlərsə , sosial şəbəkənin təhlükələrindən neçə qaça bilərsən ?
(trg)="54"> Hur kan du undvika dem om du får vara medlem i ett nätverk ?

(src)="54"> Diqqətli « sür »
(trg)="55"> Säker ” körning ”

(src)="55"> İnternetdən istifadə etməyi maşın sürməklə müqayisə etmək olar .
(trg)="56"> Användningen av internet kan på sätt och vis jämföras med bilkörning .

(src)="56"> Qeyd etmək lazımdır ki , sürücülük vəsiqəsi olan hər kəsi yaxşı sürücü adlandırmaq olmaz .
(trg)="57"> Bara för att någon har körkort behöver det inte betyda att han eller hon är en ansvarsfull förare , eller hur ?

(src)="57"> Təəssüf ki , bir çoxları öz diqqətsizlikləri və etinasızlıqları ucbatından dəhşətli qəzaya uğramışlar .
(trg)="58"> Många har råkat ut för fruktansvärda olyckor på grund av sin vårdslösa och nonchalanta inställning .

(src)="58"> Eyni şey İnternet istifadəçiləri ilə də baş verir .
(trg)="59"> Det är samma sak med internet .

(src)="59"> Onlardan bəzilərini məsuliyyətli « sürücü » , digərlərini isə avtoxuliqan adlandırmaq olar .
(trg)="60"> En del ” kör ” försiktigt , andra vårdslöst .

(src)="60"> Əgər valideynlərin sənə sosial şəbəkədən istifadə etməyə icazə verirlərsə , deməli , onlar sənin hiperməkanın xüsusilə təhlükəli olan sahələrindən baş çıxaracağına etibar edirlər .
(trg)="61"> Om dina föräldrar låter dig ha ett konto på en social sajt litar de på att du kommer att vara försiktig när du navigerar genom de här extra luriga passagerna på nätet .

(src)="61"> Bəs sənin haqqında nə demək olar ?
(trg)="62"> Så vilken ” förartyp ” är du ?

(src)="62"> Sən « sağlam şüura , dərrakəyə bağlan » an « sürücü » olduğunu sübut etmisənmi ? .
(trg)="63"> Har du visat att du kan ” värna om praktisk vishet och tankeförmåga ” ?

(src)="63"> Bu məqalədə sosial şəbəkədən istifadə ilə bağlı ciddi yanaşmalı olduğun iki məqam araşdırılacaq : 1 ) şəxsi məlumat , 2 ) vaxt .
(trg)="64"> I den här artikeln kommer vi nu att behandla två aspekter på sociala nätverk som du mycket noga bör tänka igenom – ditt privatliv och din tid .

(src)="64"> Bu jurnalın növbəti sayının « Gənclərin sualları » rubrikasında qazandığın ad və dostların mövzusu müzakirə olunacaq .
(trg)="65"> Del 2 i nästa nummer kommer att behandla hur ditt rykte och dina vänskapsrelationer kan påverkas .

(src)="65"> ŞƏXSİ MƏLUMAT
(trg)="66"> DITT PRIVATLIV

(src)="66"> Söhbət sosial şəbəkədən gedəndə , yəqin , özün haqqında şəxsi məlumat verib - verməmək çox vaxt heç ağlına da gəlmir .
(trg)="67"> Att skydda ditt privatliv kanske är det sista du tänker på när det gäller sociala nätverk .

(src)="67"> Məgər sosial şəbəkələrin məqsədi də elə insanları bir - birilə tanış etmək deyil ? !
(trg)="68"> Det är väl ändå hela poängen , att andra ska lära känna en bättre ?

(src)="68"> Ancaq heç bir tədbir görməsən , asanlıqla tələyə düşə bilərsən .
(trg)="69"> Det är sant , men om man är oförsiktig kan det leda till katastrof .

(src)="69"> Bunu növbəti nümunədən görmək olar .
(src)="70"> Təsəvvür et ki , sənin böyük miqdarda nəğd pulun var .
(trg)="70"> Tänk dig att du har en rejäl sedelbunt och är ute på stan med dina kompisar .

(src)="71"> Dostlarınla adamların çox olduğu küçə ilə gedərkən pulları hamının görməsi üçün əlində tutarsanmı ?
(trg)="71"> Skulle du vifta med pengarna inför alla du mötte på gatan ?

(src)="72"> Əlbəttə , bu , ağılsızlıq olardı .
(trg)="72"> Det skulle vara otroligt dumt – det är ju som att be om att bli rånad !

(src)="73"> Sanki , sən öz dilinlə deyirsən : « Qarğa , məndə qoz var ! »
(trg)="73"> Om du tänker dig för stoppar du undan pengarna så att de inte syns .

(src)="74"> Ağıllı adam pulunu elə gizlədər ki , heç kim görməsin .
(trg)="74"> Försök att se dina uppgifter om dig själv som en sedelbunt .

(src)="75"> İndi isə təsəvvür et ki , pulların sənin şəxsi məlumatlarındır .
(src)="76"> Bunu nəzərə alaraq , aşağıda gətirilən siyahını nəzərdən keçir və hansı məlumatı ilk qarşına çıxan adama açıb - tökmək istəmədiyini qeyd et :
(trg)="75"> Titta på uppställningen här nedan och kryssa i vad du inte skulle känna dig bekväm med att lämna ut till en vilt främmande människa .

(src)="77"> ___ ev ünvanım
(trg)="76"> ․ ․ ․ ․ ․ min hemadress

(src)="78"> ___ elektron ünvanım
(trg)="77"> ․ ․ ․ ․ ․ min mejladress

(src)="79"> ___ oxuduğum məktəb
(trg)="78"> ․ ․ ․ ․ ․ vilken skola jag går i

(src)="80"> ___ adətən , evdə olduğum vaxtlar
(trg)="79"> ․ ․ ․ ․ ․ när jag är hemma

(src)="81"> ___ evdə heç kimin olmadığı vaxtlar
(trg)="80"> ․ ․ ․ ․ ․ när ingen är hemma

(src)="82"> ___ şəkillərim
(trg)="81"> ․ ․ ․ ․ ․ mina bilder

(src)="83"> ___ fikirlərim
(trg)="82"> ․ ․ ․ ․ ․ mina åsikter

(src)="84"> ___ xoşladığım şeylər və maraq dairəm
(trg)="83"> ․ ․ ․ ․ ․ mina intressen

(src)="85"> Dünyada ən ünsiyyətcil adam olsan belə , yəqin razılaşacaqsan ki , yuxarıda sadalanan şəxsi məlumatlardan , ən azı , bəzilərini kimə gəldi etibar etmək olmaz .
(trg)="84"> Även om du är världens mest utåtriktade person håller du säkert med om att det åtminstone är några saker på den här listan som du inte skulle avslöja för vem som helst .

(src)="86"> Ancaq bir çox gənclər , hətta böyüklər belə özləri haqda bu kimi məlumatları tanımadıqları adamlarla bölüşmüşlər !
(trg)="85"> Men många ungdomar – och vuxna – har helt aningslöst lämnat ut sådan information till främlingar !

(src)="87"> Belə bir təhlükədən özünü necə qoruya bilərsən ?
(trg)="86"> Hur kan du undvika att göra samma misstag ?

(src)="88"> Əgər valideynlərin sosial şəbəkələrdən istifadə etməyinə etiraz etmirlərsə , şəxsi məlumatlarla bağlı parametrlərlə yaxşı - yaxşı tanış olmalı və onlardan istifadə etməlisən .
(trg)="87"> Om dina föräldrar låter dig använda sociala nätverk behöver du sätta dig in i hur sekretessinställningarna fungerar – och använda dem .
(trg)="88"> Låt det inte vara upp till nätverkssajten att avgöra hur dina uppgifter ska behandlas .

(src)="89"> Sosial - saytın sənin şəxsi məlumatlarını qoruyacağına ümid etmə .
(trg)="89"> Standardinställningarna kanske tillåter att fler kan se och kommentera din sida än du tror .

(src)="90"> Əslində , ilkin parametrlər sənin səhifənə nəzərdə tutduğundan da çox adamın baxmasına və öz komentariyalarını yazmasına yol verir .
(trg)="90"> Det här fick Allison att ändra på sina inställningar så att bara hennes egna närmaste vänner kunde se hennes inlägg .

(src)="91"> Məhz buna görə də , Elison adlı qız öz səhifəsini elə nizamlamışdır ki , onun yazdıqlarını yalnız yaxın dostları oxuya bilsin .
(trg)="91"> ” En del av mina kompisar har vänner som jag inte känner ” , säger hon , ” och jag vill inte att helt okända ska läsa om mig . ”

(src)="92"> O deyir : « Bəzi dostlarımın elə dostları var ki , mən onları tanımıram və tanımadığım insanların mənim haqqımda oxumalarını istəmirəm » .
(trg)="92"> Även om du bara har kontakt med dina närmaste vänner måste du vara försiktig .

(src)="93"> Hətta yaxın dostlarla yazışanda belə ehtiyatı əldən vermək olmaz . 21 yaşlı Korrin deyir : « Sən bu cür ünsiyyətə aludə olaraq özün haqqında lazımından artıq məlumat verməyə başlaya bilərsən » .
(trg)="93"> ” Man kan bli beroende av att få kommentarer från sina kompisar ” , säger 21 - åriga Corrine , ” och då är det lätt att man lägger ut mer information om sig själv än man borde . ”

(src)="94"> Unutma ki , İnternetdə şəxsi məlumatların tamamilə qorunması mümkün deyil .
(trg)="94"> Glöm aldrig att på nätet är ingenting helt privat .

(src)="95"> Nəyə görə ?
(trg)="95"> Varför inte det ?

(src)="96"> Qven Şurqin O’Kiffi öz kitabında yazır : « Böyük veb - saytlar ehtiyat üçün öz məlumat bazalarının surətini çıxarırlar .
(trg)="96"> ” Stora webbsajter säkerhetskopierar sina databaser ” , säger Gwenn Schurgin O’Keeffe i sin bok CyberSafe .

(src)="97"> Buna görə də , hiperməkana yerləşdirdiyimiz məlumatlar heç vaxt tamamilə məhv olunmur .
(trg)="97"> Hon fortsätter : ” Det vi lägger ut på nätet försvinner aldrig helt och hållet .

(src)="98"> Bir şeylə barışmalıyıq ki , İnternetə daxil etdiyimiz məlumat silinmir , haradasa mütləq onun surəti qalır ; başqa cür fikirləşmək ağılsızlıq olardı » ( « CyberSafe » ) .
(trg)="98"> Vi måste se det som något bestående , för antagligen finns det en kopia någonstans .
(trg)="99"> Att tro något annat vore naivt . ”

(src)="99"> VAXT
(trg)="100"> DIN TID

(src)="100"> Şəxsi məlumat kimi , vaxtı da böyük məbləğdə pulla müqayisə etmək olar .
(trg)="101"> Din tid kan också jämföras med en sedelbunt .
(trg)="102"> Du behöver faktiskt ha en budget över din tid .

(src)="101"> Buna görə də sənə müəyyən mənada vaxtının büdcəsini tərtib etmək lazımdır .
(trg)="103"> Tidsaspekten är över huvud taget en av de svåraste bitarna när man är ute på nätet .

(src)="102"> İnternetdən , eləcə də sosial şəbəkədən istifadəyə gəldikdə bunu etmək olduqca çətindir * .
(trg)="104"> *
(trg)="105"> ” Jag har ofta tänkt : ’ Det här går på några minuter . ’

(src)="103"> « Həmişə öz - özümə deyirdim : “ Sadəcə bir dəqiqə baxıb , çıxıram ” , bir də görürdüm , artıq bir saatdır ki , İnternetdəyəm » ( Amanda , 18 yaş ) .
(trg)="106"> En timme senare sitter jag fortfarande uppkopplad . ” – Amanda , 18 .