# az/2016001.xml.gz
# cnh/2016001.xml.gz


(src)="1"> Mündəricat
(trg)="1"> A Chung Ummi
(trg)="2"> No .

(src)="2"> © 2016 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
(trg)="3"> 1 2016
(trg)="4"> © 2016 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania

(src)="3"> Əgər hamı Müqəddəs Kitabın bu ayəsinə əsasən yaşasa , dünya daha gözəl olmaz ?
(trg)="5"> ZEITINDAH NA RUAH ?
(trg)="6"> Mah Baibal phunglam hi mikip nih zul hna sehlaw vawlei hi a ṭha deuh hnga maw ?

(src)="4"> « Hər sahədə dürüst olmaq istəyirik » .
(trg)="7"> “ A hmaanmi thil kha tuah kan duhmi a si zungzal . ” — Hebru 13 : 18 .

(src)="5"> « Gözətçi qülləsi » nin bu sayında dürüstlüyün həyatımızın hər sahəsinə necə təsir etdiyi izah olunur .
(trg)="8"> Dinfelnak nih kan nunnak kip ah zeitindah ṭhatnak a chuahter ti kha hi Vennak Innsang mekazin nih a fianter .
(trg)="9"> A PHAW CAPAR
(trg)="10"> Zeicah Kan Dinfel Awk A Si ?

(src)="6"> Dürüstlük dəbdən düşüb ?
(trg)="11"> Dinfelnak cu Chan nih a Kaltak cang Maw ?

(src)="7"> 3
(trg)="12"> 3

(src)="8"> Nadürüstlüyün zərəri 4
(trg)="13"> Dinfel Lonak nih Aan Hnorsuan Ning 4

(src)="9"> Dürüstlüyün xeyri 6
(trg)="14"> Dinfelnak nih Ṭhatnak a Chuahter Maw ?
(trg)="15"> 6

(src)="10"> Müqəddəs Kitab həyatları dəyişir
(trg)="16"> Capar Dangdang
(trg)="17"> Baibal Nih An Nunning A Thlen

(src)="11"> « Çox yox , qoy bircə il xoşbəxt olum » 8
(trg)="18"> Daihnak le Nuamhnak kha Kumkhat te Lawng Ka Pe 8

(src)="12"> Bilirsiniz ?
(trg)="19"> Na Hngal Maw ?

(src)="13"> 10
(trg)="20"> 10

(src)="14"> Qorxunu dəf edin 11
(trg)="21"> Ṭihphannak Lungput Tei Khawh Ning 11

(src)="15"> Müasir dövrdə qədim hikmət
(trg)="22"> Tuchan Mi Hna Caah Hlanlio Mifim Bia

(src)="16"> Narahat olmayın 15
(trg)="23"> Lungrethei In Um Hlah U 15

(src)="17"> Müqəddəs Kitabın cavabı 16
(trg)="24"> Baibal Cawnpiakmi

# az/2016002.xml.gz
# cnh/2016002.xml.gz


(src)="1"> ÜZ QABIĞINDAKI MÖVZU | DÜRÜST OLMAQ LAZIMDIR ?
(trg)="1"> A Phaw Capar | Zeicah Kan Dinfel Awk A Si ?
(trg)="2"> Dinfelnak cu Chan nih a Kaltak cang Maw ?

(src)="2"> Hitoşi Yaponiyada məşğulluq idarəsində mühasib işləyir .
(trg)="3"> Hitoshi cu Japan ram i rian kawlpiaknak company pakhat i tangka tlaihnak department ah rian a ṭuanmi a si .

(src)="3"> O , müdiri ilə maliyyə hesabatını yoxlayarkən müdiri ona tapşırır ki , saxta hesabat təqdim etsin .
(trg)="4"> Tangka cazin an check lioah a bawipa nih cazin a hmaan loin tuah awkah a fial .

(src)="4"> Ancaq Hitoşi nadürüst iş görməyə vicdanının yol vermədiyini bildirir .
(trg)="5"> Mah tikah Hitoshi nih a ding loin rian ṭuan awkah ka chiaṭha thleidannak lungthin nih a awnh lo tiah a ti .

(src)="5"> Müdir onu işdən çıxarmaqla hədələyir və axırda Hitoşi işini itirir .
(trg)="6"> Cucaah a bawipa cu Hitoshi cungah a thin a hung tuk i a donghnak ah a rian in a phuah .

(src)="6"> Aylar ötdükcə Hitoşinin iş tapacağına ümidi ölür .
(trg)="7"> Thla tlawmpal a rauh tiang Hitoshi cu rian a hmuh lo caah a lung a hung dong .

(src)="7"> Məsələn , bir dəfə iş görüşməsində Hitoşi nadürüst iş görməyəcəyini bildirəndə ondan müsahibə götürən : « Qəribə düşüncəniz var » , — deyə cavab verir .
(trg)="8"> Tahchunhnak ah , rian pakhat a sawk lioah Hitoshi nih dinfelnak a um lomi rian cu ka ṭuan kho lai lo tiah a ti hna tikah biahaltu nih “ na lungput cu aa thleidang tuk ” tiah a ti .

(src)="8"> Hitoşinin ailəsi və dostları onu axıra kimi dürüst qalmağa təşviq edirlər .
(trg)="9"> Hitoshi cu a chungkhar le a hawile nih dingfel tein um zungzal awkah tha an pek .

(src)="9"> Amma Hitoşidə getdikcə suallar yaranmağa başlayır .
(trg)="10"> Asinain Hitoshi cu lunghrinnak cheukhat a hun ngei .

(src)="10"> O bölüşür : « Düşünürdüm ki , görəsən , əqidəmə sadiq qalıb dürüst olmağa dəyər ? »
(trg)="11"> Tahchunhnak ah , Hitoshi nih “ ka zumhnak ruang i dingfel tein ka ummi hi a ṭhatnak a um taktak hnga maw ? ”

(src)="11"> Hitoşinin başına gələnlər göstərir ki , dürüstlüyə dəyər verənlər azdır .
(trg)="12"> timi ruahnak ka hun ngei tiah a ti .
(trg)="13"> Dinfelnak hi mikip nih an sunsak lo ti kha Hitoshi hmuhtonnak nih a langhter .

(src)="12"> Hətta bəziləri buna maneə kimi baxır , xüsusilə də biznes aləmində .
(trg)="14"> Mi cheukhat nih dinfelnak cu san a tlai lomi tuahsernak in an hmuh , a hleiin chawlehnak ah cutin an hmuh .

(src)="13"> Cənubi Afrikada işləyən bir qadın bölüşür : « Mən nadürüst insanlarla işləyirəm və onlardan fərqlənmək bəzən çox çətin olur » .
(trg)="15"> Thlanglei Africa ah rian a ṭuanmi nu pakhat nih “ ka pawngkam ah a ummi cu a dingfel lomi lawngte an si i a caan ah keimah hmanh kha anmah bantukin um ve awkah an ka hnek ” tiah a ti .

(src)="14"> Nadürüstlüyün ən geniş yayılmış növlərindən biri yalan danışmaqdır .
(trg)="16"> Tuchan ah khoika hmun paoh i hmuhmi dinfel lonak phunkhat cu lihchimnak hi a si .

(src)="15"> Bir neçə il öncə Amherst Masaçusets Universitetinin psixoloqu Robert Feldman müəyyən etmişdi ki , ondəqiqəlik söhbət zamanı 60 faiz adam ən azı bir dəfə yalan danışır .
(trg)="17"> A luancia kum tlawmpal lioah Massachusetts Amherst Sianghleiruun i lungthinlei a hlathlaitu Robert S .
(trg)="18"> Feldman nih a cuza cangmi minung 100 ah 60 cu minit pahra hrawng bia an chim paohah a tlawm bik voikhat cu lih an chim tiah a ti .

(src)="16"> O deyir : « Nəticə bizi çox təəccübləndirdi .
(trg)="19"> Feldman nih hitin a chim : “ Mah cu khuaruahhar taktak a si .

(src)="17"> Yalanın insan həyatının ayrılmaz bir hissəsi olduğunu bu dərəcədə təsəvvür etmirdik » .
(trg)="20"> Mi nih lihchim kha rawl - ei , ti - din bantukin a sawhsawh men ah an ruah lai tiah kan ruat lo . ”

(src)="18"> Maraqlıdır ki , heç kim yalanın qurbanı olmaq istəmir , amma əksəriyyət yalan danışır .
(trg)="21"> Mi tampi nih hlen an simi kha an fih tuk ko nain anmah theng nih lih an chim .

(src)="19"> Bəs onda niyə yalan , oğurluq və nadürüstlüyün digər növləri adi hala çevrilib ?
(trg)="22"> Tuchan ah lihchimnak , firnak le a dang dinfel lonak hna hi zeicah a tam tuk ?

(src)="20"> Nadürüstlük cəmiyyətə necə təsir edir ?
(trg)="23"> Dinfel lonak nih minung dihlak kha zeitindah a hnorsuan ?

(src)="21"> Ən əsası isə bu kimi işlərdən biz necə yan gəzə bilərik ?
(trg)="24"> Mah nakin a biapi deuhmi cu dinfel lonak kha zeitindah kan hrial khawh ?

# az/2016003.xml.gz
# cnh/2016003.xml.gz


(src)="1"> ÜZ QABIĞINDAKI MÖVZU | DÜRÜST OLMAQ LAZIMDIR ?
(trg)="1"> COVER SUBJECT | Zeicah Kan Dinfel Awk A Si ?
(trg)="2"> Dinfel Lonak nih Aan Hnorsuan Ning

(src)="2"> « Kiçik nadürüstlük insanı çətin vəziyyətdən çıxara bilər » ( Samanta , Cənubi Afrika ) .
(trg)="3"> “ A harmi thil sining hna le buaibainak cheukhat cu a ding lomi thil tlawmpal aa telmi tuahsernak nih a tawnghtham khawh . ” — Thlanglei Africa , Samantha .

(src)="3"> Bəs siz bu fikirlə razısınız ?
(trg)="4"> Mah bia cu na hna a tla maw ?

(src)="4"> Hər birimiz Samanta kimi bəzən çətin vəziyyətə düşürük .
(trg)="5"> Samantha bantukin kan dihlak in caan khatkhat paoh cu a harmi thil sining kan tong .

(src)="5"> Nadürüstlüyə vadar edən vəziyyətlərdə necə davrandığımız dəyərlərimizi üzə çıxarır .
(trg)="6"> A ding lomi thil a kan tuahter khomi thil sining kan lehrulhning nih zei bantuk phunglam dah kan i tlaih ti kha a langhter .

(src)="6"> Məsələn , ad - sanımız hər şeydən önəmlidirsə , onda nadürüstlüyə bir vasitə kimi baxacağıq .
(trg)="7"> Tahchunhnak ah , kan ning a zak sual lai , hmaichiatnak kan tong sual lai ti phan ah a ding loin thil tuah cu a palh lo tiah kan ruah men lai .

(src)="7"> Ancaq həqiqət üzə çıxanda başımız yaman ağrıyacaq .
(trg)="8"> Asinain a ding loin kan tuahmi thil nih a hnuah a ṭha lomi thil sining a chuahter .

(src)="8"> Gəlin görək necə .
(trg)="9"> A tanglei kong hna hi ruathmanh .

(src)="9"> Münasibətlər etibar üzərində qurulur .
(trg)="11"> Pehtlaihnak timi cu zumhnak in dirhmi a si .

(src)="10"> İki adam bir - birinə etibar edəndə rahatlıq və məmnunluq duyur .
(trg)="12"> Pakhat le pakhat an i zumh tikah i bochannak le himnak a um .

(src)="11"> Amma etibarı bir günün içində qazanmaq mümkün deyil .
(trg)="13"> Asinain i zumhnak cu khulrang in a ṭhangmi a si lo .

(src)="12"> Bunun üçün birgə vaxt keçirmək , səmimi ünsiyyət etmək və fədakar olmaq gərəkdir .
(trg)="14"> Mahzawn lawng ruat loin le dingfel tein caan saupi an i pehtlaih hnu lawngah zumhnak timi cu a hung um .

(src)="13"> Lakin bircə nadürüst hərəkət bütün etibarı sarsıdır .
(trg)="15"> Asinain a ding lomi tuahsernak pakhat ruangah an i zumhnak cu a rawk cikcek kho .

(src)="14"> İtirilmiş etibarı isə qazanmaq çox çətindir .
(trg)="16"> An i zumhnak a rawh ahcun pakhat le pakhat i zumh ṭhan awkah a har tuk cang lai .

(src)="15"> Nə vaxtsa yaxın dostunuz sizə xəyanət edib ?
(trg)="17"> Hawikom ṭha tiah na ruahmi pakhat nih aan hleng bal maw ?

(src)="16"> Həmin vaxt hansı hissləri keçirmisiniz ?
(trg)="18"> Aan hlen bal ahcun zeitindah na um ?

(src)="17"> Onun hərəkəti yəqin qəlbiniz qırıb , bəlkə də özünüzü aldadılmış hiss etmisiniz .
(trg)="19"> Na lung a fak tuk ko lai i a ka rawi ti hmanhin na ruah ko lai .

(src)="18"> Sizin hisslərinizi başa düşmək olar .
(trg)="20"> Mah cu a phung a si ko .

(src)="19"> Şübhəsiz , nadürüstlük dəyərli münasibətləri darmadağın edə bilər .
(trg)="21"> Kum tampi chung rak dirhmi pehtlaihnak cu dinfel lonak ruangah a rawk kho ti cu lunghrin awk a um lo .

(src)="20"> Kaliforniya Universitetinin iqtisadiyyat üzrə professoru Robert İnes araşdırma nəticəsində görüb ki , « nadürüstlük yoluxucudur » .
(trg)="22"> Dinfel Lonak cu Chawnh a Fawi
(trg)="23"> California Sianghleiruun i chawlehnak kong a cawnpiaktu saya Robert Innes nih hlathlainak a tuahmi ah “ dinfel lonak cu chawnh a fawi tuk ” ti kha a hmuh .

(src)="21"> Onu virusa bənzətmək olar .
(src)="22"> Yalançı adamla nə qədər çox oturub - dursanız , nadürüstlüyə yoluxmaq ehtimalı da bir o qədər çox olacaq .
(trg)="24"> Dinfel lonak cu zawtnak rungrul bantukin chawnh a fawi tuk caah a dingfel lomi hna he naa pehtlaih deuhdeuh ahcun nangmah theng zong a ding lomi na hung si deuhdeuh ve lai .

(src)="23"> Nadürüstlük tələsinə düşməmək üçün nə edə bilərik ?
(trg)="25"> Dinfel lonak rap i tlak lo awkah zeitindah na hrial khawh ?

(src)="24"> Bu işdə Allahın Kəlamının köməyi əvəzsizdir .
(trg)="26"> Baibal nih aan bawmh khawh .
(trg)="27"> Baibal phunglam cheukhat hi ruathmanh .

(src)="25"> Gəlin bir neçə ayənin üzərində düşünək .
(trg)="28"> [ Cahmai 5nak i rinli kulh ]
(trg)="29"> Dinfel Lonak A Phunphun

(src)="26"> TƏRİFİ .
(trg)="30"> Lihchimnak

(src)="27"> Həqiqəti bilməyə ixtiyarı çatan adama səhv məlumat vermək deməkdir .
(trg)="31"> A SULLAM : A hmaan ning tein hngalhnak nawl a ngeimi pakhat kha a hmaan lomi lih bia chimh kha a si .

(src)="28"> Buna insanı azdırmaq üçün faktları təhrif etmək və ya yanlış təqdim etmək , habelə kimisə aldatmaq üçün əsas məqamları buraxmaq və insanda yanlış təəssürat oyatmaq məqsədilə həqiqəti şişirtmək daxildir .
(trg)="32"> Lihchim timi ah mi pakhat kha hlen awkah a hmaan lomi bia chim asiloah a konglam hna nganhtak le bia perh ti bantuk hna aa tel .

(src)="29"> MÜQƏDDƏS KİTAB AYƏLƏRİ : « Yehova fitnəkardan ikrah edər , amma saleh adamla dostluq edər » .
(trg)="33"> BAIBAL CHIMMI : “ Mi lungthin ṭhalo cu BAWIPA caah fihnung an si i miding mi cu Pathian nih a zumhmi an si . ”

(src)="30"> « Buna görə də artıq yalanı kənara qoyduğunuz üçün bir - birinizə həqiqəti söyləyin » .
(trg)="34"> ( Phungthlukbia 3 : 32 ) “ Lihchim um ti hlah seh .
(trg)="35"> Aho cio paoh nih a unau cu biatak chim seh . ” — Efesa 4 : 25 .

(src)="31"> TƏRİFİ .
(trg)="36"> Thangchiatnak

(src)="32"> Nahaqdan birinə pis bir şey isnad etmək və onun barəsində məkrli fikirlər söyləməklə adını ləkələmək deməkdir .
(trg)="37"> A SULLAM : Mi pakhat a min a chiat nakhnga a hmaan lomi bia le a chiatnak in a kong chim kha a si .

(src)="33"> MÜQƏDDƏS KİTAB AYƏLƏRİ : « Aravuran nifaq salar , böhtançı yaxın dostları ayırar » .
(trg)="38"> BAIBAL CHIMMI : “ Mi lungthin ṭhalo nih remlonak kha an karhter i mi dupdap [ mi thangchiattu , NW ] nih hawikom ṭha kha an ṭhen hna . ”

(src)="34"> « Odun olmayanda ocaq sönər , böhtançı olmayanda da dava kəsilər » .
(trg)="39"> ( Phungthlukbia 16 : 28 ) “ Thing a um lo ahcun mei cu a mit , a thli tein a chim depmaptu umlonak hmun ah cun siknak a dai . ” — Phungthlukbia 26 : 20 .

(src)="35"> TƏRİFİ .
(trg)="40"> Hlennak

(src)="36"> Hiyləgərliklə və haramzadəliklə pul və ya əmlak qazanmaq deməkdir .
(trg)="41"> A SULLAM : Mi pakhatkhat sinin tangka asiloah thilri hmuh awkah a hmaan loin thil tuah kha a si .

(src)="37"> MÜQƏDDƏS KİTAB AYƏLƏRİ : « Dara düşən yoxsul muzduru aldatmayın » .
(trg)="42"> BAIBAL CHIMMI : “ Rianṭuan na fialmi misifak le mirethei cu , . . . na hrem [ hleng , NW ] hna lai lo . ”

(src)="38"> « Məzluma badalaq gələn onun Yaradanını təhqir edər , kasıba mərhəmət göstərən Yaradana şərəf gətirər » .
(trg)="43"> ( Deuteronomi 24 : 14 , 15 ) “ Misifak kha nan serhsat hna ahcun anmah a Sertu Pathian nan serhsat kha a si , nan zaangfah hna ahcun cucu Pathian biak a si . ” — Phungthlukbia 14 : 31 .

(src)="39"> TƏRİFİ .
(trg)="44"> Firnak

(src)="40"> Başqasının malını icazəsiz götürmək deməkdir .
(trg)="45"> A SULLAM : A ngeitu hngalh loin a thil lak kha a si .

(src)="41"> MÜQƏDDƏS KİTAB AYƏLƏRİ : « Oğurluq edən daha oğurluq etməsin , əlinin halal zəhməti ilə dolansın ki , korluq çəkənə də əl tuta bilsin » .
(trg)="46"> BAIBAL CHIMMI : “ Fir a hmangmi kha fir ti hlah seh , amah ca i ding tein pawcawmnak caah le sifakmi bawmhnak caah rian ṭuan seh . ”

(src)="42"> « Aldanmayın . . . nə oğrular , nə tamahkarlar , nə içki düşkünləri , nə təhqiramiz danışanlar , nə də soyğunçular Allahın Padşahlığına girməyəcəklər » .
(trg)="47"> ( Efesa 4 : 28 ) “ Nanmah le nanmah kha i hleng len hlah u ; . . . mi thil a chutmi le hak a kaumi le zu a rimi le mi congoih a hmangmi le mifir a simi hna nih cun Pathian pennak cu an co lai lo . ” — 1 Korin 6 : 9 , 10 .

# az/2016004.xml.gz
# cnh/2016004.xml.gz


(src)="1"> ÜZ QABIĞINDAKI MÖVZU | DÜRÜST OLMAQ LAZIMDIR ?
(trg)="1"> A PHAW CAPAR | Zeicah Kan Dinfel Awk A Si ?

(src)="2"> « Vicdanımızın təmiz olduğuna əminik , axı hər sahədə dürüst olmaq istəyirik » .
(trg)="2"> Dinfelnak nih Ṭhatnak a Chuahter Maw ?

(src)="3"> Müqəddəs Kitabda bəzən « dürüstlük » kimi tərcümə olunan orijinal yunan sözü hərfən « mahiyyətcə yaxşı bir şey » mənasında işlənilir .
(trg)="3"> “ A hmaanmi thil kha tuah kan duhmi a si zungzal caah kan chiaṭha thleidannak lungthin kha a thiang ko . ” — Hebru 13 : 18 .

(src)="4"> Bu söz həmçinin əxlaqi cəhətdən gözəl olmağı bildirir .
(trg)="4"> Baibal ah “ dinfelnak ” tiah lehmi Greek biafang cu “ a hrampi in a ṭha ” timi sullam a ngei .

(src)="5"> Allahın mömin bəndələri həvari Bulusun Allahdan ilham alaraq yazdığı sözlərə ciddi yanaşırlar .
(trg)="5"> Cun zulh awk a simi ziazalei phunglam timi sullam zong a ngei .

(src)="6"> O demişdi : « Hər sahədə dürüst olmaq istəyirik » .
(trg)="6"> Lamkaltu Paul nih “ a hmaanmi thil kha tuah kan duhmi a si zungzal ” tiah a timi kha Khrihfa hna nih biapi ah an chiah .

(src)="7"> Buna nə daxildir ?
(trg)="7"> Mah ah zei hna dah aa tel ?

(src)="8"> Adətən , insanlar cəmiyyət içinə çıxmazdan öncə evdə güzgüyə baxırlar .
(trg)="8"> Chunglei Minung Dohnak
(trg)="9"> Mi tampi cu zing fatin leng an chuah hlanah thlalang ṭha tein an i zoh ta .

(src)="9"> Çünki onlar gözəl görünmək istəyirlər .
(trg)="10"> Zeicahtiah zohdawh tein um an duh caah a si .

(src)="10"> Amma gözəl saç düzümündən və ya dəbdəbəli geyimdən daha vacib bir şey var .
(trg)="11"> Asinain an sam mehning le an thilhrukning nakin a biapi deuhmi thil pakhat a um .

(src)="11"> Məhz insanın daxili varlığı ya gözəlliyinə gözəllik qata , ya da gözəlliyini kölgədə qoya bilər .
(trg)="12"> Kan chunglei minung nih kan lenglei muisam kha a dawhter khawh asiloah a chiatter khawh .

(src)="12"> Allahın Kəlamında açıq - aydın deyilir ki , biz pisliyə meyilliyik .
(trg)="13"> Kannih cu thil ṭhalo tuah duhnak lungput kan ngei tiah Baibal nih fiang tein a chim .

(src)="13"> Yaradılış 8 : 21 ayəsində yazılıb : « Ağlı kəsəndən insanın ürəyi pisliyə meyilli olur » .
(trg)="14"> Genesis 8 : 21 nih “ minung cu a no lio tein a ruahnak cu a ṭhalo ti kha ka hngalh ” tiah a ti .

(src)="14"> Deməli , dürüst olmaq üçün daxilimizdəki günahla mübarizə aparmalıyıq .
(trg)="15"> Cucaah dingfel tein kan um khawh nakhnga kan i chuahpimi sual tuah duhnak lungput kha doh peng a hau .

(src)="15"> Həvari Bulus özünün bu mübarizəsini belə təsvir etmişdi : « Daxili varlığımla Allahın Qanunundan həzz alıram .
(src)="16"> Amma cismimdə ağlımın qanunu ilə döyüşən başqa bir qanun görürəm .
(trg)="16"> Lamkaltu Paul nih sual tuah duhnak lungput a doh kha fiang tein hitin a chim : “ Ka chunglei mi cu Pathian phung ah khan aa lawm ; sihmanhsehlaw ka chung i phung dang a rak um ve kha ka hngalh , cu phung cu ka lung nih a ṭha a timi phung a rak dohtu kha a si .

(src)="17"> O , məni cismimdə yaşayan günah qanununun əsiri edir » .
(trg)="17"> Cu phung nih cun ka pum chung i rian a ṭuanmi sualnak phung sal ah khan a ka ser . ” — Rom 7 : 22 , 23 .

(src)="18"> Misal üçün , ürəyimiz bizi pis əmələ və nadürüstlük etməyə sövq edərsə , onun qulu olmamalıyıq .
(trg)="18"> Tahchunhnak ah , thil ṭhalo tuah duhnak lungput le a ding lomi thil tuah duhnak lungput a ṭhawn tuk tikah kan lungthin sal ah kan i tlakter awk a si lo .